I SA/Łd 870/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2007-03-13
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyPITmałżonkowiewspólna działalność gospodarczainterpretacja podatkowaOrdynacja podatkowaustawa o swobodzie gospodarczejspółka cywilnarozliczenie podatkowe

WSA w Łodzi oddalił skargę podatniczki, uznając, że małżonkowie prowadzący wspólnie działalność gospodarczą na podstawie odrębnych wpisów do ewidencji, bez umowy spółki, nie mogą dzielić przychodów i kosztów po 50% do celów podatku dochodowego od osób fizycznych.

Podatniczka J. S. kwestionowała odmowę uchylenia postanowienia w sprawie pisemnej interpretacji przepisów podatkowych, domagając się możliwości rozliczania wspólnej działalności gospodarczej z mężem w podziale 50/50 po zmianie przepisów dotyczących wspólnych wpisów do ewidencji. Organy podatkowe i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznały jej stanowisko za nieprawidłowe, wskazując, że brak umowy spółki cywilnej lub innej umowy uniemożliwia takie rozliczenie, a przepisy Ordynacji podatkowej i ustawy o PIT mają pierwszeństwo przed przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Sprawa dotyczyła wniosku J. S. o interpretację przepisów podatkowych w zakresie możliwości wspólnego rozliczania podatku dochodowego od osób fizycznych z mężem w podziale 50/50, mimo prowadzenia działalności gospodarczej na podstawie odrębnych wpisów do ewidencji po zmianach wprowadzonych ustawą o swobodzie gospodarczej. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał taki sposób rozliczania za nieprawidłowy, argumentując, że po zmianie wpisu każdy z małżonków staje się odrębnym przedsiębiorcą, chyba że zawrą umowę spółki. Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał to stanowisko, dodając, że przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie mają zastosowania w tej kwestii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatniczki, stwierdzając, że prawo podatkowe ma autonomię i należy stosować przepisy ustawy o PIT. Sąd podkreślił, że art. 6 ust. 1 ustawy o PIT stanowi o odrębnym opodatkowaniu dochodów małżonków, a wyjątki (łączne opodatkowanie) nie mają zastosowania w tej sytuacji. Sąd uznał również, że art. 8 ust. 1 ustawy o PIT, dotyczący przychodów z udziału w spółce lub wspólnej własności, nie ma zastosowania do sytuacji braku umowy cywilnoprawnej między małżonkami, a instytucja małżeństwa nie jest "wspólnym przedsięwzięciem" w rozumieniu tego przepisu. Dodatkowo, sąd zauważył, że skoro tylko skarżąca była podatnikiem VAT, rozliczanie połowy przychodów i kosztów przez męża byłoby niemożliwe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, małżonkowie w takiej sytuacji nie mogą dzielić przychodów i kosztów po 50% do celów podatku dochodowego od osób fizycznych.

Uzasadnienie

Prawo podatkowe ma autonomię i pierwszeństwo przed innymi gałęziami prawa. Przepisy ustawy o PIT, w szczególności art. 6 ust. 1, stanowią o odrębnym opodatkowaniu dochodów małżonków. Brak umowy cywilnoprawnej uniemożliwia zastosowanie art. 8 ust. 1 ustawy o PIT, a instytucja małżeństwa nie jest "wspólnym przedsięwzięciem".

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich dochodów. Zasada ta podlega wyłączeniu jedynie na wniosek o łączne opodatkowanie.

Pomocnicze

Ordynacja podatkowa art. 14a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 216

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 14b § § 5 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.f. art. 24a § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 8 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przepis ten ma zastosowanie w przypadkach, gdy osoby fizyczne osiągają przychody ze wspólnej działalności prowadzonej na podstawie odpowiedniej umowy cywilnoprawnej, w której określone są prawa tych osób do udziału w zysku. Nie można przyjąć, że instytucja małżeństwa stanowi "wspólne przedsięwzięcie" w rozumieniu tego przepisu.

u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 2

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 8

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 30c

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dz.U. nr 173, poz.1808 art. 68

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie gospodarczej

k.r.o. art. 23

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

k.r.o. art. 32

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

k.r.o. art. 43 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Możliwość wspólnego rozliczania podatku dochodowego od osób fizycznych przez małżonków prowadzących wspólnie działalność gospodarczą na podstawie odrębnych wpisów do ewidencji, bez umowy spółki, w podziale 50/50. Zastosowanie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczących wspólności majątkowej do rozliczeń podatkowych. Interpretacja art. 8 ust. 1 ustawy o PIT jako podstawy do podziału przychodów i kosztów w sytuacji braku umowy spółki. Zmiany wynikające z ustawy o swobodzie gospodarczej powinny być neutralne podatkowo i nie mogą negatywnie wpływać na dotychczasowy sposób rozliczania.

Godne uwagi sformułowania

Prawo podatkowe posiada swoistą autonomię. Instytucja małżeństwa nie stanowi "wspólnego przedsięwzięcia" w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o PIT.

Skład orzekający

Piotr Kiss

przewodniczący sprawozdawca

Wiktor Jarzębowski

sędzia

Ewa Cisowska-Sakrajda

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie autonomii prawa podatkowego i konieczności stosowania przepisów ustawy o PIT w sprawach rozliczeń podatkowych małżonków prowadzących wspólną działalność gospodarczą bez umowy spółki."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji po zmianach wprowadzonych ustawą o swobodzie gospodarczej i braku umowy spółki. Nie dotyczy sytuacji z zawartą umową spółki lub innych form wspólnego opodatkowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla wielu małżeństw prowadzących wspólnie działalność gospodarczą, zwłaszcza w kontekście zmian prawnych. Interpretacja przepisów podatkowych i ich relacji z prawem rodzinnym jest istotna dla prawników i doradców podatkowych.

Małżonkowie, uwaga na wspólny biznes! Jak rozliczyć PIT po zmianach w przepisach?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 870/06 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2007-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Cisowska-Sakrajda
Piotr Kiss /przewodniczący sprawozdawca/
Wiktor Jarzębowski
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Kiss (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia w sprawie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. oddala skargę
Uzasadnienie
I SA/Łd 870/06
UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 12 grudnia 2005r. J. S. zwróciła się w trybie art. 14 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /t.j. Dz.U. z 2005r. nr 8, poz.60 ze zm./ do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z pytaniem, czy po dniu 1 stycznia 2006r. prowadząc jak dotychczas wspólnie z mężem działalność gospodarczą w oparciu o dwa wpisy do ewidencji działalności gospodarczej będzie mogła rozliczać się w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych w ten sposób, że przychody, koszty ich uzyskania oraz dochody są dzielone po 50%. Według strony powyższy sposób rozliczania się winien zostać uznany za prawidłowy, a w zakresie swojego stanowiska strona powołała się na szereg wskazanych przez nią publikacji prasowych stwierdzających, iż zmiany wpisów w ewidencji działalności gospodarczej, wynikające z art.68 ustawy z dnia 2 lipca 2006r. – Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie gospodarczej Dz.U. nr 173, poz.1808/ nie powinny mieć negatywnego wpływu na dotychczasowy sposób rozliczania się małżonków w zakresie m.in. podatku dochodowego od osób fizycznych.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z dnia [...] Nr [...], wydanym na podstawie art. 14a i art. 216 Ordynacji podatkowej uznał przedstawiony przez stronę sposób rozliczania się w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za nieprawidłowy podając, że po zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej na dwa odrębne wpisy, każdy z małżonków będzie miał status przedsiębiorcy, wykonującego we własnym imieniu i na własny rachunek działalność gospodarczą. Stwierdził również, że jeżeli małżonkowie nie zawrą umowy spółki cywilnej lub jawnej, to na każdym z nich będzie ciążył obowiązek prowadzenia odrębnej ewidencji rachunkowej stosownie do przepisów zawartych w art. 24 a z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. z 2000r. nr 14, poz.176 ze zm./.
W złożonym zażaleniu na powyższe postanowienie J. S. wniosła o uznanie za prawidłowe jej stanowiska wyrażonego we wniosku podnosząc, że pogląd organu I instancji jest błędny, albowiem nie uwzględnia uregulowania zawartego w art. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz przepisów art.23, art. 32 i art. 43 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dotyczących majątkowej wspólności ustawowej małżonków. Ponadto strona ponownie powołała się na wskazane we wniosku artykuły prasowe i inne dokumenty, które jej zdaniem potwierdzają prawidłowość jej stanowiska. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. po rozpoznaniu zażalenia J. S., działając na podstawie art. 14b § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej odmówił uchylenia zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. i uznania za prawidłowe stanowiska strony. Uzasadniając swoją decyzję organ orzekający stwierdził, iż z wniosku złożonego przez stronę wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólnie z mężem pozarolniczą działalność gospodarczą /aptekę/ bez zawarcia w tym zakresie żadnej umowy i dla celów rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych w 2005 r. prowadziła wspólnie z mężem jedną podatkową księgę przychodów i rozchodów dokonując rozliczenia przychodów, kosztów uzyskania przychodów i dochodów po 50 %. Z wniosku strony wynika nadto, że jej wystąpienie było spowodowane wynikającą z art. 68 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie gospodarczej likwidacją z dniem 1 stycznia 2006r. wspólnego wpisu małżonków w ewidencji działalności gospodarczej, a zdaniem wnioskodawczyni również po dniu 1 stycznia 2006 r. prowadząc z mężem wspólną działalność gospodarczą w oparciu o odrębne wpisy w ewidencji działalności gospodarczej będzie mogła na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych rozliczać dla celów tego podatku wraz z mężem przychody, koszty uzyskania i dochody po 50%.
Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. iż brak jest wystarczających podstaw do uznania, że małżonkowie prowadząc wspólnie tą samą działalność gospodarczą bez zawarcia w tym zakresie odpowiedniej umowy mogą dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych rozliczać osiągnięte przychody, koszty uzyskania przychodów oraz dochody odrębnie po 50 % na każdego z nich. Organ podniósł, że zgodnie z art. 68 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej, organ ewidencyjny w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie powołanej ustawy wzywa każdego z małżonków, którzy są wpisani do ewidencji działalności gospodarczej pod wspólnym numerem ewidencyjnym, do złożenia wniosku o zmianę wspólnego wpisu. Powyższe oznacza, iż z końcem 2005 r. z ewidencji działalności gospodarczej została wyeliminowana forma działalności zarejestrowana na imię obojga małżonków, zwana potocznie "spółką małżeńską".. Według organu po zmianie wpisów w ewidencji działalności gospodarczej małżonkowie mogą przyjąć następujące rozwiązania;
1/ pozostawić tylko jednego z małżonków w ewidencji, a drugi przyjmie status osoby współpracującej lub zrezygnuje z prowadzenia działalności;
2/ rozdzielić się i działać jako dwaj niezależni przedsiębiorcy wpisani osobno pod własnymi numerami w ewidencji działalności gospodarczej, bez łączenia się umową spółki cywilnej;
3/ prowadzić działalność w spółce cywilnej.
Sposób rozliczania podatku dochodowego od osób fizycznych zależeć więc będzie od formy organizacyjnej działalności gospodarczej wybranej przez małżonków po zmianie wpisu. Jeżeli wnioskodawczyni podejmie decyzję o prowadzeniu działalności w dalszym ciągu wspólnie z mężem, to obowiązujące przepisy prawne ograniczają taką działalność do formy spółki cywilnej lub jawnej. Po zawarciu umowy spółki zdarzenia gospodarcze ewidencjonowane będą w jednej księdze , a przychody, koszty uzyskania przychodów, dochód bądź strata rozliczane będą zgodnie z art. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez każdego z małżonków proporcjonalnie do posiadanych udziałów w zysku spółki, wynikających z umowy. Natomiast jeżeli wnioskodawczyni nie zawrze z mężem umowy spółki cywilnej lub jawnej , to brak będzie podstaw do proporcjonalnego opodatkowania uzyskiwanego dochodu z pozarolniczej działalności każdego z małżonków, w której to sytuacji każdy z małżonków będzie posiadał status odrębnego przedsiębiorcy z obowiązkiem prowadzenia własnej księgi podatkowej.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. S. wniosła o jej zmianę przez uznanie, że jej stanowisko w zakresie interpretacji przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe. Skarżąca podniosła, iż zaskarżona decyzja i wcześniejsze postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] nie zawierają odniesienia się do treści art., 8 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który wyraźnie określa sposoby rozliczania przychodów m.in. ze wspólnej własności; wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania bez potrzeby zawarcia jakiejś umowy, a także odniesienia się do przepisów art. 23, art. 32 art. 43 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nadto zdaniem skarżącej zmiany wywołane ustawą o swobodzie działalności gospodarczej nie mogą wywoływać negatywnych skutków w zakresie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Strona stwierdziła, iż oboje z mężem są odrębnymi osobami fizycznymi, posiadającymi odrębne wpisy do ewidencji działalności gospodarczej, prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą w oparciu o majątek wspólny, a czynności przez nich wykonywane powinny polegać wspólnemu opodatkowaniu. Zdaniem strony z analizy przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, iż w przypadku wspólnej działalności małżonków, ich udziały w przychodzie wynoszą po 50 %, a również koszty uzyskania tych przychodów oraz dochody winny być liczone po połowie. Wniosek taki jest kwintesencją zasady równych praw i obowiązków małżonków wynikającą z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zdaniem strony również z treści przepisu art. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że przychody z udziału ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu odwołania strony utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję podtrzymując w całości zajęte stanowisko. W kwestii zarzutu nie odniesienia się przez organy podatkowe do treści art. 8 ust 1 ustawy podatku dochodowym od osób fizycznych organ odwoławczy podniósł, iż powołany przepis jest określeniem zasad rozliczania przychodów z udziału w spółce nie będącej osoba prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, posiadania, użytkowania rzeczy lub praw majątkowych. Przepis ten nie może mieć zastosowania do małżonków, którzy prowadzą wspólnie tą samą działalność gospodarczą bez zawarcia w tym zakresie odpowiedniej umowy cywilnoprawnej, a także nie ma związku z zasadami dotyczącymi wpisów do ewidencji działalności gospodarczej. Nadto organ odwoławczy wskazał, iż przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie mogą mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem o prawidłowości rozliczenia oraz opodatkowania uzyskiwanych dochodów stanowią przepisy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. S. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w T..
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 8 ust. 1 i art. 24a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez ich błędną interpretacją.
W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła argumenty przedstawione w postępowaniu administracyjnym. Nadto wskazała, iż w przypadku małżonków prowadzących wspólnie tą samą działalność gospodarczą, prowadzenie ksiąg podatkowych, o którym mowa w art. 24a ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych może odbywać się na dwa sposoby, tj. małżonkowie mogą prowadzić jedną wspólna księgę, w której na koniec każdego miesiąca i roku, przychody, koszty ich uzyskania oraz dochody będą podzielone na każdego podatnika po 50 % lub małżonkowie mogą prowadzić dla wspólnej działalności gospodarczej dwie odrębne podatkowe księgi przychodów i rozchodów. W ocenie skarżącej przedstawione sposoby wskazują, iż wspólne prowadzenie działalności, nie wyklucza oddzielnego prowadzenia ksiąg podatkowych przez małżonków. Na potwierdzenie swojego stanowiska o możliwości łącznego opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych prowadzonej wspólnie z mężem działalności gospodarcze według przedstawionych zasad, skarżąca ponownie powołała się na szereg publikacji prasowych, opinii Ministerstwa Finansów, a także na wskazane orzecznictwo sądowe, które jej zdaniem podziela prezentowane przez nią stanowisko.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko i argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie mogła zostać uwzględniona.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca wystąpiła do organów podatkowych o dokonanie interpretacji przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. z 2000r. nr 14, poz.176 ze zm./, zwanej dalej ustawą p.d.f., a pytanie skarżącej sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii sposobu opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych w sytuacji prowadzenia przez nią wspólnie z mężem tej samej działalności gospodarczej /apteki/ od dnia 1 stycznia 2006r. na podstawie odrębnych wpisów do ewidencji działalności gospodarczej bez zawarcia w tym zakresie na piśmie jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej /np. o zawiązaniu spółki cywilnej, jawnej czy umowy innego rodzaju/.
Na wstępie rozważań należy stwierdzić, iż z wniosku strony oraz jej wyjaśnień złożonych na rozprawie przed Sadem wynika, że z tytułu prowadzonej wspólnie z mężem działalności gospodarczej podatnikiem w zakresie podatku od towarów i usług, jest wyłącznie skarżąca, zgodnie ze złożonym przez nią zgłoszeniem rejestracyjnym dotyczącym tego podatku.
Ponadto należy również zauważyć, iż we wniosku o dokonanie interpretacji strona podała, że jej wystąpienie było spowodowane treścią przepisu art. 68 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie gospodarczej /Dz.U.nr173, poz.1808 ze zm./, zgodnie z którym małżonkowie, wpisani wcześniej do ewidencji działalności gospodarczej pod wspólnym numerem ewidencyjnym byli zobowiązani do złożenia w określonym terminie wniosku o zmianę wspólnego wpisu, z wskazaniem w szczególności, który z małżonków będzie wpisany do ewidencji pod dotychczasowym numerem, a w przypadku nie złożenia powyższego wniosku do dnia 31 grudnia 2005r.. organ ewidencyjny dokona wykreślenia wspólnego wpisu małżonków.
Skarżąca w złożonym wniosku oraz w toku postępowania podatkowego przedstawiła stanowisko, iż prowadzenie przez małżonków wspólnej działalności gospodarczej na podstawie odrębnych wpisów do ewidencji działalności, mimo braku zawarcia przez nich umowy spółki cywilnej lub innej umowy dotyczącej wspólnego prowadzenia tej działalności nie może stanowić przeszkody do określenia dla każdego z małżonków należnego podatku dochodowego od osób fizycznych odrębnie po uprzednim dokonaniu pomiędzy nimi podziału po połowie osiągniętego ogółem przychodu, kosztów jego uzyskania oraz dochodu. W uzasadnieniu swojego stanowiska strona powołała się z jednej strony na poglądy piśmiennictwa, iż zmiana wpisu w ewidencji gospodarczej dokonana na podstawie art.68 powołanej wyżej ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie gospodarczej nie powinna powodować ujemnych skutków dla podatników, a z drugiej strony na unormowanie zawarte w przepisach art. 23, art. 32 i art.43 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dotyczące ustawowej wspólności majątkowej małżonków oraz. na treść art. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Według oceny Sądu stanowisko i argumentacja strony skarżącej, iż w przedstawionej sytuacji dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych, przychody, koszty ich uzyskania oraz dochody winny być rozliczane po 50% na każdego z małżonków nie znajduje wystarczającego uzasadnienia w przepisach wymienionej wyżej ustawy p.d.f.
W odniesieniu się do szerokiego powołania się strony skarżącej na piśmiennictwo związane z wejściem w życie oraz skutków prawnych art.68 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie gospodarczej należy stwierdzić, iż zarówno wskazany przepis, jak i związane z nim powołane poglądy piśmiennictwa nie mogą mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia spornej kwestii. Należy bowiem stwierdzić, iż przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia właściwego stosowania przepisów prawa podatkowego, tj. sposobu opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych po dniu 1 stycznia 2006r. skarżącej i jej męża z tytułu wspólnego prowadzenia działalności gospodarczej. Mając również na uwadze zakreślony wyżej okres podatkowy, którego dotyczy dokonana interpretacja, Sąd nie ustosunkowuje się w tej sprawie do sposobu opodatkowania skarżącej i jej męża wymienionym podatkiem w okresie wcześniejszym. Należy uznać, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu muszą mieć obowiązujące w 2006r. przepisy prawa podatkowego, a w szczególności przepisy cytowanej ustawy p.d.f. Zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny oraz orzecznictwa sądowego, prawo podatkowe posiada swoistą autonomię, co oznacza, że w zakresie podstawowych pojęć i instytucji występujących i uregulowanych w tym prawie, w szczególności takich jak obowiązek podatkowy, zobowiązanie podatkowe, podatek czy podatnik /patrz art. 4 – 7 Ordynacji podatkowej/, musi ono mieć pierwszeństwo w zastosowaniu. Pewna autonomiczność prawa podatkowego wynika zresztą wprost z art.217 Konstytucji RP, zgodnie z którym nakładanie podatków i innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych następuje w drodze stosownej ustawy. Stąd też powołane przez skarżącą poglądy piśmiennictwa związane z art. 68 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie gospodarczej, a również także wskazane przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ustanawiające pomiędzy małżonkami wspólność majątkową nie mogą mieć bezpośredniego zastosowania w przedmiocie rozstrzygnięcia o uznaniu małżonków za podatników w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych lub odnośnie powstania i zakresu ich obowiązków podatkowych. Należy tu wskazać, że przepisy art.1 i 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako podmioty tego podatku wskazują wyłącznie osoby fizyczne /pojedyncze/, a art. 6 ust.1 cyt. ustawy rozstrzyga wprost sytuację podatkową małżonków /bez odniesienia się do przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego/ stanowiąc, że małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich dochodów. Brak jest również dostatecznych podstaw do przyjęcia, iż zawarte w wyżej cytowanym przepisie sformułowanie "od osiąganych przez nich dochodów" ma zastosowanie wyłącznie do dochodów małżonków osiąganych z różnych źródeł.
Określona w art. 6 ust.1 cyt. ustawy zasada odrębnego opodatkowania dochodów małżonków podlega wyłączeniu jedynie na odpowiedni wniosek małżonków o łączne opodatkowanie, wyrażony we wspólnym zeznaniu rocznym zgłoszonym przy zaistnieniu okoliczności, o których mowa w ust.2 wymienionego artykułu, przy czym w myśl ust. 8 tego artykułu wspólne opodatkowanie małżonków nie ma zastosowania w sytuacji, gdy chociażby do jednego z małżonków mają zastosowanie przepisy art.30c lub ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.
Mając na uwadze, iż w art. 6 cyt. ustawy zostało zawarte specjalne i w zasadzie całościowe uregulowanie dotyczące opodatkowania dochodów osiągniętych przez małżonków, brak jest zdaniem Sądu wystarczającego uzasadnienia do przyjęcia, iż do opodatkowania dochodów małżonków może mieć także zastosowanie powołany przez stronę skarżącą art.8 ust.1 wymienionej ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu przychody m.in. z udziału w spółce nie będącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku. Przepis ten ma zastosowanie w przypadkach, gdy osoby fizyczne osiągają przychody ze wspólnej działalności prowadzonej na podstawie odpowiedniej umowy cywilnoprawnej, w której określone są prawa tych osób do udziału w zysku. Trudno przyjąć, iż w ramach ustawowej majątkowej wspólności małżeńskiej, wynikającej z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego można określać proporcjonalne prawa małżonków do udziału w zyskach. Nie można również przyjąć, iż instytucja małżeństwa stanowi "wspólne przedsięwzięcie", o którym mowa w wymienionym wyżej przepisie.
Dodatkowo należy również zauważyć, iż skoro w zakresie podatku od towarów i usług podatnikiem tego podatku z tytułu prowadzonej wspólnie z mężem działalności gospodarczej jest wyłącznie skarżąca, to ona prawdopodobnie wystawia faktury sprzedaży towarów i na nią są wystawiane wszelkie faktury zakupu towarów, w której to sytuacji zaliczenie do przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz w konsekwencji do dochodów jej męża, połowy tych wielkości nie wydaje się możliwe.
Ponadto należy zauważyć, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zawiera także informacje dla skarżącej odnośnie sposobu opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych w zależności od wskazanych ewentualnych form organizacyjnych dalszego prowadzenia przez skarżącą i jej męża dotychczasowej działalności gospodarczej.
W zakończeniu należy nadmienić, że dokonane w tej sprawie dwukrotne jej rozpatrzenie przez organ drugiej instancji nie może zdaniem Sądu stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności lub uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem tego rodzaju postępowanie organu było spowodowane istniejącymi w tym okresie dość powszechnymi poglądami doktryny oraz orzecznictwa sądowego /por. B. Brzeziński, M. Masternak, W. Nykiel : "Wiążące interpretacje do poprawki", Rzeczpospolita z dn.25.08.2005r., Zb. Kmieciak, "Proceduralne problemy wiążących interpretacji prawa podatkowego", Państwo i Prawo z.4/2006 oraz postanowienia WSA w Łodzi z dn.19.10.2005r. sygn. akt I SA/Łd 1105/05 i I SA/Łd 1151/05 lub WSA w W – wie z dn.09.12.2005r. sygn. akt III SA 2714/05/ iż decyzja podatkowego organu odwoławczego wydana na podstawie art. 14 b § 5 Ordynacji podatkowej jest orzeczeniem wydanym w pierwszej instancji, od którego przysługuje odwołanie, rozpatrywane przez ten sam organ.
Z tych wszystkich względów uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa należało na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm./ skargę oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI