I SA/Łd 683/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-11-07
NSApodatkoweŚredniawsa
zaświadczenieOrdynacja podatkowaprzedawnieniepodatek od spadków i darowiznczynność materialno-technicznapostępowanie dowodoweorgan podatkowyskarżącyrozstrzygnięcie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia o przedawnieniu zobowiązania podatkowego, uznając, że organ nie jest uprawniony do rozstrzygania spornych kwestii w postępowaniu o wydanie zaświadczenia.

Skarżąca wniosła o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przedawnienie zobowiązania z tytułu podatku od spadków i darowizn. Organ podatkowy odmówił wydania zaświadczenia, wskazując, że nie posiada danych potwierdzających przedawnienie, a kwestia ta jest sporna i wymaga postępowania wymiarowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter odtwórczy i nie służy do rozstrzygania spornych kwestii prawnych.

Sprawa dotyczyła skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Skarżąca domagała się zaświadczenia potwierdzającego przedawnienie zobowiązania z tytułu podatku od spadków i darowizn po zmarłym ojcu. Organ podatkowy odmówił wydania zaświadczenia, argumentując, że podstawą do jego wydania są wyłącznie dane znajdujące się w posiadaniu organu, a kwestia przedawnienia w tej konkretnej sytuacji budzi wątpliwości i nie może być rozstrzygnięta w trybie postępowania o wydanie zaświadczenia. Sąd administracyjny zgodził się ze stanowiskiem organów, podkreślając, że postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter odtwórczy i służy jedynie potwierdzeniu stanu faktycznego lub prawnego wynikającego z posiadanych przez organ danych. Organ nie jest uprawniony do rozstrzygania spornych kwestii merytorycznych, takich jak przedawnienie zobowiązania podatkowego, w ramach tego postępowania. Sąd oddalił skargę, wskazując, że ewentualne rozstrzygnięcie kwestii przedawnienia może nastąpić jedynie w postępowaniu wymiarowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ podatkowy nie jest zobowiązany wydać zaświadczenia potwierdzającego przedawnienie zobowiązania podatkowego, jeśli kwestia ta jest sporna i nie wynika jednoznacznie z posiadanych przez organ danych. Postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter odtwórczy i nie służy do rozstrzygania spornych kwestii merytorycznych.

Uzasadnienie

Postępowanie o wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną, odtwórczą, która ma jedynie potwierdzać stan faktyczny lub prawny wynikający z posiadanych przez organ danych. Organ nie jest uprawniony do rozstrzygania spornych kwestii prawnych, takich jak przedawnienie zobowiązania podatkowego, w ramach tego postępowania. Jeśli dane nie pozwalają na jednoznaczne potwierdzenie żądanej treści, organ odmawia wydania zaświadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

o.p. art. 306a

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

o.p. art. 306

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 68 § § 2 pkt 1 i pkt 2

Ordynacja podatkowa

u.p.s.d. art. 19 § ust. 6

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 306b

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 306e § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 306c

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter odtwórczy i nie służy do rozstrzygania spornych kwestii merytorycznych, takich jak przedawnienie zobowiązania podatkowego. Organ podatkowy nie jest zobowiązany do wydania zaświadczenia, jeśli dane znajdujące się w jego posiadaniu nie pozwalają na jednoznaczne potwierdzenie żądanej treści.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącej sprowadzające się do kwestionowania prawidłowości wykładni prawa podatkowego w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego, które wykraczają poza zakres postępowania zaświadczeniowego.

Godne uwagi sformułowania

zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego zaświadczenie stanowi urzędowe oświadczenie tego, co jest organowi wiadome i sprowadza się do opisu sytuacji (faktycznej lub prawnej) wynikającej z posiadanych przez organ rejestrów w postępowaniu o wydanie zaświadczenia organ nie jest uprawniony do dokonywania ocen prawnych w zakresie zgodności z przepisami prawa tego, co w przedmiocie objętym żądaniem wynika z materiałów, na których się opiera kwestia istnienia lub nieistnienia (wygaśnięcia) zobowiązania podatkowego nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, musi jednoznacznie wynikać z posiadanych przez organ rejestrów czy ewidencji

Skład orzekający

Cezary Koziński

przewodniczący

Ewa Cisowska-Sakrajda

sprawozdawca

Agnieszka Gortych-Ratajczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie charakteru odtwórczego postępowania o wydanie zaświadczenia i braku możliwości rozstrzygania spornych kwestii merytorycznych w tym trybie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wydania zaświadczenia o przedawnieniu, ale zasady są ogólne dla postępowań zaświadczeniowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę proceduralną dotyczącą ograniczeń postępowania o wydanie zaświadczenia, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Czy organ podatkowy musi potwierdzić przedawnienie? Sąd wyjaśnia granice postępowania o wydanie zaświadczenia.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 683/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
Cezary Koziński /przewodniczący/
Ewa Cisowska-Sakrajda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 212/24 - Wyrok NSA z 2024-08-02
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 306a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 4 lipca 2023 r. znak 1001-IOD-3.4054.4.2023.1JM w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 lipca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z 19 kwietnia 2023 r., nr 1008-SPM.4054.767.2023 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści.
W uzasadnieniu tego postanowienia Dyrektor powołał art. 306a i art. 306 § 1 i art. 68 § 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651), zwanej o.p., oraz art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwana u.p.s.d. Następnie wskazał, że podstawą do wydania zaświadczenia przez organ są wyłącznie prowadzone przez ten organ ewidencje, rejestry lub inne dane znajdujące się w jego posiadaniu. Możliwość wydania zaświadczenia o określonej treści, potwierdzającej fakty albo stan prawny, determinowana jest tym, co wynika z dokumentacji (ewidencji, rejestrów) i innych danych, które są w dyspozycji organu mającego wydać zaświadczenie. Obowiązkiem organu rozpatrującego wniosek o wydanie zaświadczenia jest sprawdzenie tego, co wynika z będących w jego dyspozycji materiałów w odniesieniu do przedmiotu objętego wnioskiem. Jeśli żądanie zawarte we wniosku o wydanie zaświadczenia ma potwierdzenie we wskazanych źródłach (dokumentach, danych lub informacjach), wówczas wydawane jest zaświadczenie o żądanej treści. W przeciwnym razie organ ma obowiązek wydać zaskarżalne postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści.
Dyrektor podniósł, w oparciu o orzecznictwo sądowe, że z przepisów Działu Vllla o.p., normujących instytucję wydania zaświadczenia, wynika, że jest to czynność materialno-techniczna, co do zasady odtwórcza, która ze swej istoty stanowić ma jedynie odzwierciedlenie danych będących w dyspozycji organu podatkowego. Zaświadczenie zatem jest aktem wiedzy organu o określonych faktach lub stanie prawnym, stanowi urzędowe poświadczenie tego, co jest organowi wiadome, sprowadza się do opisu sytuacji (faktycznej lub prawnej) wynikającej z posiadanych przez organ rejestrów. Nie rozstrzyga ono o żądanych prawach lub obowiązkach i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Wydanie zaświadczenia nie może w żaden sposób kształtować, czy determinować istnienia lub zakresu uprawnień, czy obowiązków podmiotu wnioskującego o jego wydanie. W postępowaniu o wydanie zaświadczenia organ nie rozstrzyga co do istoty sprawy.
Za bezsporne okoliczności faktyczne tej sprawy Dyrektor wskazał, że ojciec podatniczki, S. I., zmarł w dniu 3 stycznia 2014 r. Stwierdzenie praw do spadku nastąpiło na podstawie postanowienia z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II Ns 1932/14, w którym Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi II Wydział Cywilny stwierdził, że spadek po zmarłym S. I. nabyła w 1/4 części córka M. L.. Orzeczenie to uprawomocniło się w dniu 15 października 2014 r. Bezsporne jest również, że do chwili złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia, nabycie spadku po zmarłym nie zostało zgłoszone do opodatkowania. M. L. wniosła natomiast o wydanie zaświadczenia, że zobowiązanie z tego tytułu uległo przedawnieniu. Dyrektor zauważył, że jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia. Wówczas tworzy się stan faktycznego uchylania się od opodatkowania, bowiem organ podatkowy pozbawiony jest możliwości uzyskania danych niezbędnych do wydania decyzji. Dyrektor uznał więc, że jeżeli podatnik powołuje się na nabycie tytułem dziedziczenia rzeczy lub prawa majątkowego po upływie 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia sądu poprzez złożenie wniosku o wydanie zaświadczenia w trybie art.l9 ust.6 u.p.s.d. lub w inny sposób, w dacie tego powołania powstaje w stosunku do danego nabycia obowiązek podatkowy i od tej daty biegnie na nowo termin do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Powołanie to skutkuje brakiem możliwości wydania zaświadczenia potwierdzającego wygaśnięcie zobowiązania podatkowego na skutek przedawnienia.
Ponadto Dyrektor - w oparciu o wyjaśnienia organu I instancji - podniósł, że "w systemach informatycznych organu podatkowego nie odnotowano wpływu, przedłożonego przez podatniczkę, postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi II Wydział Cywilny, z dnia 23 września 2014 roku, sygn. akt II Ns 1932/14, stwierdzającego prawo do spadku po S. I., w którym jego córka M. M. L. została powołana do 1/4 części spodku. Organ nie miał więc wiedzy o nabytym przez M. L. spodku po zmarłym S. I.. Nie mógł również wydać zaświadczenia o żądanej treści, gdyż nie miał możliwości rozpatrzenia istoty sprawy, tj. faktu czy nabycie spodku po S. I. jest zwolnione od podatku, należny podatek został zapłacony albo zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia". Odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi II Wydział Cywilny z dnia 23 września 2014r., II Ns 1932/14, które stanowi jedyny dokument potwierdzający dziedziczenie po zmarłym S. I., wpłynął do organu I instancji dopiero w dniu 4 kwietnia 2023r.
W skardze na to postanowienie M. L. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: art. 306, art. 306a, art. 68 o.p. i art. 6, art. 19 u.p.s.d. - poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie wskutek czego miało to wpływ na treść orzeczenia, polegający na tym, że skarżącej nie zostało wydane zaświadczenie żądanej treści.
Z uwagi na te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi zaś przedstawiła polemiczne argumenty co do stanowiska organu w zakresie daty rozpoczęcia i zakończenia biegu terminu przedawnienia i przedstawionej przez organ wykładni prawa podatkowego.
W odpowiedzi na tę skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022r. poz. 329), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Rozpoznając w tak zakreślonej kognicji skargę - Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, organy obu instancji nie dopuściły się bowiem naruszenia prawa w sposób skutkujący uchyleniem zaskarżonego aktu.
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do tego, czy organ podatkowy obowiązany jest wydać zaświadczenie i potwierdzić, że zobowiązanie w podatku od spadków przedawniło się w sytuacji kiedy skarżąca nie złożyła zeznania podatkowego dla podatku od spadków i darowizn.
Zgodnie z art. 306a o.p. zaświadczenie wydaje się na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (§ 1), zaświadczenie zaś potwierdza ono stan faktyczny lub prawny istniejący w dacie jego wydania (§ 3), wydawane jest w granicach żądania zgłoszonego przez wnioskodawcę (§ 4) a organ zobowiązany jest je wydać przed upływem 7 dni od daty złożenia wniosku (§ 5). Z kolei z art. 306b o.p. wynika, że zaświadczenie potwierdzające określone fakty lub stan prawny oparte powinno być na danych wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub na "innych danych" znajdujących się w jego posiadaniu (§ 1), a przed wydaniem tegoż zaświadczenia organ może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (§ 2). Jeśli zaś chodzi o zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach to organ wydaje je nie tylko na podstawie własnej dokumentacji, ale także na podstawie informacji uzyskanych od innych organów podatkowych (art. 306e § 1 o.p.).
Wydanie zaświadczenia, o którym jest mowa w art. 306a o.p., jest – jak słusznie podniósł organ - wyłączenie czynnością materialno-techniczną. Samo zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczeniem organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych - posiadanych przez sam organ lub wykazanych we wniosku przez stronę (wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 czerwca 2022 r., I SA/Kr 347/22, LEX nr 3404492, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 maja 2022 r., I SA/Gd 118/22, LEX nr 3347976). Zaświadczenie wydane przez organ podatkowy jest przejawem wiedzy tegoż organu co do faktów i stanu prawnego w danym dniu i jako takie nie rozstrzyga ani o uprawnieniach, ani też o obowiązkach podmiotu, któremu je wydano (tj. wnioskodawcy), nie tworzy określonej sytuacji prawno-faktycznej, a tylko tę sytuację, istniejącą w danym dniu, przedstawia w zaświadczeniu. Zaświadczenie stanowi urzędowe oświadczenie tego, co jest organowi wiadome i sprowadza się do opisu sytuacji (faktycznej lub prawnej) wynikającej z posiadanych przez organ rejestrów. Nie może ono w żaden sposób kształtować, czy determinować istnienia lub zakresu uprawnień lub obowiązków podmiotów wnioskujących o jego wydanie. Zaświadczenie nie powinno tym samym rozstrzygać jakichkolwiek kwestii spornych (tak wyrok NSA wyrok z dnia 1 lutego 2022 r., LEX nr 3353014, czy wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2021 r., LEX nr 3414629). Stanowi ono odzwierciedlenie stanu wiedzy organów odnośnie faktów czy stosunków prawnych, które wprost wynikają ze stosownych rejestrów, ewidencji i innych baz danych. W tym wypadku organ pełni funkcję dysponenta bazy danych, na podstawie których przepisy o.p. nakazują mu wydawanie zaświadczeń, a nie jako organu rozstrzygającego w sposób władczy o obowiązkach podatnika, wynikających z materialnych norm prawa podatkowego (art. 306a § 3 o.p.) - por. wyroki: WSA w Rzeszowie z dnia 1 grudnia 2011 r., I SA/Rz 671/11, oraz WSA w Białymstoku z dnia 15 grudnia 2009 r., II SA/Bk 493/09.
Zaświadczenie musi zawierać prawdziwe i pewne informacje. Nie może ono zatem potwierdzać stanu faktycznego w zakresie którego zachodzą wątpliwości. Tylko bowiem niebudzący wątpliwości stan faktyczny może być potwierdzony zaświadczeniem - dokumentem urzędowym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 kwietnia 2013 r., I SA/Gd 1438/12, wyrok WA w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2023 r., I SA/Gd 305/23, LEX nr 3580058, wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 grudnia 2022 r., I SA/Łd 680/22, LEX nr 3456055). A skoro zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie pewnego stanu rzeczy, a problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, to wydanie zaświadczenia zgodnie z jej żądaniem nie jest możliwe (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 lipca 2014 r., I SA/Po 199/14). Zaświadczenie jest informacją, że w posiadaniu organu są wskazane w nim dokumenty świadczące w sposób niewątpliwy o określonych faktach. Jeżeli fakty te budzą wątpliwości, organ nie może przesądzać w sposób arbitralny wątpliwej kwestii (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2023 r., III SA/Gl 363/23, LEX nr 3602447).
Co szczególnie istotne, w postępowaniu o wydanie zaświadczenia organ nie jest uprawniony do dokonywania ocen prawnych w zakresie zgodności z przepisami prawa tego, co w przedmiocie objętym żądaniem wynika z materiałów, na których się opiera. Nie do niego zatem należy ocena, czy to, co w tym materiale jest lub winno być jest prawidłowe, lecz ma jedynie obowiązek na podstawie tego materiału ustalić, jak ów przedmiot się przejawia w tym materiale (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2008 r., III SA/Wa 1612/08). Kwestia istnienia lub nieistnienia (wygaśnięcia) zobowiązania podatkowego nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, musi jednoznacznie wynikać z posiadanych przez organ rejestrów czy ewidencji, co nie miało miejsca w badanej sprawie. Natomiast jeżeli wywołuje jakiekolwiek wątpliwości, nie jest rzeczą organu w trybie postępowania zaświadczeniowego, ich wyjaśnianie czy usuwanie, tryb ten bowiem służy tylko i wyłącznie do odtwarzania, odzwierciedlania, potwierdzania danych będących w dyspozycji organów (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 marca 2021 r., I SA/Sz 954/20, LEX nr 3167916). Treścią zaświadczenia musi być jedynie pozytywne załatwienie wniosku osoby ubiegającej się o jego wydanie, jeśli posiadana przez organ dokumentacja pozwala na potwierdzenie faktu lub stanu prawnego. W sytuacji, gdy dowody posiadane przez organ nie pozwalają na uwzględnienie wniosku, organ ten może wydać jedynie orzeczenie odmawiające wydania zaświadczenia (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2000 r., I SA/Wr 2709/98).
Sąd zauważa, że mimo zawartego w art. 306a § 2 o.p. kategorycznego sformułowania "zaświadczenie wydaje się", nie można interpretować tego przepisu w ten sposób, że organ ma obowiązek wydać zaświadczenie w każdym przypadku, gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub ubiega się o nie osoba ze względu na swój interes prawny. Pełny sens temu przepisowi nadaje dopiero art. 306b o.p. Z mocy art. 306a § 4 o.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, w granicach żądania wnioskodawcy, tym samym nie jest dopuszczalne wydanie zaświadczenia o innej niż żądana treści. Jeśli bowiem okoliczności faktyczne lub prawne nie pozwalają wydać zaświadczenia o żądanej treści, organ podatkowy zobowiązany jest do odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści, które zgodnie z art. 306c o.p. ma formę postanowienia (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 lipca 2022 r., III SA/Po 324/22, LEX nr 3372056). Zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzające stan zaległości wydaje się bowiem na podstawie dokumentacji danego organu podatkowego oraz informacji otrzymanych od innych organów podatkowych (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 listopada 2022 r., I SA/Po 597/22, LEX nr 3438997). W drodze zaświadczenia organ nie może rozstrzygać kwestii merytorycznych, na przykład tego, czy dane zobowiązanie wygasło (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 marca 2020 r., I SA/Gd 1873/19, LEX nr 3031216). W ramach instytucji objętej art. 306a w zw. z art. 306e o.p. nie można skutecznie podnosić zarzutów zmierzających do podważenia zgodności z prawem decyzji wymiarowej, na którą powołał się organ, odmawiając wydania zaświadczenia. Polem do rozpoznawania zasadności tego rodzaju zarzutów i argumentów, jakie formułuje skarżący w skardze, jest bowiem wyłącznie postępowanie prowadzone w jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznych (wyrok WSA w Opolu z dnia 2 marca 2022 r., I SA/Op 562/21, LEX nr 3333536). Kwestia istnienia lub nieistnienia zobowiązania podatkowego musi wyraźnie wynikać z posiadanych przez organ rejestrów czy ewidencji (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 września 2020 r., I SA/Sz 442/20, LEX nr 3057664).
Również możliwość prowadzenia przez organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia postępowania wyjaśniającego w niezbędnym zakresie sprowadza się wyłącznie do takich działań, które pozwolą na urzędowe stwierdzenie znanych faktów lub stanu prawnego. "Niezbędne" postępowanie wyjaśniające odnosić się może do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane i ewentualnych dysponentów tych danych. Przedmiotowe postępowanie wyjaśniające nie może natomiast być substytutem danych wynikających z prowadzonych przez właściwy organ ewidencji rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 października 2000 r., V SA 760/00 - publ. LEX nr 50109, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 marca 2020 r., I SA/GD 1873/19, Lex nr 3031216). Przedmiotem postępowania o wydanie zaświadczenia nie może być analizowanie zmian w stanie prawnym i wyprowadzanie z tego odpowiednich wniosków, ani też dokonywanie ocen prawnych (wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., I GSK 1243/20, LEX nr 3113701). Na postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie zaświadczenia lub odmowę jego wydania składają się czynności materialno-techniczne. W ramach takiego postępowania organ bada, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane, a także czy dane te dotyczą stanu faktycznego bądź stanu prawnego, którego poświadczenia żąda wnioskodawca. Nie można drogą zaświadczenia wywołać skutków kształtujących stosunki prawne, tj. przyznać albo ograniczyć bądź pozbawić uprawnienia, albo też nałożyć, zdjąć lub ograniczyć obowiązki (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 725/14). W drodze zaświadczenia organ nie może rozstrzygać kwestii merytorycznych, na przykład tego, czy dane zobowiązanie wygasło (wyrok NSA z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1533/10). W tym przypadku chodzi bowiem o postępowanie uproszczone, które nie może przekształcić się w postępowanie podatkowe, czy kontrolne. Inne są bowiem cele tych postępowań i odmiennie kształtują się w tych przypadkach obowiązki organu (zob. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2016 r., I FSK 1739/14).
Zważywszy na powyższą regulację prawną – Sąd stwierdza, że wydane w tej sprawie postanowienie odzwierciedla dane znajdujące się w posiadaniu organu. Skoro zaś z danych tych wynika ewidentna okoliczność, że skarżąca – wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi - nie złożyła deklaracji dla potrzeb podatku od spadków i darowizn, to tym samym nie można przyjąć – jak tego oczekuje skarżąca – iż doszło do przedawnienia zobowiązania w tym podatku. Zaistniały między skarżącą a organem podatkowym in meritum spór co do daty rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania – a co zostało odzwierciedlone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - wykracza w świetle zaprezentowanej regulacji prawnej poza zakres postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia. Z tego względu argumenty skargi, w gruncie rzeczy sprowadzające się do tej kwestii, nie mogły zostać uwzględnione przez Sąd, a wręcz nie mogły być – jako wykraczające poza przedmiot tego postępowania – przedmiotem badania i oceny Sądu. Wydane postanowienie nie narusza zatem art. 306a, 306b i 306c o.p. W tym stanie rzeczy dokonana przez organ odwoławczy ocena, prowadząca do uznania, że brak jest podstaw do wydania skarżącej zaświadczenia o treści przez nią wskazanej jest zgodna z prawem.
Stwierdzenie, że wydane w tej sprawie postanowienie jest prawidłowe, nie oznacza jednocześnie przesądzenia, że sporne zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu. To jednakże może być przedmiotem badania i oceny jedynie w postępowaniu wymiarowym. W tym też postępowaniu skarżąca będzie uprawniona do kwestionowania oceny kwestii przedawnienia spornego zobowiązania, która to kwestia ubocznie i przedwcześnie – poza zakresem postępowania zaświadczeniowego – została rozważona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Okoliczność ta jednakże w żaden sposób nie wpływa na prawidłowość zaskarżonego postanowienia, gdyż jest ona prawnie relewantna w świetle zaprezentowanych przepisów o.p.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
db

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI