I SA/Łd 625/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2013-10-08

NSApodatkowewsa

odpowiedzialność podatkowazaległości podatkoweczłonek zarząduspółka akcyjnaupadłośćniewypłacalnośćOrdynacja podatkowapostępowanie podatkowesąd administracyjny

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości spółki, uznając, że organy podatkowe nie zbadały wystarczająco kondycji finansowej spółki i momentu niewypłacalności.

Sprawa dotyczyła solidarnej odpowiedzialności podatkowej J.M. za zaległości spółki A S.A. w podatku dochodowym od osób prawnych. Skarżący kwestionował ustalenia organów dotyczące momentu niewypłacalności spółki i obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość. Sąd uznał, że organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczająco dogłębnej analizy kondycji finansowej spółki, zwłaszcza w kontekście późniejszych wniosków o upadłość i zmiany sytuacji finansowej. W związku z tym uchylił zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę J.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o solidarnej odpowiedzialności J.M. za zaległości podatkowe spółki A S.A. w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2007. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności brak zbadania przesłanek wyłączających odpowiedzialność, niewyczerpanie materiału dowodowego oraz brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu. Kluczowym zagadnieniem była ocena, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki oraz czy wniosek o upadłość został zgłoszony we właściwym czasie. Sąd uznał, że organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczająco dogłębnej analizy kondycji finansowej spółki, opierając się głównie na bilansie z końca 2006 roku i nie uwzględniając w pełni późniejszych wniosków o upadłość oraz faktu, że spółka nadal prowadziła działalność. Sąd stwierdził, że organy nie zbadały wyczerpująco sytuacji finansowej spółki po 2007 roku i nie wykazały, że skarżący ponosi winę za niezgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym terminie. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że niezasadnie orzeczono o odpowiedzialności podatkowej J.M.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism

Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczająco dogłębnej analizy kondycji finansowej spółki i momentu jej niewypłacalności, co skutkowało przedwczesnym wydaniem decyzji o odpowiedzialności podatkowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie zbadały wyczerpująco sytuacji finansowej spółki po 2007 roku, nie uwzględniły w pełni późniejszych wniosków o upadłość i faktu prowadzenia działalności przez spółkę, co mogło wpływać na ocenę obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość.

Przepisy (770)

Główne

o.p. art. 116 § § 1

Ordynacja podatkowa

Przepis ten reguluje odpowiedzialność członków zarządu spółki za zaległości podatkowe, uzależniając ją od bezskuteczności egzekucji z majątku spółki oraz od tego, czy członek zarządu we właściwym czasie zgłosił wniosek o upadłość lub wykazał brak winy w jego niezgłoszeniu.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity art. 116

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity art. 116 § § 1

Pomocnicze

o.p. art. 107 § § 1

Ordynacja podatkowa

Ogólna reguła odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe całym swoim majątkiem.

o.p. art. 121

Ordynacja podatkowa

Obowiązek udzielania stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień.

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

o.p. art. 123 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.

o.p. art. 200 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Prawo upadłościowe i naprawcze art. 10

Definicja dłużnika, wobec którego ogłasza się upadłość (niewypłacalność).

Prawo upadłościowe i naprawcze art. 11

Definicja niewypłacalności dłużnika.

Prawo upadłościowe i naprawcze art. 21 § 1

Termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości (dwa tygodnie).

Ustawa z dnia 29 sierpnia 19

Skład orzekający

Paweł Kowalski

przewodniczący

Teresa Porczyńska

sędzia

Joanna Grzegorczyk-Drozda

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Dane finansowe

WPS: 247 474,08 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów

Drafting pism i dokumentów

Odpowiedzi na pytania prawne

Pogłębiona analiza z doktryny

Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

odpowiedzialność podatkowa zaległości podatkowe członek zarządu spółka akcyjna upadłość niewypłacalność Ordynacja podatkowa postępowanie podatkowe sąd administracyjny

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony

I SA/Łd 625/13 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2013-10-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2013-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Grzegorczyk-Drozda /sprawozdawca/
Paweł Kowalski /przewodniczący/
Teresa Porczyńska
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 489/14 - Wyrok NSA z 2016-03-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 749
art. 116
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Sentencja
Dnia 8 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak-Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2013 roku sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki akcyjnej w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2007 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz J. M. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Sygnatura akt I SA/Łd 625/13
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia [...] r., którą orzeczono o solidarnej odpowiedzialności podatkowej J. M., za zaległości podatkowe A S.A. NIP [...] w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2007 w kwocie 247.474,08 zł., wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości liczonymi od dnia następującego po ustawowym terminie płatności do dnia wydania decyzji, w kwocie 145.657 zł., odsetki wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. w wysokości 36.252 zł. wraz z kosztami egzekucyjnymi w kwocie 362,50 zł.:
1. w części dotyczącej orzeczenia odpowiedzialności za odsetki, wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. w wysokości 36.252 zł. wraz z kosztami egzekucyjnymi w kwocie 362,50 zł. i umarzającą postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe,
2. w pozostałej części - utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji.
W niniejszej sprawie, wobec faktu nieuregulowania przez A S.A. należności wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia [...] r., określającej wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2007 w kwocie 417.906 zł., Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] z dnia [...] r.
W wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny na podstawie ww. tytułu wykonawczego pobrał:
na należność główną - 1.020,92 zł.,
odsetki - 280,90 zł.,
koszty egzekucyjne -18.970,30 zł.
Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – W. decyzją z dnia [...] r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej J. M., zamieszkałego w Ł. przy ul. A 136/5, za zaległości podatkowe A S.A. NIP [...] w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2007 w kwocie 247.474,08 zł., wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości liczonymi od dnia następującego po ustawowym terminie płatności do dnia wydania niniejszej decyzji, w kwocie 145.657 zł., odsetki wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. w wysokości 36.252 zł. wraz z kosztami egzekucyjnymi w kwocie 362,50 zł.
Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Strona wniosła od ww. decyzji odwołanie, w którym zarzuciła jej naruszenie przepisów art. 121 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 – dalej jako "o.p.") poprzez brak udzielenia Stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem niniejszego postępowania, w szczególności zaś dotyczących przesłanek wyłączających odpowiedzialność, wskazanych w przepisie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 niniejszej ustawy, art. 122 o.p. w związku z art. 187 § 1 tej ustawy poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całości zebranego w niej materiału dowodowego przejawiające się w braku przeprowadzenia dowodów z przesłuchań Strony oraz pozostałych osób uprawnionych do reprezentacji Spółki A S.A., art. 123 § 1 o.p. poprzez brak zapewnienia Stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności zaś uniemożliwienie Stronie wypowiedzenia się co do zebranych przez organ podatkowy dowodów przed wydaniem decyzji, art. 116 § 1 o.p. poprzez brak zbadania czy i kiedy wystąpiły w niniejszej sprawie przesłanki do ogłoszenia upadłości Spółki, art. 116 § 1 pkt 1 i pkt 2 ww. ustawy poprzez błędne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające podatkową odpowiedzialność Strony za zaległości podatkowe Spółki, w szczególności że stan niewypłacalności trwał nieprzerwanie od roku 2006 do końca kadencji Strony, art. 200 § 1 o.p. poprzez brak wyznaczenia Stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w kontekście doręczenia jej w dniu 23 listopada 2012 r. postanowienia z dnia 12 listopada 2012 r. w tym przedmiocie oraz włączenia dnia 30 listopada 2012 r. do materiału dowodowego opinii biegłych rewidentów.
Mając na uwadze zakres i charakter naruszeń Strona wniosła o uchylenie decyzji w całości.
W wyniku postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] r., uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia [...] r., którą orzeczono o solidarnej odpowiedzialności podatkowej J. M. za zaległości podatkowe A S.A. w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2007 w kwocie 247.474,08 zł., wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości liczonymi od dnia następującego po ustawowym terminie płatności do dnia wydania decyzji, w kwocie 145.657 zł., odsetki wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. w wysokości 36.252 zł. wraz z kosztami egzekucyjnymi w kwocie 362,50 zł.:
w części dotyczącej orzeczenia odpowiedzialności za odsetki, wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. w wysokości 36.252 zł. wraz z kosztami egzekucyjnymi w kwocie 362,50 zł. i umorzono postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe,
w pozostałej części - utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.
Strona wniosła skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w dalszym ciągu niepodzielając argumentów wskazanych przez organ odwoławczy.
W skardze J. M., reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego, zaskarżył decyzję organ odwoławczego w całości, powielając argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji pierwszo instancyjnej.
Z uwagi na charakter i zakres naruszeń wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, iż wydanie decyzji w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności podatkowej winno być związane ze zbadaniem 4 kwestii, tj.: kiedy Spółka A stała się niewypłacalna, jaki był "właściwy" czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, czy były członek zarządu Spółki ponosi winę w braku zgłoszenia tego wniosku we właściwym terminie oraz czy egzekucja wobec Spółki była bezskuteczna. W ocenie strony organ nie ustalił wymienionych okoliczności w sposób wyczerpujący i właściwy.
W dalszej części uzasadnienia Skarżący wskazał, iż członkiem zarządu Spółki był w okresie od dnia 14 lutego 2007 r. do dnia 14 listopada 2008 r. W jego ocenie z treści zaskarżonej decyzji nie wynika kiedy, według organu podatkowego, należało złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Przyjęto natomiast, iż czynność ta winna mieć miejsce do dnia 31 grudnia 2006 r. Zdaniem strony jest to o tyle dziwne, że w 2006 r. nie była członkiem zarządu Spółki w roku 2006. Nadto podniosła, iż za rok 2007 Spółka wykazała zysk na poziomie 1.698.160,35 zł. Ponadto zgodnie z raportem niezależnego biegłego rewidenta z badania sprawozdania finansowego Spółki za rok 2010, nawet w roku 2010 nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.
Organy podatkowe, w ocenie Skarżcego, winny przeprowadzić dowody z dokumentacji finansowej Spółki, w szczególności z bilansów oraz ewidencji środków trwałych i aktywów posiadanych przez Spółkę w latach 2007 - 2008 na okoliczność kondycji finansowej Spółki w czasie sprawowania funkcji Prezesa jej zarządu przez J. M.. W tym celu, dla prawidłowego ustalenia sytuacji finansowej Spółki należałoby skorzystać z wiedzy specjalistycznej z zakresu księgowości i rachunkowości, tj. rozważyć konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, który przy wykorzystaniu wiadomości specjalnych zbadałby stan finansowy Spółki i jednoznacznie wskazał okres, w którym nastąpiło niewykonanie wymagalnych zobowiązań. Dodatkowo dla zbadania tej okoliczności niezbędnym byłoby przesłuchanie członków zarządu Spółki, którzy pełnili swoje funkcje od 2007 r. Odmowa przeprowadzenia dowodów w tym zakresie przez organ podatkowy uniemożliwiła zbadanie przesłanek egzeneracyjnych.
Drugą niezwykle istotną kwestią dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest bezskuteczność egzekucji wobec Spółki, jako przesłanka pozytywna będąca podstawą orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu na podstawie art.116 o.p. Skarżący wskazał, iż bezskuteczność musi odnosić się do całego majątku Spółki, a nie tylko do jego części. W przedmiotowej sprawie natomiast egzekucja prowadzona była z części majątku i zakończyła się niepełnym zaspokojeniem wierzycieli Spółki. W związku z powyższym wniosek, iż skoro zaległość Spółki na dzień wydania decyzji organu I instancji wyniosła 247.474,08 zł. świadczy o bezskuteczności egzekucji, należy uznać za błędny i sprzeczny z prawem. Dla uznania egzekucji za bezskuteczną nie wystarczy sama okoliczność niezaspokojenia roszczenia podatkowego.
Końcowo stwierdzono, iż wobec postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. Ś. w Ł. - Sąd Gospodarczy [...] Wydział [...] z dnia [...] r., którym ogłoszono upadłość Spółki A S.A., wydanie zaskarżonej decyzji jest przedwczesne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko, zawarte w zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieni podkreślił, iż egzekucja z majątku A S.A. okazała się bezskuteczna. Wobec faktu nieuregulowania należności wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia [...] r., określającej wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2007 w kwocie 417.906 zł., Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] z dnia [...] r.
W wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny na podstawie ww. tytułu wykonawczego pobrał:
na należność główną - 1.020,92 zł.,
odsetki - 280,90 zł.,
koszty egzekucyjne -18.970,30 zł.
Organ wskazał, że skoro na dzień wydania decyzji organu I instancji, zaległości podatkowe Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2007 wynosiły 247.474,08 zł., to oczywistym w niniejszej sprawie jest, iż egzekucja w stosunku do pierwotnego dłużnika okazała się bezskuteczna. Skoro tak, to zaskarżona decyzja jest prawidłowa i odpowiada prawu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie ze wszystkich wymienionych w niej względów.
W przedmiotowej sprawie organ ustalił, iż J. M. sprawował funkcję Prezesa Zarządu Spółki A S.A. w okresie od dnia 14 lutego 2007 r. do dnia 14 listopada 2008 r. Zgodnie bowiem z treścią protokołu posiedzenia Rady Nadzorczej B z dnia [...] r., uchwałą Nr 1 postanowiono powołać J. M. na stanowisko Prezesa Zarządu Spółki.
Pismem kierowanym do J. W., będącego vice przewodniczącym Rady Nadzorczej Spółki, Skarżący z dniem 6 listopada 2008 r. złożył rezygnację. Potwierdzenia odbioru pisma dokonano w dniu 14 listopada 2008 r.
W niniejszej sprawie, istotnym jest ustalenie czy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości oraz jaki czas jest właściwym do złożenia wniosku w tym przedmiocie.
Zasady odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika są uregulowane w Rozdziale 15 ustawy Ordynacja podatkowa. Przepisy ustawy uzależniają odpowiedzialność osób trzecich od spełnienia określonych wymogów ogólnych, wskazanych w art. 107-109, a krąg podmiotów, które ponoszą odpowiedzialność z tytułu cudzych zaległości podatkowych jest wskazany w art. 110-117 i ma charakter zamknięty.
Zgodnie z ogólną regułą, sformułowaną w art. 107 § 1 o.p. za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie również osoby trzecie. Orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej musi być poprzedzone ostateczną decyzją określającą wysokość zaległości podatkowej, jednakże w przypadku wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i decyzji, o której mowa w art. 53a (art. 108 § 2 i § 3 niniejszej ustawy).
Odpowiedzialność członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uregulowana jest w art. 116 o.p. stanowiącym, iż za zaległości podatkowe Spółki odpowiadają solidarnie, całym swoim majątkiem, członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku Spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu Spółki nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa.
Odpowiedzialność członków zarządu Spółki obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 ww, ustawy, powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Zgodnie natomiast z brzmieniem § 4 cytowanej regulacji, wskazane przepisy mają zastosowanie do byłych członków zarządu spółki.
Regułą jest więc solidarna odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja okaże się bezskuteczna oraz w sytuacji wykazania faktu pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się następnie w zaległość podatkową. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Przedmiotowa sprawa dotyczy zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez J. M. funkcji członka zarządu. Okoliczność niniejsza nie jest kwestionowana przez Skarżącego. Skoro tak, to kolejną kwestią podlegającą ustaleniu winna być okoliczność, czy zgłosił on w odpowiednim czasie wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki lub o wszczęcie postępowania układowego.
Dla orzeczenia w sprawie przeniesienia odpowiedzialności podatkowej, istotnym jest ustalenie czy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości oraz jaki czas jest właściwym do złożenia wniosku w tym przedmiocie, przy czym w tym względzie konieczne jest odwołanie się do norm prawa upadłościowego, gdyż kwestia ta nie jest uregulowana na gruncie ustaw podatkowych.
Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.), upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny.
Termin "niewypłacalność" nie jest w polskim prawie zdefiniowany dlatego też prawo upadłościowe i naprawcze wprowadziło własną definicję niewypłacalności w art. 11 cytowanej ustawy. Zgodnie z jego treścią, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Natomiast dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania reguluje.
Zatem jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny. Stwarza to podstawę do ogłoszenia go upadłym. Nieistotne jest w tym przypadku, czy nie wykonuje on wszystkich swoich zobowiązań czy tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań, gdyż nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu cytowanego art. 11. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań.
Należy podkreślić, że wymienione w przepisie art. 11 Prawa upadłościowego i naprawczego przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość, mają charakter alternatywny i równorzędny. Oznacza to, że zaistnienie chociażby jednej z nich pozwała na ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy, a tym samym obliguje reprezentantów do złożenia stosownego wniosku, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości (art. 21 ust. 1 cytowanej ustawy). Dwutygodniowy termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości, tj. dłużnik stał się niewypłacalny. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 omawianego aktu prawnego), albo w którym zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika (będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej - przytoczony art. 11 ust. 2).
Z powyższego wynika zatem, iż wniosek o ogłoszenie upadłości spółki należy zgłosić w terminie dwóch tygodni od zaprzestania płacenia długów lub ujawnienia, że majątek spółki nie wystarcza na zaspokojenie długów.
W ocenie organu z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż Strona nie wypełniła warunku, spełnienie którego uwalniałoby ją od odpowiedzialności za zaległości Spółki. Uzasadnienia swego stanowiska organ upatruje w treści postanowień Sądu Rejonowego w P., [...] Wydział [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...] z wniosku Spółki z dnia 16 maja 2011 r. o ogłoszenie upadłości. Postanowieniem tym oddalono jednak wniosek Spółki z uwagi na brak majątku dłużnika na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, które określono w wysokości 117.300 zł. Stwierdzono bowiem w nim, iż Spółka posiada ruchomości o wartości 1.500 zł., środki pieniężne w wysokości 19,31 zł. oraz wierzytelności na kwotę 140.415 zł., których wartość szacunkowa określona została przez TNS (Tymczasowego Nadzorcę Sądowego) w kwocie 70.000 zł., przy czym główna wierzytelność Spółki w kwocie 114.980 zł. będzie wymagalna dopiero z dniem 31 grudnia 2012 r.
Organ przyznał, iż wprawdzie postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla Ł. Ś. w Ł. - Sąd Gospodarczy, [...] Wydział [...] ogłosił upadłość Spółki, to jednak nie był to - jak wynika, w ocenie organu, ze zgromadzonego materiału dowodowego - "właściwy czas" dla dokonania tej czynności. W postanowieniu tym Sąd stwierdził, iż Spółka posiada ruchomości w postaci gablot o szacunkowej wartości 6.000 zł., ponadto wnioskodawca dodatkowo wpłacił na rachunek depozytowy w Sądzie Rejonowym dla Ł. Ś. kwotę 132.718,14 zł., w aktywach Spółka posiada również należności na łączną kwotę 27.341 zł., które w ocenie Tymczasowego Nadzorcy Sądowego są możliwe do wyegzekwowania w wysokości ok. 23.000 zł., zatem łączna kwota możliwa do uzyskania z likwidacji majątku Spółki wynieść może 161.718,14 zł.
Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż utrata płynności finansowej Spółki nastąpiła już w roku 2006. Spółka nie rozliczyła się bowiem wówczas z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego Ł. – W. za zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2007, co uzasadniało konieczność wydania decyzji w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości Spółki na członków zarządu Spółki.
W opinii organu odwoławczego ww. wnioski Spółki o ogłoszenie upadłości złożone zostały zbyt późno, a więc po czasie właściwym dla dokonania powyższej czynności.
W każdym wypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestie odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 o.p. Odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości. Z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też ponosi winę za jego niedopełnienie. W każdym wypadku zatem należy ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony (tak NSA w uchwale z dnia 10.08.2009 r. w sprawie o sygn. akt II FPS 3/09).
Organ odwoławczy wskazał, iż wypowiadając się w niniejszej kwestii, organ I instancji stwierdził, że: "Jak wynika z opinii niezależnego biegłego rewidenta K. Sz. dla Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, sporządzonej w dniu 21 marca 2007 r. na podstawie sprawozdania finansowego za 2006 r. już na dzień 31 grudnia 2006 r. zobowiązania spółki przewyższały jej aktywa. (...) W związku z powyższym już wtedy Zarząd Spółki winien złożyć wniosek o upadłość.".
Nadto podniósł, że ze znajdującego się w aktach sprawy bilansu Spółki sporządzonego na dzień 31 grudnia 2006 r. wynikają aktywa w wartości 2.628.505,15 zł., z czego środki trwałe - 15.966,40 zł., środki pieniężne w kasie i na rachunkach - 939.728,45 zł., należności długoterminowe - 0,00 zł., należności krótkoterminowe - 1.407.384,57 zł. Natomiast wartość zobowiązań i rezerw na zobowiązania na dzień 31 grudnia 2006 r. stanowi kwota 4.003.114,01 zł.
W tej sytuacji, zdaniem organu, należałoby przyjąć iż, wartość ww. zobowiązań, znacznie przewyższa aktywa Spółki o wartości 2.628.505,15 zł., tj. o kwotę 1.374.608,86 zł., a wartość zobowiązań jest wyższa od należności, co za tym idzie – należało podjąć działania w postaci zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości.
Organ podniósł, że J. M. podpisał w dniu 19 marca 2007 r. sprawozdanie finansowe Spółki za rok 2006. Będąc prezesem zarządu Spółki zobowiązany był do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości, przed dniem 2 kwietnia 2007 r. Zaistniałe okoliczności stanowiły bowiem, zdaniem organu, ustawowe przesłanki do wypełnienia tego obowiązku przez członka zarządu Spółki, pełniącego od dnia 14 lutego 2007 r. funkcję Prezesa zarządu Spółki. Obejmując tę funkcję, w ocenie organu, był on świadomy położenia, w jakim znajdowała się Spółka, a położenie to obligowało go do wypełnienia obowiązku w postaci złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Okolicznością bezsporną jest to, iż w toku postępowania prowadzonego przez organy Strona nie wskazała mienia, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.
Zdaniem Sądu, organ w przedmiotowej sprawie nie przeprowadził pełnej i dogłębnej analizy sytuacji Spółki o jej kondycji finansowej, co doprowadziło być może do przedwczesnego wydania decyzji w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych w stosunku do J. M..
Dokonując oceny kondycji finansowej Spółki organ ustalił, iż już w I kwartale 2007 r. Strona winna zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Był to bowiem, zdaniem organu, odpowiedni czas do dokonania niniejszych czynności w rozumieniu powoływanych na wstępie regulacji prawnych.
Organ w sposób niewystarczający odniósł się, w ocenie Sądu, do kwestii złożenia przez Spółkę wniosku o ogłoszenie jej upadłości dnia 16 maja 2011 r. oraz dnia 5 grudnia 2012 r. Zgłoszenie wskazanych wniosków dzieli ponad półroczny okres. Znamienne jest to, iż rozpoznając wniosek z roku 2011, Sąd oddalił wniosek z uwagi na brak majątku dłużnika na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, natomiast pół roku później Sąd ogłosił upadłość Spółki.
Z powyższego wynika zatem, iż kondycja finansowa Spółki uległa zmianie i to na lepsze. Wydaje się, że nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż Spółka nadal prowadzi swoją działalność, tj. produkuje i zawiera transakcje handlowe.
Dokonując zatem oceny kondycji finansowej Spółki organ winien wziąć pod uwagę powyżej wskazane okoliczności, a co za tym idzie - przeprowadzić pogłębioną analizę w tym zakresie. Tym bardziej, że nie ustalił w sposób wyczerpujący, a zatem i wiążący, jak ta sytuacja wyglądała po 2007 r. i jaką wykazywała tendencję.
W swych rozważaniach organ stracił z pola widzenia aktualną sytuację finansową Spółki, co nie powinno pozostawać bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowym sporze.
Widoczna jest również niekonsekwencja organu w dokonywaniu ustaleń, a co za tym idzie – wyciągania na ich podstawie wniosków. Z jednej strony organ powołuje się bowiem na postanowienie Sądu Rejonowego w P., [...] Wydział [...] z dnia [...] r., którym oddalono wniosek Spółki z dnia 16 maja 2011 r. o ogłoszenie upadłości z uwagi na brak majątku na zaspokojenie kosztów postępowania. Jednocześnie nie odnosi się do drugiego z postanowień i jego treści oraz ustaleń, które wydane zostało pół roku później, a w którym sąd przychylił się do żądań wniosku.
Sąd nie podziela stanowiska organu, iż bezzasadne byłoby przeprowadzanie dowodów z dokumentów finansowych Spółki za lata późniejsze, zwłaszcza z dowodów, które miałby przeprowadzić biegły, który przy wykorzystaniu swych wiadomości specjalnych zbadałby stan finansowy Spółki i jednoznacznie wskazał okres, w którym nastąpiło niewykonanie wymagalnych zobowiązań, gdyż J. M. przestał pełnić funkcję członka zarządu Spółki z dniem 14 listopada 2008 r. Akta sprawy zawierają dokumenty sporządzone przez biegłego rewidenta, które w pełni obrazują sytuację finansową Spółki. Natomiast niecelowym byłoby przeprowadzanie dowodów z przesłuchań członków zarządu Spółki, pełniących swe funkcje od roku 2007, którzy w opinii Strony posiadają wiedzę na temat kondycji finansowej Spółki za konkretne lata. Należy bowiem zwrócić uwagę, co uczynił już organ, że w przypadku istnienia pełnej dokumentacji dotyczącej kondycji finansowej Spółki, zeznania świadków na tę okoliczność nie miałyby żadnego znaczenia. Dla niniejszej oceny najbardziej miarodajne są dokumenty finansowe. Zeznania świadków nie mogłyby, w sposób wiążący i miarodajny, stać w sprzeczności z zapisami zawartymi np. w sprawozdaniach finansowych Spółki.
W związku z powyższym, uzasadniony wydaje się zarzut skargi naruszenia art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 188 oraz art. 187 § 1 o.p.
Z tych też względów, stwierdzić należy, iż niezasadnie orzeczono o odpowiedzialności podatkowej J. M. za zaległości podatkowe A S.A. w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2007 w kwocie 247.474,08 zł., wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości liczonymi od dnia następującego po ustawowym terminie płatności do dnia wydania decyzji, w kwocie 145.657 zł.
Za nietrafny natomiast należy uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 191 o.p. Organ podatkowy prawidłowo wskazał, iż w przedmiotowej sprawie ustaleń dokonuje się w oparciu o dokumenty Spółki w szczególności dokumentów finansowych, stanowiących jednoznacznie o jej kondycji, a także w oparciu o przepisy prawa. Nie czyni się tego w oparciu o zeznania dotyczące kondycji finansowej Spółki w poszczególnych latach, a także podziału kompetencji między członków zarządu, zwłaszcza w zakresie kontrolowania sytuacji finansowej Spółki oraz sposobu dokonania tego podziału. Jest to sprzeczne z zapisami ustawy Ordynacja podatkowa.
Decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej, kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. W przedmiotowej sprawie organ zawarł w zaskarżonej decyzji uzasadnienie faktyczne i prawne swojego stanowiska, choć odmiennego od stanowiska Sądu. Dlatego też Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 210 § 4 o.p.
Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, iż nie był on skutecznie powołany na członka zarządu Spółki A, Sąd nie podziela tego stanowiska. Tym bardziej, że jak ustalił to organ, J. M. jako Prezes zarządu Spółki podpisywał różnego rodzaj dokumenty, w tym także w dniu 19 marca 2007 r. bilans Spółki sporządzony na dzień 31 grudnia 2006 r. Nie miał wówczas wątpliwości, iż jest osobą uprawnioną do działania w tym charakterze, podobnie jak w przypadku składania rezygnacji z pełnienia niniejszej funkcji. Wobec tego wnioskowane przez Stronę wnioski dowodowe, które miałyby udowodnić wskazaną przez nią okoliczność, należało uznać, jak prawidłowo uczynił to organ, za niezasadne.
Z uwagi na wskazane uchybienia, Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja podlega uchyleniu zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). W oparciu o art. 152 p.p.s.a. określił, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a.
D.B.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI