I SA/Łd 684/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2019-12-04
NSApodatkoweWysokawsa
VATgospodarstwo rolnepodstawa opodatkowaniapodatek naliczonypodatek należnyhodowla trzody chlewnejfaktury VAT RRkoszty uzyskania przychodupostępowanie dowodoweuchylenie decyzji

WSA w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora IAS, uznając, że organy podatkowe nieprawidłowo ustaliły podstawę opodatkowania VAT, nie uwzględniając kosztów zakupu warchlaków przez podatniczkę.

Sprawa dotyczyła podatku VAT za 2013 r. Skarżąca, R. F., zarejestrowała się jako czynny podatnik VAT z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Organy podatkowe uznały, że sprzedaż tuczników przez jej męża, K. F., powinna zostać rozliczona przez R. F., zawyżając jej podatek należny. Sąd uchylił decyzję organów, stwierdzając, że organy nie podjęły wystarczających działań w celu ustalenia prawidłowej podstawy opodatkowania, w szczególności nie uwzględniły potencjalnych kosztów zakupu warchlaków przez skarżącą, które pomniejszyłyby podatek naliczony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. określającą R. F. wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2013 r. Skarżąca, prowadząca wraz z mężem gospodarstwo rolne, zarejestrowała się jako czynny podatnik VAT od 1 maja 2011 r. Organy podatkowe uznały, że sprzedaż tuczników przez jej męża, K. F., powinna być rozliczona przez R. F., co skutkowało zawyżeniem jej podatku należnego. Sąd uznał, że choć rejestracja R. F. jako czynnego podatnika VAT z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego była prawidłowa, organy podatkowe nie podjęły wystarczających działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W szczególności, organy nie ustaliły kwoty podatku naliczonego do odliczenia w związku z nabyciem warchlaków, które były niezbędne do hodowli tuczników sprzedawanych przez K. F. Sąd podkreślił, że organy powinny zweryfikować przedstawione przez stronę dowody zakupu warchlaków, nawet jeśli nabywcą był K. F., ponieważ mogły one dotyczyć działalności gospodarstwa rolnego małżonków. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli jedno z małżonków zarejestrowało się jako czynny podatnik VAT z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, to ono staje się wyłącznym podatnikiem VAT z tytułu tej działalności, a wszelkie transakcje dotyczące tego gospodarstwa powinny być rozliczane przez nie.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o VAT (art. 15 ust. 4 i 5) oraz dyrektywy 2006/112/WE przewidują, że w przypadku osób fizycznych prowadzących wyłącznie gospodarstwo rolne, podatnikiem jest osoba, która złoży zgłoszenie rejestracyjne. Zgłoszenie to może być dokonane tylko przez jedną z osób prowadzących gospodarstwo, co ma na celu uproszczenie rozliczeń. Zarejestrowana osoba staje się wyłącznym podatnikiem VAT dla tej działalności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

ustawa o VAT art. 15 § ust. 1-2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 15 § ust. 4-5

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 86 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 96 § ust. 1-2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § par. 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § par. 1 pkt 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § par. 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

ustawa o VAT art. 43 § 1 pkt 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe nie podjęły wystarczających działań w celu ustalenia prawidłowej podstawy opodatkowania, w szczególności nie uwzględniły kosztów zakupu warchlaków przez podatniczkę, które pomniejszyłyby podatek naliczony. Organy podatkowe powinny zweryfikować przedstawione przez stronę dowody zakupu warchlaków, nawet jeśli nabywcą był K. F., ponieważ mogły one dotyczyć działalności gospodarstwa rolnego małżonków.

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia art. 15 ust. 5 w zw. z art. 15 ust. 4 w zw. z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT w zw. z art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady: przyjęcie, że członek rodziny podatnika prowadzącego gospodarstwo rolne, który zarejestrował się jako podatnik VAT, sam nie będzie mógł uzyskać statusu podatnika, nawet jeżeli prowadzona przez niego działalność rolnicza ma charakter samodzielny. Błędna wykładnia art. 15 ust. 5 w zw. z art. 15 ust. 4 w zw. z art. 2 pkt 16 ustawy o VAT: przyjęcie, że współwłasność nieruchomości gruntowej przesądza o wspólnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Błędna wykładnia art. 15 ust. 5 w zw. z art. 15 ust. 4 ustawy o VAT: przyjęcie, że okoliczność prowadzenia przez męża skarżącej jednoosobowej działalności gospodarczej, pozostaje bez wpływu na możliwość objęcia go zgłoszeniem rejestracyjnym na potrzeby podatku od towarów i usług, dokonanym przez skarżącą. Niewłaściwe zastosowanie art. 96 ust. 1 i 2 ustawy o VAT: przyjęcie, że rejestracja skarżącej jako podatnika VAT czynnego, stanowiła rejestrację podmiotu, o którym mowa w art. 15 ust. 4 i 5 ustawy o VAT.

Godne uwagi sformułowania

organy podatkowe nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego organy podatkowe powinny zweryfikować twierdzenia strony w tym zakresie nie mogą a priori odrzucać twierdzeń strony, ale zobowiązane są je należycie zweryfikować

Skład orzekający

Tomasz Adamczyk

przewodniczący

Teresa Porczyńska

członek

Joanna Grzegorczyk-Drozda

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy opodatkowania VAT w przypadku wspólnego gospodarstwa rolnego małżonków, obowiązki organów podatkowych w zakresie postępowania dowodowego, weryfikacja dowodów zakupu i sprzedaży w działalności rolniczej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rejestracji jednego z małżonków jako czynnego podatnika VAT z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie podstawy opodatkowania i jakie obowiązki spoczywają na organach podatkowych w zakresie postępowania dowodowego, nawet w skomplikowanych sytuacjach rodzinnych i gospodarczych.

VAT w rolnictwie: Czy błędy organów podatkowych mogą kosztować podatnika tysiące złotych?

Dane finansowe

WPS: 1 375 014,15 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 684/19 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2019-12-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Grzegorczyk-Drozda /sprawozdawca/
Teresa Porczyńska
Tomasz Adamczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I FSK 742/20 - Wyrok NSA z 2024-02-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 2 pkt 16, art. 15 ust. 1-2, art. 15 ust. 4-5, art. 86 ust. 1, art. 96 ust. 1-2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 900
art. 122, art. 187 par. 1, art. 191, art. 210 par. 1 pkt 6, art. 210 par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Przemysław Cieślarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi R. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2013 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 7 417( siedem tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. zaskarżoną decyzją z [...] 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] 2018 r., określającą R. F. wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń, marzec, kwiecień, lipiec, sierpień, wrzesień i listopad 2013 r., nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za luty i czerwiec 2013 r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za maj, czerwiec i październik 2013 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w 2013 r. R. F. wraz z mężem K. prowadzili w miejscowości R. gospodarstwo rolne, zajmując się między innymi hodowlą trzody chlewnej. Działalność ta do 2011 r. korzystała ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity: Dz.U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.; dalej: ustawa o VAT). W kwietniu 2011 r. podatniczka złożyła zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług, rezygnując jednocześnie z ww. zwolnienia. Od 1 maja 2011 r. R. F. stała się czynnym podatnikiem podatku VAT z tytułu prowadzenia wspomnianego gospodarstwa rolnego.
Z akt sprawy wynika dalej, że w tym samym miejscu K. F. prowadził od 1997 r. działalność rolniczą, pod nazwą A (czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług z tego tytułu był od 23 lipca 2011 r.). Działalność ta w 2013 r. obejmowała między innymi sprzedaż hurtową zboża, nieprzetworzonego tytoniu, nasion i pasz dla zwierząt, a także hurtowy handel żywcem wieprzowym.
W wyniku kontroli podatkowej stwierdzono, że R. F. zawyżyła w 2013 r. podstawę opodatkowania o 1.375.014,15 zł i podatek należny o 110.001,14 zł. Organ pierwszej instancji przyjął bowiem, że strona nie rozliczyła, w ramach prowadzonej działalności rolniczej, sprzedaży tuczników pochodzących z ww. gospodarstwa rolnego. Transakcje te rozliczył K. F. na podstawie faktur VAT RR wystawionych przez Zakłady Mięsne B sp. z o.o. w W., firmę C M. K. w Ł., FPHU D E. i K. L. spółkę jawną w Ł. oraz przez siebie tj. firmę A K. F. w R..
Zdaniem organu pierwszej instancji po 1 maja 2011 r. sprzedaż tuczników z gospodarstwa rolnego prowadzonego wspólnie przez małżonków F., powinna być udokumentowana fakturami VAT wystawionymi przez R. F., jako czynnego podatnika podatku VAT dla dostaw produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej, a podatek należny zawarty w tych fakturach R. F. powinna zadeklarować w złożonych deklaracjach na podatek od towarów i usług. Dokonując rozliczenia podatku za badany okres organ pierwszej instancji powiększył zatem obrót strony o sprzedaż udokumentowaną ww. fakturami VAT RR wystawionymi dla K. F.. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., decyzją z [...] 2018 r., określił stronie zobowiązanie i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za poszczególne miesiące 2013 r.
Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał ją w mocy, podzielając w całości ustalenia i wnioski organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez pełnomocnika R. F., który wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to jest:
(1) art. 15 ust. 5 w zw. z art. 15 ust. 4 w zw. z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT w zw. z art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że członek rodziny podatnika prowadzącego gospodarstwo rolne, który zarejestrował się jako podatnik VAT, sam nie będzie mógł uzyskać statusu podatnika, nawet jeżeli prowadzona przez niego działalność rolnicza ma charakter samodzielny, niezależny od działalności rolniczej uprzednio zarejestrowanego członka rodziny;
(2) art. 15 ust. 5 w zw. z art. 15 ust. 4 w zw. z art. 2 pkt 16 ustawy o VAT, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że współwłasność nieruchomości gruntowej przesądza o wspólnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego;
(3) art. 15 ust. 5 w zw. z art. 15 ust. 4 ustawy o VAT, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że okoliczność prowadzenia przez męża skarżącej jednoosobowej działalności gospodarczej, pozostaje bez wpływu na możliwość objęcia go zgłoszeniem rejestracyjnym na potrzeby podatku od towarów i usług, dokonanym przez skarżącą;
(4) art. 96 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że rejestracja skarżącej jako podatnika VAT czynnego, stanowiła rejestrację podmiotu, o którym mowa w art. 15 ust. 4 i 5 ustawy o VAT;
(5) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej: O.p.), poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę;
(6) art. 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § 4 O.p., poprzez brak uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji, które ma charakter ograniczony wyłącznie do przytoczenia przepisów prawa krajowego, z pominięciem analizy i przytoczenia regulacji Dyrektywy 2006/112, które w przedmiotowej sprawie powinny znaleźć bezpośrednie zastosowanie.
W ocenie pełnomocnika, R. i K. F. powinni być uznani za osobnych podatników VAT, ponieważ każda z prowadzonych przez nich działalności rolniczych ma charakter niezależny.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 25 listopada 2019 r. pełnomocnik podatnika zwrócił uwagę, że organy podatkowe, podejmując działania zmierzające do ustalenia prawidłowej podstawy opodatkowania, przeprowadziły czynności dowodowe wyłącznie w zakresie określenia podatku należnego, zaniżonego w związku z nieuwzględnieniem przez skarżącą sprzedaży dokonanej przez jej męża. Organy podatkowe nie podjęły jednak trudu określenia kwoty podatku naliczonego w związku z nabyciem warchlaków. Pełnomocnik podkreślił, że K. F. nie zajmował się rozrodem świń, dlatego warchlaki musiały być każdorazowo nabywane na potrzeby hodowli. Jeżeli zatem organy przyjęły, że sprzedaż tuczników przez K. F. była objęta zgłoszeniem rejestracyjnym skarżącej, to analogiczne założenie należało poczynić w zakresie zakupu warchlaków. Pełnomocnik wskazał dalej, że skarżąca, już po złożeniu skargi, pozyskała od męża faktury dokumentujące nabycie w latach 2012–2013 warchlaków sprzedanych przez niego w 2013 r. W związku z tym pełnomocnik złożył wniosek, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z tych dokumentów.
W odpowiedzi na to pismo organ odwoławczy powołał się na decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] 2017 r. określającą K. i F. i R. F. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. W decyzji tej Naczelnik przedstawił ustalenia w przedmiocie prowadzonej przez K. F. działalności gospodarczej. Ustalenia te, zdaniem organu odwoławczego, jednoznacznie wskazywały, że K. F., w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, nabywał trzodę chlewną z zamiarem jej dalszej odsprzedaży. Zdaniem Dyrektora załączone do pisma procesowego faktury wyłącznie potwierdzają nabycia firmy K. F., a zostały złożone tylko, aby wywołać wrażenie, że organy podatkowe nie przeprowadziły pełnego postępowania dowodowego. Ponadto, zdaniem Dyrektora, ze względu na upływ terminów wskazanych w art. 86 § 1 w zw. z art. 70 § 1 O.p., nie jest możliwe przeprowadzenie wniosków dowodowych, o które zabiega pełnomocnik strony (przesłuchania K. F. na okoliczność nabycia warchlaków w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego). Ponieważ w stosunku do rozliczeń męża podatniczki nie nastąpiły żadne okoliczności tamujące bieg terminu przedawnienia i tym samym, o ile sam dowód z przesłuchania K. F. można co do zasady przeprowadzić, to dokumentów na podstawie których można byłoby zweryfikować te zeznania nie uda się już pozyskać, z uwagi na przedawnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej argumenty okazałe się trafne.
Bezzasadne są cztery pierwsze zarzuty skargi. Rację ma bowiem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej twierdząc, że od 1 maja 2011 r. R. F. stała się wyłącznym podatnikiem podatku VAT z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego należącego do niej i jej męża.
Przypomnieć należy, że na gruncie mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o VAT oraz dyrektywy 2006/112/WE, podatnikami podatku od towarów i usług, zgodnie z 15 ust. 1 ustawy o VAT są między innymi osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. W przypadku osób fizycznych prowadzących wyłącznie gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie za podatnika, stosownie do treści art. 15 ust. 4 ustawy o VAT, uważa się osobę, która złoży zgłoszenie rejestracyjne, o którym mowa w art. 96 ust. 1 tej ustawy. Taka sama zasada ze względu na treść art. 15 ust. 5 ustawy o VAT ma odpowiednie zastosowanie do osób fizycznych prowadzących wyłącznie działalność rolniczą w innych niż wymienione w ust. 4 przypadkach.
Istotne jest przy tym, że w przypadku osób fizycznych, o których mowa w art. 15 ust. 4 i 5, zgłoszenie rejestracyjne może być dokonane wyłącznie przez jedną z osób, na które będą wystawiane faktury przy zakupie towarów i usług i które będą wystawiały faktury przy sprzedaży produktów rolnych (art. 96 ust. 2 ustawy o VAT). Celem tego unormowania jest uproszczenie rozliczenia podatkowego w ramach prowadzonej działalności rolniczej, gdyż trudno częstokroć wyodrębnić osoby prowadzące tę działalność (gospodarstwo). Dlatego też przyjęto, że podatnikiem jest ta osoba fizyczna, która z tytułu prowadzenia tej działalności (gospodarstwa) zarejestruje się jako podatnik.
Dokonanie zgłoszenia rejestracyjnego nadaje takiej osobie status podatnika VAT, co ma takie znaczenie, że faktury dotyczące tej działalności (gospodarstwa) z tytułu nabycia towarów i usług, powinny być wystawiane na tę właśnie osobę, która dokonała zgłoszenia rejestracyjnego, co w przypadku podatnika czynnego VAT daje uprawnienia do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z tychże faktur. Ponadto to ta osoba występuje w roli zbywcy (dostawcy) przy sprzedaży (dostawie) produktów rolnych i w związku ze świadczeniem usług rolniczych. Takie rozumienie wspomnianych regulacji jest również jednolicie przyjmowane w orzecznictwie (por. w szczególności powołane przez DIAS w Ł. wyroki NSA z 29 maja 2014 r. sygn. akt I FSK 757/13, z 13 maja 2015 r., sygn. akt I FSK 210/14 oraz z 27 października 2015 r., sygn. akt I FSK 546-550/14 i I FSK 181-183/15; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ – dalej: CBOSA).
W realiach rozpatrywanej sprawy jest oczywiste, że R. F. dokonując 11 kwietnia 2011 r. zgłoszenia rejestracyjnego, stała się czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu prowadzonej działalności rolniczej i rozlicza się na zasadach ogólnych. Skoro zaś w przypadku osób fizycznych, o których mowa w art. 15 ust. 4 i 5 ustawy o VAT, zgłoszenie rejestracyjne może być dokonane wyłącznie przez jedną z osób prowadzących gospodarstwo rolne, a skarżąca dokonała takiego zgłoszenia, to ona stała się czynnym podatnikiem VAT z tytułu prowadzonej działalności rolniczej. Tylko też ona miała prawo do odliczenia VAT na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.
Powyższe nie wyklucza rzecz jasna prowadzenia przez małżonka podatniczki odrębnej działalności gospodarczej, w zakresie wykraczającym poza działalność rolniczą związaną z ww. gospodarstwem rolnym. Możliwości takiej organy podatkowe nie podważają. Przeprowadzone postępowanie wykazało jednak, że część z czynności podejmowanych samodzielnie przez K. F. w rzeczywistości była związana bezpośrednio z działalnością wspomnianego gospodarstwa, a zatem mogła być rozliczona wyłącznie przez podatniczkę.
W związku z tym zarzuty naruszenia art. 2 pkt 16, art. 15 ust. 1-2, 4-5 i art. 96 ust. 1-2 ustawy o VAT oraz art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112 okazały się bezzasadne.
Kolejną kwestią jest to, czy organy podatkowe prawidłowo ustaliły podstawę opodatkowania, a w konsekwencji — wysokość zobowiązania strony. W tym zakresie należy podzielić wątpliwości wyrażone w piśmie pełnomocnika strony skarżącej z 25 listopada 2019 r.
Trafnie pełnomocnik strony podnosi, że organy podatkowe nie podjęły w niniejszej sprawie niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności w zakresie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego skarżącej. Z treści decyzji organów obu instancji wynika wyraźnie, że organy podatkowe uwzględniły w rozliczeniu podatniczki sprzedaż tuczników, dokonaną przez K. F. w 2013 r., udokumentowaną fakturami VAT-RR. Podejmując działania zmierzające do ustalenia prawidłowej podstawy opodatkowania organy podatkowe przeprowadziły jednak czynności dowodowe wyłącznie w zakresie określenia podatku należnego, który został zaniżony w związku z nieujęciem przez skarżącą ww. sprzedaży. Organy nie podjęły jakichkolwiek kroków zamierzających do określenia kwoty podatku naliczonego do odliczenia w związku z nabyciem wspomnianych zwierząt. Poza sporem pozostawało, że K. F. nie zajmował się rozrodem świń. Organy podatkowe przytaczają również wyjaśnienia skarżącej, która zeznała, że nie posiadała macior i prosiąt z własnej hodowli. Uznanie, że ww. tuczniki sprzedane przez K. F. pochodziły z gospodarstwa rolnego małżonków F. oraz przyjęcie, że w gospodarstwie tym nie prowadzono rozrodu tych zwierząt, prowadzi do logicznego wniosku (choć niewyrażonego wprost przez organy), że wspomniane zwierzęta musiały być wcześniej zakupione na potrzeby prowadzonej hodowli. Zgodzić się zatem należy, że skoro organy podatkowe przyjmują, że część tuczników sprzedanych przez K. F. pochodziła z ww. gospodarstwa rolnego, to analogicznie należało ustalić wydatki poniesione na zakup warchlaków przeznaczonych do hodowli.
W myśl zasady wyrażonej w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi podatku VAT, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Skoro sprzedaż tuczników przez K. F. była opodatkowana podatkiem VAT, w związku ze zgłoszeniem rejestracyjnym złożonym przez skarżącą, to organ podatkowy powinien przeprowadzić czynności zmierzające do ustalenia wysokości podatku naliczonego VAT, który pomniejszyłby podatek należny. Organy podatkowe obu instancji takich czynności jednak nie podjęły, poprzestając jedynie na korekcie podatku należnego.
Tymczasem skarżąca, już po złożeniu skargi, pozyskała i przedstawiła przed Sądem faktury, które w jej intencji mają dokumentować nabycie w 2012 i 2013 r. warchlaków sprzedanych następnie przez K. F. w 2013 r. Faktury te nie były dotąd przedmiotem analizy organów podatkowych. Co więcej z akt sprawy wynika, że organy podatkowe istotnie nie prowadziły żadnych czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistej podstawy opodatkowania działalności prowadzonej przez R. F. w 2013 r. W szczególności w aktach zabrakło jakichkolwiek wezwań do złożenia dowodów na poniesienie wydatków na zakup trzody (warchlaków), mimo że organy przyjęły zgodnie, że przedmiotem działalności podatniczki była hodowla trzody chlewnej.
Za niezrozumiałe należy uznać podniesione w tym zakresie argumenty Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, zawarte w piśmie z 2 grudnia 2019 r. Przede wszystkim faktury złożone przez stronę w toku postępowania przed Sądem, dotyczące zakupu warchlaków, jak łatwo stwierdzić, korespondują z fakturami sprzedaży tuczników, w szczególności co do ilości sztuk (wagi) oraz okresu hodowli (skarżąca sama zeznała, że cykl tuczu wynosił od 3 do 5 miesięcy). Faktury te, co wynika z załączonej do akt decyzji w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych nie były dotąd przedmiotem analizy organów podatkowych. Podkreślić należy, że prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dotyczy odpowiedzialności podatkowej R. F., nie zaś jej męża K. F.. Organy podatkowe powinny zatem wezwania do złożenia określonych dowodów kierować do podatnika. Bez znaczenia jest dla niniejszej sprawy, czy doszło do przedawnienia rozliczenia męża podatniczki w zakresie zobowiązania w innym podatku za ten sam okres. Skoro zobowiązanie objęte zaskarżoną decyzją nie zostało przedawnione, organy podatkowe miały obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu jego prawidłowego ustalenia.
Powołane przez stronę skarżącą w pkt 5-6 skargi przepisy art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. nakładają na organy podatkowe określone obowiązki prawne. Ustalenia organów podatkowych powinny być zatem pełne, spójne i logiczne, a uzasadnienie wydanej decyzji czytelne i przekonujące. W niniejszej sprawie organy podatkowe zgodnie twierdzą, że sprzedaż tuczników, stwierdzona fakturami VAT RR wystawionymi dla K. F., miała rzeczywiście miejsce, oraz że tuczniki te pochodziły z hodowli prowadzonej w gospodarstwie małżonków. W sytuacji, gdy ustalono, że tuczniki te nie pochodziły z własnego chowu organy powinny poczynić samodzielnie ustalenia co do tego z jakiego pochodziły źródła. Ustalenia te w pierwszej kolejności powinny uwzględniać wiedzę i dokumenty posiadane przez stronę. Działań takich, co już powiedziano wyżej, zabrakło w prowadzonym postępowaniu podatkowym.
Obecnie przed Sądem strona dowodzi, że zwierzęta te zostały wcześniej zakupione i przedstawia na swoje twierdzenia konkretne dowody. Organy podatkowe nie mogą a priori odrzucać twierdzeń strony, ale zobowiązane są je należycie zweryfikować. Dowody zakupu warchlaków nie mogą przy tym być odrzucane tylko z tego powodu, że jako nabywca widnieje na nich K. F.. To że prowadził on jednocześnie działalność polegającą na kupnie i dalszej sprzedaży trzody chlewnej nie oznacza, że nie mógł również kupować trzody dla celów hodowli we własnym gospodarstwie. Podkreślić należy, że K. F. bezsprzecznie jest właścicielem gospodarstwa rolnego i je współprowadzi. Skoro zaś sprzedawał w 2013 r. trzodę pochodzącą z tego gospodarstwa i organ tego dowodzi w niniejszym postępowaniu, to logiczne pozostaje twierdzenie strony skarżącej, że mógł również nabywać warchlaki do hodowli. Organy podatkowe powinny zweryfikować twierdzenia strony w tym zakresie.
Organy podatkowe w ponownym postępowaniu, przeanalizują zatem przedstawione faktury, ocenią ich wiarygodność, zweryfikują ich treść oraz skonfrontują z twierdzeniami strony skarżącej i na tej podstawie ustalą, czy dokumenty te mogą świadczyć o wydatkach poniesionych w związku z działalnością prowadzoną przez gospodarstwo rolne należące do małżonków F.. Ostatecznie, w zależności od podjętych ustaleń, organy przyjmą właściwą podstawę opodatkowania oraz wymierzą stosowne zobowiązania lub określą nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, w poszczególnych okresach rozliczeniowych, zgodnie z wytycznymi przedstawionymi w powyższych rozważaniach.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania zapadło na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
aj

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI