I SA/Łd 924/23

I SA/Łd 924/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Gortych-Ratajczyk /sprawozdawca/
Bożena Kasprzak
Joanna Grzegorczyk-Drozda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 713/24 - Wyrok NSA z 2025-11-04
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 64 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 19 października 2023 r. nr 1001-IEE.7192.70.2023.2.AG w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowieniem z dnia 19 października 2023 r., po rozpatrzeniu zażalenia G. N., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bełchatowie z dnia 25 sierpnia 2023 r. w sprawie kosztów egzekucyjnych, które powstały w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 23 listopada 2020 r.
Jak wynika z akt sprawy, w związku z nieuregulowanym podatkiem od towarów i usług za miesiące od lutego do maja 2014 roku wynikającym z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bełchatowie z dnia 23 czerwca 2020 r. został wystawiony dnia 23 listopada 2020 r. tytuł wykonawczy o nr [...].
Przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego Ognivo, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bełchatowie skierował do P. S.A. zawiadomienie z dnia 25 listopada 2020 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Ww. zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego podatnik odebrał w dniu 1 grudnia 2020 r.
W wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego powstały koszty egzekucyjne, tj. opłata za czynność egzekucyjną i opłata manipulacyjna. W dniach 3 i 8 grudnia 2020 r. dłużnik zajętej wierzytelności przekazał - tytułem realizacji zajęcia - środki pieniężne na konto organu egzekucyjnego. Opisane wpłaty nie pokryły w całości dochodzonych zaległości w podatku od towarów i usług.
Uwzględniając wniosek podatnika, decyzją z dnia 18 grudnia 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bełchatowie rozłożył spłatę zaległości podatkowych, w tym należności objętych ww. tytułem wykonawczym, na raty. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia 21 grudnia 2020 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne.
Pismem z dnia 23 kwietnia 2021 r. organ egzekucyjny poinformował stronę, iż od dnia 20 lutego 2021 r., w wyniku nowelizacji przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uległa zmniejszeniu wysokość opłaty manipulacyjnej naliczonej w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym m.in. na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Nadto, iż do uregulowania pozostała kwota kosztów egzekucyjnych w wysokości 42 767,79 zł - którą podatnik uregulował dnia 28 kwietnia 2021 r.
Dnia 2 sierpnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bełchatowie zakończył egzekucję administracyjną prowadzoną w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony w dniu 23 listopada 2020 r., ponieważ dochodzony na jego podstawie obowiązek został uregulowany w ramach układu ratalnego.
Zawiadomieniem z dnia 7 sierpnia 2023 r. organ egzekucyjny poinformował stronę o wysokości należnych kosztów egzekucyjnych.
W dniu 25 sierpnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bełchatowie, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553) dalej: ustawa zmieniająca oraz art. 64 c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022; poz. 479 ze zm.) dalej u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r., wydał postanowienie o wysokości kosztów egzekucyjnych, które powstały w zakończonym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 23 listopada 2020 r. nr [...]. W uzasadnieniu ww. postanowienia, organ egzekucyjny określił wysokość kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 12 882,73 zł.
W zażaleniu na postanowienie organu I instancji pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 6, art. 7, art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) dalej: k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., w związku z art. 190 ust. 1 i art. 3; art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., art. 2 w związku z art. 64 ust. 1, art. 84 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, a tym samym umorzenie kosztów egzekucyjnych jako naliczonych w oderwaniu od faktycznie podjętych przez organ czynności egzekucyjnych, co czyni je bezpodstawnie naliczonymi. Alternatywnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia 19 października 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, podzielając ustalenia i wywiedzioną na ich podstawie ocenę organu I instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 k.p.a., art. 17 § 1, art. 18, art. 64c § 1, § 7 u.p.e.a., art. 6 ustawy zmieniającej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż dnia 20 lutego 2021r. weszła w życie ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (ustawa zmieniająca), która ma znaczenie w sprawie, gdyż postępowanie egzekucyjne prowadzone było na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego i doręczonego przed dniem 20 lutego 2021 r. tj. przed dniem wejścia w życie powyższych zmian. Zostało zaś zakończone dnia 2 sierpnia 2023 r., a więc już po dniu 20 lutego 2021 r. Oznacza to, że w niniejszym postępowaniu, w kwestii zasad naliczania i poboru kosztów egzekucyjnych zastosowanie znajdą przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r., z uwzględnieniem przepisów przejściowych.
Następnie organ wyjaśnił, iż stosownie do zapisu art. 64c § 1 u.p.e.a., na koszty egzekucyjne składają się: opłaty za czynności egzekucyjne, opłata manipulacyjna oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym. Co do zasady koszty te obciążają zobowiązanego i przypadają na rzecz organu egzekucyjnego, który dokonał określonych czynności egzekucyjnych. Wyjątki od tej zasady określono w art. 64c § 2-4 u.p.e.a. W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia żadna z tych okoliczności nie wystąpiła.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że uwzględniając zapisy ustawy zmieniającej opłata manipulacyjna, naliczona według dotychczasowych zasad w wysokości ponad 100 zł - jeżeli do dnia 19 lutego 2021 r. nie została wyegzekwowana lub zapłacona – od dnia 20 lutego 2021 r. nie może zostać pobrana w wysokości wyższej niż 100 zł. Z kolei, opłata za czynności egzekucyjne naliczona według dotychczasowych zasad w wysokości ponad 40.000 zł - jeżeli do dnia 19 lutego 2021 r. nie została wyegzekwowana lub zapłacona – od dnia 20 lutego 2021 r. nie może zostać pobrana w wysokości wyższej niż 40.000 zł.
W niniejszej sprawie, w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego organ egzekucyjny koszty egzekucyjne: opłatę manipulacyjną w kwocie 100 zł oraz opłatę za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w P. S.A. w kwocie 12 782,73 zł. W ocenie organu opisane koszty egzekucyjne zostały prawidłowo wyliczone na podstawie dotychczasowych przepisów u.p.e.a. z uwzględnieniem przepisów ustawy zmieniającej.
Jednocześnie organ odwoławczy za nietrafiony uznał zarzut naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., poprzez pominięcie wytycznych Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. akt SK 31/14 (Dz.U. z 2016 r. poz. 1244). W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej organ egzekucyjny uwzględnił nowe unormowania prawne i przeliczył - wg zasad ustawy zmieniającej - koszty egzekucyjne, które powstały w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym m.in. na podstawie ww. tytułu wykonawczego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik G. N. zarzucił naruszenie:
- art. 77 § 1 w związku z art. 6, art. 7 oraz art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r.) w związku z art. 190 ust. 1 oraz art. 3 Konstytucji RP, poprzez akceptację braku zbadania rzeczywistych nakładów pracy oraz wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny przy ustalaniu kosztów egzekucyjnych, co w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. akt SK 31/14 jawi się jako kluczowe przy określaniu ich wysokości (kosztów egzekucyjnych);
- art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. przez akceptację działania organu naliczającego koszty egzekucyjne sprzecznego z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. akt SK 31/14, a także licznymi wyrokami sądów administracyjnych, przejawiającym się poprzez określenie kosztów egzekucyjnych o niewymiernej do podjętych czynności wysokości;
- art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w związku z art. 7 oraz art. 8 ustawy zmieniającej w związku z art. 6 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez akceptację przekroczenia ustawowego limitu kosztów egzekucyjnych przez organ naliczający koszty egzekucyjny, który naliczył w sumie koszty w wysokości 65 781,00 zł mimo, iż przez instrumentalne wykorzystanie przepisów próbował wykazać on, iż kwota ta to 12 882,73 zł;
- art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez pobranie kosztów egzekucyjnych o niewspółmiernej do podjętych czynności wysokości, a konkretnie braku takich czynności.
Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji w całości; przeprowadzenie rozprawy w celu umożliwienia stronie przedłożenia swoich racji bezpośrednio Sądowi oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa świadczonego przez doradcę podatkowego, stosownie do norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podtrzymując argumentację uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do przepisu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) dalej p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Podkreślić przy tym należy, mając na uwadze wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy celem umożliwienia stronie przedłożenia swych racji, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie prowadzi do pominięcia strony skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, zostały rozważone w oparciu o akta sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) oraz złożoną skargę, a sprawa została rozpoznana przez sąd we właściwym składzie (art. 120 p.p.s.a.). O terminie rozpoznania sprawy w omawianym trybie strona została zawiadomiona, zatem miała możliwość przedstawienia dodatkowej argumentacji na piśmie, takowej nie złożyła.
Z kolei zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., Nr 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając w tak zakreślonej kognicji niniejszą skargę Sąd ocenił, że organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani przepisów prawa procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności nie są uzasadnione zarzuty podniesione w skardze, a to oznacza, że skarga podlega oddaleniu.
W zakresie oceny stanu faktycznego ustalonego przez organy, należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (vide wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1665/06 - dostępny, tak jak inne orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Oceniając stan faktyczny ustalony przez organy dla potrzeb niniejszej sprawy, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej (organy podatkowe), albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Sąd nie dopatrzył się również jakiegokolwiek naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 6, art. 7, art. 11, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W ocenie Sądu organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób rzetelny oraz wyczerpujący, a wyniki tej oceny znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ wskazał fakty, które stanowiły podstawę podjętego rozstrzygnięcia, swoją argumentację z wyjaśnieniem podstawy prawnej i odniesieniem się do stanowiska strony.
Spór pomiędzy stronami sprowadza się do kwestii prawidłowości określenia wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających skarżącego, w szczególności w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. akt SK 31/14 (Dz.U. z 2016 r. poz. 1244).
Zdaniem strony organy naliczyły koszty egzekucyjne sprzecznie z ww. orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, poprzez określenie kosztów egzekucyjnych w wysokości niewymiernej do podjętych czynności i akceptację braku zbadania rzeczywistych nakładów pracy oraz wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny przy ustalaniu kosztów egzekucyjnych.
Organy wskazały natomiast, iż określając wysokość kosztów egzekucyjnych uwzględniły obowiązujące w tym czasie przepisy u.p.e.a. i zapisy ustawy zmieniającej z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, będącej konsekwencją orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. o ww. sygnaturze.
W tak zakreślonym sporze rację należy przyznać organom i uwypuklić, iż wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, Trybunał Konstytucyjny orzekł, orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Dostrzec trzeba, że Trybunał Konstytucyjny nie uchylił przepisu art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., ani przepisu art. 64 § 6 u.p.e.a., a jak potwierdzają argumenty uzasadnienia omawianego wyroku, główną przyczyną stwierdzenia niekonstytucyjności ww. przepisów był brak górnych granic omawianych opłat. Co więcej lektura uzasadnienia omawianego orzeczenia jasno wskazuje, że zdaniem Trybunału Konstytucyjnego nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego.
Trybunał jednocześnie podkreślił, że swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku.
Dalej Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym.
Końcowo, wyjaśniając skutki swojego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie.
Zdaniem Sądu, realizując wskazania zawarte w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca uchwalił ustawę z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1553 - zmiana przepisów weszła w życie w dniu 20 lutego 2021 r.). W przepisach art. 7 i art. 8 ustawy zmieniającej ustawodawca wprowadził bowiem górne granice omawianych opłat.
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy, przypomnieć trzeba, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone było na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 23 listopada 2020 r. (doręczonego stronie dnia 1 grudnia 2020 r.) i zakończone w dniu 2 sierpnia 2023 r. A skoro tak, to nie ma wątpliwości, iż organy prawidłowo stwierdziły, że w sprawie niniejszej zastosowanie znajdują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r., z uwzględnieniem przepisów przejściowych tj. art. 7 i art. 8 ustawy zmieniającej.
Jak trafnie wyjaśniły organy, na koszty egzekucyjne składają się: opłaty za czynności egzekucyjne, opłata manipulacyjna oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym. Co do zasady koszty te obciążają zobowiązanego i przypadają na rzecz organu egzekucyjnego, który dokonał określonych czynności egzekucyjnych (art. 64c § 1 u.p.e.a.).
W niniejszej sprawie opłata za czynności egzekucyjne w wysokości 12 782,73 zł została określona na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. zgodnie z którym organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Jednocześnie organy zasadnie uwzględniły zapis art. 8 ustawy zmieniającej, który stanowi w ust. 1, że niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40.000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz § 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40.000 zł. W ust. 2 sprecyzowano zasady określania opłaty za czynności egzekucyjne w przypadku jej częściowego wyegzekwowania lub zapłacenia w wysokości niższej niż 40.000 zł. Ponadto w ust. 3 przyjęto, że nie pobiera się opłaty za czynności egzekucyjne, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 40.000 zł.
Z kolei w myśl art. 64 § 6 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1,40 zł. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Organy określając przedmiotową opłatę na potrzeby niniejszej sprawy uwzględniły, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł. W kolejnym ustępie tego artykułu sprecyzowano zasady określania opłaty manipulacyjnej w przypadku jej częściowego wyegzekwowania lub zapłacenia w wysokości niższej niż 100 zł (ust. 2). Natomiast w jego ust. 3 wskazano, że nie pobiera się opłaty manipulacyjnej, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 100 zł. W następstwie uwzględnienia przywołanej regulacji ustawy zmieniającej organy prawidłowo pomniejszyły pierwotną wysokość opłaty manipulacyjnej z kwoty 2 556,18 zł do kwoty 100 zł, o czym skarżący został poinformowany pismem z dnia 23 kwietnia 2021 r.
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że zarówno kwota opłaty za czynności egzekucyjne, jak i opłaty manipulacyjnej, zostały określone zgodnie z art. 64 u.p.e.a. i mieszczą się w granicach kwot, wyznaczonych w przepisach ustawy zmieniającej, o których mowa powyżej. Uwzględniając zaś jednoznaczne brzmienie art. 7 i art. 8 ustawy zmieniającej zamierzonego skutku nie mogła odnieść argumentacja skargi wskazująca na wysokość łącznej kwoty kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z postępowaniem egzekucyjnym wszczętym w związku z decyzją wymiarową z dnia 23 czerwca 2020 r. a prowadzonym na podstawie kilku tytułów wykonawczych. Dodatkowo należy wskazać, że w omawianym wyroku Trybunał Konstytucyjny nie wypowiadał się w kwestii niezgodności z Konstytucją art. 64 § 3 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że opłaty za czynności egzekucyjne, o których mowa w § 1 pkt 1-6, oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnych. Na etapie wystawiania tytułu wykonawczego to wierzyciel, a nie organ egzekucyjny, decyduje, czy należność pieniężna ma zostać objęta jednym, czy też wieloma tytułami wykonawczymi.
Mając na uwadze zarzuty i argumenty skargi, Sąd zgadza się również ze stanowiskiem organu, który wskazując na ugruntowaną linię orzeczniczą w zakresie pobierania opłaty egzekucyjnej na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. stwierdził, że opłata egzekucyjna nie może być naliczona wówczas, gdy nie nastąpi faktyczne zajęcie jakichkolwiek środków na rachunku bankowym, czyli gdy mamy do czynienia z tzw. "pustym" rachunkiem bankowym. Sąd, w składzie rozpoznającym sprawę, podziela zapatrywania prezentowane w orzecznictwie, wskazujące na brak podstaw do naliczania opłaty egzekucyjnej, w przypadku braku skutecznego zajęcia rachunku bankowego ze względu na brak środków pieniężnych na koncie. Stanowisko takie od 2019 r. zyskało zdecydowaną dominację, a wręcz stało się poglądem wyrażanym już jednolicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 882/19 i wyroki NSA z dnia 24 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 723/20, z dnia 30 maja 2019 r., sygn. akt II FSK 613/19; z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 3379/18). Niemniej z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, że doszło do skutecznego zajęcia rachunku bankowego. Niewątpliwie na zajętym rachunku bankowym były środki pieniężne, które zostały przekazane organowi egzekucyjnemu, ustalenia tego strona nie kwestionuje. Natomiast wbrew zapatrywaniu strony, dla skuteczności zajęcia, a w konsekwencji dla powstania kosztów egzekucyjnych nie ma znaczenia, czy środki będące na rachunku bankowym w dniu zajęcia wystarczały na pokrycie wszystkich dochodzonych należności objętych zawiadomieniem o zajęciu. Stąd bez wpływu na wynik sprawy pozostaje argumentacja skargi zasadzająca się na wykazaniu, iż środki na rachunku nie wystarczyły na zaspokojenie należności objętych ww. tytułem wykonawczym.
Odnosząc się natomiast do stawianego przez stronę zarzutu braku powiązania przez organ wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych z nakładami pracy poniesionymi przez organ w postępowaniu egzekucyjnym Sąd podziela i przyjmuje za własne stanowisko wyrażone m.in. w wyroku NSA z dnia 13 maja 2020 r., sygn. akt II FSK 2950/19, że miarkowanie omawianych opłat w oparciu o kryterium pracochłonności, skuteczności i ekwiwalentności czynności egzekucyjnych także w sytuacji, gdy nie przekraczają kwot maksymalnych, nie ma uzasadnienia prawnego (zob. wyroki NSA z dnia 13 maja 2020 r., sygn. akt II FSK 2950/19, z dnia 9 czerwca 2020 r., sygn. akt II FSK 3154/19 oraz wyroki WSA w: Krakowie z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 377/22; Gdańsku z dnia 22 października 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 842/22; Łodzi z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 894/22). I choć oczywiście pożądane jest powiązanie wysokości kosztów egzekucyjnych z nakładem pracy podmiotu prowadzącego egzekucję (a także z efektywnością egzekucji), to jednak nie oznacza to, iż opłaty egzekucyjne muszą być ustalane w sposób ściśle powiązany z rzeczywistymi kosztami konkretnego postępowania egzekucyjnego, którą to refleksję podzielił Trybunał Konstytucyjny m.in. w wyroku z dnia 28 czerwca 2017 r. sygn. akt P 63/14 (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 383/21).
Z tych wszystkich względów, nie dopatrując się opisanych w skardze naruszeń, jak również innych naruszeń, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
ds