I SA/Łd 834/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-11-14
NSApodatkoweŚredniawsa
VATpodatek naliczonyodliczenie VATfakturynierzetelny kontrahentobowiązki podatnikakontrola podatkowapostępowanie dowodoweprawo do odliczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając brak podstaw do odliczenia podatku VAT z faktur od nierzetelnego kontrahenta z powodu nieprzedłożenia dokumentów i świadomości ryzyka.

Skarżący kwestionował decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, która określiła mu zobowiązanie w VAT za III kwartał 2018 r. Głównym zarzutem było pozbawienie prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez C Sp. z o.o. Sąd oddalił skargę, wskazując na brak dowodów potwierdzających prawo do odliczenia, nieprzedłożenie faktur przez skarżącego mimo wezwań oraz świadomość ryzyka związanego z kontrahentem, co potwierdzały wcześniejsze decyzje i oświadczenia skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę P. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poddębicach. Decyzje te określiły skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za III kwartał 2018 r., odmawiając mu prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez C Sp. z o.o. Sąd oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. W pierwszej kolejności sąd odmówił zmiany terminu rozprawy, uznając kolizję terminów za niewystarczającą przesłankę do odroczenia. Przechodząc do meritum, sąd podkreślił, że zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, faktury dokumentujące czynności, które nie zostały dokonane, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego. Sąd wskazał, że ciężar dowodu spoczywa na podatniku, który musi wykazać prawo do odliczenia, w tym poprzez posiadanie oryginałów lub duplikatów faktur. W tej sprawie skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów, mimo wielokrotnych wezwań, a jego twierdzenia o zawieszeniu działalności nie były wystarczające. Dodatkowo, ustalono, że C Sp. z o.o. nie była zarejestrowana jako czynny podatnik VAT, a skarżący posiadał wiedzę o tym ryzyku, co potwierdzały jego własne oświadczenia z 2018 r. oraz wcześniejsza decyzja określająca mu zobowiązanie za II kwartał 2018 r. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo przeprowadziły postępowanie i wydały trafną decyzję, a skarżący lekceważył swoje obowiązki podatkowe. Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpiło na podstawie przepisów o pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w takiej sytuacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie wykazał prawa do odliczenia podatku naliczonego, ponieważ nie przedłożył wymaganych dokumentów, a jego oświadczenia i wcześniejsze decyzje potwierdzają świadomość ryzyka związanego z kontrahentem. Przepisy ustawy o VAT (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) wyłączają możliwość odliczenia podatku z faktur dokumentujących czynności, które nie zostały dokonane lub gdy wystawca faktury nie był uprawniony do jej wystawienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.p.t.u. art. 88 § 3a pkt 4 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Faktury dokumentujące czynności, które nie zostały dokonane, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.

u.p.t.u. art. 86 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 86 § 2 pkt 1 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika.

u.p.t.u. art. 112

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podatnicy są obowiązani przechowywać ewidencje i dokumenty związane z rozliczaniem podatku.

u.p.t.u. art. 112a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podatnicy zapewniają dostęp do faktur oraz ich przechowywanie na terytorium kraju.

p.p.s.a. art. 7

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada sprawności postępowania.

p.p.s.a. art. 99

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość odroczenia posiedzenia tylko z ważnej przyczyny.

p.p.s.a. art. 109

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki odroczenia rozprawy.

p.p.s.a. art. 133 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka na podstawie akt sprawy.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 250 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

o.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej.

o.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

Zasada przekonywania.

o.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

o.p. art. 233 § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstaw do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez nierzetelnego kontrahenta. Podatnik nie przedłożył wymaganych dokumentów mimo wezwań. Podatnik miał świadomość ryzyka związanego z kontrahentem. Nieuzasadniony wniosek o odroczenie rozprawy z powodu kolizji terminów.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 15 ust. 1 i 2, art. 86 ust. 1, art. 99 ust. 12 ustawy o VAT) poprzez bezzasadne pozbawienie prawa do odliczenia. Naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 121 §1, art. 122, art. 124, art. 191 O.p.) poprzez zaniechanie podjęcia efektywnych działań wyjaśniających. Naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p.). Niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. 120 w zw. z art. 121 O.p.). Utrzymanie w mocy decyzji niezgodnej z prawem (art. 233 § 1 pkt 1 O.p.).

Godne uwagi sformułowania

skarżący z lekceważący podchodzi do swych obowiązków wynikających z prawa podatkowego nie można na organ nakładać obowiązku poszukiwania dokumentacji i stawiać zarzutu naruszenia przepisów procedury nieobecność pełnomocnika 'z uwagi na kolizję terminów', nie stanowi przesłanki obligującej sąd do odroczenia rozprawy udział w rozprawie nie jest jedyną formą zapewnienia stronie możliwości obrony jej interesów

Skład orzekający

Agnieszka Gortych-Ratajczyk

członek

Agnieszka Krawczyk

przewodniczący-sprawozdawca

Paweł Kowalski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska sądów w zakresie odliczenia VAT z faktur od nierzetelnych kontrahentów, obowiązków podatnika w zakresie dokumentacji oraz przesłanek odroczenia rozprawy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym podatnik posiadał wiedzę o nierzetelności kontrahenta i nie przedłożył dokumentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje kluczowe zasady odpowiedzialności podatnika w zakresie VAT, zwłaszcza przy współpracy z nierzetelnymi kontrahentami. Pokazuje również, jak sądy podchodzą do wniosków o odroczenie rozprawy.

Ryzyko odliczenia VAT z faktur od nierzetelnego kontrahenta – jak sądy oceniają świadomość podatnika?

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 834/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
Agnieszka Krawczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Kowalski
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FZ 80/24 - Postanowienie NSA z 2024-05-28
I FZ 243/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2174
art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a, art. 86 ust. 1, art. 112, art. 112a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski, Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk, Protokolant Starszy specjalista Małgorzata Kowalczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2023 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 5 września 2022 r. nr 1001-IOA.4103.8.2022.12.U18.MF w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2018 rok 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi K. A. kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 5 września 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poddębicach (dalej: NUS) z dnia 24 stycznia 2022 r. określającą P. N. (dalej: skarżący) zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za III kwartał 2018 r.
Organ odwoławczy podzielił w niej stanowisko NUS, że faktura wykazana w pliku JPK_VAT za lipiec 2018 r. wystawiona na rzecz K S.A. 27.06.2018 roku (wartość netto 12.000 zł podatek VAT 2.760,00 zł) powinna zostać wykazana w rozliczeniu podatku od towarów i usług za II kwartał 2018 r. oraz że faktury wystawione przez C SP. z o.o. na rzecz skarżącego nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego o wykazany w nich podatek naliczony. Zdaniem organów, z uwagi na nieprzedłożenie przez skarżącego faktur lub ich duplikatów wykazanych w rozliczeniu za III kwartał 2018 r. potwierdzających prawo do odliczenia podatku naliczonego za wskazany okres rozliczeniowy, kwota podatku naliczonego do odliczenia za III kwartał 2018 r. wynosi 0 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżył tę decyzję w całości, zarzucając brak podstaw faktycznych i prawnych do jej wydania, w związku z czym wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z dnia 31 października 2023 r. ustanowiony dla skarżącego adwokat z urzędu wniosła o zmianę terminu rozprawy wyznaczonej na dzień 14 listopada 2023 r. wyjaśniając, że w tym dniu występuje również jako pełnomocnik w sprawie przed Sądem Okręgowym w Ł. o godz. 8.55. Jednocześnie wskazała, że nie udało jej się ustanowić substytuta w sprawie.
Z ostrożności, na wypadek nieuwzględnienia wniosku, zajęła merytoryczne stanowisko w sprawie popierając skargę i uzupełniając ją o następujące zarzuty:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego a to: art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 15 ust. 1 i 2, art. 86 ust. 1, art. 99 ust. 12 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa VAT) poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i w konsekwencji bezzasadne zastosowanie art. 88 ust. 33 pkt 4) lit. a) ustawy VAT poprzez bezpodstawne pozbawienie skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego nad należnym.
II. naruszenie przepisów prawa procesowego mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy:
1. art. 121 §1, art. 122 i art. 124, art. 191 Ordynacji podatkowej (dalej: O.p.) poprzez zaniechanie podjęcia przez organ podatkowy efektywnych działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez chociażby zobowiązanie skarżącego do przedłożenia umowy stanowiącej podstawę wystawienia zagubionej faktury VAT;
2. art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, przejawiające się oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny oraz sprzeczny z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego prowadzący do ustaleń, że brak jest podstaw do obniżenia podatku należnego o wartość podatku naliczonego za III kwartał 2018 r.;
3. art. 120 w zw. z art. 121 O.p. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych;
4. art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji NUS pomimo jej niezgodności z prawem.
W związku z tym wniosła o uchylenie decyzji zaskarżonej oraz ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, według stawek wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, nieopłaconych ani w całości ani w części.
Na rozprawie w dniu 14 listopada 2023 r. Sąd odmówił zmiany terminu rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga była niezasadna.
W pierwszej kolejności Sąd wyjaśni przyczyny oddalenia wniosku o zmianę terminu rozprawy.
Jedną z zasad postępowania sądowoadministracyjnego jest zasada sprawności postępowania. Zgodnie z art. 7 p.p.s.a., sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Dlatego też, jak stanowi art. 99 p.p.s.a, sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny.
Przesłanki odroczenia posiedzenia w formie rozprawy reguluje przepis art. 109 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.
We wniosku o zmianę terminu rozprawy pełnomocnik skarżącego wskazała, że w tym samym czasie występuje jako pełnomocnik przed innym sądem i nie udało się jej ustanowić substytuta.
Sąd stwierdza, że wyjaśnienie takie uznaje za niewystarczające do przyjęcia, że stawiennictwo na rozprawie w sprawie rozpoznanej uniemożliwiła przeszkoda, której nie można było przezwyciężyć.
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, nieobecność pełnomocnika "z uwagi na kolizję terminów", nie stanowi przesłanki obligującej sąd do odroczenia rozprawy. Powód nieobecności na rozprawie pełnomocnika procesowego "z uwagi na kolizję terminów" nie stanowi nadzwyczajnego wydarzenia lub innej przeszkody, której nie można było przezwyciężyć (wyrok NSA z 13.09.2005 r., II FSK 69/05, CBOSA). Aby przeszkodę tę uznać za niemożliwą do przezwyciężenia pełnomocnik musiałby wykazać to w sposób bezsporny (wyrok NSA z 16.11.2017 r., II FSK 2898/15, CBOSA). Samo tylko złożenie wniosku o odroczenie rozprawy bez wykazania, że pełnomocnik nie mógł ustanowić substytuta w tej sprawie ani też w sprawie toczącej się przed sądem cywilnym nie wykazuje cech "nadzwyczajnego zdarzenia" w rozumieniu art. 109 u.p.p.s.a. (wyrok NSA z 27.02.2015 r., I FSK 1855/13, CBOSA).
Po drugie, w orzecznictwie podkreśla się, że "udział w rozprawie nie jest jedyną formą zapewnienia stronie możliwości obrony jej interesów, bowiem żaden przepis p.p.s.a. nie daje podstaw do postawienia znaku równości między nieuwzględnieniem wniosku strony o odroczenie rozprawy, a pozbawieniem jej możności obrony przysługujących jej praw" (wyrok NSA z 27.11.2019 r., II GSK 3308/17, CBOSA).
Sąd zwraca uwagę, że orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), przy czym nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.), co w rozpoznanej sprawie nie wchodziło w grę. Nie bez związku z tym w art. 107 p.p.s.a. przewidziano, że nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, a w razie nieobecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie, przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy (art. 108 p.p.s.a.). Jeżeli jednak sąd uzna, że zachodzi potrzeba dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, może zarządzić stawienie się stron lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika (art. 91 § 3 p.p.s.a.). W rozpoznanej sprawie Sąd takiej potrzeby nie stwierdził. Prawo do obrony skarżącego mogło więc być – i zostało – zrealizowane w formie pisemnej i nie był konieczny udział jego pełnomocnika w rozprawie, który miał możliwość – i z niej skorzystał – wypowiedzenia się na piśmie i złożenia go przed rozprawą.
Przechodząc do meritum sprawy Sąd stwierdza, że skarga była niezasadna.
Kontroli Sądu poddano decyzję DIAS utrzymującą w mocy decyzji NUS określającą skarżącemu kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za III kwartał 2018 r. w wysokości 65.931 zł. Podstawę tej decyzji stanowił m.in. przepis art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, zgodnie z którym nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności.
Jak wynika z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, z zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego (...). Wedle ust. 2 pkt 1 lit. a tego artykułu, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
Jednocześnie, jak stanowi przepis art. 112 i 112a ustawy o VAT, podatnicy są obowiązani przechowywać ewidencje prowadzone dla celów rozliczania podatku oraz wszystkie dokumenty, w szczególności faktury, związane z tym rozliczaniem do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (...). Podatnicy przechowują: 1) wystawione przez siebie lub w swoim imieniu faktury, w tym faktury wystawione ponownie, 2) otrzymane faktury, w tym faktury wystawione ponownie - w podziale na okresy rozliczeniowe, w sposób zapewniający łatwe ich odszukanie oraz autentyczność pochodzenia, integralność treści i czytelność tych faktur od momentu ich wystawienia lub otrzymania do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Podatnicy posiadający siedzibę działalności gospodarczej na terytorium kraju są obowiązani do przechowywania faktur na terytorium kraju. Podatnicy zapewniają naczelnikowi urzędu skarbowego, naczelnikowi urzędu celno-skarbowego, dyrektorowi izby administracji skarbowej lub Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej na żądanie, zgodnie z odrębnymi przepisami, bezzwłoczny dostęp do faktur, o których mowa w ust. 1, a w przypadku faktur przechowywanych w formie elektronicznej - również bezzwłoczny ich pobór i przetwarzanie danych w nich zawartych.
W związku z tym w orzecznictwie ukształtował się pogląd, że "w sytuacji, gdy odliczenie podatku naliczonego uzależnione jest od posiadania faktury dokumentującej wydatek, a przepisy nakładają w tym zakresie obowiązki na podatnika, tak w zakresie przechowywania, jak i wykazania podatku naliczonego, nie można na organ nakładać obowiązku poszukiwania dokumentacji i stawiać zarzutu naruszenia przepisów procedury art. 122, art. 187 § 1 o.p." (wyrok NSA z 8.11.2018 r., I FSK 1337/18, CBOSA). To na podatniku spoczywa ciężar wykazania - w razie utraty dokumentacji źródłowej - że w momencie dokonywania odliczenia podatku naliczonego z określonych faktur dysponował ich oryginałami lub duplikatami (wyrok NSA z 21.06.2011 r., I FSK 1091/10, CBOSA).
Z akt rozpoznanej sprawy wynika, że u skarżącego została przeprowadzona kontrola podatkowa w zakresie sprawdzenia prawidłowości zadeklarowanych podstaw opodatkowania w podatku od towarów i usług za III kwartał 2018 r. Jak ustalono, w okresie objętym kontrolą skarżący prowadził działalność gospodarczą (MCM P. N.) m.in. w zakresie: przygotowywania planów prowadzenia funpage na Facebook' oraz Instagram, hostingu serwerów obliczeniowo-graficznych, doradztwa marketingowego w zakresie prowadzenia Facebook i Instagram, realizacji kampanii Google AdWords, utrzymania serwera obliczeniowo-graficznego w serwerowni; przeglądu serwerów i oprogramowania oraz sprzętu komputerowego. W tym czasie skarżący był zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług.
Skarżący nie okazał dokumentów, w tym faktur VAT, stanowiących podstawę do obniżenia kwot podatku należnego, mimo że organy kilkukrotnie wzywały go do przedłożenia dokumentów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W odpowiedzi na wezwanie wystosowane w toku kontroli podatkowej z dnia 10 maja 2021 r. do dostarczenia wszelkich informacji, dowodów (faktur) będących w jego posiadaniu oraz przedłożenia rejestrów sprzedaży i rejestrów nabyć związanych z zakresem kontroli podatkowej skarżący w piśmie z dnia 21 maja 2021 r. oświadczył, że nie posiada żadnych dokumentów podatkowych za wskazany okres, albowiem od dnia 2 października 2018 r. jego działalność była zawieszona, w związku z czym nie wystawiał żadnych faktur, rejestrów sprzedaży i rejestrów nabyć mogących być przedstawionymi w trakcie kontroli podatkowej.
Organy wskazały w związku z tym, że po pierwsze, w aktach sprawy znajduje się protokół przekazania dokumentów z dnia 26 października 2018 r., na podstawie którego A. K. prowadząca księgowość skarżącego przekazała mu dokumenty księgowe za III kwartał 2018 r., co oznacza, że dokumenty te powinny być w posiadaniu skarżącego. Po drugie zaś podkreślały, że kontrola podatkowa dotyczyła okresu od 1 lipca 2018 r. do 30 września 2018 r., a więc okresu, w którym skarżący prowadził działalność gospodarczą, wystawiał i przyjmował faktury. W związku z tym pismem z dnia 28 maja 2021 r. ponownie wystąpiły do skarżącego o dostarczenie wszelkich informacji, dowodów (faktur) będących w jego posiadaniu oraz przedłożenia rejestrów sprzedaży i rejestrów nabyć związanych z zakresem kontroli podatkowej. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.
W toku kontroli podatkowej wystosowano również wezwania do kontrahentów skarżącego, w tym do C Sp. z o.o. Wezwania wysłane do tego kontrahenta nie zostały przez niego podjęte (doręczono w trybie zastępczym) i pozostały bez odpowiedzi.
W toku postępowania podatkowego I instancji ponownie wezwano skarżącego do przedłożenia dokumentów (wezwania z dnia 2 grudnia 2021 r. i z dnia 20 grudnia 2021 r.). W dniu 23 grudnia 2021 r. wpłynęła do NUS odpowiedź na wezwanie z dnia 2 grudnia 2021 r, w której skarżący ponownie oświadczył, że nie posiada żadnych dokumentów podatkowych za wskazany okres, albowiem od dnia 2 października 2018 r. jego działalność było zawieszona, w związku z czym nie wystawiał żadnych faktur, rejestrów sprzedaży i rejestrów nabyć mogących być przedstawionych w trakcie kontroli podatkowej.
Wynika z tego, że skarżący w sposób lekceważący podchodzi do swych obowiązków wynikających z prawa podatkowego, co nie przeszkadza mu domagać się od organów, by – mimo to – respektowały jego prawo do odliczenia. Świadczy o tym także brak reakcji na kolejne wezwania, wystosowane do skarżącego na etapie postępowania odwoławczego.
Sąd stwierdza, że organ uczynił wszystko, co możliwe, by pozyskać dokumenty mogące dowodzić prawa skarżącego do odliczenia podatku naliczonego (wezwania do skarżącego i jego kontrahentów). Wobec braku efektów takich działań (dokumentów, na które skarżący powołał się w plikach JPK_VAT), nie budzi żadnych wątpliwości Sądu trafność stanowiska organów, które zakwestionowały prawo skarżącego do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez C Sp. zo.o.
Prawidłowość tego stanowiska potwierdzają wyniki poczynionych przez organy ustaleń co do tego kontrahenta. Mianowicie, decyzją z dnia 1 września 2016 r. Naczelnik Łódzkiego Urzędu Skarbowego w Łodzi uchylił numer identyfikacji podatkowej NIP [...] nadany C z powodu posługiwania się fikcyjnymi danymi adresowymi. Ten sam organ, działając na podstawie art. 96 ust. 4a pkt 1 ustawy o VAT, w dniu 24 września 2018 r. odmówił tej spółce rejestracji jako podatnika VAT na podstawie zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R złożonego do organu w dniu 23 lipca 2018 r.
Uzasadnia to przekonanie, że skarżący musiał mieć świadomość konsekwencji związanych z odliczeniem podatku z faktur wystawionych przez tego kontrahenta.
Dowodzą tego niezbicie pisemne oświadczenia skarżącego z dnia 21 września 2018 r. oraz z dnia 25 października 2018 r., skierowane do jego księgowej (H A.K.) o treści następującej: "w dniu 20-09-2018 zostałem poinformowany przez p. A. K. o tym iż podmiot C Sp. z o.o., NIP [...] no dzień 20-09- 2018 nie figuruje w rejestrze podmiotów zarejestrowanych do VAT udostępnionym na Portalu Podatkowym prowadzonym przez Ministerstwo Finansów (pod adresem https://ppusluei.mfgov.pI//) w związku z czym odliczenie VAT z faktur dokumentujących zakupy od tego podmiotu jest obarczone bardzo wysokim ryzykiem negatywnych konsekwencji karnoskarbowych. Zostałem poinformowany przez p. A. K., że w takiej sytuacji nie należy odliczać podatku VAT z takich faktur i jednocześnie upewnić się, że podatnik wystawiający fakturę dopełnił wszelkich obowiązków ciążących na nim w związku z rzekomą rejestracją do podatku VAT. Jednocześnie proszę o odliczenie podatku VAT z faktur kosztowych od C Sp. z o.o. (faktura numer [...] z dnia 02-07-2018, kwota N/AT 2530,00 zł, faktura numer [...] z dnia 10-07-2018, kwota VAT 7590,00 zł, faktura numer [...] z dnia 16-07- 2018, kwota N/AT 6900,00 zł, faktura numer [...] z dnia 22-08-2018, kwota VAT 6900,00 zł). Biorę no siebie wszelką odpowiedzialność związaną z takimi odliczeniami." (oświadczenie z dnia21 września 2018 r.); "Oświadczam, że w dniu 25.10.2018 zostałem poinformowany przez p. A. K. o tym iż podmiot C Sp. z o.o., NIP [...] na dzień 25.10.2018 nie figuruje w rejestrze podmiotów zarejestrowanych do VAT udostępnionym na Portalu Podatkowym prowadzonym przez Ministerstwo Finansów (pod adresem https://ppuslugi.mf.gov.pI//) w związku z czym odliczenie VAT z faktur dokumentujących zakupy od tego podmiotu jest obarczone bardzo wysokim ryzykiem negatywnych konsekwencji karnoskarbowych. Zostałem poinformowany przez p. A. K., że w takiej sytuacji nie należy odliczać podatku VAT z takich faktur i jednocześnie upewnić się, że podatnik wystawiający fakturę dopełnił wszelkich obowiązków ciążących na nim w związku z rzekomą rejestracją do podatku VAT. Jednocześnie proszę o odliczenie podatku VAT z faktur kosztowych od C Sp. z o.o. (faktura numer [...], data sprzedaży 03-09-2018, kwota VAT 7268,00 zł, faktura numer [...] z dnia 24-08-2018, kwota VAT 7774,00 zł). Biorę na siebie wszelką odpowiedzialność związaną z takimi odliczeniami." (oświadczenie z dnia 25 października 2018 r.).
Poza tym w aktach znajduje się decyzja Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z dnia 11 grudnia 2020 r. określająca skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za II kwartał 2018 r. w wysokości 17.034 zł. W decyzji tej wskazano, że skarżący zawyżył podatek naliczony obniżający podatek należny o kwoty podatku z faktur wystawionych przez C Sp. z o.o., bowiem skarżący wiedział, że wystawca faktur nie był czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług oraz że podatek wynikający z tych faktur nie podlega odliczeniu. Skarżący nie kwestionował tej decyzji i stała się ona ostateczna.
Wszystkie te dowody świadczą jednoznacznie na niekorzyść skarżącego, który lekceważył swe obowiązki podatnika i świadomie uwzględnił w rozliczeniu faktury wystawione przez nierzetelnego kontrahenta. Organy podatkowe przeprowadziły postępowanie prawidłowo, wydając trafną decyzję. Opisany wcześniej przebieg postępowania dowodowego i jego wyniki dowodzą, że może być mowy o zarzucanym w skardze naruszeniu przepisów o gromadzeniu i ocenie dowodów, podobnie jak nie może być mowy o naruszeniu prawa materialnego.
Reasumując Sąd stwierdza, że nie ma żadnych wątpliwości co do prawidłowości zaskarżonej decyzji, również w niekwestionowanym przez skarżącego zakresie, dotyczącym błędnego rozliczenia przez skarżącego w lipcu 2018 r. faktury wystawionej w dniu 27 czerwca 2018 r. dla K SA, która powinna być uwzględniona w rozliczeniu za II kwartał 2018 r.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
Na wniosek ustanowionego z urzędu dla skarżącego adwokata Sąd przyznał mu wynagrodzenie na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 z późn. zm.).
ak

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI