I SA/Łd 64/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2020-09-24
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyprzedawnienieordynacja podatkowadoręczeniazawieszenie biegu terminupostępowanie podatkoweskarżącyorgan podatkowydecyzjauchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że zobowiązanie podatkowe za 2012 rok uległo przedawnieniu z powodu wadliwego doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.

Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2012. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego i określił nowe, wyższe zobowiązanie podatkowe. Strona skarżąca zarzuciła m.in. naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sąd administracyjny uznał, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnego skarbowego, które miało zawiesić bieg terminu przedawnienia, zostało wadliwie doręczone bezpośrednio stronie, mimo istnienia pełnomocnika. W konsekwencji, sąd stwierdził przedawnienie zobowiązania i uchylił zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., która uchyliła decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. i określiła zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 na kwotę 114.297 zł. Strona skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 70 § 1 i § 6 pkt 1, wskazując na przedawnienie zobowiązania podatkowego. Kluczowym argumentem skarżącej było wadliwe doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego, które miało zawiesić bieg terminu przedawnienia. Zawiadomienie to zostało doręczone bezpośrednio podatniczce, mimo że posiadała ona ustanowionego pełnomocnika. Sąd, opierając się na uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2019 r. (sygn. akt I FPS 3/18), podzielił stanowisko skarżącej. Stwierdził, że zgodnie z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, doręczenia w postępowaniu podatkowym powinny być dokonywane do rąk pełnomocnika, jeśli został ustanowiony. Wadliwe doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia do strony z pominięciem pełnomocnika skutkuje tym, że nie wywołuje ono materialnoprawnego skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W konsekwencji, sąd uznał, że zobowiązanie podatkowe za rok 2012 uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2018 r. Z tego względu, zbędne stało się badanie pozostałych zarzutów skargi. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wadliwe doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego stronie, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, nie skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na uchwale NSA I FPS 3/18 oraz art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym doręczenia powinny być dokonywane do rąk pełnomocnika. Pominięcie pełnomocnika przy doręczeniu zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia powoduje, że nie dochodzi do materialnoprawnego skutku zawieszenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

o.p. art. 70 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

o.p. art. 70 § § 6 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.

o.p. art. 70c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.

o.p. art. 145 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy jest zobowiązany do dokonywania doręczeń do rąk pełnomocnika, o ile został ustanowiony.

Pomocnicze

o.p. art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 125 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 210 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 269

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

kks art. 56 § § 1

Kodeks karny skarbowy

kks art. 56 § § 2

Kodeks karny skarbowy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu z powodu wadliwego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego do strony, mimo istnienia pełnomocnika. Doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia do strony z pominięciem pełnomocnika jest bezskuteczne i nie powoduje zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zostało prawidłowo doręczone stronie, ponieważ jej pełnomocnictwo nie obejmowało prowadzonego postępowania podatkowego i nie zostało rozszerzone.

Godne uwagi sformułowania

wadliwe doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia nie wywołuje ono skutków prawnych w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedawnienie zobowiązania podatkowego jest instytucją prawa materialnego, winno być brane pod uwagę z urzędu

Skład orzekający

Joanna Grzegorczyk-Drozda

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Janicki

przewodniczący

Cezary Koziński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące skutków wadliwego doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia w kontekście przedawnienia zobowiązań podatkowych. Potwierdza konieczność doręczania pism pełnomocnikowi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego, które miało zawiesić bieg terminu przedawnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowego dla podatników zagadnienia przedawnienia zobowiązań podatkowych i pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania, takie jak prawidłowe doręczenia, dla ochrony praw podatnika.

Przedawniony podatek? Sąd: wadliwe doręczenie zawiadomienia przekreśliło szanse organu!

Dane finansowe

WPS: 114 297 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 64/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-09-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Grzegorczyk-Drozda /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 40/21 - Wyrok NSA z 2023-06-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1, art. 121, art. 122, art. 125 § 1, art. 187 i art. 210 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Dnia 24 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant: Starszy asystent sędziego Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2020 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia[...] grudnia 2019 roku nr [...] UNP [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 rok uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] lipca 2019 r. w sprawie określenia M. K. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 w kwocie 116.161 zł i określił wysokość tego zobowiązania w kwocie 114.297 zł.
Strona, reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym zarzuciła przede wszystkim naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych, w tym także zasady prawdy obiektywnej poprzez niepodjęcie działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. postanowił, w oparciu o przepis art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. – dalej jako: "o.p."), uchylić decyzję organu I instancji i określić wysokość zobowiązania strony w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok w kwocie 114.297 zł.
Ponieważ strona nie zgodziła się z ustaleniami oraz wnioskami organu, złożyła skargę na decyzję organu odwoławczego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 70 § 6 pkt 1, art. 121, art. 122, art. 125 § 1, art. 187 i art. 210 § 1 pkt 6 o.p. poprzez rozpatrzenie i dokonanie oceny materiału dowodowego wbrew regułom przewidzianym we wskazanych przepisach oraz art. 70 § 1 o.p. poprzez nieuwzględnienie przedawnienia zobowiązania skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych, które w niniejszej sprawie upłynęło z dniem 31 grudnia 2018 r.
Z uwagi na zakres i charakter naruszeń podatniczka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] lipca 2019 r. w całości i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła kwestię przedawnienia zobowiązania, wskazując iż zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnego - skarbowego zostało doręczone bezpośrednio jej, mimo że przed organem I instancji była reprezentowana przez pełnomocnika. Na poparcie swojego stanowiska przywołała uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2019 r. wydanej w sprawie o sygnaturze akt I FPS 3/18, zgodnie z którą takie doręczenie niweczy skuteczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia na gruncie art. 70 § 6 pkt 1 o.p.
W dalszej części skarżąca wskazała na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 lipca 2019 r. (sygn. akt I SA/Wr 365/19) podnosząc, że organ pierwszej instancji wykorzystał instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia w sposób instrumentalny, tylko po to by pozyskać dodatkowy czas na dokończenie postępowania podatkowego.
W zakresie stwierdzonego zaniżenia przychodu skarżąca wyjaśniła, że w toku postępowania kontrolnego wskazywała organowi, że powodem tegoż była nierzetelność działania biura rachunkowego, które z nieustalonych powodów nie zaksięgowało trzech faktur w listopadzie i grudniu 2012 roku. Zauważyła nadto, że gdyby okoliczność zaniżenia przychodu ujawniono na wczesnym etapie postępowania, wówczas istniała możliwość zastosowania korekty zeznania, tymczasem postępowanie trwało 737 dni.
Końcowo skarżąca przywołała wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-189/18 z dnia 16 października 2019 roku, w którym (jej zdaniem) podkreślono, iż organy skarbowe nie mogą wykorzystywać przeciwko przedsiębiorcy dowodów, które zostały zebrane w innych sprawach, a tak stało się np. w powiązaniu z firmami A.K. F., B. R. F., C. M. S..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. Nadto organ wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 70 § 1 i art. 70 § 6 pkt 1 oraz art. 70c o.p. poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi skarżącej zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Zawiadomienie to bowiem (pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 11 września 2018 r.) zostało skierowane do skarżącej na etapie prowadzonego postępowania podatkowego, w którym to skarżąca do dnia 13 marca 2019 r. nie umocowała żadnej osoby do reprezentowania jej przed organami podatkowymi. Organ wskazał, iż na podstawie pełnomocnictwa z dnia 6 lipca 2015 r. (23 lipca 2015 r. - data wpływu do organu I instancji) podatniczka udzieliła upoważnienia do występowania w jej imieniu oraz reprezentowania jej przed Urzędami Skarbowymi, Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, Wojewódzkim Urzędem Statystycznym, podpisywania deklaracji i informacji podatkowych, podczas kontroli podatkowej w trybie art. 281a o.p. oraz podpisywania protokołów pokontrolnych, uczestnictwa w czynnościach sprawdzających a także odbioru dokumentów i podpisywania protokołów. Z uwagi zatem na zakres ustanowionego przez skarżącą pełnomocnictwa, nie było, w ocenie organu, żadnych podstaw, aby przedmiotowe zawiadomienie zostało skierowane do P. P., skoro jego umocowanie nie obejmowało prowadzonego postępowania podatkowego, nie zostało również na tym etapie rozszerzone przez skarżącą. Organ podkreślił, że od momentu wszczęcia postępowania podatkowego, tj. z dniem 17 lipca 2017 r. do dnia 13 marca 2019 r. korespondencja dotycząca postępowania w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 rok kierowana była bezpośrednio do skarżącej. Dlatego też w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok, z uwagi na skutek wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. a zawiadomienie w trybie art. 70c o.p. zostało prawidłowo doręczone, nie naruszając w żadnej mierze stanowiska NSA zawartego w uchwale z dnia 18 marca 2019 r.
Nadto organ wskazał, że również nieuprawniona jest teza skarżącej o instrumentalnym wszczęciu postępowania karnego skarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia a treść art. 70 § 6 pkt 1 ww. ustawy nie daje podstaw prawnych do weryfikacji zasadności wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, zasadniczo z przyczyn, które sąd był zobligowany wziąć pod uwagę z urzędu.
Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] grudnia 2019 r., którą uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] lipca 2019 r. w sprawie określenia M. K. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 w kwocie 116.161 zł i określił wysokość tego zobowiązania w kwocie 114.297 zł.
W ocenie sądu, stan sprawy ustalony przez organy i udokumentowany w nadesłanych aktach administracyjnych nie budzi zastrzeżeń i może stanowić podstawę do poddania kontroli legalności zaskarżonej decyzji, również w kontekście zarzutów skarżącej.
Istota analizowanego sporu dotyczy prawidłowości określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok, jednak najdalej idącym zarzutem skargi okazał się zarzut przedawnienia - skarżąca kwestionuje bowiem możliwość rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Z tego względu kluczowa okazała się kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego objętego zaskarżoną decyzją. Ponieważ istotą przedawnienia zobowiązania podatkowego jest ustanie powinności objętej umarzającym oddziaływaniem czasu, tj. zobowiązanie przestaje istnieć, stwierdzenie przedawnienia czynić będzie niecelowym rozważanie pozostałych kwestii.
Zgodnie z art. 70 § 1 o.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przedawnienie zobowiązania skutkuje jego wygaśnięciem (art. 59 § 1 pkt 9 o.p.), w związku z czym, po upływie terminu przedawnienia, nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania w tym zakresie (uchwała NSA z 29 września 2014 r., II FPS 4/13). Z kolei, w myśl art. 208 § 1 o.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
Stosownie do dyspozycji art. 70 § 6 pkt 1 o.p., bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
Przepis w powołanym brzmieniu jest rezultatem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. sygn. akt P 30/11, w którym Trybunał zwrócił uwagę na niebezpieczeństwo inicjowania postępowania w sprawach karnych skarbowych, oddziałującego na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, bez informowania o tym podmiotu obowiązanego z tytułu podatku (w stanie prawnym od 2003 r.). Dlatego w zakresie, w jakim opisany wpływ na przedawnienie zobowiązania podatkowego może być osiągnięty bez zawiadomienia o tym podatnika, następującego najpóźniej z upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, art. 70 § 6 pkt 1 o.p. został uznany za niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego spowodowało nowelizację ustawy i uzupełnienie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. o istotny fragment, w którym przesądzono o konieczności zawiadomienia podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Ta modyfikacja zaczęła obowiązywać od dnia 15 października 2013 r. Dodano art. 70c o.p., który stanowi, że organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.
Odnosząc się do przywołanej przez skarżącą, na poparcie prezentowanego stanowiska, uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2019 r., I FPS 3/18, należy wskazać, iż wyrażono w niej tezę, że dla skuteczności zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70c o.p., zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie należy doręczyć pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nawet jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ podatkowy przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony. Jednocześnie NSA wskazał, że uchybienie w realizacji tej powinności należy traktować jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 o.p.
Skład orzekający w przedmiotowej sprawie podziela powyższy pogląd i przyjmuje za własny, do czego jest zobowiązany po myśli art. 269 p.p.s.a.
Podkreślić należy, że powołana uchwała odnosi się do art. 70c o.p., który wszedł w życie z dniem 15 października 2013 r. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa, ustawy – Kodeks karny skarbowy oraz ustawy – Prawo celne (Dz. U. z 30 września 2013 r., poz. 1149) nie zawiera przepisów intertemporalnych dlatego weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia i ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie (art. 4).
Zgodnie z przyjętą regułą w przypadku zmiany przepisów proceduralnych stosuje się te nowe regulacje. Jakkolwiek przepis art. 70c o.p. ma charakter proceduralny, to jednak realizacja wynikającego z niego obowiązku wiąże się z zaistnieniem skutku materialnoprawnego w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Tym samym przyjąć należy, że nowe uregulowanie tj. art. 70c o.p., dotyczący okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia zobowiązania, tj. jego przerwanie i zawieszenie, należy stosować, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia.
Dotychczasowe rozważania prowadzą do wniosku, że ww. uchwała NSA ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Tym samym pomimo tego, że uchwała ta pochodzi z 18 marca 2019 r., a doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nastąpiło wcześniej, to uchwała odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego w tej dacie. Wyjaśnia ona bowiem rozumienie przepisu, czy przepisów prawa podatkowego, od momentu ich obowiązywania (por. wyrok z dnia 24 czerwca 2019r. I SA/Gl 387/19). Zatem weryfikacja zasadności stanowiska Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., co do ziszczenia się materialnoprawnej przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia, winna być dokonana z uwzględnieniem omawianej uchwały I FPS 3/18.
Ponieważ przedawnienie zobowiązania podatkowego jest instytucją prawa materialnego, winno być brane pod uwagę z urzędu, na każdym etapie postępowania. Zatem wygaśnięcie zobowiązania podatkowego jest okolicznością, którą zarówno organy podatkowe, jak i sąd, muszą brać pod uwagę z urzędu. Po pierwsze jest to bowiem instytucja prawa materialnego, a po drugie ma ona charakter gwarancyjny zapewniający podatnikowi pewność ustania więzi prawnej łączącej go z podmiotem uprawnionym do świadczenia podatkowego. Oznacza to, że podmiot uprawniony (Skarb Państwa, gmina, powiat, województwo) nie może skutecznie żądać od podatnika wykonania zobowiązania podatkowego, gdy nastąpi przedawnienie zobowiązania podatkowego (zob. B. Dauter Komentarz do art. 59 O.p., Lex).
W rozpatrywanej sprawie M. K. złożyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu na formularzu PIT-36 za 2012 rok, wykazując dochody z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, prowadzonej pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowe "D." M. K.. Następnie złożyła korektę tegoż zeznania. W wyniku przeprowadzonej kontroli w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem m. in. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 rok stwierdzono nieprawidłowości w zakresie uzyskanego przychodu i kosztów jego uzyskania. W konsekwencji poczynionych ustaleń Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. wszczął postępowanie podatkowe w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 rok a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. określił podatniczce za ten rok zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 116.161 zł.
Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji i w wyniku jego rozpatrzenia organ odwoławczy, decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] lipca 2019 r. w sprawie określenia M. K. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 w kwocie 116.161 zł i określił wysokość tego zobowiązania w kwocie 114.297 zł.
Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. postanowił wszcząć dochodzenie w sprawie podania nieprawdy w złożonej przez podatniczkę Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w G. korekcie zeznania PIT-36 za 2012 r., a tym samym narażeniu na uszczuplenie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 rok na łączna kwotę 105.430 zł, tj. o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 kks w zw. z art. 56 § 1 kks. Powyższa czynność, w ocenie organu, spowodowała zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok w oparciu o treść art. 70 § 6 pkt 1 o.p., zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony.
Pismem z dnia 11 września 2018 r., tj. przed upływem terminu przedawnienia omawianego zobowiązania organ zawiadomił stronę, zgodnie z treścią art. 70c o.p., że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok został zawieszony z dniem 5 września 2018 r. na skutek wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p., tj. wszczęcie dochodzenia w sprawie o czyn z art. 56 § 2 kks w związku z art. 56 § 1 kks. Zawiadomienie to zostało w dniu 4 października 2018 r. bezpośrednio doręczone M. K..
Zatem, powyżej opisane zawiadomienie było czynnością bezskuteczną z uwagi na niedochowanie trybu przewidzianego dla doręczeń w toku postępowania. Zawiadomienie to zostało bowiem doręczone bezpośrednio podatniczce mimo, że miała ona wówczas pełnomocnika, a przepis art. 145 § 2 o.p. obliguje organ podatkowy do dokonywania doręczeń do rąk pełnomocnika, o ile został ustanowiony. Przedmiotowe zawiadomienie winno być więc doręczone do rąk pełnomocnika, a nie stronie. Doręczenie zawiadomienia bezpośrednio stronie z pominięciem pełnomocnika powoduje, że nie wywołuje ono skutków prawnych w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Stanowisko to potwierdza także uchwała 7 sędziów NSA z dnia 18 marca 2018 r. wydana w sprawie o sygn. akt I FPS 3/18.
Z uwagi na wskazaną powyżej argumentację, sąd doszedł do przekonania, iż błędne jest stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., który twierdzi, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Zawiadomienie winno być doręczone pełnomocnikowi strony, ustanowionemu w postępowaniu wymiarowym, a nie bezpośrednio stronie gdyż z treści udzielonego pełnomocnictwa nie wynikają wprost ograniczenia w zakresie tego rodzaju reprezentacji.
Brak prawidłowego doręczenia zawsze w sposób istotny rzutuje na rozstrzygnięcie. Sądy, nie znajdując podstaw do kwestionowania uchwały NSA z 18 marca 2018 r., przyjmują zgodnie, że doręczenie zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c o.p. bezpośrednio podatnikowi, w miejsce ustanowionego w sprawie pełnomocnika, w żadnym wypadku nie powoduje ziszczenia się materialnego skutku wszczęcia postępowania karnego skarbowego jakim jest zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. (zob. np. wyroki: NSA z 17.01.2020 r. II FSK 1122/18 i II FSK 238/18, WSA: z 09.10.2019 r. I SA/Go 357/18, z 20.11.2019 r. III SA/Gl 242/19, z 12.12.2019 r. I SA/Kr 1392/18).
W uchwale z dnia 18 marca 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że naruszenie, tego rodzaju jak w rozpatrywanej sprawie, powoduje, że nie ziścił się materialny skutek doręczenia jakim jest zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70 § 6 pkt 4 o.p.). Przyjęcie innego stanowiska niweczyłoby bowiem funkcje gwarancyjne art. 145 § 2 o.p. Zadaniem pełnomocnika w postępowaniu podatkowym jest piecza nad interesami podatnika. Sama strona może nie mieć świadomości, a przede wszystkim wiedzy w zakresie skutków prawnych, w szczególności tego, że z dniem tego doręczenia, na skutek przesłanki z art. 70 § 6 pkt 4 o.p., zawieszeniu ulega bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Z tego względu wszelkie pisma kierowane przez organ podatkowy powinny być kierowane do pełnomocnika.
Mając powyższe na uwadze, sąd uznał, że w niniejszej sprawie doszło do skierowania zawiadomienia, w sposób wadliwy, bezpośrednio do strony, która to czynność nie spowodowała zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
W konsekwencji zdaniem sądu, zarzut naruszenia art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 121, art. 122, art. 125 § 1, art. 187 i art. 210 § 1 o.p., poprzez błędną ich wykładnię, polegającą na uznaniu, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do wypełnienia przesłanek zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. okazał się w pełni uzasadniony. Przedawnienie zobowiązania M. K. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. upłynęło z dniem 31 grudnia 2018 r. Z tych względów zbędnym stało się analizowanie pozostałych aspektów przedmiotowej sprawy.
Wobec powyższego należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję, zgodnie z regulacją zawartą w treści art.145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
AKE.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI