I SA/Łd 951/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2012-06-29
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyzabezpieczenieodwołanieniedopuszczalnośćpostępowanie podatkoweOrdynacja podatkowaprawomocnośćsąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji o zabezpieczeniu, uznając, że sprawa została już prawomocnie zakończona.

Podatnik złożył odwołanie od decyzji o zabezpieczeniu należności podatkowych, jednak Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził jego niedopuszczalność, powołując się na wcześniejsze prawomocne zakończenie postępowania w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatnika, potwierdzając, że ponowne odwołanie w sprawie, która została już prawomocnie rozstrzygnięta, jest niedopuszczalne zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej i wiążącymi orzeczeniami sądów administracyjnych.

Sprawa dotyczyła skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, które stwierdziło niedopuszczalność odwołania od decyzji o zabezpieczeniu na majątku należności z tytułu zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych. Podatnik wielokrotnie próbował kwestionować decyzję o zabezpieczeniu, jednak kolejne postępowania administracyjne i sądowe prowadziły do różnych rozstrzygnięć, w tym umorzeń i stwierdzeń nieważności. Kluczowe dla sprawy okazały się wcześniejsze wyroki sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, które wskazywały na prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie decyzji o zabezpieczeniu. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie tych orzeczeń i przepisów Ordynacji podatkowej (art. 228 § 1 pkt 1), stwierdził niedopuszczalność ponownego odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając skargę, podkreślił moc wiążącą wcześniejszych orzeczeń sądowych (art. 153 i 170 P.p.s.a.). Sąd uznał, że skoro sprawa dotycząca decyzji o zabezpieczeniu została już prawomocnie rozstrzygnięta, to kolejne odwołanie jest niedopuszczalne. Sąd oddalił skargę, wskazując, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu nakazującym jego usunięcie z obrotu prawnego. Sąd odniósł się również do kwestii proceduralnych, takich jak termin rozprawy, uznając, że skarżący miał wystarczająco dużo czasu na przygotowanie się do niej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ponowne odwołanie w sprawie, która została już prawomocnie rozstrzygnięta, jest niedopuszczalne.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na przepisy Ordynacji podatkowej (art. 228 § 1 pkt 1) oraz wiążące orzeczenia sądów administracyjnych (art. 153 i 170 P.p.s.a.), które jednoznacznie wskazują, że organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania, gdy sprawa została już prawomocnie zakończona. Wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu powoduje bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (27)

Główne

o.p. art. 228 § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233 § 1 pkt 3

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

o.p. art. 109

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 153

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 170

Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 170

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 109

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 65 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.c. art. 149 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

P.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

o.p. art. 33a § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233 § 1 pkt 3

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 33 § 4

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 228 § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 208 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 247 § 1 pkt 4

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 222

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 165a

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 180

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ponowne odwołanie w sprawie prawomocnie zakończonej jest niedopuszczalne. Wcześniejsze orzeczenia sądów administracyjnych wiążą organ odwoławczy i sąd.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania zabezpieczającego. Zarzuty dotyczące przebiegu wizyty poborcy skarbowego. Zarzuty dotyczące doręczenia dokumentów.

Godne uwagi sformułowania

ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu powoduje brak prawnej i faktycznej podstawy orzekania w postępowaniu odwoławczym nie można stwierdzić, iż w sprawie doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania podatkowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Skład orzekający

Joanna Tarno

przewodniczący sprawozdawca

Anna Świderska

sędzia

Ewa Cisowska – Sakrajda

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Niedopuszczalność ponownego odwołania w sprawie prawomocnie zakończonej, moc wiążąca orzeczeń sądowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wielokrotnego kwestionowania decyzji o zabezpieczeniu i jej konsekwencji proceduralnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje znaczenie prawomocności orzeczeń i konsekwencje proceduralne wielokrotnego kwestionowania tej samej kwestii prawnej. Jest to typowy przykład z zakresu prawa podatkowego, ale z ciekawym wątkiem proceduralnym.

Czy można odwoływać się w nieskończoność? Sąd administracyjny wyjaśnia granice postępowania podatkowego.

Dane finansowe

WPS: 273 260,9 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 951/11 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2012-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Tarno /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
II FZ 147/12 - Postanowienie NSA z 2012-03-12
II FSK 897/16 - Postanowienie NSA z 2016-05-17
II FSK 2519/13 - Wyrok NSA z 2016-11-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 228 par. 1 pkt 2, art. 233 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 109, art. 153, art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Świderska Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda Protokolant: Szymon Chrostek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji o zabezpieczeniu na majątku należności pieniężnych z tytułu przewidywanej zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Łd 951/11 UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] nr [...] o zabezpieczeniu na majątku J. i A. M. należności pieniężnych z tytułu przewidywanej zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej wysokości 273.260,90 zł.
W dniu 7 grudnia 2005 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. wpłynęło pismo A. M. z dnia 2 grudnia 2005 r., które - na skutek wezwania z dnia 14 grudnia 2005 r. - zostało przez podatnika doprecyzowane pismem z dnia 9 stycznia 2006 r. A. M. wyjaśnił, że składa m.in. odwołanie od decyzji w sprawie zabezpieczenia.
Decyzją z dnia 14 grudnia 2005 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. określił zobowiązanie J. i A. M. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w wysokości 119.626, 40 zł. Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone stronie w dniu 29 grudnia 2005 r.
W tej sytuacji decyzją z dnia 31 marca 2006 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji w sprawie zabezpieczenia, a skargę na tę decyzję oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 października 2006 r., l SA/Łd 911/06.
Pismem z dnia 29 stycznia 2007 r. A. M. złożył odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. o zabezpieczeniu oraz wystąpił o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Postanowieniami z dnia 17 stycznia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie odwołania, z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Natomiast postanowieniami z dnia 24 września 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcia.
Wyrokiem z dnia 26 marca 2009 r., l SA/Łd 1445/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Natomiast wyrokiem z dnia 26 marca 2009 r., l SA/Łd 1446/08 WSA w Łodzi stwierdził nieważność postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odwołania. Wyrokami z dnia 24 listopada 2010 r. II FSK 1257/09 oraz II FSK 1258/09 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne od tych wyroków.
Pismem z dnia 30 marca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wezwał A. M. do sprecyzowania, czy pismo z dnia 29 stycznia 2007 r. stanowi odwołanie od decyzji o zabezpieczeniu, czy też wniosek o stwierdzenie jej nieważności.
W odpowiedzi A. M. przytoczył fragmenty swojego pisma z dnia 29 stycznia 2007 r., zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 17 stycznia 2008 r. nr [...], skargi do WSA w Łodzi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 24 września 2008 r. nr [...], odpowiedzi na skargę kasacyjną od wyroku WSA w Łodzi z dnia 26 marca 2009 r. l SA/Łd 1446/08 oraz pisma procesowego z dnia 25 czerwca 2010 r. w sprawie l SA/Łd 520/10.
A. M. stwierdził, że oczekuje rozpatrzenia złożonych wcześniej wniosków, z uwzględnieniem zaleceń zawartych w wyrokach NSA z dnia 24 listopada 2010 r. II FSK 1257/09 i 1258/09
W tej sytuacji Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uznał, że pismo A. M. z dnia 29 stycznia 2007 r. stanowi zarówno odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...], jak i wniosek o stwierdzenie jej nieważności.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia:
1) niedopuszczalność odwołania;
2) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania;
3) pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222.
W myśl art. 228 § 2 Ordynacji podatkowej, postanowienia w sprawach wymienionych w § 1 są ostateczne.
Organ wskazał na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 31 marca 2006 r., umarzającą postępowanie odwoławcze od decyzji o zabezpieczeniu. Skargę na tę decyzję oddalił WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 24 października 2006 r. l SA/Łd 911/06.
Organ stwierdził, że w piśmie z dnia 29 stycznia 2007 r. zostało zawarte ponowne odwołanie od decyzji o zabezpieczeniu, w sytuacji gdy zarówno postępowanie administracyjne, jak i postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie oceny legalności tej decyzji zostały ostatecznie i prawomocnie zakończone.
W myśl art. 220 § 1 Ordynacji podatkowej od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Postępowanie podatkowe oparte jest na zasadzie dwuinstancyjności, której treścią jest dopuszczalność dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Powyższe oznacza, że strona może wnieść odwołanie od decyzji nieostatecznej wyłącznie jeden raz i tylko do jednej instancji. Wyczerpanie tej możliwości powoduje niedopuszczalność odwołania. Skoro bowiem wydanie decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, stanowi przyczynę stwierdzenia jej nieważności w oparciu o art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, to niedopuszczalne jest po raz kolejny orzekanie w tej samej sprawie (por. m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2009 r., III SA/Wr 658/08).
W dalszej treści uzasadnienia Dyrektor Izby Skarbowej ustosunkował się również do pisma strony z dnia 20 lutego 2006 r., stanowiącego skargę na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł., uznając za bezzasadny zarzut nierzetelności raportów poborcy skarbowego z dnia 15 i 17 listopada 2005 r.
Organ uznał również, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów strony dotyczących przebiegu wizyty poborcy skarbowego w mieszkaniu J. i A. M. w dniu 29 listopada 2005 r. oraz okoliczności doręczenia stronie dokumentów związanych z prowadzonym postępowaniem zabezpieczającym.
Natomiast w odniesieniu do wniosku strony zawartego w piśmie z dnia 23 marca 2011 r. dotyczącego rozpatrzenia i skonfrontowania treści raportów starszego Poborcy Skarbowego [...] oraz podanych przez stronę pism, organ stwierdził, że może ustosunkować się do tego z uwagi na niesprecyzowanie żądania w zakresie wskazanym w wezwaniu Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 14 kwietnia 2011 r.
Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez A. M., który zarzucił organowi naruszenia:
1) art. 180 § 1, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez niezgodne ze stanem faktycznym przedstawianie przebiegu postępowania zabezpieczającego i rażące rozbieżności w podawanych informacjach dotyczących poszczególnych etapów tego postępowania,
2) art. 180, art. 191, art. 222, art. 228 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez
błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie,
3) art. 120 - 122 Ordynacji podatkowej poprzez wadliwość formalnoprawną wynikającą z naruszenia podstawowych zasad postępowania podatkowego,
4) uchybienie treści wyroków WSA w Łodzi l SA/Łd 911/06 oraz NSA z dnia 24 listopada 2010 r., II FSK 1257/08 i II FSK 1258/08
5) powoływanie się na wyroki sądów administracyjnych zapadłych w innych sprawach.
W tej sytuacji wniesiono o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] lub przynajmniej jego uchylenia, ze względu na rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W bardzo szerokim uzasadnieniu skarżący opisał swoje zarzuty dotyczące postępowania w sprawie zabezpieczenia oraz decyzji z dnia [...]
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu nakazującym usunięcie go z obrotu prawnego.
Na podstawie art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (por. np. S. Hanausek [w:] W. Siedlecki (red.) System prawa procesowego cywilnego. Zaskarżanie orzeczeń sądowych, Ossolineum 1986, s. 318). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana.
Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. S. Hanausek [w:] W. Siedlecki (red.) System..., s. 319).
W myśl art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten statuuje moc wiążącą prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej. Jej swoistość wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) i inne organy państwowe, w tym także orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Podmioty te są więc związane faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Ratio legis powołanego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyr. NSA z 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, niepubl).
W niniejszej sprawie wiążą wyroki: WSA w Łodzi z dnia 24 października 2006 r., l SA/Łd 911/06 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, a także wyrok tego Sądu z dnia 26 marca 2009 r., l SA/Łd 1446/08, stwierdzający nieważność postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odwołania oraz wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r. II FSK 1258/09, oddalający skargę kasacyjną od tego wyroku i korygujący w uzasadnieniu pogląd WSA w Łodzi.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 24 listopada 2010 r. II FSK 1258/09, NSA podzielił stanowisko WSA w Łodzi, zawarte w wyroku z dnia 26 marca 2009 r., l SA/Łd 1446/08, że nie było podstaw do wydania przez organ odwoławczy postanowienia w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odwołania (art. 165a Ordynacji podatkowej).
Jednocześnie NSA wskazał na prawomocny wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 października 2006 r. I SA/Łd 911/06, w którym Sąd ten wypowiedział się co do istnienia podstaw do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego w sprawie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego wobec wydania decyzji określającej wymiar tego zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. W wyroku tym stwierdzono m. in., że zgodnie z art. 33a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej decyzja o zabezpieczeniu wygasa z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Przepis ten wskazuje w jakim momencie z mocy prawa decyzja zabezpieczająca przestaje funkcjonować w obrocie prawnym. W związku z tym, skoro nastąpiło zdarzenie prawne – doręczenie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, to po tej dacie organ odwoławczy nie może merytorycznie rozstrzygać o stosunkach prawnych strony, określonych w nieobowiązującej już decyzji. Wygaśnięcie z mocy prawa decyzji o zabezpieczeniu powoduje brak prawnej i faktycznej podstawy orzekania w postępowaniu odwoławczym. Decyzja taka nie funkcjonuje już w obrocie prawnym i nie kształtuje praw i obowiązków strony. Równocześnie w ocenie tego Sądu wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu stosownie do art. 33 § 4 Ordynacji podatkowej uzasadnia umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 208 § 1 tej ustawy. Podkreślono, że w realiach rozpoznawanej sprawy decyzja organu podatkowego pierwszej instancji została doręczona stronom w dniu 12 grudnia 2005 r., natomiast odwołanie od tej decyzji wpłynęło do organu w dniu 16 stycznia 2006 r. Organ podatkowy w takim wypadku powinien stwierdzić w formie postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Jeżeli takiego postanowienia nie wydano, lecz umorzono postępowanie odwoławcze na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, nie można stwierdzić, iż w sprawie doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania podatkowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarówno stwierdzenie o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, jak i umorzenie postępowania odwoławczego mają ten skutek, że sprawa nie mogła zostać rozstrzygnięta co do istoty.
NSA stwierdził, że skoro powołany wyrok jest prawomocny, zatem w myśl art. 170 P.p.s.a. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Również ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym wyroku były wiążące dla organu podatkowego (art. 153 P.p.s.a.).
NSA stwierdził, że na obecnym etapie postępowania nie było podstaw do badania terminowości złożenia odwołania. Skoro ponowne odwołanie w tej samej sprawie należało uznać za niedopuszczalne, to nie zachodziła w ogóle potrzeba badania czy zostało ono złożone z zachowaniem wymaganego terminu.
NSA zobowiązał organ odwoławczy, aby w ponownym postępowaniu wyjaśnił treść żądań strony zawartych w piśmie z dnia 29 stycznia 2008 r. w przypadku stwierdzenia, że jest to ponowne odwołanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną organ odwoławczy powinien wydać postanowienie w przedmiocie niedopuszczalności odwołania, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a nie postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie.
Zalecenie to wykonał organ wzywając skarżącego pismem z dnia 30 marca 2011 r. do sprecyzowania, czy pismo z dnia 29 stycznia 2007 r., wszczynające postępowanie w niniejszej sprawie, stanowi odwołanie od decyzji o zabezpieczeniu, czy też wniosek o stwierdzenie jej nieważności.
Z bardzo obszernej odpowiedzi, streszczonej pokrótce w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, organ trafnie odczytał, że wolą A. M. zawartą w piśmie z dnia 29 stycznia 2007 r. było wniesienie odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] o zabezpieczeniu.
W tej sytuacji Dyrektor Izby Skarbowej trafnie zastosował art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania.
W tym zakresie stanowisko organu całkowicie pokrywa się z poglądem zawartym w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 24 listopada 2010 r.
Za zbędne natomiast należy uznać rozważania organu dotyczące pisma strony z dnia 20 lutego 2006 r., stanowiącego skargę na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł., a także ustosunkowanie się do zarzutów związanych z przebiegiem wizyty poborcy skarbowego czy doręczenia stronie dokumentów związanych z prowadzonym postępowaniem zabezpieczającym.
Wskazane okoliczności wykraczają poza przedmiot rozpoznawanej sprawy, jednakże ich omówienie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, pozostaje bez wpływu na trafność rozstrzygnięcia zawartego w sentencji, tj. stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
Z przedmiotem sprawy wiąże się również uchwała 7 sędziów NSA z 24 października 2011 r., I FPS 1/11 (publ. CBOSA), z której wynika, że wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu na podstawie art. 33a § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) powoduje bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego dotyczącego tej decyzji i konieczność zastosowania art. 233 § 1 pkt 3 tej ustawy.
Powyższej oceny nie zmieniają zarzuty i wnioski skarżącego sformułowane w pismach składanych podczas rozprawy w dniu 22 czerwca 2012 r., a także stanowisko Ministra Finansów, na które powołuje się strona wnosząc o przeprowadzenie dowodu z dokumentu.
Zdaniem Sądu wskazany materiał dowodowy oraz stanowisko strony zawarte w tych pismach nie wymagają dokonania szczegółowej oceny, ponieważ nie mają żadnego wpływu na wynik sprawy. W wyroku z dnia 6 kwietnia 2007 r., II FSK 492/06 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sąd pierwszej instancji nie ma obowiązku szczegółowego odnoszenia się do wszystkich stanowisk stron pojawiających się w sprawie, jeżeli nie ma to istotnego wpływu na wynik sprawy.
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego z dnia 20 czerwca 2012 r. o zmianę terminu rozprawy.
Zgodnie z art. 109 P.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.
W niniejszej sprawie zawiadomienie o terminie rozprawy pozostawiono w placówce pocztowej w dniu 4 czerwca 2012 r., z powodu niemożliwości dokonania doręczenia w mieszkaniu adresata. Skarżący odebrał przesyłkę w dniu 19 czerwca, zaś w dniu 21 czerwca zapoznał się z aktami sprawy. Na rozprawie w dniu 22 czerwca, powołując się na badanie USG w dniu poprzednim, skarżący stwierdził, że jest nieprzygotowany do sprawy, gdyż miał za mało czasu. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu oraz pisma stanowiące załączniki do protokołu.
Na podstawie art. 65 § 2 P.p.s.a. do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez pocztę stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy P.p.s.a. nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 149 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego o posiedzeniach jawnych zawiadamia się strony i osoby zainteresowane przez wezwanie lub ogłoszenie podczas posiedzenia. Stronie nieobecnej na posiedzeniu jawnym należy zawsze doręczyć wezwanie na następne posiedzenie. Wezwanie powinno być doręczone co najmniej na tydzień przed posiedzeniem. W wypadkach pilnych termin ten może być skrócony do trzech dni.
W niniejszej sprawie wprawdzie skarżący odebrał zawiadomienie o rozprawie w dniu 19 czerwca 2012 r., tj. w terminie krótszym niż 7 dni, jednak pismo to było pozostawione w placówce pocztowej do jego dyspozycji już od 4 czerwca 2012 r. Mimo kolizji z badaniem USG, skarżący podjął niezbędne kroki, aby zapoznać się z aktami sprawy, a także sformułować swoje pisemne wystąpienie zawierające szereg zarzutów i wniosków.
Oceniając na gruncie niniejszej sprawy, czy warunki wskazane w art. 109 P.p.s.a. zostały spełnione, należy również mieć na względzie uregulowanie zawarte w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, nakazujące rozpatrywanie spraw bez nieuzasadnionej zwłoki. W tym kontekście należy zauważyć, że rozprawa w dniu 22 czerwca 2012 r. była kolejnym terminem tej sprawy. Po raz pierwszy rozprawa była wyznaczona na dzień 27 października 2011 r., skarżący wziął w niej czynny udział, składając wnioski o wyłączenie sędziów. Po tej dacie materiał dowodowy niezbędny do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy nie uległ zmianie, rozpoznawane były wyłącznie wnioski o wyłączenie sędziów.
W ocenie Sądu okoliczności te dowodzą, że skarżący miał wystarczającą ilość czasu, aby przygotować się do wystąpienia na rozprawie w dniu 22 czerwca 2012 r., miał możliwość działania przed Sądem i czynnie to wykazał.
Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.
P.Pij.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI