III SA/WA 679/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2007-05-15
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowysamochody osobowenabycie wewnątrzwspólnotoweprawo wspólnotoweTWEETSdyskryminacja podatkowazwrot podatkunadpłataprawo celne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów celnych dotyczące zwrotu podatku akcyzowego od samochodu osobowego, uznając, że polskie przepisy mogą być sprzeczne z prawem wspólnotowym.

Skarżący domagał się zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego od wewnątrzwspólnotowo nabytego używanego samochodu, twierdząc, że obowiązek ten jest sprzeczny z prawem wspólnotowym. Organy celne odmówiły zwrotu, uznając podatek za należny zgodnie z polską ustawą. Sąd administracyjny, powołując się na orzecznictwo ETS, uchylił decyzje organów, wskazując na konieczność oceny zgodności krajowych przepisów z art. 90 TWE i możliwości nadpłaty podatku.

Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowo nabytego używanego samochodu osobowego. Skarżący argumentował, że obowiązek zapłaty podatku jest sprzeczny z przepisami Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), które zakazują dyskryminacyjnego opodatkowania towarów z innych państw członkowskich. Organy celne odmówiły zwrotu, twierdząc, że podatek został zapłacony zgodnie z polskim prawem i nie stanowi nadpłaty. Dyrektor Izby Celnej podtrzymał tę decyzję, argumentując, że polska regulacja nie narusza zakazu dyskryminacji, a obowiązek zapłaty akcyzy jest związany z pierwszą rejestracją pojazdu w kraju. Wojewódzki Sąd Administracyjny, po analizie przepisów Konstytucji RP, TWE oraz orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS), uznał skargę za zasadną. Sąd wskazał, że polskie organy są zobowiązane do stosowania prawa wspólnotowego z pierwszeństwem przed ustawami krajowymi w razie kolizji. Powołując się na wyrok ETS w sprawie C-313/05, sąd stwierdził, że polskie przepisy mogą być sprzeczne z art. 90 TWE w zakresie, w jakim nakładają wyższy podatek akcyzowy na używane samochody nabyte wewnątrzwspólnotowo niż wynosi rezydualna kwota podatku zawarta w cenie podobnych pojazdów krajowych. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone decyzje i poprzedzającą je decyzję organu pierwszej instancji, nakazując ponowne rozważenie kwestii nadpłaty podatku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, nie przewyższa rezydualnej kwoty tego podatku zawartej w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wyroku ETS C-313/05, który stwierdził, że polskie przepisy o podatku akcyzowym mogą naruszać art. 90 TWE, jeśli nakładają wyższy podatek na używane samochody nabyte wewnątrzwspólnotowo niż wynosi rezydualna kwota podatku zawarta w cenie podobnych pojazdów krajowych. Kluczowe jest porównanie obciążenia podatkowego dla podobnych towarów krajowych i importowanych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

TWE art. 90

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Konstytucja RP art. 91 § ust. 1, 2 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.p.a. art. 4 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 76 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 80 § ust. 1 i 2

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 81 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

TWE art. 23

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

TWE art. 25

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Ord. pr. art. 72 § § 1

Ordynacja podatkowa

Ord. pr. art. 73 § § 2

Ordynacja podatkowa

Ord. pr. art. 75 § § 2 pkt 1a, § 3

Ordynacja podatkowa

Ord. pr. art. 207

Ordynacja podatkowa

Ord. pr. art. 210 § § 1 pkt 4, 5, 6 i § 4

Ordynacja podatkowa

Ord. pr. art. 211

Ordynacja podatkowa

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu § § 18 ust. 1 pkt 1a i § 6 pkt 5

Dyrektywa Rady 92/12/EWG art. 3 § ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek zapłaty podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowo nabytego używanego samochodu jest sprzeczny z prawem wspólnotowym (art. 90 TWE). Polskie przepisy o podatku akcyzowym powinny być oceniane pod kątem zgodności z prawem wspólnotowym, które ma pierwszeństwo stosowania. Rezydualna kwota podatku akcyzowego zawarta w cenie krajowych używanych samochodów jest niższa niż podatek nakładany na samochody nabyte wewnątrzwspólnotowo, co stanowi naruszenie zasady niedyskryminacji.

Odrzucone argumenty

Podatek akcyzowy zapłacony od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu był należny zgodnie z polskimi przepisami. Polskie przepisy o podatku akcyzowym nie naruszają zakazu dyskryminacji z art. 90 TWE, ponieważ obowiązek zapłaty akcyzy jest związany z pierwszą rejestracją pojazdu w kraju, a nie z przekroczeniem granicy. Podatek akcyzowy nie stanowi cła przywozowego ani opłaty o skutku podobnym w rozumieniu art. 25 TWE.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek zapłaty podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego używanego samochodu osobowego jest sprzeczny z przepisami prawa wspólnotowego organy celne winny je zastosować w sprawie, zamiast sprzeczne z tymi regulacjami, przepisy ustawy o podatku akcyzowym polskie organy władzy publicznej są zobligowane do stosowania przepisów prawa wspólnotowego, w tym regulacji traktatowych normy prawa wspólnotowego od dnia 1 maja 2004 r. są automatycznie inkorporowane do porządku prawnego obowiązującego w państwie członkowskim, bez konieczności ich implementacji Państwa Członkowskie mają obowiązek powstrzymania się od nakładania bezpośrednio lub pośrednio na towary pochodzące z innych Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe ETS przesądził szereg kwestii istotnych z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy w cenie używanych samochodów osobowych, nabywanych w kraju, zawarta jest już "rezydualna kwota podatku akcyzowego"

Skład orzekający

Aleksandra Wrzesińska-Nowacka

przewodniczący

Krzysztof Szczygielski

sprawozdawca

Piotr Kiss

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście polskiego podatku akcyzowego od samochodów, zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego, ocena zgodności krajowych przepisów podatkowych z prawem UE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z 2007 roku i konkretnego przypadku nabycia używanego samochodu. Zastosowanie do innych towarów lub sytuacji może wymagać odrębnej analizy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między prawem krajowym a wspólnotowym, z kluczowym odwołaniem do orzecznictwa ETS. Jest to ważny przykład dla prawników zajmujących się prawem podatkowym i unijnym.

Czy polski podatek akcyzowy od sprowadzanych aut był niezgodny z prawem UE? Sąd administracyjny analizuje orzecznictwo ETS.

Dane finansowe

WPS: 27 330 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 2092/06 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2007-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka /przewodniczący/
Krzysztof Szczygielski /sprawozdawca/
Piotr Kiss
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 15 maja 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędziowie Sędzia NSA Piotr Kiss, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Protokolant asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 15 maja 2007 roku przy udziale sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 3.220,- (trzy tysiące dwieście dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 20 czerwca 2006 r. J. B. złożył do Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. wniosek o zwrot nadpłaty podatku akcyzowego w wysokości 27 330 złotych, niesłusznie pobranego w związku z wewnątrzwspólnotowym nabyciem używanego samochodu osobowego marki Daimler Chrysler rok produkcji 2002. Podatek z tego tytułu, wnioskodawca zapłacił 10 kwietnia 2006 r., w celu uzyskania zaświadczenia niezbędnego do rejestracji pojazdu. W ocenie strony obowiązek zapłaty podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego używanego samochodu osobowego jest sprzeczny z przepisami prawa wspólnotowego - art. 23, art. 25 i art. 90 TWE, które ustanawiają bezwarunkowy i zupełny zakaz dyskryminacyjnego opodatkowania produktów pochodzących z innych państw członkowskich. Ponieważ unormowania zawarte w Traktacie Ustanawiającym Wspólnotę Europejską stanowią część polskiego porządku prawnego, to zdaniem wnioskodawcy, organ celny winien je zastosować w sprawie, zamiast sprzeczne z tymi regulacjami, przepisy ustawy o podatku akcyzowym.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. odmówił stronie stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego w kwocie 27 330 złotych. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ podał art. 72 § 1, art. 73 § 2, art. 75 § 2 pkt 1a, art. 75 § 3, art. 207, art. 210 i art. 211 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, iż J. B. zapłacił podatek akcyzowy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa polskiego i w wysokości prawem tym przewidzianej, wobec czego uiszczona należność nie może być kwalifikowana jako nadpłata. Organ I instancji wskazał nadto, iż harmonizacja w zakresie podatków akcyzowych nie oznacza eliminacji krajowych systemów prawnych, a jedynie wprowadzanie do nich identycznych standardów. Z tego punktu widzenia istotna jest treść art. 3 ust. 3 zd. 1 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. (Dz. Urz. Nr L76), która zezwala państwom członkowskim na opodatkowanie także innych wyrobów niż wymienione w art. 3 ust. 1, o ile podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między państwami członkowskimi. Powołany przepis stanowił podstawę dla rozwiązań prawnych przyjętych w polskiej ustawie o podatku akcyzowym.
W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik strony zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 23 ust. 1 i 2, art. 25 i art. 90 TWE w związku z art. 91 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię, a także art. 72 Ordynacji podatkowej, wskutek jego niezastosowania oraz przepisów proceduralnych – art. 121, art. 122, art. 210 § 1 pkt 4, 5, 6 i § 4 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu podniesiono, iż od chwili przystąpienia do Unii Europejskiej Rzeczpospolita Polska zobligowana jest do stosowania regulacji prawa wspólnotowego, z pierwszeństwem przed normami prawa krajowego, w razie ich sprzeczności. Pełnomocnik strony argumentował, iż powołane przepisy TWE wprowadzają wyraźny zakaz dyskryminacyjnego opodatkowania towarów podobnych. W ocenie podatnika towarami podobnymi do samochodów kupowanych w kraju są samochody osobowe kupowane poza granicami Polski - w krajach Unii Europejskiej, wobec czego ich opodatkowanie podatkiem akcyzowym stanowiło formę ukrytej dyskryminacji.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w pełni podzielił argumentację Naczelnika Urzędu Celnego, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła nadpłata podatku akcyzowego, a zapłacone świadczenie było w pełni należne, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Organ nie uznał za słuszne zarzutów odwołania co do naruszenia przepisów TWE. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej podatek akcyzowy od samochodu jest daniną, której obowiązek uiszczenia nie jest bezpośrednio związany z przekroczeniem granicy. Pobrana z tego tytułu kwota nie jest ani cłem, ani opłatą o skutku podobnym, o której stanowi art. 25 TWE. Niezgadzając się ze stanowiskiem strony w kwestii uchybienia art. 90 TWE, organ celny stwierdził, że przepisy prawa polskiego nakładają obowiązek zapłaty akcyzy na wszystkie samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium Polski tak nowe, jak i używane, nabyte w kraju i na terytorium innego państwa członkowskiego Unii. Podkreślił przy tym, że także stawki podatku są identyczne dla pojazdów nabywanych w kraju i wewnątrzwspólotowo, a ich wysokość uzależniona jest jedynie od wieku i pojemności skokowej silnika. W ocenie organu odwoławczego polska regulacja prawna nie narusza zakazu dyskryminacji. Uchybieniem w tym zakresie byłoby natomiast zastosowanie tych samych zasad opodatkowania w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu i nabycia już zarejestrowanego samochodu w kraju, gdyż są to różne sytuacje. Dyrektor Izby Celnej argumentował, iż samochód zakupiony przez podatnika w innym kraju Unii może być porównany jedynie z samochodem nabytym w kraju przed pierwszą rejestracją. Odwołując się do postanowień Dyrektywy Rady 92/12/EWG, organ wskazał, iż w art. 3 ust. 3 przyznano państwom członkowskim kompetencję do nakładania lub utrzymywania podatków konsumpcyjnych na inne towary niż wyroby akcyzowe wymienione w dyrektywach akcyzowych (tytoń, alkohol, napoje alkoholowe i oleje mineralne) pod warunkiem, że nie spowoduje to zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między państwami członkowskimi. Korzystając z uprawnień przewidzianych w tym przepisie polski ustawodawca nałożył podatek akcyzowy na samochody osobowe, niezarejestrowane na terytorium kraju. Organ odwoławczy zaznaczył, iż brak jest podstaw do twierdzenia, że wprowadzenie akcyzy na samochody ograniczyło swobodny przepływ towarów, skoro zainteresowanie sprowadzaniem pojazdów używanych z innych państw członkowskich jest nadal duże. Wskazał, iż obowiązująca w Polsce konstrukcja prawna dotycząca opodatkowania samochodów osobowych opiera się na obiektywnym kryterium – kryterium pierwszej rejestracji, gwarantując takie samo traktowanie samochodów osobowych pod względem podatkowym, niezależnie od miejsca ich pochodzenia. Ustosunkowując się do argumentu skarżącego o naruszeniu przepisów postępowania, Dyrektor Izby Celnej w Ł. stwierdził, iż organy podatkowe nie uchybiły wskazanym w odwołaniu normom procesowym.
Kwestionując rozstrzygnięcia wydane przez organy obu instancji, działający w imieniu J. B. pełnomocnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której podtrzymał w całości argumenty podnoszone w toku postępowania administracyjnego, wskazując dodatkowo, na naruszenie art. 3 pkt 1a TWE i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, prezentując stanowisko zbieżne z zajętym w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 15 maja 2007 r. pełnomocnik skarżącego i pełnomocnik organu wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Oznacza to, iż zakres rozpoznawania spraw przez sądy administracyjne ograniczony został jedynie do badania legalności zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.
Podstawą prawną uchylenia aktu administracyjnego jest powołany art. 145 § 1 p.p.s.a., który w pkt 1 nakazuje sądowi wydanie orzeczenia tej treści w przypadku stwierdzenia, że organ administracji dopuścił się jednego z następujących uchybień:
a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając skargę przy tak zakreślonej kognicji stwierdzić trzeba, iż jest ona zasadna i zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do dokonania oceny zgodności przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2004 o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) z unormowaniami prawa wspólnotowego, a konkretnie art. 23, art. 25 i art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, z uwzględnieniem uregulowania zawartego w art. 91 Konstytucji RP oraz wytycznych sformułowanych w wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie o sygn. C-313/05.
Katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego Rzeczypospolitej Polskiej, wraz z określeniem ich hierarchii, zawarty został w art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483). W myśl powołanego przepisu źródłami tymi są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a nadto akty prawa miejscowego, w zakresie wskazanym w ust. 2 art. 87.
Na gruncie przedmiotowej sprawy ważne jest określenie miejsca, jakie w polskim systemie źródeł prawa zajmują ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz skutków kolizji norm w nich sformułowanych z regulacjami zawartymi w przepisach prawa krajowego. Powyższe kwestie wyjaśnia treść art. 91 Konstytucji RP stanowiąc w ust. 1, iż ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, jest częścią krajowego porządku prawnego i może być bezpośrednio stosowana, o ile stosowanie to nie jest uzależnione od wydania ustawy. Oznacza to, iż normy zawarte w takiej umowie mogą stanowić podstawę rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych i konkretnych m.in. w postępowaniu administracyjnym, czy sądowym, o ile formułują one prawa i obowiązki adresatów w sposób transparentny i nie wymagają dodatkowych zabiegów legislacyjnych czyniących możliwym ich stosowanie. Przepisy Konstytucji RP przyznają szczególny walor umowom międzynarodowym ratyfikowanym za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie. Ta kategoria aktów prawnych ma konstytucyjnie zapewnione pierwszeństwo stosowania przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową (art. 91 ust. 2). Regulacją najistotniejszą, z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy, jest art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, stosownie do którego, treść ratyfikowanej przez Polskę umowy konstytuującej organizację międzynarodową, może przesądzać o konieczności bezpośredniego stosowania przez Polskę prawa stanowionego przez organizację międzynarodową, z jego pierwszeństwem w przypadku kolizji z ustawami krajowymi. Z unormowań zawartych w Konstytucji RP wynika więc w sposób jednoznaczny, iż od chwili przystąpienia do Unii Europejskiej polskie organy władzy publicznej są zobligowane do stosowania przepisów prawa wspólnotowego, w tym regulacji traktatowych.
Powyższe potwierdza również, art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia, stanowiącego część Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzeczpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczącą przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. nr 90, poz. 864), zgodnie z którym Polska od dnia przystąpienia do Unii związana jest postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem akcesji. Oznacza to, iż normy prawa wspólnotowego od dnia 1 maja 2004 r. są automatycznie inkorporowane do porządku prawnego obowiązującego w państwie członkowskim, bez konieczności ich implementacji.
W rozpoznawanej sprawie warto zwrócić uwagę na art. 3 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwanego dalej TWE - określający środki realizacji celów Wspólnoty w postaci: wprowadzenia zakazu opłat celnych i ograniczeń ilościowych pomiędzy Państwami Członkowskimi przy przywozie i wywozie towarów, jak również wszelkich innych środków o podobnym skutku, rynku wewnętrznego charakteryzującego się zniesieniem między Państwami Członkowskimi przeszkód w swobodnym przepływie towarów, osób, usług i kapitału oraz systemu zapewniającego niezakłóconą konkurencję na rynku wewnętrznym oraz art. 10 TWE, na podstawie którego państwa członkowskie zobowiązały się do podjęcia wszelkich właściwych środków o charakterze ogólnym lub szczególnym, aby zapewnić wykonanie zobowiązań wynikających z Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz zobowiązały się do powstrzymywania od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrozić osiągnięciu celów Traktatu.
Dalsze rozważania poświęcić należy wykładni art. 90 TWE, którego naruszenie zarzucił organom celnym autor skargi. W myśl tego przepisu, Państwa Członkowskie mają obowiązek powstrzymania się od nakładania bezpośrednio lub pośrednio na towary pochodzące z innych Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe. Państwa Członkowskie nie nakładają na towary pochodzące z innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych, które mają na celu ochronę pewnych rodzajów produkcji. Powołana norma wprowadza tym samym zasadę zakazu dyskryminacyjnego traktowania towarów podobnych pochodzących z innego państwa członkowskiego. Zaznaczyć przy tym należy, iż wskazany zakaz dotyczy zarówno dyskryminacji bezpośredniej, jak i dyskryminacji pośredniej (ukrytej), czyli sytuacji, w których wewnętrzne przepisy podatkowe formalnie traktują jednakowo podatników własnych i podatników z państw obcych, gdy w rzeczywistości obie grupy podatników znajdują się w odmiennej sytuacji faktycznej, co w rezultacie prowadzi do odmiennych rezultatów.
Ponieważ zawarta w art. 90 TWE norma prawna jest sformułowana w sposób jasny, bezwarunkowy i precyzyjny, tym samym, zgodnie z zapisami Konstytucji RP, winna być bezpośrednio stosowana przez organy administracji. Z powyższego wynika więc, iż organy celne, stosując krajowe prawo podatkowe w rozpoznawanej, sprawie miały obowiązek dokonać jego oceny, z punktu widzenia zgodności z odpowiednimi przepisami TWE, a w przypadku stwierdzenia kolizji pomiędzy tymi normami, zastosować bezpośrednio przepisy wspólnotowe, mające w takim przypadku pierwszeństwo. Analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyrokach z dnia 6 marca 2007 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 595/06 i I SA/Łd 618/06 oraz z wyroku z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie I SA/Łd 897/06.
W niniejszej sprawie skarżący uiścił kwotę akcyzy w związku z wewnątrzwspólnotowym nabyciem używanego samochodu osobowego w dniu 10 kwietnia 2006 r., w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, w brzmieniu obowiązującym w chwili powstania obowiązku podatkowego. W myśl przepisów tej ustawy opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlega m.in. nabycie wewnątrzwspólnotowe (art. 4 ust. 1 pkt 5). Podatnicy dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych, do których należą również samochody osobowe (art. 2 pkt 1 i załącznik nr 1 poz. 59), są obowiązani po dokonaniu ich przywozu na terytorium kraju, złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego oraz dokonać zapłaty akcyzy w terminie 5 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego (art. 76 ust. 1 ustawy). Stosownie do art. 80 ust. 1 ustawy, akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. W myśl art. 80 ust. 2 podatnikami akcyzy od samochodów osobowych są:
1) podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju,
2) importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego.
Podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, są obowiązane po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną i dokonać zapłaty podatku (art. 81 ust. 1).
Analiza wskazanych przepisów pozwala sformułować wniosek, iż akcyzie podlegają zarówno samochody osobowe nowe, jak i używane sprzedawane na terenie kraju, importowane oraz nabyte na terytorium innego państwa członkowskiego. Obowiązek podatkowy w akcyzie nie jest związany z samym faktem przekroczenia granicy, a faktem pierwszej rejestracji pojazdu na terenie kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. W sytuacji sprzedaży samochodu w Polsce podatnikami są tylko te podmioty, które dokonują zbycia pojazdu przed jego pierwszą rejestracją na terenie kraju. Oznacza to, że krajowa sprzedaż samochodów używanych nie podlega akcyzie, gdyż jej przedmiotem są samochody już wcześniej raz zarejestrowane, natomiast nabycie używanego samochodu w innym państwie wspólnoty podlega akcyzie, gdyż przedmiotem nabycia są pojazdy niezarejestrowane w Polsce.
Podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu powołanych wyżej rozstrzygnięć wydanych w sprawach: I SA/Łd 595/06 i I SA/Łd 618/06 za towar podobny, w znaczeniu art. 90 TWE, do sprzedawanego na terytorium kraju używanego samochodu osobowego, uznać należy używany samochód osobowy nabyty w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Te dwie kategorie produktów są najbardziej do siebie zbliżone zarówno dlatego, że dotyczą samochodów już wcześniej eksploatowanych, a więc częściowo zużytych, jak i dlatego, że każdy podmiot (zagraniczny i polski) sprzedający samochód używany uwzględnia w cenie zbycia zapłacony wcześniej przez siebie podatek akcyzowy.
Kwestie związane z rozstrzyganiem sprzeczności pomiędzy przepisami prawa krajowego (tu ustawy o podatku akcyzowym) a normami traktatowymi (tu z art. 90 TWE) pozostawione zostały, zgodnie z art. 234 TWE, kompetencji Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego związanego z wewnątrzwspólnotowym nabyciem samochodu (sygn. akt III SA/Wa 679/05), skierował do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości pytanie prejudycjalne, co do zgodności przepisów ustawy o podatku akcyzowym z art. 25 WE, 28 WE i 90 WE oraz z art. 3 ust. 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz. U. L 76, str. 1). Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie o sygn. C-313/05 orzekł, iż po pierwsze, podatek akcyzowy, taki jak ustanowiony w Polsce ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, który nie jest nakładany na pojazdy osobowe w związku z przekroczeniem przez nie granicy, nie stanowi cła przywozowego ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE, po drugie, artykuł 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. ETS uznał, iż do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, ma taki skutek. Po trzecie, artykuł 28 TWE nie znajduje zastosowania do deklaracji uproszczonej, takiej jak przewidziana w art. 81 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, a art. 3 ust. 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. nie sprzeciwia się takiej deklaracji, jeżeli sporne uregulowanie można interpretować w ten sposób, że deklarację tę należy złożyć z chwilą nabycia prawa do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.
W powyższym wyroku ETS przesądził szereg kwestii istotnych z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy. Między innymi Trybunał stwierdził, iż nałożenie obowiązku zapłaty podatku akcyzowego na transakcje nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych nie jest z samego założenia działaniem dyskryminacyjnym. Wskazał też, że w cenie używanych samochodów osobowych, nabywanych w kraju, zawarta jest już "rezydualna kwota podatku akcyzowego", to jest kwota podatku, która została zapłacona wcześniej przed pierwszą rejestracją samochodu w kraju i którą później uwzględnia każdy zbywca samochodu w oferowanej przez siebie cenie zbycia. Zaznaczył również, iż dla oceny zgodności ustawy o podatku akcyzowym z art. 90 TWE nie należy brać pod uwagę faktu, że nabycie używanego samochodu osobowego w kraju nie podlega obowiązkowi zapłaty akcyzy, a nabycie takiego pojazdu w innym kraju wspólnotowym i przemieszczenie go do kraju podlega obowiązkowi podatkowemu, natomiast dla oceny takiej zgodności należy uwzględniać fakt, że nabywca krajowy używanego samochodu osobowego, mimo nie podlegania obowiązkowi zapłaty akcyzy, ponosi jej ciężar ekonomiczny poprzez zapłatę rezydualnej kwoty akcyzy tkwiącej w cenie nabycia. W uzasadnieniu wyroku ETS zaakcentował nadto, że niezgodnością z art. 90 TWE nie są objęte przepisy regulujące opodatkowanie akcyzą nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych, nie starszych niż dwuletnich, gdyż kwota należnego podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego nie jest wyższa od rezydualnej kwoty podatku akcyzowego zawartej w cenie pojazdu używanego, nabywanego w kraju. Wynika to z faktu, że w kraju przed pierwszą rejestracją nabywane były w zasadzie samochody nowe, a więc podlegały akcyzie obliczanej według stawki najniższej. W konkluzji Trybunał uznał, iż przepisy ustawy o podatku akcyzowym i przepisy wykonawcze do tego aktu są sprzeczne z art. 90 TWE tylko w takim zakresie, w jakim przewidują obowiązek zapłaty większej akcyzy od nabycia wewnątrzwspólnotowego, niż wynosi kwota rezydualna tego podatku tkwiąca w cenie płaconej za podobny pojazd nabywany w kraju.
Zważywszy na zaprezentowane argumenty, w tym treść powołanego wyroku ETS, organ celny powinien ponownie rozważyć, czy podatek akcyzowy nie został nadpłacony, a jeżeli tak, to w jakim zakresie.
W tym stanie rzeczy, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1a i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI