I SA/Łd 760/24

I SA/Łd 760/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Grzegorczyk-Drozda /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Kowalski
Tomasz Furmanek
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 70
art. 1a ust. 1 pkt 1-2, art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1-3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 3 pkt 2-3, art. 3 pkt 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 2a, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Dnia 13 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Kowalski, Asesor WSA Tomasz Furmanek, Protokolant : St. asystent sędziego Marta Aftowicz-Korlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 roku sprawy ze skargi N. z/s w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 2 października 2024 r. nr SKO.4140.266.2024 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2024 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 2 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Pabianic z dnia 19 czerwca 2024 r. określającą N. S.A. z siedzibą w W. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2024 rok w kwocie 6.693 zł.
Spółka złożyła do Prezydenta Miasta Pabianic deklarację na podatek od nieruchomości na 2024 r. w kwocie 5.797 zł. W deklaracji tej Podatnik zadeklarował do opodatkowania:
- budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynki mieszkalne lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej o pow. użytkowej 8,40 m2,
- wartości budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej o wartości w kwocie 276.693 zł.
Wobec stwierdzenia nieprawidłowości w złożonej deklaracji organ podatkowy wezwał Spółkę do złożenia korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za rok 2024 w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości kontenera telekomunikacyjnego położonego w P. przy ul. [...].
Postanowieniem z dnia 28 marca 2024 r. organ podatkowy wszczął postępowanie w sprawie określenia Spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2024 r., a postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2024 r. organ postanowił o dopuszczeniu dowodu z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu podatkowym wszczętym na wniosek Spółki o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2013 - 2018, w tym: opinii biegłego z dnia 15 listopada 2021 roku, pisma Spółki z dnia 23 września 2019 roku informującego o likwidacji kontenera telekomunikacyjnego posadowionego w P. przy ul. [...]; umowy najmu nieruchomości zawartej w dniu 16 grudnia 2011 roku. pomiędzy A. J. prowadzącym działalność pod nazwą P.P.H.U. "B." A. J. z siedzibą w P. a Spółką na 15 lat; pięcioletniego i rocznego przeglądu budowlanego kontenera technicznego.
Decyzją z 19 czerwca 2024 r., wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt. 1, § 3, art. 47 § 3 w związku z art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. – dalej jako: "O.p."), art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4, art. 5 i art. 6 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. jed. Dz.U. z 2023 r., poz. 70 – dalej jako: "u.p.o.l.") oraz uchwały nr LXXII/695/23 Rady Miejskiej w Pabianicach z dnia 29 listopada 2023 roku w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2023 roku, poz. 10249), Prezydent Miasta Pabianic określił Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2024 r. w kwocie 6.693 zł, opodatkowując 334.662 zł.
Organ I instancji uznał kontenery telekomunikacyjne za budowle, wskazując, że ze względu na brak trwałego związania z gruntem nie są one budynkami, a ze względu na funkcję - nie są obiektami małej architektury.
Organ wskazał, że w toku prowadzonego wcześniej postępowania podatkowego o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2013 - 2018 postanowieniem z dnia 19 października 2021 r. postanowił przeprowadzić dowód z opinii biegłego K. S. w celu wydania opinii. W dniu 3 listopada 2019 r. przeprowadzono oględziny z udziałem biegłego i przedstawiciela strony. Biegły w oparciu o dokonane oględziny kontenera telekomunikacyjnego, dokumentację fotograficzną, posiadaną wiedzę i uprawnienia wydał opinię, w której stwierdził, iż przedmiotowy kontener jest prefabrykowanym produktem firmy "M." w W. jako produkt - kontener techniczny, pod nazwą kabina teletechniczna. Obiekt - kontener technologiczny M. o powierzchni wewnętrznej 9,18 m2, wykonany jest z płyt żelbetowych, bez okien. Wyposażenie wewnętrzne stanowią: instalacja oświetleniowa, urządzenia telekomunikacyjne i instalacja klimatyzacji. Wewnątrz brak elementów świadczących o potrzebie czasowego pobytu, jak stół - biurko, krzesło, węzeł sanitarny. Stropodach z płyty żelbetowej zabezpieczony przed wpływem warunków atmosferycznych membraną, bez sytemu odprowadzenia wody opadowej. Konstrukcje wsporczą kontenera stanowi rama umożliwiająca w dogodny sposób montaż i demontaż dźwigiem, ustawiając obiekt w danym miejscu lokalizacji. Posadowiony swobodnie na czterech słupkach betonowych o przekroju 50 x 50 o wysokości ponad terenem od 48 do 52 cm, bez stałego zamocowania z nimi. Kontener nie jest trwale związany z gruntem - nie jest budynkiem.
W ocenie organu, opinia biegłego uwzględnia wszystkie istotne okoliczności sprawy oraz jest należycie uzasadniona.
Na fakt braku trwałego powiązania kontenera z gruntem wskazuje, zdaniem organu, także dokument przedłożony przez pełnomocnika Spółki: Przegląd budowlany pięcioletni i roczny kontenera technicznego. W pkt 4.1 Kontener technologiczny - wskazano, że kontrolowany obiekt stanowi kontener telekomunikacyjny. Obiekt usytuowany jest w sąsiedztwie wieży. Kontener wykonany z żelbetu, posadowiony poprzez betonowe fundamenty na gruncie, konstrukcja kontenera samoistna, ściany wykonane z płyt żelbetowych.
W odwołaniu Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji, zarzucając rozstrzygnięciu organu I instancji naruszenie:
- art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.I. w związku z art. 3 pkt 3 u.p.b., poprzez przyjęcie, iż kontenery telekomunikacyjne stanowią budowle, pomimo że nie są wymienione w tych przepisach;
- art. 2a O.p. przez niewywiązanie się z wynikającego z tego przepisu obowiązku rozstrzygania wątpliwości przy wykładni powyższych przepisów na korzyść podatnika;
- art. 191 w zw. z art. 122, art. 180 § 1, art. 210 § 4 O.p. poprzez błędną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów.
Decyzją z dnia 2 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, podzielając ustalenia i wnioski organu I Instancji, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium sprecyzowało, że spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy sporny kontener telekomunikacyjny stanowi budowlę w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, czy też może być uznany za budynek.
W ocenie Kolegium, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, a w szczególności opinii biegłego należy uznać, że sporny kontener telekomunikacyjny nie jest trwale związany z gruntem, a tym samym nie może być uznany za budynek w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Organ odwoławczy wskazał na dowody przeprowadzone przez organ pierwszej instancji w celu ustalenia, czy sporny kontener jest budynkiem (oględziny, dokumentacja fotograficzna, dokumentacja techniczna oraz opinia biegłego). W celu usunięcia wszelkich wątpliwości organ podatkowy I instancji powołał biegłego dla oceny stanu faktycznego, tj. trwałego związania z gruntem spornego kontenera telekomunikacyjnego. Biegły w oparciu o dokonane oględziny kontenera telekomunikacyjnego, dokumentację fotograficzną, posiadaną wiedzę i uprawnienia wydał opinię, w której stwierdził, iż kontener nie jest trwale związany z gruntem. Opinia biegłego jest zdaniem Kolegium jasna, nie zawiera sprzeczności, uwzględnia wszystkie istotne okoliczności sprawy oraz jest należycie uzasadniona. Odnosi się do wszystkich istotnych faktów prawotwórczych konstytuujących pojęcie budynku na gruncie u.p.o.l., a szczególnie istotnych z punktu widzenia ustalenia, czy sporny kontener jest trwale związany z gruntem.
Odnosząc się do zaś zarzutu, że sporne kontenery nie mogą zostać opodatkowane jako budowle, gdyż kontenery telekomunikacyjne nie zostały wymienione w art. 3 pkt 3 P.b., Kolegium stwierdziło, że organ I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w związku z art. 3 pkt 1, 3 i 5 P.b. Kontener telekomunikacyjny Spółki stanowi budowlę podlegającą opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Wskazując na wypracowane na tle podobnych spraw stanowisko judykatury, Kolegium stwierdziło, iż sporny kontener jest obiektem budowlanym w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, tylko kwalifikowanym jako tymczasowy. Zarazem ze względu na brak trwałego związania z gruntem nie jest budynkiem, a ze względu na funkcję nie jest także obiektem małej architektury, stanowi więc budowlę w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Organ dodał, iż skoro tymczasowy obiekt budowlany nie stanowi budynku ani obiektu małej architektury, to musi być budowlą. Jeśli przy tym jest expressis verbis wskazany w ustawie - Prawo budowlane, a obiekt kontenerowy został wskazany w art. 3 pkt 5 P.b. - to spełnione są standardy określoności przedmiotu opodatkowania wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt P 33/09.
Końcowo organ zauważył, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt SK 14/21 art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. jest niezgodny z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP. Jednocześnie jednak orzekł, że przepis ten traci moc obowiązującą dopiero po upływie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania, oznacza jego obowiązywanie. W okresie odroczenia niekonstytucyjny przepis zachowuje moc obowiązującą i należy go stosować jako element obowiązującego systemu prawnego.
SKO odnotowało przy tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnymi wyrokami z dnia 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 325-327/22 oraz wyrokami z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 110-113/23 a także nieprawomocnym wyrokiem z dnia 26 marca 2024 r., sygn.. akt I SA/Łd 28/24, oddalił skargi na decyzje Kolegium, dotyczące opodatkowania przedmiotowego kontenera telekomunikacyjnego za lata wcześniejsze tj. 2016 - 2023.
Ponieważ strona nadal nie godziła się ze stanowiskiem organu, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając decyzji SKO naruszenie:
1) art. 2a O.p., poprzez niewywiązanie się z wynikającego z tego przepisu obowiązku rozstrzygania wątpliwości przy wykładni na korzyść podatnika;
2) art. 210 § 1 pkt 6 w związku z art. 210 § 4 O.p., poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego odpowiadającego wymogom wynikającym ze wskazanych regulacji;
3) art. 121 § 1 w związku z art. 124 O.p. w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, poprzez prowadzenie postępowania odwoławczego w sposób, który nie budzi zaufania do organów oraz nie przekonuje o trafności ich ustaleń;
4) art. 191 w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy o SKO, poprzez błędną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie;
5) art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w zw. z art. 3 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. P.b., poprzez:
a. wadliwą interpretację pojęcia trwałego związku z gruntem i w konsekwencji uznanie spornego kontenera za niespełniającego wymogów dla uznania go za budynek;
b. błędną wykładnię i uznanie spornego kontenera za budowlę wyłącznie w oparciu o stwierdzenie przez organy braku trwałego związku tego obiektu z gruntem;
6) art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w zw. art. 3 pkt 3 P.b. poprzez przyjęcie, iż kontenery telekomunikacyjne stanowią budowle, pomimo że nie są wymienione we wskazanych przepisach.
Z uwagi na zakres i charakter wskazanych naruszeń strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, powielając argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., Nr 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jed. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 P.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu. W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, który określił Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2024 r. w kwocie 6.693 zł.
Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy kontener telekomunikacyjny stanowi budowlę w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jak uważa organ, czy stanowi budynek, jak chciałaby strona skarżąca.
W powyższym sporze sąd uznał za słuszne stanowisko organu.
Problematyka dotycząca kwalifikacji spornego kontenera komunikacyjnego jako budowli była przedmiotem prawomocnych wyroków tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawach o zwrot nadpłaty w podatku od tej samej nieruchomości za poprzednie okresy podatkowe 2016 - 2018 oraz za lata 2013 - 2015 (zob. wyroki z: 11 sierpnia 2022 r., I SA/Łd 325-327/22 oraz I SA/Łd 322-324/22, dostępne, jak i pozostałe przywoływane w niniejszym uzasadnieniu w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.p). W wyrokach tych Sąd uznał za zasadne stanowisko SKO kwalifikujące sporny kontener za budowlę i oddalił skargi Spółki, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt III FSK 1416-1419/22 i III FSK 1466-1467/22 oddalił skargi kasacyjne od tych wyroków. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnymi wyrokami z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 110-113/23, oddalił skargi na decyzje Kolegium, dotyczące opodatkowania przedmiotowego kontenera telekomunikacyjnego za lata wcześniejsze tj. 2019 - 2022. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 13 grudnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1025/22 i III FSK 1026/22 oddalił skargi kasacyjne od wyroków o sygn. akt I SA/Łd 112/23 i I SA/Łd 113/23. Z kolei skargi kasacyjne w sprawach o sygn. akt I SA/Łd 110/23 i I SA/Łd 111/23 zostały odrzucone.
Skład orzekający w niniejszej sprawie akceptuje i uznaje za własne argumenty zawarte w powyższych orzeczeniach. Stąd też uzasadniając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie sąd posłuży się argumentami i wywodami przedstawionymi w powołanych w powyższych orzeczeniach.
Z akt wynika, że dnia 29 stycznia 2024 r. do Prezydenta Miasta Pabianic wpłynęła deklaracja Podatnika na podatek od nieruchomości na 2024 r. w kwocie 5.797 zł. W deklaracji Spółka zadeklarowała do opodatkowania:
- budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynki mieszkalne lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej o pow. użytkowej 8,40 m2,
- wartości budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej o wartości w kwocie 276.693 zł.
Wobec stwierdzenia nieprawidłowości w złożonej deklaracji organ podatkowy wezwał Spółkę do złożenia korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za rok 2024 w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości kontenera telekomunikacyjnego położonego w P. przy ul. [...].
Pomimo wezwania spółka nie złożyła korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za 2024 r. w powyższym zakresie.
W tym miejscu podkreślić należy, że wyroki tutejszego sądu w sprawach dotyczących opodatkowania przedmiotowego kontenera telekomunikacyjnego za lata wcześniejsze tj. 2019 - 2022, w których sąd uznał za zasadne stanowisko SKO kwalifikujące sporny kontener za budowlę i oddalił skargi Spółki, są prawomocne, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 13 grudnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1025/22 i III FSK 1026/22 oddalił skargi kasacyjne od wyroków o sygn. akt I SA/Łd 112/23 i I SA/Łd 113/23.
W następstwie powyższego organy podatkowe przywołały ustalenia i oceny zawarte w powyżej wskazanych orzeczeniach w kierunku ustalenia, czy kontener telekomunikacyjny stanowi budowlę czy budynek w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz przedstawiły argumentację, która w ich ocenie uniemożliwia kwalifikację przedmiotowego kontenera jako budynku z uwagi na brak trwałego związania z gruntem.
Jak stanowi art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Każda z powyżej wymienionych kategorii stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, co oznacza, że właściciel zabudowanej nieruchomości objęty jest obowiązkiem podatkowym obejmującym zarówno grunt, jak i posadowione na nim budynki oraz budowle.
Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 - 3 u.p.o.l. wskazuje, że podstawę opodatkowania dla gruntów stanowi ich powierzchnia, dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa, a dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego.
Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. budynek to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
W art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. wskazano, że budowla to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Definicja budowli wskazana w u.p.o.l., poprzez określenie "obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego (...), a także urządzenie budowlane w rozumieniu prawa budowlanego (...)" odsyła zatem do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jed. Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm. – dalej jako: "P.b.").
Zgodnie z dyspozycją art. 3 P.b. ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych;
2) budynku - należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach;
3) budowli - należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową;
4) obiekcie małej architektury - należy przez to rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki;
5) tymczasowym obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, pokrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe;
6) urządzeniach budowlanych - należy przez to rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.
W świetle powyższych regulacji oraz argumentacji Spółki, kluczowe dla wyniku niniejszej sprawy było ustalenie, czy sporny kontener telekomunikacyjny jest trwale związany z gruntem w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b. a tym samym art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Uwzględnienie argumentacji Spółki, a więc stwierdzenie, że takie trwałe związanie z gruntem omawianego obiektu zachodzi, prowadziłoby do zakwalifikowania go do kategorii budynków, ponieważ nie było sporu co do tego, że pozostałe warunki konieczne ku temu zachodziły (wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiadanie fundamentów i dachu). Z kolei, wykluczenie trwałego związania z gruntem przedmiotowego kontenera uniemożliwiałoby uznanie go za budynek, co czyniło niezasadnym twierdzenia Spółki zawarte we wniosku o zwrot nadpłaty.
W tak zakreślonym sporze, sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, zgodnie, z którym przedmiotowy kontener telekomunikacyjny nie stanowi budynku w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Zdaniem sądu, analiza obszernego materiału dowodowego nie pozwala na przychylenie się do stanowiska strony, iż omawiany obiekt jest trwale związany z gruntem. Sąd podziela przy tym argumenty przedstawione przez sądy administracyjne, które orzekały w niemal identycznym stanie faktycznym oraz przy analogicznych zarzutach skargi (wyroki WSA w Gliwicach z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 42/21; z dnia 15 października 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 744/21; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 290/20) oraz zawartą w nich interpretację przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie i w konsekwencji w dalszych rozważaniach posłuży się argumentacją przytoczoną w przywołanych orzeczeniach.
Sporne w niniejszej sprawie określenie "trwałe związanie z gruntem" nie zostało zdefiniowane zarówno w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, jak również w ustawie Prawo budowlane, dlatego należy przyjąć jego językowe rozumienie (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 630/15; T. Spyra, Granice wykładni prawa. Znaczenie językowe tekstu prawnego jako granica wykładni, Kraków 2006, B. Brzeziński, Podstawy wykładni prawa podatkowego, Gdańsk 2008 r., s. 41; A. Bielska-Brodziak, Orzecznictwo NSA w sprawach podatkowych. Językowa granica wykładni, Radca Prawny 2006, nr 2, s. 81).
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt II FSK 1823/18, że nie ma jednego ustalonego kryterium pozwalającego na rozstrzygnięcie o tym, czy budynek jest trwale związany z gruntem. Dlatego oceniając tę kwestię każdorazowo należy opierać się na okolicznościach faktycznych danej sprawy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonują dwa nurty w zakresie interpretacji pojęcia "trwałego związania z gruntem".
Pierwszy optuje za takim powiązaniem obiektu budowlanego z gruntem, które uniemożliwia przeniesienie obiektu w inne miejsce bez jego uszkodzenia. Zatem obiekt budowlany trwale związany z gruntem musi co do zasady posiadać prefabrykowany lub murowany fundament albo odpowiednio przygotowane podłoże wymagające wykonania stosownych robót ziemnych. Należy przez to rozumieć mocne połączenie w takim stopniu, że odłączenie spowodowałoby zasadniczą zmianę w sensie technicznym uniemożliwiającą np. ponowne posadowienie danego obiektu w innym miejscu bez konieczności ponownego przygotowania podłoża (wyrok NSA z 29 lipca 2010 r., II OSK 1234/09). Wskazuje się w tym nurcie, że nawet przymocowanie kontenera telekomunikacyjnego do fundamentów za pomocą śrub-kotew związanych z fundamentem nie można uznać za trwały związek z gruntem. Zatem przez samo posadowienie na fundamencie obiekty budowlane nie stają się budynkami w znaczeniu podanym w art. art. 3 pkt 2 P.b. oraz 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. (wyrok NSA z dnia 24 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 783/12). Nie wystarczy samo wskazanie, że obiekt został posadowiony na fundamencie, jeżeli poprzez sposób montażu nie można wykazać istnienia tego rodzaju trwałego związku z gruntem. Związany bowiem trwale z gruntem jest budynek, którego nie można od gruntu odłączyć bez uszkodzenia jego konstrukcji. Zatem trwałe "przymocowanie" kontenera do fundamentu masą własną (i siłą grawitacji) nie jest trwałym związaniem z gruntem w rozumieniu zarówno art. 3 pkt 2 P.b. jak i art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. (wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3711/14). Na tym stanowisku oparły się organy podatkowe.
W świetle drugiego nurtu orzeczniczego, nie decyduje technologia wykonania obiektu budowlanego, a sposób związania (połączenia) z gruntem pozwalający na przeciwstawienie się czynnikom atmosferycznym, nie powodując ich przesunięcia czy przewrócenia (np. powołany w skardze wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 697/18). W odniesieniu do art. 3 pkt 3 P.b. NSA sformułował pogląd, wedle którego należy przez nie rozumieć takie połączenie danej budowli z gruntem o charakterze techniczno-użytkowym, które uwzględnia, z jednej strony, określony typ tablic reklamowych (ze względu na podłoże, do którego są one przymocowywane), a z drugiej strony, bierze pod uwagę fakt, iż tablice reklamowe jako konstrukcja przestrzenna muszą stawiać czoło parciu wiatrów oraz innym czynnikom atmosferycznym (np. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 296/08). Właśnie na tym stanowisku opiera się argumentacja skargi.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie wyraża pogląd, że z drugim z zaprezentowanych kierunków interpretacyjnych trudno się zgodzić. Zdaniem sądu trwałe związanie z gruntem nie może być jedynie efektem umieszczenia na fundamencie (por. np. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 2955/15; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3711/14; wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3411/15). Sąd przychyla się do utrwalonego w orzecznictwie stanowiska, że związany trwale z gruntem jest budynek, którego nie można od gruntu odłączyć bez uszkodzenia jego konstrukcji (por. np. wyroki NSA: z dnia 24 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 783/12; z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 950/15; z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 2956/15; z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3236/15; z dnia 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2138/16; z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 2503/18).
Wykładnia uznająca za trwały związek obiektu z gruntem, przede wszystkim na oparciu się czynnikom atmosferycznym powoduje, że w istocie każdy obiekt budowlany powinien być uznawany za trwale związany z gruntem, bo każdy obiekt budowlany musi odpowiadać normom budowlanym dotyczącym stabilności konstrukcji.
Zdaniem sądu w każdym indywidualnym wypadku należy badać, czy dany obiekt stanowi stabilny element przestrzeni. Przy dokonywaniu tej oceny istotne jest ustalenie, czy dany obiekt w sposób standardowy zgodny z ogólnym przeznaczeniem tego obiektu można przenieść w inne miejsce (W. Morawski (red.), Podatek od nieruchomości w orzecznictwie sądów administracyjnych. Komentarz. Linie interpretacyjne, LEX 2013). Istotne też jest, czy przeniesienie obiektu wymaga specjalnych czynności, które nie są wykonywane przy obiektach, które ze swej istoty są konstrukcyjne przystosowane do przenoszenia w różne miejsca.
W ocenie sądu postępowanie dowodowe poprzedzające wydanie zaskarżonych aktów przeprowadzone zostało w sposób wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. W efekcie końcowym, sąd ocenia materiał dowodowy, jako wyczerpujący i zgromadzony z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Organ I instancji oparł się na dowodach przeprowadzonych we wcześniejszych postępowaniach dotyczących zwrotu nadpłaty, w tym na dowodach z oględzin, dokumentacji technicznej i opinii biegłego sądowego.
Organ podatkowy wykazując brak trwałego związania z gruntem przedmiotowego kontenera ustalił, iż Spółka jest właścicielem obiektu budowlanego - kontenera telekomunikacyjnego położonego w P. przy ul. [...] oraz posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, na której posadowiony jest obiekt na podstawie umowy najmu nieruchomości na 15 lat. Ze wspomnianej umowy najmu wynika, iż po wygaśnięciu umowy, najemca zobowiązuje się do pozostawienia przedmiotu najmu w stanie nie pogorszonym z uwzględnieniem normalnego zużycia eksploatacyjnego oraz do usunięcia ewentualnych szkód powstałych w czasie użytkowania przedmiotu najmu.
Z kolei, w trakcie przeprowadzonych oględzin ustalono, iż kontener posiada ściany o konstrukcji stalowej obłożone od wewnątrz blachą, od zewnątrz tynkiem cienkowarstwowym z drzwiami wejściowymi, kryty jest płaskim dachem. Posadowiony jest na czterech stopach fundamentowych 50 cm x 50 cm znajdujących się na rogach kontenera. Pomiędzy stopami pod kontenerem znajduje się pusta przestrzeń o wysokości 40 cm. Dokonano również pomiaru powierzchni kontenera telekomunikacyjnego (2,35 m x 3,50 m o wys. 2,49 m). W czasie oględzin nie zgłoszono uwag.
Zdaniem organu, na fakt braku trwałego powiązania kontenera z gruntem wskazuje też dokument przedłożony przez pełnomocnika Spółki: Przegląd budowlany pięcioletni i roczny kontenera technicznego. W pkt 4.1 Kontener technologiczny - wskazano, że kontrolowany obiekt stanowi kontener telekomunikacyjny. Obiekt usytuowany jest w sąsiedztwie wieży. Kontener wykonany z żelbetu, posadowiony poprzez betonowe fundamenty na gruncie, konstrukcja kontenera samoistna, ściany wykonane z płyt żelbetowych.
Nadto, biegły w oparciu o dokonane oględziny kontenera telekomunikacyjnego, dokumentację fotograficzną, posiadaną wiedzę i uprawnienia wydał opinię, w której stwierdził, iż przedmiotowy kontener jest prefabrykowanym produktem firmy M. w W. jako produkty - kontenery techniczne, pod nazwą kabina teletechniczna. Obiekt - kontener technologiczny M. o powierzchni wewnętrznej 9,18 m², wykonany jest z płyt żelbetowych, bez okien. Wyposażenie wewnętrzne stanowią: instalacja oświetleniowa, urządzenia telekomunikacyjne i instalacja klimatyzacji. Wewnątrz brak elementów świadczących o potrzebie czasowego pobytu, jak stół, biurko, krzesło, węzeł sanitarny. Stropodach z płyty żelbetowej zabezpieczony przed wpływem warunków atmosferycznych membraną, bez sytemu odprowadzenia wody opadowej. Konstrukcje wsporczą kontenera stanowi rama umożliwiająca w dogodny sposób montaż i demontaż dźwigiem, ustawiając obiekt w danym miejscu lokalizacji. Zdaniem biegłego, cechy użytkowe jak: rodzaj przegród zewnętrznych ścian żelbetowych oraz inne niespełnione parametry dotyczące min. oświetlenia, komunikacji, warunków sanitarnych, stanowią o nie przystosowaniu kontenera do nawet czasowego pobytu ludzi. Finalnie biegły stwierdził, że kontener jest posadowiony swobodnie na czterech słupkach betonowych o przekroju 50cm x 50cm o wysokości ponad terenem od 48cm do 52cm, bez stałego zamocowania z nimi. Kontener nie jest trwale związany z gruntem - nie jest budynkiem, co w ocenie sądu stanowi kwestię istotną.
Zdaniem sądu, opinia biegłego powołanego przez organ I instancji jest jasna, nie zawiera sprzeczności, uwzględnia wszystkie istotne okoliczności sprawy, jest należycie uzasadniona. Odnosi się do wszystkich istotnych faktów prawotwórczych konstytuujących pojęcie budynku na gruncie u.p.o.l., a szczególnie istotnych z punktu widzenia ustalenia, czy sporne kontenery są trwale związane z gruntem. Biegły odwołał się do przeprowadzonym oględzin, opisał z czego jest zbudowany przedmiotowy kontener, jak jest posadowiony, a następnie wywiódł z tych faktów istotne w sprawie wnioski.
W tym miejscu zauważyć należy, że w aktach sprawy brak jest opinii biegłego rzeczoznawcy budowlanego dr inż. P. K., sporządzonej na zlecenie Urzędu Miasta i Gminy O. oraz Inspektora nadzoru H. K. na zlecenie Urzędu Miasta i Gminy O.. Nie zostały one złożone przez stronę w ramach prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania, jak również nie znalazły się wśród dokumentów, które organ włączył do postępowania postanowieniem z dnia 5 czerwca 2023 r. Tym samym nie znajduje uzasadnienia zarzut skargi decyzja została wydana z pominięciem wniosków płynących ww. opinii przesłanych przez Spółkę.
Z tych wszystkich względów, mając na uwadze jednorodne wnioski wypływające z zebranego materiału dowodowego sąd doszedł do przekonania, iż organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni mających w sprawie zastosowanie, a wyżej przywołanych, przepisów prawa materialnego. W konsekwencji zasadnie stwierdziły, że brak trwałego związania z gruntem przedmiotowego kontenera skutkuje, iż nie sposób kwalifikować go jako budynku. Sąd podziela ocenę organów, że omawiany kontener jest budowlą wobec braku trwałego związania z gruntem, a ustalenie to znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym. Przedmiotowy kontener, na co zwróciły uwagę organy, nie jest scalony z podłożem w sposób uniemożliwiający jego przeniesienie w inne miejsce, a odłączenie obiektu nie spowodowałoby zasadniczej jego zmiany, uszkodzenia. Okoliczności te pozwalają zatem na jednoznaczne uznanie kontenerów telekomunikacyjnych za niezwiązane trwale z gruntem, a więc brak im jednej z wymaganych cech budynku.
Sąd orzekający stwierdza, że uznanie kontenera telekomunikacyjnego strony skarżącej przez organy podatkowe za budowle w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. było rezultatem prawidłowej wykładni, zarówno tego przepisu, jak i art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. oraz art. 3 pkt 1, 3 i pkt 5 P.b. - wobec ustalenia braku trwałego związania tychże kontenerów z gruntem, co czyni podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego niezasadnymi.
W ocenie sądu, sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym, zasady opisanej w art. 2a O.p., również nie zasługują na uwzględnienie. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 3879/17 - naruszenie zasady in dubio pro tributario miałoby miejsce w sytuacji, gdyby żadna z hipotez interpretacyjnych nie była przekonująca, a mimo to sąd wybrałby opcję niekorzystną dla podatnika. Innymi słowy, naruszenie wspomnianej zasady to nierespektowanie w takich warunkach wyboru przez podatnika hipotezy interpretacyjnej (spośród kilku możliwych) najbardziej dla niego korzystnej. Taka sytuacja w rozpoznanej sprawie nie miała miejsca, gdyż powołana we wcześniejszej części interpretacja zastosowanych przepisów prawa, pozwoliła na jednoznaczne stwierdzenie, że stanowisko Spółki co do sposobu określenia podstawy opodatkowania, nie można było uznać za prawidłowe.
Zdaniem sądu, z akt sprawy wynika nadto, że organy podatkowe uwzględniając wynikający z art. 122 O.p. obowiązek podejmowania niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy materialnej wyrażoną w art. 122 O.p., zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły zebrany w sprawie materiał dowodowy, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i oceny wyprowadzone na jego podstawie w sposób należyty wypełniają obowiązki płynące z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w dyspozycji art. 122, art. 187 § 1 O.p., jak też z zasady swobodnej oceny dowodów unormowanej w art. 191 O.p. W następstwie tak prowadzonych czynności, ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny, obszernie przywołany dla potrzeb niniejszego uzasadnienia w formie argumentów organu odwoławczego, stał się zatem stanem faktycznym przyjętym przez sąd. Okoliczność, że strona nie podziela ocen organu, a jednocześnie nie zgłasza innych dowodów, którymi mogłaby podważyć te oceny, nie oznacza, iż organ ma poszukiwać kolejnych dowodów, których analiza pozwoliłaby na odmienną ocenę istoty sprawy. Wprawdzie w postępowaniu podatkowym ciężar dowodu spoczywa - co do zasady - na organach podatkowych, ale w sytuacji gdy strona wykaże w nim stosowną inicjatywę lub wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne, ciężar dowodu spoczywa na stronie. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie przedstawił materiału dowodowego, który podważyłby wnioski organu. Zaskarżona decyzja organu II instancji zawiera istotne elementy co do uzasadnienia, rozstrzygnięcia oraz oceny przeprowadzonych dowodów. Organ odwoławczy wyjaśnił istotę zaistniałego sporu oraz przedstawił argumentację przemawiającą za podjętym rozstrzygnięciem.
Z tych wszystkich względów, nie dopatrując się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych naruszeń, które sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił ją jako bezzasadną.
aj