I SA/Łd 737/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-02-05
NSApodatkoweWysokawsa
VATwznowienie postępowaniadecyzja ostatecznawyrok karnywyrok TSUEfakturynierzetelne fakturyprawo do odliczeniaart. 108 u.p.t.u.Ordynacja podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku VAT, uznając, że wyroki karne i wyrok TSUE nie stanowiły podstaw do wznowienia postępowania podatkowego.

Podatnik A. Ł. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji dotyczącej podatku VAT za grudzień 2014 r. Podatnik powoływał się na uniewinniający wyrok sądu karnego oraz wyrok TSUE jako podstawy do wznowienia postępowania. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że ani wyroki karne, ani wyrok TSUE nie spełniały przesłanek do wznowienia postępowania podatkowego, ponieważ nie stanowiły nowych okoliczności faktycznych lub dowodów w rozumieniu przepisów, a wyrok TSUE został przywołany po terminie.

Sprawa dotyczyła skargi A. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji z 2018 r. określającej podatek od towarów i usług za grudzień 2014 r. Podatnik wnioskował o wznowienie postępowania, powołując się na uniewinniający wyrok sądu karnego oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 11 stycznia 2024 r., C-537/22. Organy podatkowe uznały, że te okoliczności nie stanowią podstaw do wznowienia postępowania, argumentując, że wyroki karne nie są wiążące dla postępowania podatkowego w zakresie ustaleń faktycznych, a wyrok TSUE został przywołany po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd podkreślił, że postępowanie wznowieniowe ma na celu zbadanie wyjątkowych okoliczności, a nie ponowną merytoryczną kontrolę sprawy. Stwierdzono, że wyroki karne nie są nowymi dowodami ani nowymi okolicznościami faktycznymi w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a ich ustalenia dotyczą innej materii prawnej. Podobnie, wyrok TSUE nie mógł stanowić podstawy wznowienia z powodu niedochowania terminu. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo oceniły materiał dowodowy i nie stwierdzono naruszenia prawa materialnego ani procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok uniewinniający w postępowaniu karnym nie stanowi nowej okoliczności faktycznej ani dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, a wyrok TSUE nie mógł stanowić podstawy wznowienia z powodu niedochowania terminu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wyroki karne i wyrok TSUE nie spełniają przesłanek wznowienia postępowania podatkowego. Wyroki karne dotyczą innej materii prawnej i nie są automatycznie wiążące dla organów podatkowych w zakresie ustaleń faktycznych. Wyrok TSUE został przywołany po terminie wymaganym dla tej podstawy wznowienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

o.p. art. 240 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa wznowienia postępowania, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5) lub gdy w orzeczeniu TSUE stwierdzono naruszenie prawa UE, które ma wpływ na treść ostatecznej decyzji (pkt 11).

u.p.t.u. art. 88 § 3a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Przepis określający sytuacje, w których brak jest prawa do obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego, w tym gdy faktury dokumentują czynności, które nie zostały dokonane.

u.p.t.u. art. 108 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Pomocnicze

o.p. art. 241 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 o.p. wynosi miesiąc.

p.p.s.a. art. 11

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustalenia prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.t.u. art. 86 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

k.k.s. art. 62 § 2

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 54 § 3

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 76 § 2

Kodeks karny skarbowy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyroki karne nie stanowią nowych okoliczności faktycznych ani dowodów w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Wyrok TSUE nie mógł stanowić podstawy wznowienia z powodu niedochowania miesięcznego terminu z art. 241 § 2 pkt 2 o.p. Postępowanie wznowieniowe nie jest kontynuacją postępowania zwykłego i nie służy ponownej merytorycznej kontroli decyzji.

Odrzucone argumenty

Wyroki karne, uniewinniające podatnika, powinny prowadzić do uchylenia decyzji podatkowej, ponieważ potwierdzają rzetelność faktur. Wyrok TSUE C-537/22 powinien być podstawą do uchylenia decyzji, gdyż organy podatkowe nie wykazały znamion oszustwa. Wadliwe uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, które nie wyjaśnia wpływu wyroku TSUE.

Godne uwagi sformułowania

"Wznowienie postępowania jest szczególnym trybem postępowania, przedmiotem którego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wymienione w art. 240 § 1 o.p." "Wyrok uniewinniający skarżącego od zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych nie wywiera bezpośredniego wpływu na wynik sprawy podatkowej i pozostawia organom podatkowym możliwość samodzielnego ustalenia stanu faktycznego" "Odrębność postępowań karnych i podatkowych ma swoje odzwierciedlenie w treści art. 11 p.p.s.a." "Podatnik nie musi brać czynnego udziału w oszustwie podatkowym, ani nawet wiedzieć o nim. Dla przypisania podatnikowi odpowiedzialności wystarczy wykazanie przez organy podatkowe, że powinien był wiedzieć, iż nabycie przez niego towarów i usług wiązało się z takim oszustwem."

Skład orzekający

Joanna Grzegorczyk-Drozda

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Kowalski

członek

Tomasz Furmanek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania podatkowego w kontekście wyroków karnych i orzecznictwa TSUE, a także relacji między postępowaniem karnym a podatkowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania podatkowego i interpretacji przesłanek z Ordynacji podatkowej. Konkretne ustalenia faktyczne w sprawie mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność relacji między postępowaniem karnym a podatkowym oraz znaczenie prawidłowego stosowania trybów nadzwyczajnych w postępowaniu podatkowym, co jest istotne dla praktyków.

Wyrok karny nie zawsze ratuje przed odpowiedzialnością podatkową – sąd wyjaśnia granice.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 737/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Grzegorczyk-Drozda /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Kowalski
Tomasz Furmanek
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 240 par. 1 pkt 5, art. 240 par. 1 pkt 11, art. 241 par. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 11
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 5 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca : Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Kowalski, Asesor WSA Tomasz Furmanek, Protokolant : Asystent sędziego Katarzyna Nadolska-Góra, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 roku sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 10 września 2024 r., nr 1001-IOV-2.603.1.2024.9.U18.IK w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z 10 września 2024 r. utrzymał w mocy własną decyzję z 6 lutego 2024 r., odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 27 kwietnia 2018 r., określającej A. Ł. w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w wysokości 64 zł oraz określającej kwotę podatku do zapłaty, o której mowa w art. 108 ust. 1 u.p.t.u. za grudzień 2014 r. w wysokości 174 zł.
W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że kontrola podatkowa przeprowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poddębicach ujawniła, że podatnik ujął w ewidencjach i w deklaracji VAT-7 za grudzień 2014 r. faktury, które nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, naruszając tym samym art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity: Dz.U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.; dalej: u.p.t.u.). Jak ustalono, na ww. fakturach wystawionych na rzecz strony, jako sprzedawcy figurowali: a) R. sp. z o.o. (faktura dotycząca nabycia złota); b) C. L. W. (dziewięć faktur dotyczących usług obsługi prawnofinansowej, sporządzania projektów pism i umów oraz zaliczki na poczet postępowania kontrolnego); c) Kancelaria Notarialna V. S. (faktura dotycząca poświadczenia własnoręczności podpisu); d) P. sp. z o.o. (siedem faktur dotyczących usług telekomunikacyjnych). Ponadto stwierdzono, że w kontrolowanym okresie strona ujęła w rejestrach sprzedaży, fakturę dotyczącą dostawy biżuterii ze złota, wystawioną na rzecz firmy M. M. S., która to faktura również nie odzwierciedlała rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Poddębicach, powołując się na powyższe ustalenia, wydał z 31 lipca 2017 r. decyzję, w której określił stronie prawidłową kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. oraz orzekł, na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u., o obowiązku zapłaty podatku za grudzień 2014 r., wynikającego z faktury wystawionej na rzecz M. M. S.. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z 27 kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji. Decyzja organu odwoławczego została zaskarżona do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z 8 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Łd 729/18, oddalił skargę.
Wnioskiem z 31 sierpnia 2023 r. podatnik, na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.; dalej: o.p.), zażądał wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 27 kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu wniosku, jako podstawę wznowienia, wskazano jednak wydany wobec podatnika uniewinniający wyrok Sądu Rejonowego w Ł. VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w P. z 24 lutego 2022 r., sygn. akt [...], utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy w S. II Wydział Karny wyrokiem z [...] r., sygn. akt [...]. Z uwagi na treść wniosku organ podatkowy uznał, że wnioskodawca w istocie powołał się na przesłankę wznowienia wskazaną w art. 240 § 1 pkt 5 o.p.
Po rozpoznaniu wniosku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z 6 lutego 2024 r. odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z 27 kwietnia 2018 r. Od tej decyzji podatnik złożył odwołanie.
Decyzją z 10 września 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z 6 lutego 2024 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że powołane przez podatnika wyroki, wydane przez Sądy w postępowaniu karnym, nie spełniały przesłanki wznowienia wymienionej w art. 245 § 1 pkt 5 o.p. Wyroki te zostały wydane w niezależnym postępowaniu, prowadzonym w innym reżimie prawnym, którego cel był inny niż cel postępowania podatkowego. Dyrektor podkreślił, że organy ścigania nie mogą weryfikować prawidłowości rozliczeń podatkowych, ponieważ uprawnienia w tym zakresie należą do wyłącznej kompetencji organów podatkowych. Wyroki sądu karnego wiążą wprawdzie organy podatkowe, ale w ograniczonym zakresie. Wiążące są bowiem wyłącznie ustalenia zawarte w prawomocnym wyroku skazującym co do faktu popełnienia przestępstwa (art. 11 p.p.s.a.). Wyrok uniewinniający nie posiada mocy wiążącej w postępowaniu podatkowym, dopuszczalna jest zatem sytuacja, że oba postępowania przyniosą rozbieżne ustalenia. Odnosząc się do wniosków dowodowych zawartych w piśmie strony z 19 maja 2024 r., złożonym w toku postępowania odwoławczego, Dyrektor wskazał, że zeznania świadka D. M., zawarte w protokole rozprawy z 7 marca 2024 r., złożone w toku postępowania karnego przed Sądem Okręgowym w B. III Wydział Karny w sprawie o sygn. akt [...], zostały złożone kilka lat po wydaniu przez organ podatkowy ostatecznej decyzji wymiarowej. Zeznania te ponadto dotyczyły współpracy ze stroną w latach 2012–2016 i dotykały zagadnień kontrolowanych już przez sąd administracyjny w sprawie I SA/Łd 729/18, to jest nie kreowały nowych okoliczności, lecz jedynie wyrażały odmienny pogląd na tę samą sprawę. Odnosząc się do powołanego przez podatnika wyroku TSUE w sprawie C-537/22 (wyrok z 11 stycznia 2024 r.), Dyrektor wskazał, że orzeczenie to nie mogło być podstawą wznowienia, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 11 o.p., ponieważ podatnik powołał się na nie dopiero we wniosku z 19 maja 2024 r., czyli po upływie miesięcznego terminu wymaganego dla tej podstawy wznowienia.
W skardze na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 10 września 2024 r., A. Ł., wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 oraz art. 194 § 1 w zw. z art. 245 § 1 pkt 2 oraz art. 240 § 1 pkt 5 i 11 o.p., na skutek sporządzenia uzasadnienia decyzji w sposób wadliwy, który nie wyjaśnia w sposób dostateczny, że w sprawie nie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, jak również nie wyjaśnia wpływu wyroku TSUE z 11 stycznia 2024 r., C-537/22, na treść wydanej decyzji ostatecznej, co wskazywało na to, że organ odwoławczy zbadał przesłanki wznowieniowe w sposób pozorny w oderwaniu od istoty sprawy przedstawionej we wniosku o wznowienie postępowania, rozszerzonym następnie o kolejną przesłankę wznowieniową w postaci wyroku TSUE.
W uzasadnieniu podatnik oświadczył, że powołane we wniosku o wznowienie wyroki sądów karnych, uwalniały go od odpowiedzialności za zarzucane mu przestępstwa w rozliczeniu podatku VAT za grudzień 2014 r., czyli dotyczyły sprawy, w której wcześniej została wydana decyzja ostateczna. Zdaniem skarżącego wyszła w ten sposób na jaw nowa okoliczność faktyczna, ponieważ okazało się, że wszystkie faktury użyte w jego rozliczeniu VAT za grudzień 2014 r., były rzetelne w rozumieniu art. 62 § 2 k.k.s. W efekcie doszło do sytuacji, w której uznano, że skarżący z jednej strony nie popełnił przestępstwa, gdyż zdaniem sądów karnych wszystkie zakwestionowane faktury były rzetelne oraz z drugiej — został pozbawiony prawa do odliczenia podatku VAT z faktur zakupowych, gdyż zdaniem organu podatkowego faktury te dokumentowały czynności, które nie zostały dokonane w rozumieniu art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u., a także z tego samego powodu zastosowano wobec niego art. 108 ust. 1 u.p.t.u. do faktury sprzedażowej. Zdaniem strony rzetelne faktury nie mogą dokumentować czynności, które nie zostały dokonane. Zaistniały zatem podstawy do weryfikacji decyzji podatkowej.
Ponadto zdaniem skarżącego zaistniała podstawa do zastosowania art. 240 § 1 pkt 11 o.p. z uwagi na wyrok TSUE z 11 stycznia 2024 r., C-537/22. Wyrok ten miał, w ocenie strony, wpływ na treść decyzji, gdyż jego zastosowanie powinno doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia w postaci przyjęcia braku podstaw do pozbawienia podatnika prawa do odliczenia podatku VAT na podstawie art. 86 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. TSUE wskazał w nim, że nie można pozbawić podatnika prawa do odliczenia podatku VAT na podstawie samego tylko uznania, że podatnik uczestniczył w oszustwie w zakresie VAT typu "karuzeli", a transakcja stanowiła część zamkniętego łańcucha fakturowania. Obowiązkiem organu podatkowego jest określenie znamion oszustwa i udowodnienie działań stanowiących oszustwo. W rozpatrywanej sprawie skarżący został prawomocnie uniewinniony od zarzutu posłużenia się nierzetelnymi fakturami zakupowymi oraz wystawienia nierzetelnej faktury sprzedażowej. Skoro zatem wymienione faktury były rzetelne, to oczywistym było, że organy podatkowe nie określiły znamion oszustwa i nie udowodniły podatnikowi działań stanowiących oszustwo w rozumieniu wyroku TSUE. Podatnik został zatem bezpodstawnie pozbawiony prawa do odliczenia podatku z faktur wystawionych na jego rzecz, jak również bezpodstawnie obciążony podatkiem zawartym w wystawionej przeze niego fakturze sprzedażowej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna, albowiem w ramach przeprowadzonej kontroli sądowej zaskarżonej decyzji nie stwierdzono naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania — art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie Sąd kontrolował decyzję wydaną w trybie nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania podatkowego zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji wymiarowej. Wznowienie postępowania jest szczególnym trybem postępowania, przedmiotem którego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wymienione w art. 240 § 1 o.p. W jego ramach organy podatkowe nie dokonują powtórnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Nie budzi przy tym wątpliwości, że postępowanie wznowieniowe jako postępowanie nadzwyczajne nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, ponieważ nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego. Toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą warunki wskazane w art. 240 § 1 o.p.
Złożony przez podatnika wniosek o wznowienie postępowania oparty został, jak słusznie przyjął organ podatkowy, na przesłance określonej w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. O zaistnieniu sytuacji określonej w 240 § 1 pkt 5 o.p. można mówić, gdy łącznie zostaną spełnione następujące cztery przesłanki: 1) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody; 2) nowe okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie; 3) nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję; 4) nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek powoduje, że dowód lub okoliczność, na które powołuje się wnioskodawca, nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania. Należy podkreślić, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody to okoliczności faktyczne lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Można się zatem powoływać w postępowaniu wznowieniowym tylko na takie okoliczności faktyczne, bądź na takie dowody, co do których istnienia strona nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania podatkowego prowadzonego w trybie zwykłym. Ponadto sam fakt nieprzeprowadzenia określonych dowodów w toku postępowania wymiarowego, jeżeli nawet dowody te mogły być powołane przez stronę, nie może być podstawą wznowienia postępowania.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca jako podstawę wznowienia wskazał uniewinniający wyrok wydany w jego sprawie przez Sąd Rejonowy w Ł. VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w P. z [...] r., sygn. akt [...], utrzymany następnie w mocy przez Sąd Okręgowy w S. II Wydział Karny wyrokiem z [...] r., sygn. akt [...]. W toku postępowania skarżący w piśmie z 19 września 2023 r. wniósł ponadto o włączenie do akt sprawy szeregu dowodów w postaci jego wyjaśnień oraz zeznań świadków, zebranych w postępowaniu karnym przez Sąd Rejonowy w Ł. OZ w P. oraz Sąd Okręgowy w S., a także zgromadzonych w toku postępowania karnego toczącego się przed Sądem Okręgowym w B. III Wydział Karny (sprawa o sygn. akt III [...]). Wniósł również o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, włączonej do akt postępowania karnego.
Zdaniem Sądu, organ podatkowy słusznie uznał, że zaprezentowane przez stronę dowody nie mogły być uznane za nowe dowody, a okoliczności z nich wynikające za nowe okoliczności w rozumieniu cytowanego art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Przede wszystkim wszystkie powołane przez stronę dowody zostały przeprowadzone w latach 2020–2023, a zatem nie istniały w dniu wydania w postępowaniu zwykłym decyzji przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 27 kwietnia 2018 r. Po drugie złożone wcześniej wyjaśnienia skarżącego oraz zeznania większości z zaproponowanych w postępowaniu wznowieniowym świadków (G. Ł., W. J., L. S., O. K.), były już przedmiotem oceny organów podatkowych w postępowaniu zwykłym. Wyjaśnienia te i zeznania zostały zebrane w postępowaniu podatkowym poprzedzającym wydanie decyzji ostatecznej z 27 kwietnia 2018 r. Zaproponowane przez stronę dowody stanowiły zatem powielenie dowodów już raz zebranych przez organ podatkowy w postępowaniu zwykłym. Te zaś, które nie były przeprowadzone w tym postępowaniu (zeznania P. M.), z uwagi na swoją ogólnikowość nie mogły w istocie wnieść nic nowego do sprawy. Po trzecie — co istotne w sprawie — decyzja Dyrektora była przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, który — jak słusznie zauważa organ odwoławczy — badał między innymi czy organy podatkowe przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowanie dowodowe w sprawie, czy zebrały wystarczający dla wydania ostatecznej decyzji podatkowej materiał dowodowy, a także czy materiał ten prawidłowo oceniły. Wynik tej kontroli zawiera uzasadnienie oddalającego skargę wyroku WSA w Łodzi z 8 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Łd 729/18. Sąd wskazał w nim m.in., że "organy podatkowe, w zakresie niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, zebrały materiał dowodowy, a następnie, bez przekroczenia ustawowych granic, poddały go szczególnie drobiazgowej oraz wnikliwej analizie i ocenie, wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski. Ustalenia te znalazły odzwierciedlenie w całościowym i kompletnym uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji." Wyjaśnienia i zeznania zgłoszone przez skarżącego w toku postępowania wznowieniowego dotykały zagadnień kontrolowanych już przez sąd administracyjny w sprawie I SA/Łd 729/18, to jest nie kreowały nowych okoliczności, lecz jedynie wyrażały odmienny pogląd na tę samą sprawę. Przedstawione przez skarżącego dowody zmierzały zatem do dokonania powtórnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co jak wyżej wskazano jest niedopuszczalne w ramach procedury wznowienia postępowania podatkowego. W orzecznictwie słusznie się podkreśla, że wznowienie postępowania nie może być wykorzystywane do ponownej pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego, a odrębne postępowanie nadzwyczajne. Toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 o.p. i w takim też zakresie rozstrzygnięcie organu podatkowego podlega kontroli sądowej (wyrok NSA z 11 czerwca 2021 r., II FSK 3555/18).
Przechodząc do zasadniczej — z punktu widzenia argumentacji podatnika — kwestii wyroku sądu karnego, to jest Sądu Rejonowego w Ł. z siedzibą w P. z [...]r., sygn. akt [...], uniewinniającego go od stawianych mu w tym postępowaniu zarzutów, rację należy przyznać Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej, że zarówno to orzeczenie, jak i utrzymujący je w mocy wyrok Sądu Okręgowego w S. z 20 lipca 2022 r., sygn. akt [...], nie stanowią ani nowych dowodów ani nowych okoliczności w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 o.p.
Należy podkreślić, że to w postępowaniu podatkowym prowadzonym w trybie zwykłym organy podatkowe ustalają stan faktyczny, po czym dokonują jego kwalifikacji na gruncie materialnego prawa podatkowego. Wyroki zapadłe w sprawach karnych odzwierciedlają natomiast wynik przeprowadzonego postępowania karnego przez pryzmat oceny poczynionych ustaleń faktycznych, dokonywanej pod kątem zarzutów postawionych oskarżonemu w tym postępowaniu. Sąd karny dokonuje określonej oceny na potrzeby swojego postępowania, uwzględniając obowiązujące w tym postępowaniu reguły wynikające z przepisów prawa karnego. Dlatego też nawet tożsamy materiał dowodowy nie musi prowadzić do takiej samej oceny na gruncie prawa karnego, gdzie istotne znaczenie ma wina sprawcy oraz na gruncie prawa podatkowego, gdzie działania lub zaniechania podatnika z reguły wywołują określone skutki niezależnie od jego nastawienia oraz woli. W sprawach z zakresu podatku od towarów i usług znaczenie dla odpowiedzialności podatkowej może mieć dodatkowo to, czy podatnikowi można postawić zarzut braku należytej staranności. Podatnik nie musi brać czynnego udziału w oszustwie podatkowym, ani nawet wiedzieć o nim. Dla przypisania podatnikowi odpowiedzialności wystarczy wykazanie przez organy podatkowe, że powinien był wiedzieć, iż nabycie przez niego towarów i usług wiązało się z takim oszustwem (pkt 37 powołanego w skardze wyroku TSUE z 11 stycznia 2024 r., C-537/22). Innymi słowy, brak winy w rozumieniu prawa karnego, nie oznacza, że podatnikowi nie można postawić zarzutu niedochowania należytej staranności przy nabywaniu i sprzedaży towarów i usług. Odrębność postępowań karnych i podatkowych ma swoje odzwierciedlenie w treści art. 11 p.p.s.a., zgodnie z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Ustawodawca nie przewidział możliwości automatycznego związania sądu administracyjnego wyrokiem wydanym w postępowaniu karnym. Tym samym wyrok uniewinniający skarżącego od zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych nie wywiera bezpośredniego wpływu na wynik sprawy podatkowej i pozostawia organom podatkowym możliwość samodzielnego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z wymogami określonymi w Ordynacji podatkowej. Innymi słowy, ocena wyrażona w wyroku sądu karnego nie oznacza, że nieprawidłowa jest ocena przyjęta przez organy podatkowe w oparciu o zebrany przez nie materiał dowodowy (por. wyroki NSA z 3 listopada 2020 r., II FSK 1535/18; z 26 lutego 2019 r., II FSK 3436/18; z 14 lutego 2018 r., II FSK 135/16; z 19 października 2017 r., I FSK 49/16; z 4 kwietnia 2017 r., I FSK 1744/15).
W niniejszej sprawie wyrok karny, którym sąd uwolnił skarżącego od odpowiedzialności karnej nie jest zatem nową okolicznością faktyczną lub nowym dowodem w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Wyrok ten nie stanowi okoliczności faktycznej, wskazanej w przepisach prawa podatkowego, lecz wyraża ocenę prawną okoliczności sprawy na gruncie prawa karnego. Występująca w sprawie odmienna ocena okoliczności faktycznych przez sąd karny nie mogła stanowić nowej okoliczności, o której mowa w powołanym przepisie art. 240 § 1 pkt 5 o.p.
Odnosząc się do przywołanego w toku postępowania wznowieniowego wyroku TSUE z 11 stycznia 2024 r., C-537/22, należy podzielić stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, co do tego, że orzeczenie to nie mogło stanowić przesłanki wznowienia postępowania podatkowego, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 11 o.p., z uwagi na niedochowanie miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 2 o.p. Poza sporem pozostaje bowiem, że podatnik powołał się na to orzeczenie dopiero w piśmie z 19 maja 2024 r., czyli już po upływie miesięcznego terminu wymaganego dla tej postawy wznowienia. Z przyczyn wyjaśnionych już wyżej, nie zasługuje również na uwzględnienie zawarta w skardze argumentacja, odwołująca się do powołanego wyroku TSUE z 11 stycznia 2024 r., w myśl której uniewinnienie od stawianych w postępowaniu karnym zarzutów popełnienia pozostających w zbiegu przestępstw skarbowych (w przypadku podatnika opisanych w art. 54 § 3, art. 62 § 2 oraz art. 76 § 2 k.k.s.), oznaczać musi, niejako automatycznie, uwolnienie skarżącego od odpowiedzialności podatkowej. Przeczy temu nie tylko treść powołanych wyżej przepisów prawa podatkowego, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych i TSUE, ale także sama treść uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu, na który powoływał się skarżący składając wniosek o wznowienie postępowania podatkowego. Sąd Okręgowy wyraźnie bowiem podkreślił, że organy podatkowe miały pełne prawo uznać, że podatnik nie wykazał w sposób wymagany prawem podatkowym prawa do odliczenia VAT za grudzień 2014 r. i zakwestionować rzetelność wystawionych faktur VAT, będących podstawą do odliczenia podatku VAT, co oczywiście nie przesądzało jego odpowiedzialności na gruncie prawa karnego, gdzie istotne znaczenie ma wina sprawcy (str. 4, 6 i 8 uzasadnienia wyroku SO w Sieradzu [...]). Podobnie zatem jak rozstrzygnięcia organów podatkowych nie zobowiązywały sądu karnego do przyjęcia, iż oskarżony podatnik wyczerpał znamiona zarzucanych mu przestępstw skarbowych, tak też uniewinniający wyrok sądu karnego nie może stanowić podstawy do kwestionowania stanowiska organów podatkowych w sprawie odpowiedzialności podatkowej skarżącego.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
aj

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI