I SA/Łd 865/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność postanowień o przedłużeniu blokady rachunków bankowych, uznając, że organy działały bez podstawy prawnej po uchyleniu odpowiednich przepisów.
Skarżący A. R. zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymujące w mocy decyzję o przedłużeniu blokady rachunków bankowych. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność obu postanowień. Kluczowym argumentem było uchylenie przepisów Ordynacji podatkowej, które stanowiły podstawę prawną do wydania rozporządzenia upoważniającego organy KAS do blokowania rachunków, co nastąpiło przed wydaniem zaskarżonych postanowień. Sąd podkreślił, że brak było podstawy prawnej do przedłużenia blokady, a tym samym organy działały z naruszeniem właściwości.
Sprawa dotyczyła skargi A. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego o przedłużeniu blokady rachunków bankowych. Blokada została nałożona w związku z podejrzeniem wykorzystywania sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych. Naczelnik pierwotnie zablokował rachunki na 72 godziny, a następnie przedłużył blokadę na okres do trzech miesięcy. Skarżący wniósł zażalenie, a następnie skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w szczególności wskazując, że przepisy Ordynacji podatkowej, na podstawie których wydano rozporządzenie upoważniające organy KAS do blokowania rachunków, zostały uchylone ustawą o automatyzacji z dnia 8 czerwca 2022 r. Sąd administracyjny zgodził się ze skarżącym, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika zostały wydane po uchyleniu przepisów stanowiących podstawę prawną dla rozporządzenia Ministra Finansów z 2020 r. Sąd podkreślił, że przepis art. 28 ust. 2 ustawy nowelizującej, który miał utrzymać w mocy niektóre akty wykonawcze, nie obejmował swoim zakresem blokady rachunków bankowych w kontekście wyłudzeń skarbowych, a jedynie zadania związane z raportowaniem schematów podatkowych. W związku z tym organy działały bez właściwej podstawy prawnej, co uzasadniało stwierdzenie nieważności ich postanowień na podstawie art. 247 § 1 pkt 1 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienie jest nieważne, ponieważ zostało wydane bez podstawy prawnej.
Uzasadnienie
Przepis upoważniający do wydania rozporządzenia wykonawczego został uchylony, a przepis przejściowy nie utrzymał w mocy rozporządzenia w zakresie blokady rachunków bankowych w kontekście wyłudzeń skarbowych. Organy działały z naruszeniem właściwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (20)
Główne
O.p. art. 247 § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 219
Ordynacja podatkowa
ustawa o automatyzacji art. 28 § 2
Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu automatyzacji załatwiania niektórych spraw przez Krajową Administrację Skarbową
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
O.p. art. 119zw § 1
Ordynacja podatkowa
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a
Kodeks postępowania administracyjnego
O.p. art. 119zma
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 119zy § 1
Ordynacja podatkowa
u. KAS art. 11b § 1
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
u. KAS art. 15
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
k.k.s. art. 56 § 1
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 62 § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k. art. 271a § 2
Kodeks karny
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 c
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy Ordynacji podatkowej, na podstawie których wydano rozporządzenie upoważniające do blokady rachunków, zostały uchylone ustawą o automatyzacji. Przepis przejściowy (art. 28 ust. 2 ustawy nowelizującej) nie utrzymał w mocy rozporządzenia w zakresie blokady rachunków bankowych w celu przeciwdziałania wyłudzeniom skarbowym. Organy działały z naruszeniem właściwości rzeczowej.
Godne uwagi sformułowania
kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma przepis art. 28 ust. 2 ustawy nowelizującej przepis art. 28 ust. 2 ustawy nowelizującej wykładany z zastosowaniem reguł wykładni językowej prowadzi do wniosku, że na mocy tego przepisu nie utrzymano w mocy regulacji rozporządzenia MF z 2020 r. nie można więc przyjąć, że przepis art. 28 ust. 2 ustawy nowelizującej przewiduje zachowanie w mocy rozporządzenia wydanego na podstawie art. 119zma O.p. w całości i w zakresie zadań w określonych w tym przepisie. doszło więc do naruszenia art. 15 O.p., zgodnie z którym organy podatkowe przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Naruszenie takie ma charakter kwalifikowany i zgodnie z art. 247 § 1 pkt 1 w zw. z art. 219 O.p., uzasadnia stwierdzenie nieważności wydanego w takich warunkach postanowienia.
Skład orzekający
Agnieszka Krawczyk
przewodniczący sprawozdawca
Ewa Cisowska-Sakrajda
członek
Grzegorz Potiopa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych po zmianach legislacyjnych, zwłaszcza w kontekście uchylenia przepisów upoważniających do wydawania rozporządzeń wykonawczych i ich wpływu na ważność działań organów administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu przejściowego między uchyleniem jednego przepisu a wejściem w życie nowego rozporządzenia, a także konkretnego zakresu zastosowania przepisu przejściowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna podstawa prawna dla działań organów administracji i jak istotne są przepisy przejściowe. Pokazuje też, że nawet w sprawach dotyczących wyłudzeń skarbowych, procedury muszą być przestrzegane.
“Blokada rachunku bankowego bez podstawy prawnej? Sąd administracyjny wyjaśnia lukę w prawie.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Łd 865/22 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2023-04-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-11-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Agnieszka Krawczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Ewa Cisowska-Sakrajda Grzegorz Potiopa Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1540 art. 247 par. 1 pkt 1, art.219, art. 119zw par. 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Asesor WSA Grzegorz Potiopa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 5 października 2022 r. nr 1001-ICK.800.16.2022.2.KEJ w przedmiocie przedłużenia terminu blokady rachunków bankowych 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z dnia 8 września 2022 r., nr 368000-CAW.4020.1.21.2022.11; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz skarżącego A. R. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi (dalej: NŁUC-S) żądaniem z dnia 5 września 2022 r. wydanym w trybie art. 119zv § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm, dalej: O.p.) w związku z § 1 pkt 1 lit.d rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 sierpnia 2020 r. w sprawie upoważnienia innych organów Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania zadań Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z zakresu przeciwdziałania wykorzystaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1488 - dalej: rozporządzenie MF), dokonał blokady na okres 72 godzin rachunków bankowych o numerach: [...] i [...], prowadzonych na rzecz podmiotu kwalifikowanego – A. R., prowadzącego działalność pod nazwą "A" A. R. w Ł. przy ul. [...] 51 lok. 1 (dalej: skarżący). Powyższe było wynikiem przeprowadzonej analizy ryzyka. W jej trakcie ustalono, że skarżący może wykorzystywać działalność banków do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi lub do czynności zmierzających do wyłudzenia skarbowego, a blokada była konieczna, aby temu przeciwdziałać. W wyniku analizy ryzyka przeprowadzonej przez NŁUC-S ustalono w bowiem, że istniało uzasadnione podejrzenie popełnienia przez skarżącego przestępstw polegających na podaniu nieprawdy w deklaracjach dla podatku od towarów i usług VAT - 7, poprzez posługiwanie się fakturami VAT wystawionymi w sposób nierzetelny (art. 56 § 1 i art 62 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy) i używaniu faktur VAT poświadczających nieprawdę co do okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie dla określenia wysokości należności publicznoprawnej, zawierających kwotę należności ogółem, której łączna wartość jest większa niż pięciokrotność kwoty określającej mienie wielkiej wartości (w art. 271a § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny). Następnie postanowieniem z dnia 8 września 2022 r. przedłużono termin blokady ww. rachunków bankowych do kwoty 1.440.107,51 zł, na czas oznaczony nie dłuższy niż trzy miesiące, tj. do dnia 8 grudnia 2022 r. Przedłużenie blokady nastąpiło z uwagi na fakt, iż zachodziła uzasadniona obawa, że skarżący nie wykona istniejącego lub mającego powstać zobowiązania w podatku VAT przekraczającego równowartość 10.000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP w ostatnim dniu roboczym roku poprzedzającego rok, w którym wydano wskazane postanowienie. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 września 2022 r. Na to postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia z dnia 8 września 2022 r. oraz zwolnienia w całości lub w części środków z zablokowanego rachunku podmiotu kwalifikowanego, albowiem środki te stanowią główne źródło dochodu rodziny skarżącego, a ponadto blokada tych środków powoduje, że skarżący nie jest w stanie wywiązać się ze zobowiązań w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: DIAS) postanowieniem z dnia 5 października 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z dnia 8 września 2022 r. Jak zaznaczył, przedmiotem rozpoznania było wyłącznie zażalenie na to postanowienie, natomiast wniosek zawarty w zażaleniu dotyczący zwolnienia w całości albo w części środków z zablokowanego rachunku podmiotu zostanie poddany odrębnemu procedowaniu. W uzasadnieniu swego postanowienia DIAS wyjaśnił, że czynności przeprowadzone w sprawie (zarówno na etapie poprzedzającym blokadę, jak również przed wydaniem przez organ I instancji postanowienia w sprawie przedłużenia terminu blokady) wykazały, że istnieje uzasadniona obawa, że skarżący może uczestniczyć w oszustwie podatkowym oraz nie posiada majątku wystarczającego do pokrycia ewentualnego zobowiązania podatkowego. Stad zaskarżone postanowienie uznał za prawidłowe. W skardze na to postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na treść decyzji tj.: 1) naruszenie przepisów postępowania, a to w szczególności: a) art. 6 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 k.p.a., poprzez wydanie postanowienia w oparciu o przepisy już nieobowiązujące, uchylone ustawą o automatyzacji z dnia 8 czerwca 2022 r., a co za tym idzie brak podstawy prawnej wydania orzeczenia; b) art. 7a k.p.a. poprzez uznanie, że postanowienie NŁUC-S odpowiada prawu i w tej sprawie nie istnieją wątpliwości co do obowiązywania przepisów, które zostały zastosowane, podczas gdy wszelkie wątpliwości, także te wynikające ze zmiany przepisów w trakcie trwania postępowania, winny być rozstrzygane na korzyść strony; 2) naruszenie prawa materialnego, a to w szczególności: a) art. 119zma O.p., poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten został uchylony ustawą o automatyzacji, a tym samym uchylono podstawę dla Ministra Finansów do wydania rozporządzenia upoważniającego Naczelników Urzędów Celno-Skarbowych do dokonywania blokad rachunków bankowych; b) art. 119zy §1 O.p. w związku z § 1 pkt 2 lit.a rozporządzenia MF z dnia 28 sierpnia 2020 r., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia o przedłużeniu okresu blokady rachunków bankowych przez podmiot nieuprawniony i na podstawie przepisów już nieobowiązujących; c) art. 28 ust 2 ustawy o automatyzacji, poprzez uznanie, że w dalszym ciągu NUC-S posiada uprawnienia do wydania postanowienia o przedłużeniu okresu blokady rachunków bankowych, podczas gdy ustawa z dnia 8 czerwca 2022 r. uchyliła dotychczas obowiązujące przepisy w tym zakresie, czyniąc tzw. "lukę w prawie", a co za tym idzie Naczelnik nie jest podmiotem uprawnionym do wydania takiej decyzji, a ewentualna decyzja w tym zakresie winna być wydana przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej; Z ostrożności procesowej zaskarżonemu postanowieniu zarzucono także naruszenie: 1) art. 119 zw O.p. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie zgromadzony materiał dowodowy ujawnił konieczność dokonania blokady rachunków bankowych należących do skarżącego; 2) art. 119 zw O.p. poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie zajęcia dwóch rachunków bankowych, podczas gdy dyspozycją przepisu objęty jest jedynie jeden rachunek bankowy; 3) art. 119 zw O.p., poprzez naruszenie zasady proporcjonalności stosowanych środków zapobiegawczych i uznanie, że funkcji zabezpieczających tok postępowania nie da się osiągnąć wyłącznie poprzez zastosowanie środków przewidzianych w k.p.k.; Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga była uzasadniona. Kontroli Sądu poddano postanowienie DIAS o utrzymaniu w mocy postanowienia NŁUC-S z dnia 8 września 2022 r. o przedłużeniu blokady rachunków bankowych. Podstawą prawną tych postanowień uczyniono art. 119zw § 1 O.p. w związku z § 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia MF z 2020 r. Zgodnie z pierwszym nich, Szef Krajowej Administracji Skarbowej może przedłużyć, w drodze postanowienia, termin blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego na czas oznaczony, nie dłuższy jednak niż 3 miesiące, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że podmiot kwalifikowany nie wykona istniejącego lub mającego powstać zobowiązania podatkowego lub zobowiązania z tytułu odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, przekraczających równowartość 10 000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roboczym roku poprzedzającego rok, w którym wydano postanowienie. Z kolei drugi z nich stanowi, że upoważnia się naczelników urzędów celno-skarbowych do wydawania postanowień o przedłużeniu blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego na czas oznaczony, nie dłuższy jednak niż 3 miesiące, zmianie zakresu tej blokady i jej uchyleniu oraz wykonywania innych czynności Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, określonych w art. 119zw ustawy, związanych z tymi postanowieniami. Z kolei na podstawie § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, dyrektorzy izb administracji skarbowej będący organami wyższego stopnia w stosunku do naczelników urzędów celno-skarbowych, o których mowa w pkt 1, zostali upoważnieni do rozpatrywania zażaleń na postanowienia, o których mowa w pkt 1 lit. e. Przepisem upoważniającym do wydania rozporządzenia MF był art. 119zma O.p. Przepis ten został uchylony z dniem 7 lipca 2022 r. na podstawie art. 7 pkt 11 ustawy z dnia 8 czerwca 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu automatyzacji załatwiania niektórych spraw przez Krajową Administrację Skarbową (Dz. U. poz. 1301 - dalej: "ustawa nowelizująca"). Na mocy tej ustawy dodano do ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 813) przepis art. 11b (art. 15 ustawy nowelizującej). Ów art. 11b stanowi, że minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, upoważniać do wykonywania zadań Szefa Krajowej Administracji Skarbowej inny organ KAS, określając zakres upoważnienia, upoważnione organy KAS oraz terytorialny zakres ich działania, mając na względzie zapewnienie sprawnego i skutecznego wykonywania zadań Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Na podstawie tego przepisu wydane zostało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 2 grudnia 2022 r. w sprawie upoważnienia organów Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania zadań Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z zakresu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych (Dz. U. poz. 2501). Rozporządzenie weszło w życie 6 grudnia 2022 r. Zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu I instancji zapadły w okresie pomiędzy uchyleniem postanowień art. 119zma O.p. a wejściem w życie rozporządzenia z dnia 2 grudnia 2022 r. W konsekwencji kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma przepis art. 28 ust. 2 ustawy nowelizującej. Zgodnie z jego treścią, dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 86n § 4 i art. 119zma ustawy zmienianej w art. 7 (czyli O.p.) zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 11b ust. 1 ustawy zmienianej w art. 15 (czyli ustawy o KAS), w zakresie zadań, o których mowa w art. 86g-86ia ustawy zmienianej w art. 7 (czyli O.p.), jednak nie dłużej niż przez 24 miesiące od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W tym kontekście należy wyjaśnić, że podstawą obowiązywania aktu wykonawczego jest więź pomiędzy przepisem upoważniającym do wydania danego aktu a aktem wydanym na jego podstawie. Więź ta może ulec naruszeniu albo w wyniku naruszenia przepisu upoważniającego przez organ wydający akt wykonawczy, albo w wyniku uchylenia lub zmiany przepisu upoważniającego. Jeżeli uchyla się ustawę, na podstawie której wydano dany akt wykonawczy, albo uchyla się przepis ustawy upoważniający do wydania tego aktu wykonawczego, to akt ten traci moc obowiązującą odpowiednio z dniem wejścia w życie ustawy uchylającej albo z dniem wejścia w życie przepisu uchylającego przepis upoważniający do wydania tego aktu. Dlatego też modelowe postępowanie ustawodawcze powinno przebiegać w ten sposób, że wejście w życie nowej ustawy następuje jednocześnie z wejściem w życie przepisów wykonawczych, do których wydania ustawa ta upoważnia. Uchyleniu przepisu albo usunięciu z niego normy upoważniającej do wydania aktu wykonawczego może towarzyszyć wyrażenie tej normy w innym przepisie. W takiej sytuacji akt wykonawczy formalnie traci podstawę prawną, ale przepisy Konstytucji RP nie stoją na przeszkodzie, by ustawodawca "przeniósł" dotychczasowe akty wykonawcze do nowego przepisu upoważniającego. Dlatego też w sytuacji, gdy normę upoważniającą do wydania aktów wykonawczych "przeniesiono" do innego przepisu, ustawodawca może postanowić, że dotychczasowe akty wykonawcze będą nadal obowiązywać. Dotyczy to zarówno sytuacji, w której dotychczasową ustawę uchylono w całości wraz z wejściem w życie nowej ustawy, jak i przypadku, gdy ustawą nowelizującą usunięto normę kompetencyjną z dotychczasowego przepisu i wprowadzono ją w innym przepisie. Jeśli prawodawca nie chce, by w wyniku "przenoszenia" norm kompetencyjnych, traciły moc dotychczasowe akty wykonawcze, powinien skorzystać z rozwiązania przewidzianego w § 33 Zasad Techniki Prawodawczej (dalej w skrócie: "ZTP" - sformułowanych w załączniku do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283). Co szczególnie doniosłe w niniejszej sprawie w doktrynie podkreśla się, że jeśli ustawodawca podjął decyzję o utrzymaniu w mocy dotychczasowych aktów wykonawczych, powinien to zakomunikować w sposób wyraźny i bezpośredni (tak: G. Wierczyński, Komentarz do rozporządzenia w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", (w:) Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, wyd. II - komentarz do § 30, § 32 i § 33 ZTP). Ustawodawca, który zamierza zachować w mocy akty wykonawcze do uchylanej ustawy (lub wydane na podstawie uchylanego przepisu upoważniającego czy zmienianego przepisu upoważniającego), powinien temu rozstrzygnięciu dać niewątpliwy wyraz. Skoro przepis nowej ustawy, utrzymujący w mocy akty wykonawcze do ustawy uchylanej, formułuje wyjątek od ogólnej zasady wyrażonej w § 32 ust. 1 i 2 ZTP, to przepis ten musi być sformułowany jednoznacznie. Redaktor tekstu powinien pamiętać, że jego błędy nie zostaną "naprawione" w procesie interpretacji, niedopuszczalna bowiem będzie inna niż dosłowna interpretacja takiego przepisu (a więc niedopuszczalna będzie w szczególności interpretacja rozszerzająca). Zachowanie w mocy aktów wykonawczych do uchylanej ustawy jest rozwiązaniem wyjątkowym. Z tego względu taką decyzję może podjąć jedynie ustawodawca, który tworząc nową ustawę, jednocześnie uchyla ustawę, na podstawie której dane akty wykonawcze zostały wydane lub ustawodawca nowelizujący taką ustawę (tak: S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Warszawa 2004, s. 90, 91, 94). Również w orzecznictwie TK wskazuje się, że jeżeli istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do skutków nowelizacji przepisu upoważniającego, prawodawca powinien wyraźnie te skutki uregulować za pomocą dostępnych instrumentów techniki prawodawczej. Podkreśla się w tym kontekście, że adresaci prawa muszą mieć pewność i jasność co do obowiązującego stanu prawnego (tak: postanowienie TK z 10 lipca 2012 r., SK 25/10). Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, że z uwagi na powyższe zasady postanowienia art. 28 ust. 2 ustawy nowelizującej muszą być wykładane w sposób literalny. Za niedopuszczalne należy uznać wszelkie zabiegi interpretacyjne ukierunkowane na dokonanie rozszerzającej wykładni wskazanego przepisu (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia z dnia 10 lutego 2023 r., I SA/Po 696/22, CBOSA). Przepis art. 28 ust. 2 ustawy nowelizującej wykładany z zastosowaniem reguł wykładni językowej prowadzi do wniosku, że na mocy tego przepisu nie utrzymano w mocy regulacji rozporządzenia MF z 2020 r. upoważniających zarówno Naczelnika jak i Dyrektora do orzekania w przedmiocie uchylenia bądź ograniczenia zakresu tzw. blokady długiej. Sąd podziela sformułowany w orzecznictwie pogląd głoszący, że wskazany przepis dotyczy tylko "zadań, o których mowa w art. 86g-86ia O.p." - czyli zadań związanych z raportowaniem schematów podatkowych (tak: wyroki WSA w Warszawie z: 21 października 2022 r., III 2206/22; 23 listopada 2022 r., III SA/Wa 2503/22; 30 grudnia 2022 r., III SA/Wa 2725/22; 3 stycznia 2023 r., III SA/Wa 2608/22; 13 stycznia 2023 r., III SA/Wa 2818/22 oraz wspomniany wyrok I SA/Po 696/22). Dokonując wykładni art. 28 ust. 2 ustawy nowelizującej należy dostrzec, że został on sformułowany za pomocą jednego zdania. W początkowym fragmencie analizowanego przepis umowa jest o dotychczasowych przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 86n § 4 i art. 119zma O.p. W art. 28 ust. 2 ustawy nowelizującej mowa o dwóch przepisach O.p. zawierających delegację ustawową do wydania rozporządzeń: art. 86n § 4 (na podstawie którego wydano rozporządzenie upoważniające do realizowania zadań z zakresu raportowania schematów podatkowych) i art. 119zma (na podstawie którego wydano rozporządzenie upoważniające do realizowania zadań z zakresu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych). Z uwagi na końcowy fragment analizowanego przepisu jego dyspozycją zachowano w mocy jedynie przepisy wykonawcze, w zakresie zadań, o których mowa w art. 86g-86ia O.p. (tj. w zakresie dotyczącym tzw. schematów podatkowych). W końcowym fragmencie analizowanego przepisu brak jest jakiegokolwiek sformułowania pozwalającego na przyjęcie, że utrzymano w mocy przepisy wykonawcze w zakresie zadań dotyczących przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych. Nie można więc przyjąć, że przepis art. 28 ust. 2 ustawy nowelizującej przewiduje zachowanie w mocy rozporządzenia wydanego na podstawie art. 119zma O.p. w całości i w zakresie zadań w określonych w tym przepisie. Na jego podstawie zachowują moc jedynie przepisy wykonawcze "w zakresie zadań, o których mowa w art. 86g-86ia". W kontekście wskazanego fragmentu art. 28 ust. 2 ustawy nowelizującej godzi się również wskazać na obowiązujący na gruncie wykładni zakaz wykładni per non est. W świetle przytoczonej zasady niedopuszczalna jest taka interpretacja przepisów prawa, która prowadzi do wniosku, że ich pewne fragmenty okazują się zbędne, a więc niezawierające żadnej treści normatywnej (por. uchwała NSA z 17 stycznia 2011 r., II FPS 2/10). Omawiana reguła nakazuje każdej z decyzji prawodawcy przypisywać racjonalny sens (por. B. Brzeziński, Wykładnia i stosowanie prawa podatkowego. Węzłowe problemy, Lex 2013). W konsekwencji, przytoczony powyżej fragment art. 28 ust. 2 ustawy nowelizującej należy uznać za zawierający w sobie istotną treść normatywną przejawiającą się w utrzymaniu mocy podustawowych aktów wykonawczych jedynie w zakresie tzw. schematów podatkowych. Zauważyć również należy, że przepisy art. 28 ust. 2-4 ustawy nowelizującej są skonstruowane w ten sam sposób. W każdym z nich zakres, w jakim przepisy wykonawcze zachowują moc, jest określany przez odniesienie do zakresu zadań wyznaczonych ustawą - a nie tylko do delegacji ustawowej wskazanej w początkowej części przepisu. Zwrócić również należy uwagę na treść projektu rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 grudnia 2022 r. w sprawie upoważnienia organów Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania zadań Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z zakresu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych (legislacja.gov.pl/projekt/12366206). W projekcie tym, w § 3 planowano pierwotnie zawrzeć przepis stanowiący, że czynności podjęte w okresie od dnia 7 lipca 2022 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie tego rozporządzenia, dokonane na podstawie rozporządzenia MF z 2020 r. są ważne. Projektowany przepis nie został jednak zawarty w ostatecznej wersji rozporządzenia z 2022 r. Wszystko to uzasadnia przekonanie, że w dniu wydawania przez Naczelnika postanowienia z 8 września 2022 r. nie był on organem właściwym do jego wydania. Rozporządzenie MF z 2020 r. będące podstawą prawną wydania tego postanowienia straciło moc obowiązującą wraz z uchyleniem 7 lipca 2022 r. na podstawie ustawy nowelizującej przepisu art. 119zma O.p. będących podstawą wydania wskazanego aktu wykonawczego. Analogicznie DIAS w dniu 5 października 2022 r. nie był organem właściwym do orzekania w drugiej instancji w przedmiocie przedłużenia blokady rachunków bankowych. Doszło więc do naruszenia art. 15 O.p., zgodnie z którym organy podatkowe przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Naruszenie takie ma charakter kwalifikowany i zgodnie z art. 247 § 1 pkt 1 w zw. z art. 219 O.p., uzasadnia stwierdzenie nieważności wydanego w takich warunkach postanowienia. Sąd administracyjny czyni to na podstawie art. 145 § 1 pkt p.p.s.a., a w odniesieniu do poprzedzającego zaskarżone postanowienie aktu – na podstawie art. 135 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji. Na wniosek strony skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego (art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. z 2018, poz. 265). ak
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI