I SA/Łd 68/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-03-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneczynności zabezpieczającezajęcie ruchomościskarga na czynność egzekucyjnąustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiWSAprawo administracyjneskarżącyorgan egzekucyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi dotyczące oddalenia skarg na czynności zabezpieczające, uznając, że czynności te zostały dokonane prawidłowo.

Skarżący T. M. zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o oddaleniu skarg na czynności zabezpieczające w postaci zajęcia ruchomości (samochodów i przyczepy). Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym brak PESEL w zarządzeniach zabezpieczenia i zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, ponieważ czynności zabezpieczające zostały dokonane prawidłowo, a zarzuty dotyczące braków formalnych zarządzeń zabezpieczenia nie podlegają badaniu w ramach skargi na czynność egzekucyjną. Sąd stwierdził również, że środek zabezpieczający nie był nadmiernie uciążliwy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę T. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o oddaleniu skarg skarżącego na czynności zabezpieczające. Czynności te polegały na zajęciu zabezpieczającym ruchomości skarżącego (samochodów i przyczepy) w ramach postępowania egzekucyjnego. Skarżący zarzucał naruszenie art. 54 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) poprzez dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, w tym brak wskazania numeru PESEL w zarządzeniach zabezpieczenia (art. 156 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) oraz dokonanie zabezpieczenia mimo braku podstaw (art. 154 § 1 u.p.e.a.). Ponadto, skarżący zarzucił zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Sąd uznał skargę za niezasadną. Wskazał, że skarga na czynność egzekucyjną ma charakter subsydiarny i nie jest dopuszczalna, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia. Stwierdził, że zarzuty dotyczące braku PESEL w zarządzeniach zabezpieczenia oraz braku podstaw do zabezpieczenia nie podlegają badaniu w ramach skargi na czynność egzekucyjną, gdyż dotyczą kwestii merytorycznych, a nie formalnoprawnych aspektów samej czynności egzekucyjnej. Sąd podkreślił, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie do kwestionowania prawidłowości formalnej dokonanej czynności, a nie zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy jego prowadzenia. Odnosząc się do zarzutu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, na czym polega nadmierna uciążliwość ani nie wskazał innego, mniej uciążliwego składnika majątku, który mógłby zostać zabezpieczony. Sąd podzielił argumentację organu, że brak nadmiernej uciążliwości potwierdza fakt, iż skarżący nadal może użytkować zajęte pojazdy. Sąd odnotował również, że wyrok WSA z 6 grudnia 2022 r. (sygn. akt I SA/Łd 723/22) uchylił decyzję stanowiącą podstawę do wydania zarządzeń zabezpieczenia, jednakże ta okoliczność, choć wpłynie na dalsze postępowanie zabezpieczające, nie mogła mieć wpływu na rozpoznanie niniejszej skargi, która dotyczyła stanu prawnego i faktycznego z dnia wydania zaskarżonego postanowienia. W konsekwencji, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na czynność egzekucyjną nie może być podstawą do kwestionowania merytorycznych podstaw wszczęcia postępowania zabezpieczającego ani zarządzeń zabezpieczenia. Jej zakres jest ograniczony do zarzutów formalnoprawnych dotyczących prawidłowości dokonania konkretnej czynności egzekucyjnej.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że skarga na czynności egzekucyjne jest środkiem subsydiarnym, służącym do kwestionowania wyłącznie formalnoprawnych aspektów czynności egzekucyjnych, a nie zasadności postępowania zabezpieczającego czy prawidłowości wydanych zarządzeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa podstawy skargi na czynność egzekucyjną: dokonanie czynności z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 156 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wymóg wskazania numeru PESEL w zarządzeniach zabezpieczenia; brak tego elementu nie podlega badaniu w ramach skargi na czynność egzekucyjną.

u.p.e.a. art. 154 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy podstaw dokonania zabezpieczenia; zarzuty w tym zakresie nie podlegają badaniu w ramach skargi na czynność egzekucyjną.

u.p.e.a. art. 7 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zasada stosowania najmniej uciążliwych środków egzekucyjnych.

u.p.e.a. art. 1a § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja czynności egzekucyjnej.

u.p.e.a. art. 1a § 19

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja zajęcia zabezpieczającego.

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu granicami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia postanowienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czynności zabezpieczające zostały dokonane prawidłowo pod względem formalnym. Zarzuty dotyczące braków formalnych zarządzeń zabezpieczenia (np. brak PESEL) nie podlegają badaniu w ramach skargi na czynność egzekucyjną. Zastosowany środek zabezpieczający (zajęcie ruchomości) nie był nadmiernie uciążliwy, a skarżący nie wykazał inaczej ani nie zaproponował alternatywy.

Odrzucone argumenty

Czynności egzekucyjne dokonane z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) Brak wskazania numeru PESEL w zarządzeniach zabezpieczenia (art. 156 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) Dokonanie zabezpieczenia pomimo braku podstaw (art. 154 § 1 u.p.e.a.) Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a.)

Godne uwagi sformułowania

skarga na czynności egzekucyjne jest samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego Ma charakter środka subsydiarnego i nie jest dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia Jej istota sprowadza się wyłącznie do zarzutów formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego Nie jest natomiast środkiem, przy pomocy którego można zwalczać czynności procesowe organu rozstrzygające o uprawnieniach i obowiązkach uczestników postępowania W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.

Skład orzekający

Paweł Janicki

sędzia

Paweł Kowalski

przewodniczący

Tomasz Furmanek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu skargi na czynność egzekucyjną w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności wyłączenie możliwości kwestionowania merytorycznych podstaw zabezpieczenia w ramach takiej skargi."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania egzekucyjnego w administracji i jego środków zaskarżenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego – możliwości kwestionowania czynności zabezpieczających. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jej rozstrzygnięcie ma znaczenie praktyczne dla zrozumienia granic skargi na czynności egzekucyjne.

Kiedy można skarżyć czynności zabezpieczające w postępowaniu egzekucyjnym? Sąd wyjaśnia granice skargi.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 68/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Paweł Janicki
Paweł Kowalski /przewodniczący/
Tomasz Furmanek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 981/23 - Wyrok NSA z 2023-12-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 54 par. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 154 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Asesor WSA Tomasz Furmanek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 16 listopada 2022 r. nr 1001-IEE-2.711.160.2022.10.KJR w przedmiocie oddalenia skarg na czynności zabezpieczające organu egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Łd 68/23
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z 16 listopada 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew z dnia 19 września 2022 r., którym organ I instancji oddalił skargi T. M. (dalej: skarżący, strona skarżąca) na czynności zabezpieczające.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew prowadzi wobec skarżącego postępowanie zabezpieczające na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z:
- 23 października 2020 r. o numerach od [...] do [...], które zostały wystawione na podstawie decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z 28.09.2020 r. nr [...] UNP [...],
- 6 lipca 2022 r. o numerach od [...] do [...] i od [...] do [...], które zostały wystawione na podstawie decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno- Skarbowego w Łodzi z 23.05.2022 r. o numerach [...] [...] [...] Na podstawie wszystkich powyższych zarządzeń zabezpieczenia, organ egzekucyjny, w oparciu o protokoły zajęcia ruchomości z 11 lipca 2022 r., dokonał zajęcia zabezpieczającego należących do skarżącego ruchomości, w postaci samochodów marki Mitsubishi Grandis o nr rej. [...] i Mazda 5 o nr rej. [...] oraz przyczepy specjalnej Hobby o nr rej [...]
Zawiadomieniami z 11 lipca 2022 r. o numerach od [...] ..do [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew poinformował o zajęciu zabezpieczającym ww. środków transportu Starostwo Powiatowe w Łodzi Wydział Komunikacji i Transportu, które otrzymało skierowane do niego zawiadomienia 13 lipca 2022 r.
W dniu 12 lipca 2022 r. zostały doręczone skarżącemu protokoły zajęcia ruchomości z 11 lipca 2022 r.
W dniu 19 lipca 2022 r. skarżący złożył trzy pisma zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne", którymi zaskarżył czynności organu egzekucyjnego w postaci zajęcia zabezpieczającego odpowiednio: samochodu marki Mitsubishi Grandis, samochodu marki Mazda 5, przyczepy specjalnej Hobby.
W pismach tych skarżący zarzucił naruszanie:
1) art. 54 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. - dalej u.p.e.a) poprzez dokonanie czynności egzekucyjnych z naruszeniem:
- art. 32 u.p.e.a, poprzez prowadzenie czynności egzekucyjnych bez doręczenia zobowiązanemu części tytułów wykonawczych, na podstawie których ich dokonano,
- art. 156 § 1 pkt 2 u.p.e.a, poprzez brak wskazania w doręczonych zobowiązanemu zarządzeniach zabezpieczenia, na podstawie których dokonano zaskarżonych czynności egzekucyjnych, nr PESEL zobowiązanego, co powoduje, że zaskarżone czynności egzekucyjne są nieskuteczne,
- art. 154 § 1 u.p.e.a, poprzez dokonanie zabezpieczenia, mimo braku podstaw wskazanych w tym przepisie.
2) art. 54 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Postanowieniem z 19 września 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew oddalił skargi skarżącego na czynności zabezpieczające z 11 lipca 2022 r., w postaci zajęcia zabezpieczającego pojazdów marki: Mitsubishi Grandis, Mazda 5 oraz przyczepy specjalnej Hobby.
Od powyższego postanowienia skarżący wniósł zażalenie.
Organ odwoławczy wskazując na art. 54 art. 166b, art. 97 § 1 art. 98 § 1 art. 99 § 1 art. 98 § 4 u.p.e.a ocenił do dokonane w sprawie czynności zabezpieczające zostały dokonane z zachowaniem dyspozycji powołanych przepisów u.p.e.a.
Nie zgodzono się również z zarzutem, że dokonane zajęcia zabezpieczające stanowią zbyt uciążliwy środek zabezpieczający. Nie podzielono również argumentu, że organ egzekucyjny "winien rozważyć zastosowanie tylko części środków egzekucyjnych, np. zajęcia pojazdu lub zajęcia rachunku bankowego", a nie wszystkich środków jednocześnie. Wyjaśniono, że zastosowane dotąd środki zabezpieczające nie zabezpieczają wykonania kwoty należności wskazanej w zarządzeniach zabezpieczenia. W ocenie organu zajęcia zabezpieczające pojazdów nie stanowią zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego. Zabezpieczone pojazdy nie zostały odebrane i skarżący może je nadal użytkować. Skarżący jednocześnie nie wskazał innego składnika majątku, który organ egzekucyjny mógłby zabezpieczyć w zamian za ww. pojazdy, a którego zabezpieczenie byłoby mniej dolegliwe.
Wyjaśniono równocześnie, że zarzuty odnośnie braków zarządzeń zabezpieczenia z 6 lipca 2022 r. wykraczają poza zakres przedmiotowy skargi na czynność zabezpieczającą. Podkreślono, że w skardze na czynności egzekucyjne mogą być podniesione tylko te okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Powoływane przez skarżącego okoliczności związane z istnieniem podstawy do zabezpieczenia, czy też wystawieniem zarządzeń zabezpieczenia niezgodnie z wymogami art. 156 § 1 u.p.e.a., nie mogą więc zostać rozpoznane w ramach skargi na czynności zabezpieczające.
W ocenie organu nieuzasadniona jest również argumentacja, według której - z uwagi na wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyroku z 10 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 535/21 - odpadła podstawa zabezpieczenia, a tym samym zaskarżone czynności zabezpieczające zostały dokonane z naruszeniem przepisów. Zauważono, że ww. wyrok, którym Sąd uchylił wyłącznie decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 26 kwietnia 2021 r. tj, decyzję organu drugiej instancji. Natomiast decyzja Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z 28 września 2020 r., która jest podstawą wystawienia zarządzeń zabezpieczenia z 23 października 2020 r. pozostaje w obrocie prawnym. Zatem - wbrew twierdzeniu strony - w omawianej sprawie istnieje podstawa do prowadzenia wobec skarżącego postępowania zabezpieczającego i dokonywania w jego toku czynności zabezpieczających.
Na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 16 listopada 2022 r. wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, tj.:
a) art. 156 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. poprzez brak wskazania w zarządzeniach zabezpieczenia, na podstawie których dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej, numeru PESEL zobowiązanego, co powoduje, że zaskarżona czynność jest nieskuteczna;
b) art. 154 § 1 u.p.e.a. poprzez dokonanie zabezpieczenia pomimo braku podstaw wskazanych w powołanym przepisie;
c) art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Wobec powyższego wnoszę o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i z zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy zauważyć, że rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie narusza ono przepisów prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno, co do przyjętego stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wydane w przedmiocie oddalenia skarg na czynność egzekucyjną zajęcia ruchomości w postaci samochodów marki Mitsubishi Grandis, Mazda 5 oraz przyczepy specjalnej Hobby.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że postępowanie zabezpieczające jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, którego celem jest ochrona interesów wierzyciela poprzez stworzenie gwarancji, że w przyszłości dojdzie do wyegzekwowania określonego obowiązku. Ma ono, co do zasady, charakter pomocniczy wobec postępowania egzekucyjnego i toczy się jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 166b u.p.e.a. w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d u.p.e.a.
Zgodnie z art. art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (§ 2 tego przepisu).
Pod pojęciem czynności egzekucyjnej, zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wobec tego, na te właśnie działania przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego.
Skład orzekający w pełni podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego jest samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2000 r., sygn. akt III SA 1995/99, LEX nr 47985). Ma charakter środka subsydiarnego i nie jest dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu (por. wyrok NSA z 12 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4503/97, ONSA 2000/1, poz. 20; wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99, LEX nr 43032; wyrok WSA w Warszawie z 18 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3474/06, LEX nr 304097). Jej istota sprowadza się wyłącznie do zarzutów formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego. Przysługuje ona wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie jest natomiast środkiem, przy pomocy którego można zwalczać czynności procesowe organu rozstrzygające o uprawnieniach i obowiązkach uczestników postępowania.
Zobowiązany, wnosząc skargę na czynności egzekucyjne, musi ją oprzeć na podstawach wskazanych w art. 54 § 1 u.p.e.a., to jest zarzucić dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zarzucić zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy wystąpi na przykład w sytuacji zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Ustawa dopuszcza stosowanie wyłącznie tych środków egzekucyjnych, które zostały wyliczone w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., a przy tym mają to być środki egzekucyjne przewidziane do egzekwowania obowiązków danego rodzaju. Środek egzekucyjny będzie zatem niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Środkiem egzekucyjnym zastosowanym w niniejszej sprawie było zajęcie ruchomości.
W przypadku wniesienia skargi na tej podstawie, ocenie podlegają działania organu egzekucyjnego od strony formalnoprawnej, które odnoszą się do prawidłowości przeprowadzenia skarżonej czynności egzekucyjnej. Badając zasadność skargi, organ winien więc ograniczyć się do kontroli zgodności z prawem konkretnej, kwestionowanej czynności egzekucyjnej i to jedynie do jej aspektu formalnego (tj. zgodności z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulującymi sposób i formę jej dokonania), a nie merytorycznego (tj. zasadności egzekucji). W ramach skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny ocenia wówczas prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodność z tymi przepisami ustawy, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego (wyrok NSA z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. II FSK 2594/13).
Z kolei, gdy zobowiązany podnosi zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej, organ egzekucyjny winien zweryfikować zasadność tego twierdzenia w świetle art. 7 § 2 u.p.e.a. Według tego przepisu, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Wobec powyższego zwrot "zbyt uciążliwy środek egzekucyjny" należy rozumieć z uwzględnieniem zasady wyrażonej w tym przepisie. Będzie to zatem uzasadnione przekonanie zobowiązanego, że w przypadku skierowania egzekucji do innego składnika jego majątku, dolegliwości związane z równie efektywnym egzekwowaniem należności wierzyciela byłyby mniejsze. W uzasadnieniu skargi wniesionej na podstawie art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. zobowiązany powinien więc nie tylko przedstawić negatywne skutki zaskarżonej czynności egzekucyjnej, ale również wskazać majątek, z którego egzekucja zaspokoi egzekwowane należności co najmniej w równym stopniu oraz czasie, jak ta prowadzona z zastosowaniem środka egzekucyjnego nadmiernie uciążliwego dla skarżącego.
Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny, w oparciu o protokoły zajęcia ruchomości z 11 lipca 2022 r., dokonał zajęcia zabezpieczającego ruchomości należących do skrzącego, w postaci dwóch samochodów oraz przyczepy specjalnej.
W opinii sądu, analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów prowadzi do wniosku, że ww. czynność egzekucyjna została dokonana prawidłowo.
Zgodnie z przepisem art. 7 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Wśród środków egzekucyjnych, do których stosowania w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych uprawniony jest organ egzekucyjny, wymienia się między innymi egzekucję z ruchomości (art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.). W myśl art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania tego środka stanowi protokół zajęcia i odbioru ruchomości.
Stosownie do treści art. 97 § 1 u.p.e.a. do egzekucji z ruchomości zobowiązanego organ egzekucyjny przystępuje przez ich zajęcie. W myśl art. 98 § 1 u.p.e.a., zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez pracownika obsługującego organ egzekucyjny. Protokół podpisuje również zobowiązany, jeżeli jest obecny przy zajęciu, lub świadkowie. Natomiast zgodnie z art. 98 § 1a u.p.e.a., jeżeli z ewidencji prowadzonej przez zobowiązanego, urzędowego rejestru ruchomości lub rejestru zastawów wynika, że zobowiązany jest właścicielem ruchomości, organ egzekucyjny może zająć taką ruchomość. Do zajęcia takiej ruchomości przepisów § 1 zdanie drugie, § 3 oraz art. 99 § 1 zdanie drugie nie stosuje się.
W myśl przepisu art. 98 § 2 u.p.e.a. zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, a także odpis tytułu wykonawczego, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony.
Tak jak już zostało wspomniane powyższe uwagi dotyczące skargi na czynności egzekucyjne mają również odpowiednie zastosowanie do skargi na czynności zabezpieczające ze względu na treść art. 166b u.p.e.a. Zgodnie z art. 1a pkt 19 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o zajęciu zabezpieczającym - rozumie się przez to czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia wykonania przez niego obowiązku objętego dokumentem stanowiącym podstawę zabezpieczenia, ale która nie prowadzi do przymusowego wykonania obowiązku (por. wyrok WSA w Łodzi z 20 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 745/19).
Zawiadomieniami z 11 lipca 2022 r. o numerach od [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew poinformował o zajęciu zabezpieczającym ww. środków transportu Starostwo Powiatowe w Łodzi Wydział Komunikacji i Transportu, które otrzymało skierowane do niego zawiadomienia 13 lipca 2022 r.
W dniu 12 lipca 2022 r. T. M. otrzymał:
- odpisy zarządzeń zabezpieczenia z 6 lipca 2022 r. o numerach [...] ,
- protokoły zajęcia ruchomości z 11 lipca 2022 r.,
- zawiadomienia z 11 lipca 2022 r. o numerach od [...]
Natomiast odpisy zarządzeń zabezpieczenia z 23 października 2020 r. o numerach od [...] do [...[ zostały doręczone zobowiązanemu 6 listopada 2020 r.
Niezrozumiały jest tym samym zarzut, podnoszony na etapie zażalenia, nie doręczania skarżącemu części odpisów zarządzeń zabezpieczenia.
Protokoły zajęcia ruchomości z 11 lipca 2022 r., zawierały wszystkie niezbędne informacje i pouczenia wynikające z przepisu art. 67 § 4 u.p.e.a., a także zostały sporządzone na właściwym formularzu wynikającym z Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1314), przy uwzględnieniu specyfiki postępowania zabezpieczającego.
Nieuzasadnione są zarzuty naruszenia art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, tj.: art. 156 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. poprzez brak wskazania w zarządzeniach zabezpieczenia, na podstawie których dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej, numeru PESEL zobowiązanego, jak również art. 154 § 1 u.p.e.a. poprzez dokonanie zabezpieczenia pomimo braku podstaw wskazanych w powołanym przepisie.
Odnosząc się do powyższych zarzutów skargi , należy stwierdzić, że kwestie nimi objęte (tj. brak numeru PESEL w zarządzeniach zabezpieczania i dokonanie zabezpieczenia pomimo braku podstaw wskazanych w art. 154 § 1 u.p.e.a.) nie podlegają one badaniu w ramach skargi na czynność egzekucyjną, wniesionej na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a.
W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu.
Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego - w stosunku do wskazanych wyżej - środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 ww. ustawy skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego.
Sąd nie podziela również zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w związku z zajęciem zabezpieczającym przedmiotowych ruchomości.
Przede wszystkim strona powołując art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i zarzucając zbytnią uciążliwość zastosowanego środka zabezpieczającego, nie uzasadniła na czym ona, jego zdaniem, polega. Nie wskazała też innego składnika majątku zobowiązanego, który organ egzekucyjny mógłby zabezpieczyć w zamian za ww. pojazdy, a którego zabezpieczenie byłoby dla zobowiązanego mniej dolegliwe. Podnosząc okoliczność posiadania znacznego majątku jednocześnie nie konkretyzuje takich jego elementów, które mogłyby być przedmiotem zabezpieczenia prowadzącym do mniejszej uciążliwości zastosowanego środka. Aby organ egzekucyjny mógł zastosować najmniej uciążliwy środek, musi mieć w tym zakresie wybór, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Jednoczenie należy podzielić argumentację organu, zgodnie z którą o braku nadmiernej uciążliwości świadczy również fakt, że zabezpieczone pojazdy nie zostały odebrane i skarżący może je nadal użytkować.
Jednocześnie Sąd zauważa, że wyrokiem Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 grudnia 2022 r. (sygn. Akt I SA/Łd 723/22) na skutek rozpoznania skargi T. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2021 r. w przedmiocie określenia przybliżonych kwot zobowiązań w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2020 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z dnia 28 września 2020 r.
Powyższa okoliczność jest dla Sądu okolicznością znaną z urzędu, jednakże - sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy - co oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (czynności), zasadniczo nie podlega uwzględnieniu.
Tym samym pomimo faktu, że wydanie wyroku z dnia 6 grudnia 2022 r. będzie miało wpływ na prowadzenie postępowania zabezpieczającego (a argumentacja organu wynikająca zarówno z zaskarżonego postanowienia jak i odpowiedzi na skargę – akcentująca istnienie w obrocie prawnym decyzji organu I instancji 29 września 2020 r. - jest obecnie już nieaktualna) to jednocześnie nie mogło mieć to wypływu na rozpoznanie skargi wniesionej w niniejszym postępowaniu.
Konkludując należy stwierdzić, że zarzuty skargi okazały się niezasadne. Sąd nie stwierdził innych okoliczności wskazujących na naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania i uzasadniających uwzględnienie skargi.
W podsumowaniu sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznaje, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, albowiem przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które mogłyby lub miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę
P.C.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI