I SA/Łd 560/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2019-11-05
NSApodatkoweWysokawsa
VATdotacjeusuwanie azbestuzadania własne gminyorgan władzy publicznejinterpretacja podatkowapodstawa opodatkowaniaprawo do odliczenia VAT

WSA w Łodzi uchylił interpretację podatkową, uznając, że dotacja na usuwanie azbestu nie stanowi podstawy opodatkowania VAT, a gmina działa jako organ władzy publicznej, a nie podatnik.

Gmina P. zwróciła się o interpretację podatkową dotyczącą możliwości odliczenia VAT od wydatków związanych z usuwaniem azbestu, finansowanych częściowo z dotacji WFOŚiGW. Gmina uważała, że nie działa jako podatnik VAT, a jedynie realizuje zadania własne. Dyrektor KIS uznał, że dotacja stanowi wynagrodzenie za usługę świadczoną przez gminę na rzecz mieszkańców, podlegającą VAT. WSA w Łodzi uchylił interpretację, stwierdzając, że gmina nie działa jako podatnik VAT, a dotacja ma charakter refundacji kosztów, a nie dopłaty do ceny usługi.

Sprawa dotyczyła wniosku Gminy P. o interpretację indywidualną w przedmiocie podatku od towarów i usług, w kontekście planowanego zadania polegającego na usuwaniu i unieszkodliwianiu wyrobów zawierających azbest z terenu gminy, finansowanego częściowo ze środków WFOŚiGW. Gmina argumentowała, że realizuje zadanie własne, nie uzyskuje z tego tytułu przychodów ani dochodów, a dotacja ma charakter kosztowy, nie wpływając bezpośrednio na cenę usługi świadczonej na rzecz mieszkańców. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko gminy za nieprawidłowe, twierdząc, że gmina nabywa usługi we własnym imieniu, ale na rzecz osób trzecich, co na mocy art. 8 ust. 2a ustawy o VAT czyni ją podatnikiem VAT, a dotacja stanowi wynagrodzenie za usługę podlegającą opodatkowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, podzielając stanowisko analogicznych wyroków innych sądów, uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd uznał, że do opisanej sytuacji nie ma zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy o VAT, a gmina działa w charakterze organu władzy publicznej, realizując zadania własne w zakresie ochrony środowiska, co wyłącza ją z kręgu podatników VAT na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. Sąd podkreślił, że z wniosku nie wynika, aby dotacja była bezpośrednio powiązana z ceną konkretnej usługi świadczonej na rzecz mieszkańców ani że miała na nią wpływ. Dotacja miała charakter ogólny, kosztowy i stanowiła refundację poniesionych wydatków, a nie wynagrodzenie za świadczenie podlegające opodatkowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, dotacja otrzymana przez gminę na realizację zadania własnego w zakresie ochrony środowiska nie stanowi podstawy opodatkowania VAT, a gmina nie działa w tym przypadku jako podatnik VAT.

Uzasadnienie

Gmina realizuje zadanie własne w charakterze organu władzy publicznej, a dotacja ma charakter refundacji kosztów, a nie wynagrodzenia za usługę podlegającą opodatkowaniu VAT. Brak jest bezpośredniego związku dotacji z ceną konkretnej usługi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.p.t.u. art. 15 § ust. 6

Ustawa o podatku od towarów i usług

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 8 § ust. 2a

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 29a § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 5 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o samorządzie gminnym

p.o.ś. art. 400a § ust. 1 pkt 8

Ustawa Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 403 § ust. 2

Ustawa Prawo ochrony środowiska

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 57a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 121 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 14h

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 2a

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 14c § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 14b § § 3

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Gmina realizuje zadanie własne w zakresie ochrony środowiska, a nie świadczy usług w ramach działalności gospodarczej. Dotacja ma charakter refundacji poniesionych kosztów, a nie dopłaty do ceny usługi, co wyklucza jej opodatkowanie VAT. Gmina działa jako organ władzy publicznej, co wyłącza ją z kręgu podatników VAT na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy o VAT.

Odrzucone argumenty

Gmina nabywa usługi od wykonawcy we własnym imieniu, ale na rzecz osób trzecich, co czyni ją podatnikiem VAT na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy o VAT. Dotacja stanowi wynagrodzenie za usługę świadczoną przez gminę na rzecz mieszkańców, podlegającą opodatkowaniu VAT.

Godne uwagi sformułowania

dotacja ma charakter kosztowy, a nie dopłaty do ceny świadczonej usługi gmina działa w charakterze organu władzy publicznej, a nie podatnika VAT brak bezpośredniego związku dotacji z ceną konkretnej, świadczonej usługi

Skład orzekający

Cezary Koziński

sprawozdawca

Joanna Tarno

przewodniczący

Paweł Janicki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania VAT dotacji otrzymywanych przez jednostki samorządu terytorialnego na realizację zadań własnych, w szczególności w kontekście wyłączenia z kręgu podatników VAT organów władzy publicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z usuwaniem azbestu i finansowaniem z WFOŚiGW. Kluczowe jest ustalenie charakteru dotacji (refundacja kosztów vs. dopłata do ceny) oraz roli gminy (organ władzy vs. podatnik VAT).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dla samorządów: możliwości odliczania VAT od wydatków związanych z realizacją zadań publicznych finansowanych z dotacji. Wyrok stanowi istotny precedens dla interpretacji przepisów VAT w kontekście zadań własnych gmin.

Gmina nie zapłaci VAT od dotacji na usuwanie azbestu – kluczowe orzeczenie dla samorządów!

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 560/19 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2019-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Cezary Koziński /sprawozdawca/
Joanna Tarno /przewodniczący/
Paweł Janicki
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
I FSK 376/20 - Wyrok NSA z 2023-10-26
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2174
art. 8 ust. 2a, art. 15 ust. 6, art. 29a ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Gminy P. na indywidualną interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 4 czerwca 2019 r. nr 0113-KDIPT1-1.4012.164.2019.2.RG w przedmiocie przepisów prawa podatkowego w sprawie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 680 ( słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
We wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej Gmina P. przedstawiła zdarzenie przyszłe wskazując, że planuje realizować zadanie ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Ł. oraz częściowo ze środków własnych. Realizacja zadania o nazwie "Usunięcie i Unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest z terenu Gminy P. w 2019 roku" uzależniona jest od otrzymanego dofinansowania ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Ł. Zadanie nie zostanie wykonane w przypadku braku przyznanych środków. Wysokość dofinansowania uzyskana na zadanie to 90%, a pozostałe 10% to wkład własny gminy i jest on uzależniony od ilości podmiotów, które biorą udział w zadaniu. Przyznane dofinansowanie jest przeznaczone wyłącznie na zadanie "Usuniecie i Unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest z terenu Gminy P. w 2019" i nie może zostać przeznaczone na inny cel. W przypadku niezrealizowania zadania środki finansowe nie są wypłacane. Wnioskodawca, czyli Gmina P. rozlicza się z otrzymanych środków po realizacji zadania z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska w Ł. przedstawiając fakturę VAT otrzymaną od Wykonawcy. Wykonawca zostanie wyłoniony w trakcie zapytania ofertowego przeprowadzonego przez Gminę P., następnie firma z najlepszą ofertą podpisze umowę z wnioskodawcą, czyli Gminą P. Uczestnicy projektu nie wnoszą na rzecz Gminy P. jakichkolwiek wpłat z tytułu realizacji zadania oraz nie zawierają żadnych umów na wykonanie prac w ramach ww. zadania. Zadanie będzie polegało na demontażu i usunięciu wyrobów zawierających azbest z nieruchomości znajdujących się na terenie Gminy P. Powyższe zadanie nie jest związane z działalnością opodatkowaną (art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług). Gmina P. z tytułu demontażu, usuwania i utylizacji wyrobów azbestowych nie będzie uzyskiwać żadnych przychodów i dochodów.
W związku z tak opisanym zdarzeniem przyszłym Gmina zadała pytanie – czy Gmina P. w odniesieniu do planowanego zadania ma prawną możliwość do odliczenia podatku VAT?
Zdaniem wnioskodawcy, Gmina P. nie ma prawnej możliwości odliczenia podatku VAT, gdyż powyższe zadanie nie jest związane z działalnością opodatkowaną (art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług) i gmina P. nie uzyska żadnych dochodów. Przewidziane do realizacji zadanie należy do zadań własnych gminy, o których mowa wart. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019, poz. 506) - zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej.
W interpretacji indywidualnej z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał powyższe stanowisko Gminy P. za nieprawidłowe.
Organ podatkowy wskazał, iż dla określenia, czy dane dotacje (subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze) są, czy też nie są opodatkowane, istotne są szczegółowe warunki ich przyznawania, określające cele realizowanego w określonej formie dofinansowania. Kryterium uznania dotacji za stanowiącą podstawę opodatkowania, jest zatem stwierdzenie, że dotacja dokonywana jest w celu sfinansowania konkretnej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast dotacje niedające się powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie stanowią podstawy opodatkowania w rozumieniu przepisu art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2018 r., poz. 2174 ze zm. – dalej: "ustawa o VAT"). Nie jest więc podstawą opodatkowania ogólna dotacja (subwencja, inna dopłata o podobnym charakterze) uzyskana przez podatnika, niezwiązana z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. W przypadku natomiast, gdy podatnik otrzymuje dofinansowanie, które jest związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taką należy zaliczyć do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
W ocenie Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, w analizowanym przypadku będziemy mieć do czynienia z czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT (tj. odsprzedażą usług zakupionych przez Gminę od wyspecjalizowanego podmiotu na rzecz właścicieli nieruchomości znajdujących się na terenie Gminy), a nie z realizacją zadań własnych przez Gminę w charakterze organu władzy publicznej. Gmina bowiem nabędzie przedmiotowe usługi od wyłonionego wykonawcy zadania we własnym imieniu, ale na rzecz osób trzecich, a więc stosownie do art. 8 ust. 2a ustawy o VAT, zawierając umowę z wykonawcą na świadczenie ww. usług, będzie wchodziła w rolę podmiotu świadczącego usługę. Sam fakt, że Gmina nie będzie zawierała z właścicielami nieruchomości umów na realizację ww. zadania nie powoduje, że Gmina w tym przypadku będzie działać jako organ publiczny realizujący zadania własne.
Organ podatkowy zauważył, że środki finansowe pozyskane przez Gminę z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, w tym przypadku są przeznaczone na realizację konkretnego zadania (projektu) polegającego na demontażu j usunięciu wyrobów zawierających azbest z nieruchomości znajdujących się na terenie Gminy P. W konsekwencji środki te należy uznać za wynagrodzenie z tytułu świadczenia usługi przez Gminę na rzecz właścicieli nieruchomości, uiszczane przez podmiot trzeci (tj. podmiot dokonujący dofinansowania). Otrzymana dotacja pokryje 90% ceny usługi świadczonej przez Gminę (właściciele nieruchomości nie będą dokonywać na rzecz Gminy żadnej zapłaty za usunięcie, unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest, pozostała część kosztów związanych z usuwaniem azbestu stanowi wkład własny Gminy). Jak wynika z opisu sprawy przyznane dofinansowanie jest przeznaczone wyłącznie na zadanie "Usunięcie i Unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest z terenu Gminy P. w 2019 roku" i nie może zostać przeznaczone na inny cel. Skoro więc ostateczny odbiorca usługi nie będzie musiał za tę usługę płacić z powodu przyznanego dofinansowania, to należy stwierdzić, że dofinansowanie to będzie bezpośrednio wpływało na cenę świadczonej usługi, gdyż pozwoli usługobiorcy korzystać z niej za darmo. Zatem wnioskodawca świadcząc usługi w zakresie usunięcia i unieszkodliwiania wyrobów zawierających azbest, będzie działał jako podatnik w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, prowadzący działalność gospodarczą zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy, w zakresie, w jakim będzie realizował ww. zadanie oraz nie będzie korzystał z wyłączenia od podatku na podstawie przepisu art. 15 ust. 6 ustawy.
W związku z powyższym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że usługi w zakresie usunięcia i unieszkodliwiania wyrobów zawierających azbest będą stanowić odpłatne świadczenia usług, które - zgodnie z przywołanym art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT- będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a Gmina, w związku z ww. czynnościami będzie występować w charakterze podatnika tego podatku. W konsekwencji, wnioskodawca będzie miał prawo do odliczenia podatku naliczonego w związku z realizacją zadania o nazwie "Usunięcie i Unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest z terenu Gminy P. w 2019 roku", pod warunkiem niezaistnienia innych przesłanek negatywnych wymienionych w art. 88 ustawy o VAT.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Gmina P. wniosła o uchylenie powyższej interpretacji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając zaskarżonej interpretacji naruszenie:
- art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, poprzez jego błędną interpretację prowadzącą do wniosku, że otrzymana przez Gminę P. dotacja na pokrycie kosztów projektu stanowi jednocześnie zapłatę za usługę oraz ma ona bezwzględny i bezpośredni wpływ na cenę świadczonych przez Gminę P. usług, a tym samym podlega opodatkowaniu VAT, w sytuacji gdy nie ma ona bezpośredniego wpływu na cenę świadczonych przez nią usług;
- art. 15 ust. 6 ustawy o VAT w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez jego błędną wykładnię i bezzasadne uznanie, iż w realiach przedmiotowej sprawy Gmina P. nie będzie korzystała z wyłączenia od podatku na podstawie w ww. przepisu, w sytuacji gdy prawidłowa analiza okoliczności sprawy prowadzi do jednoznacznego uznania, iż Gmina P. w ramach przedsięwzięcia objętego treścią interpretacji indywidualnej działa (występuje) w charakterze organu władzy publicznej, a nadto w takim właśnie charakterze realizuje ww. zadanie, jako jeden z elementów zadań własnych gmin, tj. spraw z zakresu ochrony środowiska oraz ochrony zdrowia;
- art 121 § 1 w zw. z art. 14h oraz art. 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, poprzez działanie naruszające zasadę pogłębiania zaufania do organów, ze względu na brak merytorycznej poprawności i staranności działania organu, w tym w szczególności przyjęcie stanowiska odmiennego od prezentowanego dotychczas przez organ w wydanych w analogicznych stanach faktycznych interpretacjach indywidualnych;
- art. 14c § 1 w zw. art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, poprzez udzielenie odpowiedzi w oparciu o błędne ustosunkowanie się do zaprezentowanych przez Gminę elementów stanu faktycznego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał wniesioną skargę za zasadną.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. W myśl art. 57a P.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej interpretacji w zakresie i według kryteriów określonych powołanymi wyżej przepisami, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że analogiczny spór prawny, w zbliżonym stanie faktycznym, był przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokami z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 185/19 oraz z dnia 17 września 2019 r. I SA/Bd 401/19 uchylił indywidualne interpretacje organu, przyznając rację wnioskodawcy. Skład rozpoznający niniejszą skargę podziela stanowisko zawarte w tych wyrokach.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów, na podstawie art. 7 ust. 1 tej ustawy, rozumieć należy przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Z kolei według art. 8 ust. 1 ustawy o VAT przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.
Natomiast w myśl art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2-5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5 jest wszystko co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Powołany przepis odpowiada art. 73 dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zgodnie z którym podstawą opodatkowania jest w odniesieniu do dostaw towarów i usług innych niż wymienione w art. 74-77, wszystko co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług, od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia.
Dokonując wykładni art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, w tym użytego w nim pojęcia "dotacja mająca bezpośredni wpływ na cenę", należy odwołać się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w szczególności do wyroków w sprawach C-184/00 (Office de produits wallons ASBF przeciwko Państwu Belgijskiemu) oraz C-381/01 (Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Włoskiej).
W pierwszym z przywołanych wyroków Trybunał stwierdził, że dotacje na pokrycie części kosztów prowadzenia działalności niemal zawsze mają wpływ na kalkulowaną na bazie kosztów cenę towarów i usług dostarczanych/świadczonych przez podmiot dotowany. W takim zakresie, w jakim oferuje on określone towary lub usługi, może on zazwyczaj oferować je po cenach, których nie byłby w stanie zaproponować, gdyby musiał jednocześnie pokryć swoje koszty i osiągnąć zysk. Jednakże sam fakt, że dotacja może mieć wpływ na cenę towarów lub usług dostarczanych lub świadczonych przez podmiot dotowany nie wystarcza, by dotacja ta podlegała opodatkowaniu. Aby dotacja była bezpośrednio powiązana z ceną takich dostaw konieczne jest także, by była ona wypłacana danemu podmiotowi bezpośrednio w celu umożliwienia mu dostarczania określonych towarów lub świadczenia określonych usług. Jedynie w tym przypadku dotację należy uznać za wynagrodzenie za dostawę towarów lub świadczenie usług, a w konsekwencji za podlegającą opodatkowaniu.
Dalej Trybunał argumentował, że nie jest konieczne aby cena towarów lub usług, bądź część tej ceny, została ustalona. Wystarczy, by możliwe było jej ustalenie. Cena, jaką płaci nabywca, musi być ustalana w taki sposób, że zmniejsza się ona w proporcji do dotacji przyznanej sprzedawcy towarów lub świadczącemu usługi, co zatem stanowi element ustalania ceny, jakiej żąda ten ostatni. Należy obiektywnie zbadać, czy fakt, iż dotacja jest wypłacana sprzedawcy lub świadczącemu, pozwala mu sprzedawać towary lub świadczyć usługi po cenie niższej, niż musiałby on żądać w braku tej dotacji. Trybunał zauważył, że w świetle faktu, iż beneficjent wykonuje szereg czynności należy zweryfikować, czy każda z tych czynności daje podstawę do konkretnej i identyfikowalnej płatności, czy też dotacja jest wypłacana globalnie na pokrycie ogólnych kosztów działalności. W każdym razie, jedynie część dotacji identyfikowana jako wynagrodzenie za dostawę podlegającą opodatkowaniu może podlegać VAT.
W celu ustalenia, czy dotacja stanowi część wynagrodzenia i w jakiej części, należy m.in. porównać cenę sprzedaży towaru i cenę towaru skalkulowaną na podstawie poniesionych kosztów. Nie jest przy tym konieczne, by dotacja odpowiadała bezpośrednio zmniejszeniu ceny dostarczanych towarów, wystarczy by relacja pomiędzy zmniejszeniem ceny a dotacją, która może być wyrażana ryczałtowo, była istotna (por. J. Martini, Ł. Karpiesiuk, VAT w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Warszawa 2005, s. 265-269).
W kolejnym z wymienionych wyroków Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że aby subwencja była bezpośrednio związana z ceną danej transakcji powinna być ona przede wszystkim przyznawana konkretnie podmiotowi subwencjonowanemu po to, by dostarczał on określony towar lub wykonywał określoną usługę. Jedynie w tym przypadku subwencja może być uznana za świadczenie wzajemne względem dostawy towaru lub świadczonej usługi, a w związku z tym podlegać opodatkowaniu. Niezbędne jest również, by cena, którą ma zapłacić nabywca lub usługobiorca, była ustalona w taki sposób, by zmniejszała się w stosunku odpowiadającym subwencji przyznanej sprzedawcy towarów lub świadczącemu usługi, która stanowiłaby zatem element determinujący ceny, jakiej ten ostatni żąda. Należy zatem zbadać, czy okoliczność, że subwencja jest przyznawana sprzedawcy lub świadczącemu usługi, pozwala mu obiektywnie na sprzedaż towarów lub świadczenie usług po cenie niższej od tej, której by żądał, gdyby nie otrzymał subwencji. Powinno być w każdym razie możliwe zidentyfikowanie świadczenia wzajemnego, które stanowi subwencja.
Dokonując syntezy przedstawionych poglądów należy przyjąć, że dla uznania dotacji za zwiększającą podstawę opodatkowania konieczne jest stwierdzenie, że jest ona dokonywana w celu sfinansowania konkretnej czynności opodatkowanej i odpowiada całości lub części wynagrodzenia z tytułu tej czynności, czyli jest związana z konkretną, oznaczoną dostawą lub usługą. Inaczej mówiąc, dotacja będzie podlegać opodatkowaniu VAT, gdy przy jej uwzględnieniu świadczenie będzie mieć niższą cenę o konkretną kwotę, natomiast bezpośredni wpływ na cenę zachodzi wtedy, gdy da się przyporządkować dotację konkretnej usłudze i jednocześnie dofinansowuje ona sprzedaż tych usług. Otrzymana dotacja nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jeżeli brak jest elementu bezpośredniego związku dotacji z ceną konkretnej, świadczonej usługi (możliwości alokacji dotacji w cenie usługi).
W wydanej interpretacji organ przyjął, że w analizowanym przypadku mamy do czynienia z czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, a nie z realizacją zadań własnych przez Gminę w charakterze organu władzy publicznej. Gmina bowiem nabywa przedmiotowe usługi od firmy zajmującej się usuwaniem tego typu odpadów we własnym imieniu, ale na rzecz osób trzecich (podmiotów posiadających tytuł prawny do dysponowania nieruchomościami z terenu Gminy), a więc stosownie do art. 8 ust. 2a ustawy o VAT, zawierając umowę z wykonawcą na świadczenie ww. usługi wchodzi w rolę podmiotu świadczącego usługę. Konsekwencją powyższego jest, że Gmina występuje w ramach tej czynności jako podatnik podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, a świadczone na rzecz mieszkańców usługi wykonywać będzie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.
Zdaniem Sądu do opisanej sytuacji nie ma zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy o VAT, który zasadniczo doprecyzowuje uregulowanie dotyczące świadczenia usług, o których mowa w art. 8 ust. 1 tej ustawy, w zakresie tzw. refakturowania, czyli odprzedaży usług. Przeciwnie, skarżąca wskazała, że w ramach zadań własnych realizuje projekt polegający na usuwaniu i unieszkodliwianiu wyrobów zawierających azbest z terenu administracyjnego Gminy, co istotnie znajduje odzwierciedlenie w treści przepisów podanych we wniosku, regulujących zadania własne gminy (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 403 ust. 2 i art. 400a ust. 1 pkt 8 ustawy Prawo ochrony środowiska). Należy podkreślić, że w myśl art. 15 ust. 6 ustawy o VAT nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Poza tym, z wniosku nie wynika, że otrzymaną dotację można powiązać ze świadczeniem odpłatnych usług na rzecz mieszkańców, czy innych podmiotów posiadających tytuł prawny do dysponowania nieruchomościami z terenu Gminy oraz, że dotacja ma wpływ na cenę za świadczoną usługę. Świadczenie Gminy miało charakter jednorazowy, nieodpłatny i związane było z realizacją zadań własnych w dziedzinie ochrony środowiska.
Z wniosku nie wynika też czy faktycznie zachodziła wyraźna, ekonomiczna zależność pomiędzy dotacją, a wykonaną usługą i jej ceną oraz czy i w jaki sposób skalkulowano cenę za wykonaną usługę. Rozważania organu w tym zakresie opierają się na domniemaniach, a nie na przedstawionym stanie faktycznym sprawy.
Wniosek nie wskazuje również, że dotacja w niniejszej sprawie odnosi się do ceny konkretnego towaru, czy usługi, ale przeciwnie, że ma charakter ogólny, odnosi się do realizacji projektu jako pewnej całości i ma charakter kosztowy. Dotacja nie jest związana z odpłatnym świadczeniem przez Gminę na rzecz podmiotów posiadających tytuł prawny do dysponowania nieruchomościami z terenu Gminy i nie ma wpływu na cenę świadczenia. Dotacją pokrywane są tylko koszty związane z realizacją zadania własnego w zakresie usuwania oraz unieszkodliwiania wyrobów zawierających azbest. Przyznane Gminie dofinansowanie nie będzie więc stanowiło dopłaty do ceny świadczonych usług, lecz zwrot poniesionych wydatków. Dotacja ma zatem charakter zakupowy, a skarżąca nie otrzyma sfinansowanego dotacją wynagrodzenia za świadczone usługi w rozumieniu przepisów ustawy o VAT, lecz częściową refundację poniesionych kosztów.
Skoro zatem Gmina organizując usuwanie i unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest z terenu administracyjnego Gminy nie występuje w charakterze podatnika VAT i nie świadczy usług podlegający opodatkowaniu VAT na rzecz podmiotów posiadających tytuł prawny do dysponowania nieruchomościami, a nabytych od wykonawcy usług nie wykorzystuje do czynności opodatkowanych VAT, to nie przysługuje jej prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, wynikającego z faktur związanych z realizacją tego zadania. Stanowisko przeciwne organu jest zatem nieprawidłowe.
W tej sytuacji, zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 15 ust. 6 i art. 29a ust. 1 ustawy o VAT Sąd uznał za zasadne.
Rozpoznając ponownie wniosek skarżącej Gminy, organ interpretacyjny uwzględni w swoich rozważaniach pogląd prawny zawarty w niniejszym uzasadnieniu.
Z powyższych względów na podstawie art. 146 § 1, art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.
dc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI