I SA/Łd 723/25

I SA/Łd 723/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2026-02-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Bożena Kasprzak /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Potiopa
Paweł Janicki
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 247 par 1 pkt 3, art. 249 par 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Dnia 18 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędzia WSA Grzegorz Potiopa, Protokolant : St. asystent sędziego Marta Aftowicz-Korlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2026 roku sprawy ze skargi I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z/s w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 31 października 2025 roku nr SKO.4140.394.2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2018 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 15 września 2025 r. nr SKO.4140.219.2025; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 31 października 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej "spółka", " skarżąca"), utrzymało w mocy własną decyzję z 15 września 2025 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z 23 kwietnia 2018 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 rok.
Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy B. decyzją z 23 kwietnia 2018 r. określił spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r.
Wnioskiem z 10 lipca 2025 r. pełnomocnik spółki I. wystąpił
o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wójta Gminy B. z 23 kwietnia 2018 r. wskazując, jako podstawę wniosku przepis art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej "O.p."). Pełnomocnik argumentował, że w maju 2014 roku postanowieniem Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie, XIII Wydział Gospodarczy KRS z dnia 11 marca 2014 r. wykreślono z rejestru przedsiębiorców KRS J. M., jedynego członka zarządu spółki. Utrata zdolności do zasiadania w zarządzie spółki
i wygaśnięcie mandatu nastąpiła w związku z uprawomocnieniem się w dniu
14 czerwca 2013 r. wyroku karnego wobec J. M. W następstwie powyższego w okresie od dnia 14 czerwca 2013 r. do dnia 30 maja 2019 r. (kiedy na prezesa zarządu powołany został T. N.) spółka nie posiadała zarządu, albowiem wspólnicy nie powołali nowego członka zarządu spółki. Oznacza to,
że w okresie, kiedy spółka była pozbawiona organu uprawnionego do reprezentacji, organ wydał i doręczył stronie decyzję z 23 kwietnia 2018 roku.
Zdaniem pełnomocnika spółki, w powołanych okolicznościach decyzja organu podatkowego z 23 kwietnia 2018 r. w ogóle nie weszła do obrotu prawnego, ponieważ nie mogła zostać skutecznie doręczona spółce z uwagi na brak organu uprawnionego do reprezentowania spółki w okresie od 14 czerwca 2013 r. do 30 maja 2019 r. Ponieważ opisana decyzja jest traktowana przez organy jako istniejąca, na podstawie której podejmowane są wobec strony dalsze czynności, w tym zmierzające do wyegzekwowania określonej w niej należności, zasadne jest, zdaniem pełnomocnika strony, wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności, ponieważ w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, w szczególności art. 120, art. 123, art. 138 § 3 i art. 154 § 1 O.p.
W ocenie strony organ rażąco naruszył prawo, nie wystąpił bowiem do sądu z wnioskiem o ustanowienie kuratora mimo, że mógł z łatwością powziąć wiedzę o przedłużającym się stanie braku organu uprawnionego do reprezentacji spółki, informacja ta wynikała bowiem z danych ujawnionych w KRS.
Decyzją z 15 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 249 § 1 pkt 1 O.p. odmówiło spółce I. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z 23 kwietnia 2018 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 rok.
W ocenie Kolegium wniosek spółki z 10 lipca 2025 r. został złożony po upływie ponad 5 lat od doręczenia decyzji, a więc wystąpiła przesłanka o której mowa w art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Tym samym nie można prawnie skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Organ podkreślił również, że okoliczność, iż decyzja organu pierwsze instancji została doręczona spółce w trybie awizo, tj. art. 150 O.p. nie podważa skuteczności tego doręczenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji, pełnomocnik spółki zarzucił naruszenie przepisu art. 249 § 1 pkt 1 O.p. poprzez odmowę wszczęcia postępowania
w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z 23 kwietnia 2018 r. w wyniku uznania, że upłynął 5 letni termin, o jakim mowa w ww. przepisie, kiedy faktycznie nie doszło do skutecznego doręczenia tej decyzji, a zatem termin o jakim mowa w art. 249 § 1 pkt 1 O.p. nie mógł upłynąć.
Przywołaną na wstępie decyzją z 31 października 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 249 § 1 pkt 1 O.p. nie znajdując podstawy do uwzględnienia zarzutów i argumentów odwołania, utrzymało w mocy decyzję własną z 15 września 2025 r.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Kolegium podtrzymało dotychczasową argumentację, że wniosek został złożony po terminie wskazanym w art. 249 § 1 pkt 1 O.p., a więc wystąpiła podstawa do wydania decyzji w oparciu o ten przepis. Kolegium podkreśliło ponadto, że w zakresie wskazywanej w odwołaniu przez spółkę okoliczności braku zarządu zdolnego do reprezentowania spółki co z kolei w ocenie spółki uniemożliwiło doręczenie decyzji, wypowiedział się już WSA w Łodzi w prawomocnym wyroku z 6 września 2022r. sygn. akt. I SA/Łd 194/22 oddalając skargę spółki na decyzję Kolegium z 30 grudnia 2021 r. (SKO.4140.351.2021) utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia 29 października 2021r. (FN.3120.1.1.2021), odmawiającą z kolei uchylenia ostatecznych, własnych decyzji określających spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2013-2020, wobec niestwierdzenia istnienia przesłanki określonej wart. 240 § 1 pkt 8 O.p. Kolegium przytoczyło fragment uzasadnienia ww. wyroku, w którym Sąd stwierdził, że "brak organu zdolnego do reprezentowania spółki nie jest okolicznością relewantną dla potrzeb ustalenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości", którą to oceną Kolegium jest związane, zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik spółki I. zrzucił naruszenie art. 249 § 1 pkt 1 w zw. z art. 244 § 1 pkt 1 O.p., poprzez utrzymanie w mocy decyzji o odmowie wszczęcia postępowania
w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. w wyniku uznania, że upłynął 5 letni termin o jakim mowa w w/w przepisie, kiedy faktycznie nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, a tym samym nie mógł upłynąć 5 letni termin, o jakim mowa art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Pełnomocnik wniósł w imieniu strony o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r., poz. 2167), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej jako: p.p.s.a.). Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, w oparciu o wyżej wskazane reguły, Sąd uznał, że naruszają one prawo w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nakłada na organ obowiązek wnikliwego zbadania, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące rozpoznanie takiego wniosku. W przepisie art. 249 § 1 O.p., stanowiącym podstawę wydania zaskarżonych decyzji, sformułowano katalog przesłanek odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
I tak z art. 249 § 1 pkt 1 O.p. wynika, że uwzględnienie żądania strony i wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zostało uzależnione od jego wniesienia w terminie. Jest on liczony zgodnie z art. 12 § 4 O.p. od dnia doręczenia decyzji ostatecznej i wynosi 5 lat. Wyżej wskazany termin jest terminem prawa materialnego, gdyż jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia
do zgłoszenia żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to termin, który nie podlega przywróceniu.
Z powyższych względów, ustalenie prawidłowości doręczenia decyzji wymiarowej oraz zwłaszcza wnikające stąd stwierdzenie, czy decyzja ta jest ostateczna jest podstawowym zadaniem organów w toku postępowania nadzwyczajnego, dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji prowadzonego
w trybie art. 247 i następnych.
W konsekwencji Sąd stoi na stanowisku, że zastosować art. 249 § 1 pkt 1 O.p. i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z powodu upływu 5 lat od daty doręczenia decyzji można jedynie wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość zostanie ustalone, że decyzja została prawidłowo doręczona i stała się ostateczna. Brak wiedzy (pewności) co do ostateczności decyzji, której nieważności domaga się strona, uniemożliwia wydanie decyzji odmawiającej wszczęcia postepowania w przedmiocie stwierdzenia tejże nieważności, gdyż dotyczy ono jedynie decyzji ostatecznych.
Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja zawiera argumentację, której Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i decyzji wydanej w pierwszej instancji SKO wskazało, że żądanie (stwierdzenia nieważności) zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji (w trybie art. 150 O.p.), co stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności w oparciu o przepis art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Ponadto Kolegium podkreśliło, że okoliczność dotycząca braku zarządu zdolnego do reprezentowania skarżącej spółki, była przedmiotem wypowiedzi WSA w Łodzi w prawomocnym wyroku z 6 września 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 194/22 oddalającym skargę spółki na decyzję SKO w Łodzi z 30 grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia decyzji ostatecznych określających zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2013 – 2020, którą to oceną, jak SKO jest związane zgodnie z kategorycznym brzmieniem art. 153 p.p.s.a.
Odnosząc się do powyższej argumentacji Kolegium Sąd stwierdza, że przedmiotem rozpoznania w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 194/22 była skarga spółki I. na decyzję odmawiającą uchylenia, w wyniku wznowienia, decyzji ostatecznych określających stronie zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2013 – 2020. A zatem Sąd przeprowadził kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia organu w odniesieniu do wniosku strony o wznowienie postępowania opartego o jedną z ustawowych przesłanek wznowienia, tj. określoną w art. 240 § 1 pkt 8 O.p., oraz zachowania terminu do jego złożenia, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 2 O.p. Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez stronę argumentacji podkreślającej brak zarządu spółki, Sąd stwierdził, że brak organu zdolnego do reprezentowania spółki nie jest okolicznością relewantną dla potrzeb ustalenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Innymi słowy Sąd wskazał, że powyższy brak w żaden sposób nie wpływa na wymiar zobowiązania strony w podatku od nieruchomości. Przeciwnie, Sąd wyjaśnił, że art. 3 ust. 1 u.p.o.l. wskazuje na przyznanie podmiotowości prawnopodatkowej osobom prawnym i powiązany z tym obowiązkiem płacenia podatku od nieruchomości w przypadku sprawowania władztwa nad nieruchomością, przy czym ustawodawca nie zastrzegł, że czasowy brak organów spółki wpływa na tą podmiotowość w podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu tego wyroku WSA ocenił również, że brak organu uprawnionego do reprezentacji w żaden sposób nie powoduje, że spółka przestaje odpowiadać za swoje zobowiązania publicznoprawne, w tym również podatek od nieruchomości.
W tym miejscu należy podkreślić, że czym innym jest prawidłowe określenie odpowiedniemu podmiotowi wymiaru podatku, a czym innym prawidłowe doręczenie decyzji administracyjnej. W aktach administracyjnych dotyczących określenia stronie zobowiązania w podatku od nieruchomości załączonych do niniejszej sprawy znajduje się niepodjęta przez skarżącą spółkę korespondencja kierowana przez organ pierwszej instancji do spółki I., zawierająca wezwanie do złożenia wyjaśnień w sprawie (z 14.02.2018 r.), postanowienia z 14 i 15 marca 2018 r. oraz wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego datowany na 4 kwietnia 2018 r., z którego wyraźnie wynika, że podmiot ten nie posiada zarządu, czyli organu uprawnionego do reprezentacji. Jednak mimo powzięcia tej informacji organ pierwszej instancji (Wójt Gminy B.) zdecydował się na wyekspediowanie decyzji z 23 kwietnia 2018 r. również na adres siedziby spółki, mimo, że powyższa okoliczność wypełniała normę prawną wynikającą z treści art. 154 § 1 O.p., w myśl którego pisma skierowane do osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, które nie mają organów, doręcza się kuratorowi wyznaczonemu przez sąd. Nie ulega zatem wątpliwości, że wobec wątpliwości co do prawidłowości obsadzenia organów spółki, a w konsekwencji poprawności danych ujawnionych w KRS organ powinien dążyć do wyjaśnienia tych rozbieżności, ewentualnie zastosować art. 138 § 3 O.p.
Powyższych okoliczności w rozpoznawanej sprawie nie dostrzegło również SKO w Łodzi, uznając, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka uniemożliwiająca wszczęcie postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z 23 kwietnia 2018 r., określającej spółce podatek od nieruchomości za 2018 r., wynikająca z art. 249 § 1 pkt 1 O.p.
Tymczasem to do organu procedującego wniosek w przedmiocie stwierdzenia nieważności należy ocena ostateczności kwestionowanej decyzji i nikt nie może zwolnić organu z obowiązku poczynienia stosownych ustaleń w tym zakresie.
W tej sytuacji, by sprostać wymogom art. 247 § 1 i art. 249 § 1 pkt 1 O.p., organ winien rozważyć trafność argumentacji strony skarżącej, a przede wszystkim dowodów przedstawionych przez tę stronę w toku postępowania i ustalić ponad wszelką wątpliwość kwestię prawidłowości doręczenia kwestionowanej przez stronę decyzji oraz wyrazić kompleksowo własne stanowisko, co do jej ostateczności.
W toku ponowionego postępowania organ uwzględni powyższe wskazania jako wiążące i przeprowadzi postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji decyzji Wójta Gminy B. z 23 kwietnia 20218 r. zainicjowane wnioskiem skarżącej półki z 10 lipca 2025r.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się wpis w wysokości 200 zł, 17 zł z tytułu opłaty skarbowej oraz opłata za czynności radcy prawnego w wysokości 480 zł ustalona zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Ake.