I SA/Łd 5/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2020-08-13
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek naliczonypodatek należnyzwrot VATfakturyfikcyjne transakcjeoszustwo podatkowewewnątrzwspólnotowa dostawaprawo do odliczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę spółki A Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że spółka nie nabyła prawa do odliczenia podatku naliczonego ani do zwrotu VAT z powodu fikcyjnych transakcji zakupu i sprzedaży.

Spółka A Sp. z o.o. domagała się zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za kwiecień 2015 r. Organy podatkowe zakwestionowały prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur od spółki C, uznając je za puste faktury, które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, stwierdzając, że spółka nie nabyła towarów, a tym samym nie mogła dokonać wewnątrzwspólnotowej dostawy, co skutkowało oddaleniem skargi.

Sprawa dotyczyła skargi A Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. określającą kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za kwiecień 2015 r. w wysokości 0,00 zł. Organy podatkowe ustaliły, że faktury wystawione przez spółkę C. na rzecz skarżącej nie dokumentowały faktycznych zdarzeń gospodarczych, a skarżąca nie nabyła towarów handlowych od spółki C. W konsekwencji skarżącej nie przysługiwało prawo do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony. Dodatkowo, skarżąca wystawiła faktury dokumentujące wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów na rzecz firmy C. D. J. G. (Słowacja), które również uznano za fikcyjne, ponieważ skarżąca nie posiadała towarów, które rzekomo miała nabyć od spółki C. i następnie sprzedać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając ustalenia organów podatkowych co do fikcyjnego charakteru transakcji i braku prawa do odliczenia podatku naliczonego oraz zwrotu VAT. Sąd podkreślił, że prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje tylko wtedy, gdy faktury zakupu odzwierciedlają rzeczywiście dokonane operacje gospodarcze, a w tym przypadku brak było dowodów na rzeczywiste nabycie i sprzedaż towarów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że faktury od spółki C. były pustymi fakturami, nie dokumentującymi rzeczywistych transakcji zakupu towarów. Skoro skarżąca nie nabyła towarów, nie mogła dokonać ich sprzedaży, a tym samym nie przysługuje jej prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (5)

Główne

u.p.t.u. art. 86 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

u.p.t.u. art. 86 § 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Sumę kwot podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

u.p.t.u. art. 88 § 3a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy wystawione faktury stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 41 § 3

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Stawka podatku wynosi 0% dla wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktury wystawione przez spółkę C. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Skarżąca nie nabyła towarów handlowych od spółki C. Skarżąca nie mogła dokonać wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, ponieważ nie posiadała tych towarów. Brak dowodów na rzeczywisty wywóz towarów na Słowację. Skarżąca miała świadomość uczestniczenia w oszustwie podatkowym.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 1, art. 167, art. 168, art. 169 Dyrektywy 2006/112/WE poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony ze względu na nieprawidłowości podmiotów w innych fazach obrotu. Naruszenie art. 86 ust. 1 i 2 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a) ustawy o VAT poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że skarżąca nie była uprawniona do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Naruszenie zasady budzenia zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.). Przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (art. 191 o.p.). Posługiwanie się najprostszymi środkami w celu udowodnienia tezy o braku prawa do obniżenia podatku (art. 122 w zw. z art. 187 o.p.). Brak należytego uzasadnienia prawnego i faktycznego (art. 210 § 1 pkt 6 i 210 § 4 o.p.). Naruszenie zasady in dubio pro tributario (art. 2a o.p.).

Godne uwagi sformułowania

faktury wystawione przez spółkę C. na rzecz skarżącej nie dokumentowały faktycznych zdarzeń gospodarczych skarżąca nie nabywała towarów handlowych od spółki C. skarżąca nie mogła dokonywać ich wewnątrzwspólnotowych dostaw puste faktury świadomy udział w oszustwie podatkowym nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego (...) faktury (...) stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane

Skład orzekający

Agnieszka Krawczyk

sprawozdawca

Bożena Kasprzak

członek

Paweł Janicki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego oraz zwrotu VAT w przypadku fikcyjnych transakcji i świadomego udziału w oszustwie podatkowym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym udowodniono fikcyjność transakcji i świadomość podatnika co do oszustwa. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie braki formalne są jedynym zarzutem, a transakcje były rzeczywiste.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe i sądy wykrywają i zwalczają oszustwa podatkowe typu 'karuzela VAT', co jest istotne dla zrozumienia mechanizmów kontroli podatkowej i konsekwencji udziału w nielegalnych schematach.

Jak spółka próbowała wyłudzić VAT na pustych fakturach i dlaczego sąd powiedział "nie"

Dane finansowe

WPS: 32 366 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 5/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-08-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /sprawozdawca/
Bożena Kasprzak
Paweł Janicki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1678/20 - Postanowienie NSA z 2024-02-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 86 ust. 1, art. 86 ust. 2 pkt 1a, art. 88 ust. 3a pkt 4a, art. 41 ust. 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Protokolant: st. asystent sędziego Tomasz Furmanek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] UNP: [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za kwiecień 2015 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] października 2018 r. określającą wobec A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.(dalej: skarżąca) kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez podatnika w terminie 60 dni za kwiecień 2015 r. w wysokości 0,00 zł.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 6 maja 2015 r. skarżąca złożyła deklarację Vat -7 za kwiecień 2015 r., w której wykazano nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 32.366 zł do zwrotu w terminie 60 dni. W wyniku nieprawidłowości stwierdzonych w toku kontroli podatkowej, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. (dalej jako: NUS, organ I instancji) postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. wszczął wobec skarżącej postępowanie podatkowe w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od 1 kwietnia 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że jedynym zadeklarowanym dostawcą towarów handlowych do skarżącej miała być firma B. spółka z o.o. z siedzibą w W.. W trakcie czynności kontrolnych ustalono, że skarżąca w deklaracji VAT-7 wykazała dostawy wewnątrzwspólnotowe odzieży na rzecz firmy C. D. J. G.(B. B., Słowacja).
W toku kontroli podatkowej, a następnie postępowania podatkowego, organ I instancji ustalił, że skarżąca nie nabywała towarów handlowych od spółki B., bowiem faktury wystawione przez ten podmiot na rzecz skarżącej nie dokumentowały faktycznych zdarzeń gospodarczych. W konsekwencji skarżącej nie przysługiwało prawo do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony. Ponadto, jak ustalono w toku czynności weryfikacyjnych, skarżąca wystawiła w kwietniu 2015 r. faktury VAT, które miały dokumentować wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów. Faktury te wystawione zostały na rzecz jednego podmiotu - firmy C. D. J. G.(B.B., Słowacja). Wykazane dostawy towarów zostały opodatkowane preferencyjną stawką podatku VAT w wysokości 0%. Towary (spodnie, bluzki, sukienki, swetry), które - według dokumentacji - były przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy na rzecz firmy C. D. J. G., skarżąca rzekomo miała nabyć od spółki B.. Zdaniem NUS skoro skarżąca nie dokonała żadnych nabyć od zadeklarowanego przez siebie dostawcy - spółki B. i nigdy nie weszła w posiadanie towarów handlowych, to w konsekwencji nie mogła dokonywać ich wewnątrzwspólnotowych dostaw. W związku z tym organ uznał, że wewnątrzwspólnotowe dostawy nie zostały przez skarżącą dokonane. W związku z tym pomiędzy skarżącą a firmą C. D.J. G. doszło jedynie do czynności wystawienia pustych faktur dokumentujących dostawy towarów, których faktycznie nie było.
Biorąc pod uwagę całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego NUS ww. decyzją z dnia [...] października 2018 r. określił skarżącej w podatku od towarów i usług kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez podatnika w terminie 60 dni za kwiecień 2015 r. w wysokości 0 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł.(dalej jako DIAS, organ II instancji) decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. utrzymał w mocy ww. decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca dokonała odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT mających dokumentować zakup towarów handlowych od B. spółka z o.o. z siedzibą w W.. Łączna wartość spornych faktur wynosiła: netto 135.045 zł, podatek VAT 31.060,35 zł. Odnośnie spółki C. organ wskazał, że w celu zweryfikowania danych wykazanych w deklaracjach oraz w celu ustalenia źródeł pochodzenia towarów, w trakcie kontroli podatkowej prowadzonej wobec spółki C. wystąpiono do właściwych miejscowo organów podatkowych dla potrzeb rozliczenia podatku od towarów i usług o przeprowadzenie kontroli podatkowych wobec wyżej wymienionych podmiotów, którzy wystawili faktury sprzedaży towarów handlowych na rzecz spółki C.. W konsekwencji dokonano następujących ustaleń:
1. Spółka D. Sp. z o.o. nie zgłosiła żadnego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, a siedziba Spółki znajdowała się w lokalu mieszkalnym wielorodzinnego budynku, niemożliwym było zatem aby pod tym adresem prowadzona była działalność gospodarcza w zakresie hurtowego handlu odzieżą na tak dużą skalę na jaką wskazują faktury. Spółka pomimo prowadzenia rzekomej działalności gospodarczej od 27 sierpnia 2013 r. nie złożyła żadnych deklaracji dotyczących podatków dochodowych, nie wpłynęło również sprawozdanie finansowe ww. Spółki za żaden okres. Ustalono również, że podmiot nie posiadał środków transportu. Biorąc powyższe pod uwagę wątpliwym wydaje się rzetelność podmiotu D. Sp. z o.o. oraz to, że podmiot ten dokonywał rzeczywistych dostaw towaru. W kontrolowanym okresie Spółka wystawiała faktury VAT mające dokumentować sprzedaż hurtową artykułów odzieżowych oraz tkanin i dzianin. Ogółem w dokumentacji Spółki stwierdzono 67 szt. kopii faktur wystawionych dla odbiorców krajowych - podmiotów gospodarczych. W dokumentacji Spółki nie stwierdzono żadnych dowodów potwierdzających wydatki związane z obsługą działalności gospodarczej Spółki, w tym nabycia komputera, tuszu, drukarki, papieru do drukarki, wyposażenia i środków trwałych. W dniu 30 listopada 2016 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w R. wydał decyzje dla D. spółka z o. o. w zakresie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty i marzec 2015 r. w łącznej kwocie 1.847.387 zł. Z decyzji tej wynika, że żaden z wystawców faktur na rzecz D. spółka z o. o., nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających dokonanie transakcji. W toku postępowania ustalono, że siedziby firm od których spółka D.rzekomo nabywała towary znajdują się w tzw. "wirtualnych biurach". Z uwagi na brak kontaktu, spółka D. nie przedłożyła żadnej dokumentacji finansowo-księgowej z ujawnionych w toku postępowania faktur na których widnieje jako ich wystawca.
2. Spółka E. Sp. z o.o. nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej, a jedynie zajmowała się wystawianiem fikcyjnych faktur sprzedaży mających dokumentować sprzedaż towaru handlowego (odzieży i bielizny damskiej, odzieży męskiej i dziecięcej, kapeluszy, czapek, szalików, butów, galanterii skórzanej, biżuterii oraz artykułów różnych, np. kasków, rękawic), które - po stronie zakupowej tego podmiotu -zostały udokumentowane fakturami wystawionymi przez nierzetelne podmioty. Wobec dostawców towarów do Spółki E. prowadzone były kontrole podatkowe, w trakcie których stwierdzono brak znamion legalnie i rzetelnie prowadzonej działalności gospodarczej. Wystawione i otrzymane przez tych kontrahentów faktury dokumentowały czynności, które nie zostały faktycznie dokonane, a celem tego procederu było wprowadzenie do obrotu gospodarczego fikcyjnych faktur umożliwiających ich odbiorcom odliczenie podatku naliczonego w nich wykazanego. W konsekwencji ustalono, że faktury wystawione w 2014 r. przez Spółkę F. dla Spółki B. nie dokumentują czynności, które zostały faktycznie wykonane. W dniu 15 grudnia 2017 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w R.wydał decyzję dla F. spółka z o. o. w zakresie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec i lipiec 2015 r. w łącznej kwocie 1.419.013 zł. Z decyzji tej wynika, że F. Sp. z o. o. nie prowadzi działalności gospodarczej. Spółka nie posiadała infrastruktury logistycznej i technicznej. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika również, że dostawcy towarów do Spółki nie zostali zweryfikowani, w szczególności w zakresie wynikającym z przepisów art. 96 ust. 13 ustawy o podatku od towarów i usług. Spółka nie nabyła towarów od podmiotów wskazanych na fakturach zakupu. Bezsprzecznie ustalono, że wystawcy faktur VAT na rzecz F. Sp. z o. o. to podmioty fikcyjne, stwarzające pozory istnienia oraz prowadzenia działalności gospodarczej.
W ocenie organu ustalenia dokonane w toku postępowania podatkowego wskazują, że wymienieni dostawcy towarów handlowych do spółki B. faktycznie nie prowadzili i nie prowadzą działalności gospodarczej, a czynności przez nich wykonywane miały umożliwić na dalszym etapie obrotu odliczenie kwoty podatku naliczonego przez kolejnych fakturowych nabywców, co w efekcie końcowym umożliwia finalnemu odbiorcy uzyskanie zwrotu podatku VAT z tytułu wywozu towarów poza terytorium RP. Żaden z podmiotów biorących udział w łańcuchu rzekomych dostaw, tj. bezpośredni dostawcy spółki C., jak i sama spółka C. nie posiadali środków transportu, którymi towar mógł być przemieszczany, nie zatrudniali pracowników, którzy mogliby towar wydać z magazynu, załadować, przepakować i przyjąć do magazynu. Zeznania złożone przez Prezesa Zarządu spółki C. nie wyjaśniają jak rzeczywiście wyglądał załadunek i sprzedaż towarów, a wręcz potwierdzają wątpliwości co do możliwości zrealizowania tych transakcji. W toku postępowania stwierdzono, że rzekomi dostawcy towarów dla C. spółka z o.o. nie prowadzili rzeczywistej działalności gospodarczej. Podmioty figurujące jako wystawcy faktur, występujące w początkowym etapie łańcucha nie funkcjonowały w realnym, ale w sztucznie wykreowanym rynku. Pełniąc rolę jednego z ogniw łańcucha nie prowadziły faktycznej sprzedaży towarów, a jedynie uczestniczyły w obiegu dokumentów pozornie wskazujących na dokonanie transakcji. Niektórzy "dostawcy towarów" C. spółka z o.o. często pierwotnie składali w ustawowym terminie deklaracje dla podatku od towarów i usług, w których nie wykazywali żadnych dostaw i nabyć lub wykazywali je w niewielkiej wysokości, natomiast po upływie miesiąca lub dwóch miesięcy składali korektę deklaracji z wykazaną już kwotą dostaw i nabyć w wysokości kilku milionów złotych. W dokumentacji spółki C. nie stwierdzono żadnych innych dowodów poniesienia dodatkowych kosztów związanych z zakupem i sprzedażą towarów handlowych, tj. Spółka nie posiadała żadnych środków transportu, nie ponosiła kosztów wynajmu środków transportu do przewozu towarów, kosztów zakupu paliwa, kosztów rozmów telefonicznych niezbędnych do zawierania kontraktów handlowych, składania zamówień, nie ponosiła również kosztów zakupu materiału biurowych niezbędnych do wystawiania dokumentów sprzedaży, nie zatrudniała pracowników, a jedyną osobą, która zajmowała się zarówno szukaniem potencjalnych dostawców i odbiorców, składaniem zamówień, przyjmowaniem i wydawaniem towarów z i do magazynu, dopilnowaniem strony dokumentacyjnej (faktury, dokumenty KP) i płatności za faktury był Prezes Zarządu Spółki – N. D. D., który legitymuje się czeską kartą pobytu i nie posiada polskiej karty stałego pobytu. Dominującym rodzajem rozliczeń według dokumentów spółki C. była gotówka. Spółka nie ponosiła ryzyka handlowego, nie angażowała w transakcje własnych środków pieniężnych. Jako cel działalności gospodarczej spółka C. obrała nie zysk ekonomiczny rozumiany jako nadwyżka ceny sprzedaży nad ceną zakupu powiększoną o koszty działalności lecz refakturowanie otrzymanych faktur VAT na kolejnych nabywców. Wszystkie faktury zakupu towarów handlowych wykazane przez C. spółka z o.o. w rejestrach nabyć VAT w okresie objętym postępowaniem podatkowym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wystawione były przez podmioty, które nie prowadziły faktycznej sprzedaży towarów, a jedynie uczestniczyły w obiegu dokumentów pozornie wskazujących na dokonanie transakcji. W związku z powyższymi ustaleniami dotyczącymi fikcyjnych zakupów stwierdzono, że spółka C. nie mogła dokonać sprzedaży opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. Organ podkreślił, że pomimo kontraktów na dużą skalę, zarówno po stronie zakupu (łączne nabycie od jednego z rzekomych "kontrahentów" - 936.626,14 zł brutto) jak i sprzedaży (łączne dostawy do skarżącej - 1.637.186,60 zł brutto) nie były zawierane pisemne umowy, nie były składane pisemne zamówienia, wszystkie ustalenia odbywały się ustnie bądź telefonicznie na terenie pawilonów handlowych w W., na terenie parkingu w W.lub w innych bliżej nieokreślonych miejscach. Pan N. D. D. nie znał dokładnie adresów, tj. miejsc prowadzenia działalności, ani siedzib domniemanych kontrahentów, nie był tam nigdy, jak również nie znał dokładnie nazwisk osób upoważnionych do reprezentacji tych podmiotów, nie wiedział jakie funkcje w tych podmiotach sprawowały osoby, z którymi rzekomo dokonywał transakcji. Spółka C. nie dokonywała również sprawdzenia w jakikolwiek sposób wiarygodności kontrahentów będących jej dostawcami. Z analizy całokształtu zgromadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. materiału dowodowego wynika, że spółka C. dokonywała w okresie kwiecień - grudzień 2014 r. oraz luty - kwiecień 2015 r. fikcyjnych zakupów towarów handlowych w celu uwiarygodnienia łańcucha dostaw, co finalnie miało doprowadzić do nienależnego zwrotu VAT w podmiotach zidentyfikowanych jako brokerzy (co potwierdza Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. w decyzji z dnia [...] października 2017 r. wydanej wobec C. spółka z o.o. oraz piśmie z dnia 28 września 2015 r., Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w R. w decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. wydanej dla E. spółka z o. o., Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w R. w decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. wydanej dla F. spółka z o. o.). Wskazany organ podatkowy stwierdził, że władze Spółki miały pełną wiedzę i świadomość oraz godziły się na taki sposób prowadzenia działań zmierzających do unikania zobowiązań fiskalnych oraz umożliwienia innym podmiotom wyłudzania nienależnych roszczeń. W związku z ustaleniami, że spółka C. nie dokonywała rzeczywistych zakupów towarów handlowych, jak i mając na uwadze całokształt materiału dowodowego dotyczący tego podmiotu przyjąć należy, że spółka C. również nie mogła dokonywać rzeczywistej sprzedaży towarów handlowych do skarżącej, gdyż towaru tego nie posiadała. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że faktury wystawione przez spółkę C. na rzecz skarżącej nie dokumentują faktycznych zdarzeń gospodarczych. W konsekwencji w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie uznał, że skoro skarżąca nie nabywała towarów handlowych od Spółki C. to tym samym nie przysługuje jej prawo do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony, a w konsekwencji zwrot podatku VAT.
Organ wskazał także, że poczynione ustalenia opierają się w części na ustaleniach dokonanych wobec spółki C. za poszczególne okresy 2014 r., to jednak z uwagi na niezmienny - fikcyjny charakter działalności tego podmiotu, jak i na ten sam krąg kontrahentów, wobec których poczyniono jednoznaczne ustalenia, ujawnione okoliczności stanu faktycznego można również odnieść do transakcji przeprowadzonych w 2015 r.
Organ odwoławczy odnośnie wskazanych przez spółkę dostaw wewnątrzwspólnotowych wskazał, że na etapie postępowania podatkowego ustalono, że skarżąca w miesiącu kwietniu 2015 r. wystawiła faktury VAT mające dokumentować tylko i wyłącznie wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów na rzecz jednego podatnika – D. D. J. G. (B. B., Słowacja), opodatkowane preferencyjną stawką podatku VAT w wysokości 0%. Towary, które miały być przedmiotem ww. dostaw (spodnie, bluzki, sukienki, swetry), skarżąca rzekomo miała nabyć od spółki C.. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika ponadto, że towary (spodnie, bluzki, sukienki, swetry), które miały być nabywane na podstawie faktur wystawianych przez spółkę C. następnie w tym samym dniu miały być przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy na rzecz D. D.J. G..
Poza 3 fakturami, które miały dokumentować wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów na rzecz firmy B., skarżąca nie wystawiła w kwietniu 2015 r. innych faktur sprzedaży. Organ zaznaczył, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż towar nabyty na podstawie faktury nr [...] z dnia 9 kwietnia 2015 r. (sukienka-205 szt., bluzka - 380 szt., swetry - 117 szt., spodnie - 357 szt.) miał być przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy na podstawie faktury nr [...] z dnia 9 kwietnia 2015 r.; towar nabyty na podstawie faktury nr [...] z dnia 15 kwietnia 2015 r. (bluzka -1035 szt., sukienka - 218 szt.) miał być przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy na podstawie faktury nr [...] z dnia 15 kwietnia 2015 r.; towar nabyty na podstawie faktury nr [...] z dnia 23 kwietnia 2015 r. (bluzka -980 szt., spodnie - 189 szt.) miał być przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy na podstawie faktury nr [...] z dnia 23 kwietnia 2015 r.
Z powyższego zestawienia w ocenie organu wynika, że nabycia skarżącej, a następnie ich wewnątrzwspólnotowa dostawa, odbywały się w proporcji 1:1, tzn. "zakupy" dokonane konkretnego dnia miały być przedmiotem WDT w tym samym dniu. Mając na uwadze powyższe zauważyć należy, że w sprawie wystąpiła nie tylko tożsamość asortymentu i ilości towaru, który nabyty miał zostać przez skarżącą od spółki C., a następnie sprzedany w transakcji wewnątrzwspólnotowych na rzecz firmy D. D. J. G., ale także tożsamość dat wystawienia wszystkich faktur dotyczących rzekomego nabycia towarów, jak również ich sprzedaży.
Nadto organ wskazał, że T. B. nie stawił się na przesłuchanie w wyznaczonym przez organ podatkowy w wezwaniu terminie. Natomiast z przesłuchania D. G. wynika, że transakcje wewnątrzwspólnotowe miały mieć miejsce w firmie T. B., dokumentacja dotycząca tych transakcji wystawiana była przez T. B., po uprzednim sprawdzeniu towaru i odbierana była przez D. G. w hurtowni. Towary w ramach wewnątrzwspólnotowych transakcji przewożone były środkiem transportowym używanym przez D.G.. Przy transakcjach wewnątrzwspólnotowych uczestniczyła tylko Strona oraz D.G.. Dokumentacja jak i towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy odbierane były przez D. G. w firmie T. B.. Zamówienia na towar były składane przez D. G. ustnie, nie zawierał on również pisemnych umów ze skarżącą. D. G. nie wystawiał potwierdzeń, że zakupiony przez niego towar został wywieziony za granicę, nie weryfikował skarżącej, nie był również zainteresowany czy ww. Spółka ma otwarty obowiązek VAT-UE. W dokumentacji brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających transport ww. towarów na Słowację, co potwierdził również D. G. w trakcie przesłuchania. Dokumentami jakimi potwierdzane były wewnątrzwspólnotowe transakcje były faktury i specyfikacja (świadek zeznał, że nie wystawiał potwierdzeń wywozu towarów poza granice Polski).
Organ podniósł, że jedynym zadeklarowanym dostawcą towarów handlowych do skarżącej była spółka C., które jak wykazało przeprowadzone postępowanie w rzeczywistości nie dokonywały żadnego obrotu towarem, a jedynie zajmowały się "przepuszczaniem" pustych faktur. Skarżąca nie dokonała zatem żadnych nabyć od ww. podmiotów i nigdy nie weszła w posiadanie towarów handlowych, a co za tym idzie nie mogła dokonywać ich wewnątrzwspólnotowych dostaw. Powyższe dowodzi, iż pomiędzy skarżącą a firmą D. D. J.G. doszło jedynie do czynności wystawienia pustej faktury dokumentującej dostawę towaru, której faktycznie nie było. W konsekwencji zasadnie, zdaniem tutejszego organu, organ I instancji uznał wewnątrzwspólnotowe dostawy udokumentowane fakturami wystawionymi przez skarżącą na rzecz D. D. J. G. za niedokonane. Biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy organ nie dał wiary zeznaniom złożonym przez N. D. D. i D. G.. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że spółka C. nie dysponowała jakimikolwiek towarem, a skoro tak, to nie mogła dokonać dostawy na rzecz skarżącej, która następnie wystawiła niedokumentujące faktycznych czynności faktury na rzecz firmy D.. W konsekwencji powyższych ustaleń skarżąca miała pełną świadomość uczestniczenia w oszustwie podatkowym.
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje uzasadnione podstawy do przyjęcia, że faktury wystawione przez spółkę C. na rzecz skarżącej jako sprzedawcy, na podstawie których skarżąca dokonała obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z nich wynikający stwierdzają czynności, które nie zostały w rzeczywistości dokonane, a stanowią de facto puste faktury kosztowe. Jak wykazał organ I instancji spółka C. nie dokonywała rzeczywistych zakupów towarów handlowych, nie mogła zatem dokonywać rzeczywistej sprzedaży towarów handlowych do skarżącej, gdyż towaru tego nie posiadała. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że faktury wystawione przez spółkę C. na rzecz skarżącej nie dokumentują faktycznych zdarzeń gospodarczych.
W przedmiotowej sprawie udowodniono, że dokumenty wystawione przez C. spółka z o.o. dla skarżącej wymienione w decyzji organu I instancji nie spełniają warunku materialnego - brak jest bowiem faktycznej dostawy towarów. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z brakiem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż nie doszło do spełnienia niezbędnego warunku jakim jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Analizowane transakcje nie odzwierciedlają rzeczywistego obrotu gospodarczego. Czynności takie po stronie podmiotu wskazanego na dokumentach jako sprzedawca nie rodzą obowiązku odprowadzenia podatku należnego (za wyjątkiem regulacji wynikającej z normy art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług) zaś po stronie odbiorcy faktur nie dają prawa do odliczenia podatku. Sporne faktury nie spełniają podstawowego warunku statuującego prawo do odliczenia podatku, jakim jest zgodność podmiotowo-przedmiotowa elementów tego typu dokumentów z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń gospodarczych (tzw. strona materialna faktury). Zakwestionowane faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, ponieważ wystawca tych faktur nie dokonał na rzecz Strony dostaw ujętych w tych dokumentach. Z tych względów zastosowanie miał przepis art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT.
W odniesieniu do faktur VAT wystawionych przez skarżącą w miesiącu kwietniu 2015 r., które miały dokumentować wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów na rzecz D. D. J. G., organ zaznaczył, że przedłożone dowody nie potwierdzają stanowiska skarżącej jakoby towary, które miały być rzekomo przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy, zostały wywiezione na terytorium Słowacji. W przedmiotowej sprawie wykazano bowiem ponad wszelką wątpliwość, że towar mający być przedmiotem dostawy nie istniał.
Dokumentami jakimi potwierdzane byty wewnątrzwspólnotowe transakcje były faktury i specyfikacja (świadek zeznał, że nie wystawiał potwierdzeń wywozu towarów poza granice Polski). Organ podkreślił, że warunkami, od których spełnienia zależy potraktowanie danej transakcji jako wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów są faktyczne dokonanie tej dostawy, czyli przeniesienie prawa do rozporządzania towarem na rzecz tego nabywcy oraz należyte udokumentowanie faktu wywozu towaru z terytorium kraju oraz dostarczenia towaru w innym państwie członkowskim - zgodnie z regulacją zawartą w treści art. 42 ust. 1 ustawy o VAT. W przedmiotowej sprawie jedynym zadeklarowanym dostawcą towarów handlowych do skarżącej była spółka C., która nie dokonywała żadnego obrotu towarem, a jedynie zajmowała się "przepuszczaniem" pustych faktur. Skarżąca nie dokonała zatem żadnych nabyć od ww. podmiotu i nigdy nie weszła w posiadanie towarów handlowych, a co za tym idzie nie mogła dokonywać ich wewnątrzwspólnotowych dostaw. Powyższe dowodzi, iż pomiędzy skarżącą a firmą D. D. J. G. doszło jedynie do czynności wystawienia pustych faktur dokumentujących dostawę towaru, której faktycznie nie było.
Ponadto, skarżąca nie wykonywała w kwietniu 2015 r. czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, o których mowa w art. 5 ww. ustawy (faktury wystawione przez spółkę C. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych oraz w sprawie zakwestionowano wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów). Odliczenie podatku naliczonego z tzw. "pustych faktur" miało na celu niezasadne wykazanie kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu. W świetle powyższych ustaleń, tj. braku przymiotu podatnika, świadomy udział w oszustwie podatkowym oraz mając na uwadze orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjąć należy, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT Stronie nie przysługiwało także prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących nabycie usług od spółki C. w miesiącu kwietniu 2015 r.
W ocenie organu zgromadzony materiał dowodowy uprawnia do postawienia tezy, że skarżąca nie działała w miesiącu kwietniu 2015 r. jako podatnik podatku od towarów i usług, a miała na celu wyłudzanie zwrotów podatku VAT wynikających z fikcyjnych nabyć towaru i natychmiastowych rzekomych dostaw na rzecz podmiotu ze Słowacji. Konsekwencją uznania, że skarżąca nie wykonywała żadnych czynności opodatkowanych jest stwierdzenie, że podmiot ten nie generował ani podatku należnego, ani podatku naliczonego. To oznacza, że Spółka nie może korzystać z uprawnienia, o którym stanowi art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji NUS, zarzucając naruszenie art. 1, art. 167, art. 168, art. 169 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 2006 r. nr 347/1) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie podatnikowi prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony ze względu na nieprawidłowości jakich dopuściły się podmioty w innych fazach obrotu, art. 86 ust. 1 i 2 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a) ustawy dnia z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r., poz. 2174 z późn. zm., dalej: ustawa o VAT) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że skarżąca nie była uprawniona do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur zakupu wystawionych przez kontrahentów, którzy dopuścili się nieprawidłowości w rozliczeniu podatku VAT; art. 121 § 1 O.p. poprzez naruszenie zasady budzenia zaufania do organów podatkowych, przez prowadzenie postępowania w sposób mający jedynie udowodnić brak prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, zmianę oceny materiału dowodowego w stosunku do ustaleń poczynionych w toku kontroli podatkowej i przyjęcie, że Spółka jedynie pozorowała działalność gospodarczą w okresie objętym decyzją, nie dokonując jakichkolwiek transakcji zakupu i sprzedaży towarów, art. 191 o.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, że skarżąca nie dokonywała rzeczywistych transakcji gospodarczych w okresie objętym decyzją, a jedynie pozorowała działalność świadomie uczestnicząc w oszustwie podatkowym mającym na celu wyłudzenie zwrotu VAT, art. 122 w zw. z art. 187 o.p. poprzez posługiwanie się możliwie najprostszymi środkami, które w ocenie organu miały doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o podjętą na początku postępowania tezę jakoby skarżącej nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, art. 210 § 1 pkt 6 i 210 § 4 o.p. poprzez brak należytego uzasadnienia prawnego i faktycznego zaskarżonej decyzji, która w przeważającej mierze ma charakter wyłącznie sprawozdawczy i zmierzający do potwierdzenia słuszności zastosowania przepisów stanowiących podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. 5) art. 2a o.p. poprzez naruszenie zasady in dubio pro tributario przez rozstrzygnięcie wszystkich wątpliwości na niekorzyść podatnika. Skarżąca wniosła o zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując, że zarzuty skargi w większości są powtórzeniem zarzutów odwołania i nie zasługują na uwzględnienie ze względów opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja opiera się na wyczerpująco zebranym materiale dowodowym, który został oceniony w zgodzie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, zaś uzasadnienie decyzji odpowiada wzorcowi zawartemu w art. 210 § 4 o.p. Strona skarżąca w żaden sposób nie zdołała podważyć ustaleń organów podatkowych co do tego, że skarżąca w istocie nie nabywała towarów od spółki C., ponieważ faktury wystawione przez tę spółkę nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Tym samym skoro skarżąca nie nabywała towarów handlowych od wymienionej spółki to nie przysługiwało jej prawo do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony, wynikający ze spornych faktur VAT.
Nie budzą wątpliwości sądu ustalenia organów obu instancji dotyczące całokształtu materiału dowodowego dotyczącego jedynego wszak kontrahenta będącego dostawcą skarżącej spółki, tj. spółki C.. Ze zgromadzonych w toku postępowania dowodów wynika, że jedyny kontrahent skarżącej dokonywał fikcyjnych zakupów towarów handlowych jedynie w celu uwiarygodnienia łańcucha dostaw, co miało uzasadniać zwrot podatku od towarów i usług. W toku postępowania ustalono m.in., że podmioty od których spółka C. kupowała towary handlowe faktycznie nie prowadziły działalności gospodarczej, a ich czynności miały na dalszym etapie obrotu umożliwiać finalnemu odbiorcy uzyskanie zwrotu podatku VAT. Ustalono, że dominującym sposobem rozliczeń w spółce C. była gotówka, spółka nie posiadała żadnych środków transportu, ani kosztów ich wynajmu, nie ponosiła też kosztów zakupu paliwa, rozmów telefonicznych niezbędnych do zawierania kontraktów handlowych, składania zamówień, czy kosztów zakupu materiału biurowych niezbędnych do wystawiania dokumentów sprzedaży. Ponadto nie zatrudniała pracowników, a jedyną osobą, która zajmowała się zarówno szukaniem potencjalnych dostawców i odbiorców, składaniem zamówień, przyjmowaniem i wydawaniem towarów z i do magazynu, dopilnowaniem strony dokumentacyjnej (faktury, dokumenty KP) i płatności za faktury był prezes zarządu spółki – N. D. D..
Ponadto ustalono, że skarżąca nie zawarła ze swoim kontrahentem żadnych pisemnych umów, nie składano w tej formie również zamówień, a wszystkie ustalenia odbywały się ustnie lub telefonicznie na terenie pawilonów handlowych w W. K.. Ponadto N. D. D. nie znał adresów miejsc prowadzenia działalności i siedzib domniemanych kontrahentów, czy nazwisk osób upoważnionych do reprezentacji podmiotów dokonujących dostaw towarów do spółki, w żaden sposób nie weryfikował też ich wiarygodności. W konsekwencji należy podzielić ocenę organów, że skoro skarżąca nie nabyła towarów handlowych od spółki C., tym samym nie przysługiwało jej prawo do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony uwidoczniony na spornych fakturach, a zatem także zwrot podatku za ww. okres.
Potwierdzeniem powyższych wywodów jest ostateczna decyzja wydana w stosunku do spółki C. w trybie art. 108 ust.1 ustawy o VAT obejmująca faktury sporne w niniejszej sprawie.
Zgodnie z treścią art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT - w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124, a kwotę podatku naliczonego stanowi, z zastrzeżeniem ust. 3-7, suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Normę prawa zawartą w art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT należy odczytywać w ten sposób, że przysługujące podatnikowi prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, określonego w otrzymanych przez podatnika fakturach zakupu towarów i usług, istnieje i może być skutecznie realizowane wtedy, gdy faktury zakupu odzwierciedlają rzeczywiście dokonane operacje gospodarcze.
Podkreślić należy, iż rozliczenie podatku od towarów i usług jest wysoce sformalizowane. Ważną rolę w tym rozliczeniu pełnią dokumenty księgowe wystawiane przez podmiot dokonujący czynności opodatkowanej, a mianowicie faktury. Na podstawie treści faktur otrzymanych i wystawionych przez podatnika w danym okresie rozliczeniowym są bowiem sporządzane ewidencje sprzedaży i zakupu, a dane wynikające z ewidencji są podstawą do obliczenia podatku i wypełnienia deklaracji podatkowej. Oczywistym jest, że treść faktury powinna odpowiadać rzeczywistości. Faktury są bowiem istotnym elementem w procesie obliczenia podatku VAT, ale trzeba pamiętać, że ich celem jest jedynie dokumentowanie zdarzeń podlegających opodatkowaniu. Innymi słowy, obowiązek podatkowy zasadniczo nie powstaje dlatego, że wystawiona zostaje faktura (wyjątek wynika z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT), ale dlatego, że dokonano czynności, która według ustawodawcy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Analogicznie, prawo do odliczenia podatku naliczonego materialnie nie istnieje dlatego, że dany podmiot posiada fakturę zakupu towaru lub usługi, ale dlatego, że rzeczywiście kupił towar lub usługę. Faktura jest natomiast dowodem zaistnienia zdarzenia podlegającego opodatkowaniu, a jej treść umożliwia dokonanie obliczenia podatku. W związku z powyższym istotne jest, aby faktury odzwierciedlały stan rzeczywisty. Dotyczy to m.in. określenia stron transakcji podlegającej podatkowi. Ustawodawca przewidział m.in., że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT).
Podkreślić także należy, że ani z treści art. 168 Dyrektywy Rady nr 2006/112/WE, ani z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie wynika, że podatnik ma prawo odliczyć podatek naliczony tylko dlatego, że posiada fakturę zakupu towaru lub usługi, chociaż nie odnosi się ona do rzeczywiście przeprowadzonej transakcji. Wprost przeciwnie, w wyroku z 21 lutego 2006 r., C-255/02, TSUE stwierdził, że integralną częścią mechanizmu funkcjonowania podatku od towarów i usług jest prawo do odliczenia podatku naliczonego na poprzednich etapach obrotu (pkt 83 wyroku), co oczywiście oznacza, że konieczne jest zaistnienie poprzednich etapów obrotu.
Przyjęcie innego stanowiska, dopuszczającego możliwość pomniejszenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z posiadanych przez podatnika faktur, ale nie dokumentujących rzeczywistych transakcji zakupu, sankcjonowałoby sytuację, że kto inny dostarcza towar, i kto inny wystawia fakturę sprzedaży za ten towar, którego źródło pochodzenia pozostaje w istocie nieznane, co w rezultacie prowadziłoby do akceptacji rozliczenia podatkowego opartego nie na realnych zdarzeniach gospodarczych, lecz wyłącznie na treści zaoferowanych przez podatnika dokumentów. Byłoby to sprzeczne z istotą mechanizmu funkcjonowania podatku od towarów i usług (zob. wyrok NSA z 24 marca 2009 r., I FSK 487/08, LEX nr 575434).
TSUE uznał także, mając w szczególności na uwadze zasadę neutralności podatku, że nie należy pozbawiać prawa do obniżenia podatku należnego podatnika uczestniczącego w łańcuchu transakcji, skoro nie wiedział on, ani nie mógł się zorientować, że inne transakcje z tego łańcucha, wcześniejsze lub późniejsze, stanowią oszustwo podatkowe, a i zorganizowanie całego łańcucha transakcji w zasadzie służyło temu oszustwu, jednakże pod warunkiem, że podatnik dokonał rzeczywistej transakcji. Ewentualne badanie świadomości podatnika może się zasadniczo odnosić do tych wcześniejszych i późniejszych transakcji. Stwierdzenie, że podatnik uczestniczył w oszustwie podatkowym lub na podstawie okoliczności towarzyszących transakcji powinien zdawać sobie z tego sprawę, może zatem być podstawą do pozbawienia takiego podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego chociaż transakcja zakupu została przez niego w rzeczywistości zawarta z podmiotem uwidocznionym na posiadanej przez podatnika fakturze. Trybunał podkreślał bowiem, że celami wspólnego systemu podatku od wartości dodanej są: zagwarantowanie pewności prawa i ułatwienie czynności związanych ze stosowaniem podatku od wartości dodanej poprzez uwzględnienie obiektywnego charakteru danej transakcji, a więc przesłanki te nie są spełnione w wypadku transakcji stanowiących nadużycie prawa (zob. cyt. wyrok w sprawie C-255/02). Trybunał wskazał także, że wszystkie elementy stanu faktycznego warunkujące prawo do odliczenia podatku naliczonego mają charakter obiektywny, a zatem warunkiem odliczenia podatku naliczonego jest obiektywne zaistnienie transakcji zakupu towaru, a nie jedynie subiektywne przekonanie podatnika, że skutecznie taką transakcję zawarł ( zob. wyrok ETS z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. C-439/04 w sprawie Axel Kittel, opubl. w bazie LEX nr 187186).
Sąd miał ponadto na uwadze wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawach połączonych C 80/11 i C 142/11. W wyroku tym Trybunał stwierdził m.in., że artykuł 167, art. 168 lit. a, art. 178 lit. a, art. 220 ust. 1 i art. 226 dyrektywy 2006/112 stoją na przeszkodzie praktyce krajowej, w ramach której organ podatkowy odmawia podatnikowi prawa do odliczenia od kwoty należnego VAT kwoty tego podatku należnego lub zapłaconego z tytułu świadczonych mu usług z tego powodu, iż wystawca faktur dotyczących owych usług lub jeden z jego usługodawców dopuścił się nieprawidłowości, bez udowodnienia przez organ podatkowy na podstawie obiektywnych przesłanek, iż podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu. Z wyroku tego wynika, że nie powinno się odmawiać podatnikowi prawa do odliczenia podatku naliczonego nie tylko wtedy, gdy nieprawidłowości dotyczą wcześniejszej lub późniejszej transakcji, ale nawet wtedy, gdy dotyczą one bezpośrednio transakcji zakupu zawartej przez tego podatnika, czyli tej transakcji, której dotyczy podatek naliczony do odliczenia, pod warunkiem jednak, że na podstawie obiektywnych przesłanek nie da się stwierdzić, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że zawierana przez niego transakcja zakupu wiązała się z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury. Podobne stanowisko Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zajął także później w sprawach C 273/11 Mecsek-Gabona Kft, C 324/11 Gabor Toth, C 285/11 Bonik, w połączonych sprawach C 131/13, C 163/13, C 164/13, a także w postanowieniu z 6 lutego 2014 r. w sprawie C 33/13 Marcina Jagiełły, wszczętej pytaniem prejudycjalnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (sprawy dostępne w systemie LEX). Zajęcie takiego stanowiska przez Trybunał wynika z dążenia do zapewnienia neutralności podatku od towarów i usług dla podatnika przedsiębiorcy i to nawet w sytuacji, gdy nieprawidłowość związana jest z transakcją zakupu zawartą przez tego podatnika. Uczciwy i starannie postępujący podatnik powinien mieć możliwość odliczenia podatku naliczonego, przy czym chodzi o zachowanie takiej staranności w zakresie sprawdzenia wiarygodności kontrahenta, jaka jest wymagana w stosunkach danego rodzaju. Oczywistym jest jednak, że podatnik musi dysponować prawidłową pod względem formalnym fakturą zakupu oraz nie może budzić wątpliwości, że doszło do dostawy towaru lub wykonania usługi. Tymczasem, jak wynika z ustaleń dokonanych przez organy podatkowe, a które sąd podziela w całej rozciągłości faktury dokumentujące nabycie towarów od spółki C. były fakturami "pustymi", a zatem nie dokumentującymi faktycznych zdarzeń gospodarczych.
W tym miejscu należy wskazać, odnosząc się do wykazanych przez spółkę dostaw wewnątrzwspólnotowych w maju 2014 r., na rzecz słowackiej firmy D. D. G.., że zgodnie z art. 13 ust.1 ustawy o VAT przez wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust.1 pkt.5 rozumie się wywóz towarów z terytorium kraju, w wykonaniu czynności określonych w art. 7 na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, z zastrzeżeniem ust. 2-8. Warunkiem zastosowania stawki "0" (art. 42 ust. 1 ustawy o VAT) jest przede wszystkim rzeczywisty charakter transakcji.
Podobnie zatem, jak w wypadku zakwestionowania prawa skarżącej do obniżenia podatku należnego o podatek wynikający ze spornych faktur Sąd podziela stanowisko organów, że faktury zaewidencjonowane przez skarżącą jako WDT w ww. okresie również były fikcyjne. Skoro bowiem spółka C. nie dysponowała jakimikolwiek towarami, to nie mogła również dokonać ich dostawy na rzecz skarżącej spółki, która to z kolei nie mogła z tego względu wystawić faktur obejmujących WDT na rzecz firmy D.. Ponadto w zebranym materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających transport towarów na Słowację, którą to okoliczność potwierdził z resztą w swoich zeznaniach N. D. D..
W konsekwencji w ocenie Sądu prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwalał organowi odwoławczemu na przyjęcie, że wszystkie opisane w decyzji zdarzenia gospodarcze obejmujące zarówno dostawy, jak i WDT służyły jedynie uzyskaniu korzyści podatkowej, nie były zaś podejmowane w ramach rzeczywistej działalności gospodarczej.
Sąd podziela ponadto stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 2 lutego 2019 r., I FSK 1860/17, że "do ustalenia okoliczności faktycznych związanych z mechanizmem oszustwa karuzelowego niezbędne jest zebranie dowodów dotyczących ciągu transakcji składających się na taką karuzelę podatkową i na tym tle dokonania oceny relacji podatnika z bezpośrednimi kontrahentami. Natomiast ocena stopnia świadomości podatnika co do charakteru transakcji w jakich brał udział powinna być dokonywana w pierwszym rzędzie poprzez analizowanie jego zachowania w ramach tych transakcji, a w tle także na podstawie cech charakteryzujących cały mechanizm ujawnionego oszustwa i działań podejmowanych przez uczestniczące w nim podmioty". Zdaniem Sądu w rozpoznanej sprawie ocena taka została dokonana zarówno w odniesieniu do działań skarżącej spółki, jak i na podstawie cech charakteryzujących cały mechanizm ujawnionego oszustwa.
W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy VAT, gdyż organy wykazały, że skarżąca spółka nie nabyła prawa do odliczenia podatku naliczonego. Nie uzyskała również prawa do zastosowania "0" stawki podatku VAT (o której mowa w art. 41 ust. 3 ustawy VAT) z tytułu WDT wykazanej w zakwestionowanych fakturach. Strona skarżąca bezpodstawnie powołuje się również na art. 2a ustawy Ordynacja podatkowa, który dotyczy wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego, nie zaś ustaleń faktycznych.
Podstawą niniejszych motywów stały się rozważania zawarte w wyrokach WSA w Łodzi dnia 15 października 2019 r. w sprawie I SA/Łd 566/19 oraz z dnia 3 grudnia 2019 r. I SA/Łd 425/19, w których w analogicznym stanie faktycznym dotyczącym wcześniejszego okresu w podatku VAT Sąd oddalił skargę skarżącej. Cytowane rozważania WSA w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę akceptuje w całości i przyjmuje za własne, do czego upoważnia go tożsamy stan faktyczny i prawny w obu sprawach.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2019 r., poz. 2325).
AKE.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI