I SA/Łd 553/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że dostawa towarów na rzecz oszusta, który wszedł w posiadanie towarów w wyniku przestępstwa, nie stanowi wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów podlegającej opodatkowaniu VAT.
Sprawa dotyczyła podatniczki, która padła ofiarą oszustwa podczas próby sprzedaży dzianin włoskiej spółce. Osoba podająca się za przedstawiciela spółki wyłudziła towar, a następnie spółka zaprzeczyła jakiejkolwiek transakcji. Podatniczka złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Dyrektor KIS uznał, że nawet w sytuacji oszustwa, jeśli towar został fizycznie przekazany i wywieziony do innego kraju UE, jest to wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów podlegająca VAT. WSA uchylił tę interpretację, stwierdzając, że brak jest woli przeniesienia prawa do rozporządzania towarem na rzecz oszusta, a transakcja nie może być uznana za skuteczną dostawę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczącą opodatkowania podatkiem VAT dostawy towarów w sytuacji oszustwa. Podatniczka, prowadząca działalność w zakresie produkcji dzianin, nawiązała kontakt z rzekomym przedstawicielem włoskiej spółki, który zamówił towar. Mimo dopełnienia wszelkich formalności, w tym weryfikacji kontrahenta i ubezpieczenia należności, okazało się, że osoba ta działała pod podszyciem, a włoska spółka zaprzeczyła zawarciu jakiejkolwiek umowy i otrzymaniu towaru. Towar został wywieziony do Włoch, ale zapłata nie nastąpiła, a podatniczka złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Dyrektor KIS uznał, że nawet w takiej sytuacji, gdy towar został fizycznie wywieziony do innego kraju UE, jest to wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów podlegająca opodatkowaniu VAT, ponieważ ustawa nie uzależnia opodatkowania od otrzymania zapłaty. Sąd administracyjny nie zgodził się z tym stanowiskiem. Podkreślił, że kluczowym elementem dostawy towarów jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, co wymaga woli przekazania władztwa nad rzeczą znanemu kontrahentowi. W sytuacji oszustwa, gdy towar trafia w ręce nieznanego sprawcy na skutek przestępstwa, nie można mówić o skutecznym przeniesieniu prawa do rozporządzania towarem. Sąd uznał, że organ pominął istotne okoliczności faktyczne i błędnie zinterpretował przepisy, uchylając zaskarżoną interpretację.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, taka dostawa nie stanowi wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów podlegającej opodatkowaniu VAT, ponieważ nie doszło do skutecznego przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel na rzecz oszusta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowym elementem dostawy towarów jest wola przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel na rzecz znanego kontrahenta. W sytuacji oszustwa, gdy towar trafia w ręce nieznanego sprawcy na skutek przestępstwa, nie można mówić o skutecznym przeniesieniu tego prawa, a tym samym o dostawie podlegającej opodatkowaniu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
ustawa VAT art. 5 § 1 pkt 5
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa VAT art. 7 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa VAT art. 13 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
ustawa VAT art. 6 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa VAT art. 2 § 22
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa VAT art. 22
Ustawa o podatku od towarów i usług
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 57a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 294 § 1
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
W sytuacji oszustwa, gdy towar został wyłudzony i nie doszło do woli przeniesienia prawa do rozporządzania towarem na rzecz znanego kontrahenta, nie można mówić o skutecznej dostawie towarów podlegającej opodatkowaniu VAT. Przeniesienie posiadania towaru na skutek przestępstwa nie jest równoznaczne z przeniesieniem prawa do rozporządzania towarem jak właściciel w rozumieniu przepisów ustawy o VAT.
Odrzucone argumenty
Dyrektor KIS argumentował, że nawet w przypadku oszustwa, jeśli towar został fizycznie wywieziony do innego kraju UE, jest to wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów podlegająca opodatkowaniu VAT, ponieważ ustawa nie uzależnia opodatkowania od otrzymania zapłaty.
Godne uwagi sformułowania
nie można przyjąć, jak uczynił to organ, iż strona przeniosła prawo do rozporządzania towarem. nie do pomyślenia jest w demokratycznym państwie prawa przekonanie, że w wyniku przedmiotowej czynności przeniesiono prawo do rozporządzania towarem na rzecz oszusta. nie można przenieść prawa do rozporządzania towarem na nieznany, nieustalony podmiot
Skład orzekający
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
sprawozdawca
Bożena Kasprzak
przewodniczący
Wiktor Jarzębowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów w sytuacjach oszustwa i wyłudzenia, podkreślenie znaczenia woli przeniesienia prawa do rozporządzania towarem oraz ochrony obrotu gospodarczego przed skutkami przestępstw."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym doszło do oszustwa. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do sytuacji, gdzie wątpliwości co do transakcji nie wynikają z przestępstwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak prawo podatkowe radzi sobie z sytuacjami oszustwa i wyłudzenia, co jest problemem dotykającym wielu przedsiębiorców. Pokazuje też, jak sąd potrafi stanąć w obronie podatnika w obliczu nieuczciwych praktyk.
“Czy oszustwo zwalnia z VAT? Sąd administracyjny wyjaśnia, kiedy dostawa towarów nie jest opodatkowana.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Łd 553/23 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2023-09-21 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-07-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Agnieszka Gortych-Ratajczyk /sprawozdawca/ Bożena Kasprzak /przewodniczący/ Wiktor Jarzębowski Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług 6560 Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną interpretację Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 106 art. 5 ust. 1 pkt 5, art. 7 ust. 1, art. 13 ust. 1 ust. 2 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędziowie: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Asesor WSA Agnieszka Gortych - Ratajczyk (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skargi M. M. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 5 czerwca 2023 r. nr 0113-KDIPT1-2.4012.246.2023.2.JSZ w przedmiocie podatku od towarów i usług. 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną interpretacją indywidualną z dnia 5 czerwca 2023 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że stanowisko M. M. w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe. Jak wynika z opisu stanu faktycznego: Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie produkcji dzianin. Podczas targów branżowych, na których wnioskodawca był wystawcą, przedstawiciele strony nawiązali kontakt z osobą, która podawała się za działającą w imieniu spółki z Włoch, będącej producentem i dystrybutorem tkanin. Spółka włoska była zainteresowana nabyciem produktów wytwarzanych przez wnioskodawcę tj. dzianiny pod nazwą markizeta. Wnioskodawca prowadził korespondencję mailową z osobą posługującą się pieczątkami firmowymi i podpisami przyszłego rzekomego odbiorcy oraz telefoniczną – z osobą poznaną w trakcie targów, która miała reprezentować spółkę włoską. Strony ustaliły warunki przyszłej transakcji, mającej polegać na sprzedaży dzianiny bawełnianej na rzecz spółki włoskiej. Strony ustaliły, że płatność za dostawę towarów zostanie dokonana w terminie 30 dni po dokonaniu dostawy. Dla zabezpieczenia interesów wnioskodawcy płatność miała zostać objęta ubezpieczeniem należności handlowych oferowanym przez jedno z towarzystw ubezpieczeniowych, które pozytywnie oceniło jej wiarygodność finansową. Wnioskodawca ubezpieczył więc należności handlowe od włoskiej spółki. Warunki zamówienia, tj. warunki płatności, rodzaj i ilość towaru, warunki transportu oraz termin realizacji zostały potwierdzone ostemplowanym oraz podpisanym potwierdzeniem zamówienia, które zostało przesłane w formie skanu z adresu e-mail osoby podającej się za reprezentanta spółki z Włoch. Na zamówieniu widoczna była pieczęć podmiotu zamawiającego tj. spółki z Włoch oraz parafa. Zgodnie z ustaleniami transport towaru do Włoch leżał po stronie wnioskodawcy i został dokonany przez wynajętą firmę przewozową. Towar dostarczono na adres wskazany przez osobę podającą się za reprezentanta spółki włoskiej. Pod wskazanym adresem towar został odebrany, odbiór potwierdzono podpisem oraz pieczęcią nabywcy na dokumencie CMR, jak również na pisemnym oświadczeniu o odbiorze towaru. Zgodnie z przyjętą przez wnioskodawcę polityką, spółka włoska została zweryfikowana w systemie VIES, a także telefonicznie spółka z Włoch potwierdziła, iż jest podmiotem wielooddziałowym i zawiera kontrakty handlowe z jednostkami z całej Europy. W związku z brakiem zapłaty za towar w przewidzianym terminie wnioskodawca skontaktował się z włoską spółką w celu ponaglenia uregulowania należności. Włoski podmiot poinformował stronę polską, że osoba z którą wnioskodawca współpracował nigdy nie reprezentowała ich firmy, podmiot ten nigdy nie zamawiał markizety, jak również nie otrzymał faktur za zakup towaru, w związku z czym nie jest zobowiązany do ich zapłaty. W wyniku powyższych okoliczności wnioskodawca złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa do Prokuratury Rejonowej Ł.-G., tj. m.in. oszustwa i otrzymał zawiadomienie o wszczęciu śledztwa o czyn z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk. Wnioskodawca nigdy nie otrzymał zapłaty za wysłany towar, którego nie udało się również odzyskać. W odpowiedzi na wezwanie organu do uzupełnienia wniosku strona dodatkowo wyjaśniła, iż z kontrahentem poznała się osobiście na międzynarodowych targach tekstylnych F w N.; otrzymała od klienta imienną wizytówkę z danymi personalnymi (w tym stanowisko, nr telefonu adres email) oraz danymi firmy. Na temat firmy strona wyszukała liczne informacje w internecie wskazujące, że jest to duża, wielooddziałowa firma działająca w branży tekstylnej. Dane na wizytówce i na stronie firmy były tożsame. Istnienie firmy oraz możliwości udzielenia jej kredytu kupieckiego zostały potwierdzone przez międzynarodową firmę ubezpieczającą należności C.. Dodatkowo strona kontrolowała dokumenty, które kontrahent odsyłał, w szczególności zamówienia, skan podpisanej faktury pro forma oraz dokumenty przewozowe. Wszystkie te dokumenty opatrzone były podpisem i pieczęcią firmową zgodną z podanymi przez kontrahenta danymi. Ostatnią czynnością sprawdzającą było potwierdzenie numeru VAT (VIES) przed wysyłką towaru. Strona nie podejmowała próby uzyskania odszkodowania. Faktury dokumentujące transakcję zostały przesłane i doręczone drogą elektroniczną na adres wskazany w zamówieniu i podczas korespondencji mailowej. Ponadto oryginały zostały dostarczone wraz z dostawą towaru. Od przewoźnika strona otrzymała kopie CRM, packing list oraz specyfikację dostawy, dokumenty zwrotne są opatrzone pieczęcią firmową, datą i podpisem odbiorcy. Strona oświadczyła, iż niezwłocznie po uzyskaniu informacji o możliwości zaistnienia oszustwa złożyła zawiadomienie w Komendzie Wojewódzkiej Policji na ul. [...] w Ł.. Jednocześnie w porozumieniu z Policją prowadziła dalsze rozmowy handlowe i upozorowała kolejną dostawę na ten sam adres, tak, żeby ewentualnie umożliwić policji włoskiej podjęcie interwencji podczas tej rzekomej dostawy. W piśmie z dnia 30.12.2022 r. Prokuratura Rejonowa Ł.-G. poinformowała o zawieszeniu śledztwa w związku z koniecznością wykonania czynności na terenie Republiki Włoch oraz wydaniem Europejskiego Nakazu Dochodzeniowego, dalsze czynności będą podjęte po uzyskaniu materiałów z międzynarodowej pomocy prawnej. Na tle przedstawionego stanu faktycznego wnioskodawczyni sformułowała pytanie: Czy w zaistniałej sytuacji można uznać dostawę towarów na rzecz oszusta, jako transakcję opodatkowaną podatkiem VAT? Zdaniem wnioskodawczyni, kradzież towaru nie jest czynnością opodatkowaną VAT, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 931 ze zm.) dalej: ustawy VAT. Zgodnie z art. 5 ust. 1 punkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy VAT, przez dostawę towarów rozumie się odpłatne przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Aby zatem transakcja stanowiła dostawę w rozumieniu ustawy musi mieć charakter odpłatny i przenosić na inny podmiot prawo do rozporządzania towarami. W niniejszym stanie faktycznym, wnioskodawca, jako właściciel towarów, nie dokonał przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel na podmiot, który ten towar ukradł. Wolą wnioskodawcy było zawarcie umowy ze spółką włoską, której nazwa widnieje na fakturze. Do takiej transakcji jednak nie doszło, co potwierdziła spółka włoska, która potwierdziła, że nie zawarły umowy z wnioskodawcą i nie otrzymała od niego żadnych towarów. Należy podkreślić, że spółka dochowała należytej staranności w realizacji ww. zamówienia. Towar jednak został wyłudzony i przejęty przez osobę, która podszywała się pod spółkę włoską. Na skutek nielegalnego działania osoby podszywającej się pod włoską spółkę, wnioskodawca został pozbawiony prawa do dysponowania towarem. Wnioskodawca nie uzyskał z tego tytułu ani zapłaty, ani też nie może tego towaru sprzedać, gdyż nie został on zwrócony. Odwołując się do orzecznictwa TSUE oraz sądów administracyjnych (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 14 lipca 2005 r., sygn. C-435/03; wyroki WSA: w Warszawie z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1123/12; w Łodzi z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1521/08, w Łodzi z dnia 27 kwietnia 2021 roku, sygn. akt I SA/Łd 171/21) strona stoi na stanowisku, że w przypadku oszustwa, którego skutkiem była kradzież towaru, nie doszło do jego dostawy, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy VAT. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej poddając analizie wskazane przez stronę przepisy w kontekście przedstawionego stanu faktycznego, jako nieprawidłowe ocenił stanowisko wnioskodawcy. Wskazując na treść przepisów art. 5 ust. 1, art. 6 pkt 2, art. 7 ust. 1, art. 2 pkt 22, art. 13, art. 22 ustawy VAT oraz mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy Dyrektor KIS stwierdził, że w ramach prowadzonej działalności strona dokonała dostawy towarów, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W przedmiotowej sprawie miała miejsce wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 13 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy VAT. Z okoliczności sprawy zdaniem organu wynika, że została zrealizowana dostawa towarów, w ramach której nastąpił wywóz towarów z terytorium kraju na terytorium innego państwa członkowskiego UE (Włochy). Co prawda dostawa ta nastąpiła na rzecz innego podmiotu niż wskazuje na to prowadzona przez stronę korespondencja, a w konsekwencji wystawione przez stronę faktury. Niemniej jednak nie zmienia to faktu, że dostawa towarów miała miejsce. Okoliczność, że strona nie otrzymała zapłaty za dokonane dostawy, gdyż przedstawiciel (osoba) zamawiająca towar podszyła się pod kontrahenta, który zamówienia nie dokonał nie wpływa na opodatkowanie samej czynności. Ustawa o podatku od towarów i usług nie uzależnia opodatkowania czynności od otrzymania zapłaty. W analizowanym przypadku sama dostawa towarów, rozumiana jako przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, miała miejsce, co potwierdza strona wskazując, że wysłany towar dostarczono na adres wskazany przez osobę podającą się za reprezentanta spółki włoskiej. Pod wskazanym adresem towar został odebrany, odbiór potwierdzono podpisem oraz pieczęcią nabywcy na dokumencie CMR, jak również na pisemnym oświadczeniu o odbiorze towaru. Zatem podmiot, który zamówił towar uzyskał de facto możliwość korzystania z tych towarów tak jak właściciel. Ponadto, ujawnienie okoliczności, że najprawdopodobniej strona padła ofiarą oszustwa nastąpiło po dokonaniu transakcji i po tym jak towary zostały przemieszczone z Polski na terytorium innego państwa członkowskiego UE. Tym samym dokonanej transakcji nie można uznać za czynność niebędącą przedmiotem prawnie skuteczne umowy. Należy zatem stwierdzić, że w niniejszej sprawie została zrealizowana dostawa towarów, w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy VAT na rzecz podmiotu innego niż ten, na który została wystawiona faktura. Przy tym, w wyniku dokonanej dostawy nastąpił wywóz towarów na terytorium państwa członkowskiego UE inne niż terytorium kraju. Zatem doszło do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, o której mowa w art. 13 ust. 1 ustawy VAT podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na terytorium kraju, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy VAT. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, M. M. zarzuciła zaskarżonej interpretacji naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 13 ust. 1 oraz art. 6 pkt 2 ustawy VAT poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ podatkowy, że przeniesienie posiadania towarów w okolicznościach noszących znamiona przestępstwa oszustwa lub kradzieży, wyczerpuje definicję wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, podczas gdy w stanie faktycznym podanym we wniosku o interpretację indywidualną nie doszło do skutecznego zawarcia żadnej umowy skutecznie przenoszącej prawo własności do towarów, gdyż do przeniesienia posiadania towarów doszło na skutek przestępstwa, a więc nie doszło do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej podtrzymując argumentację zaskarżonej interpretacji podatkowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 146 § 1 i przy odpowiednim zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uchyla zaskarżoną interpretację w razie stwierdzenia, że narusza ona przepisy prawa materialnego lub procesowego w sposób - odpowiednio - mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania. W myśl art. 57a p.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną interpretację z punktu widzenia jej zgodności z prawem, Sąd uznał, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W niniejszej sprawie spór sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie, czy dostawa towarów na terytorium innego państwa członkowskiego na rzecz podmiotu, który wszedł w posiadanie towarów na skutek oszustwa, stanowi wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, opodatkowaną podatkiem od towarów i usług. Organ zakwalifikował opisane wnioskiem czynności jako wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, o której stanowi art. 13 ust. 1 ustawy VAT, ponieważ została zrealizowana dostawa towarów, w ramach której nastąpił wywóz towarów z terytorium kraju na terytorium innego państwa członkowskiego UE (Włochy), strona przeniosła prawo do rozporządzania towarem a brak zapłaty na rzecz strony nie wpływa na opodatkowanie samej czynności. Z kolei zdaniem strony nie doszło do czynności opodatkowanej w rozumieniu przepisów art. 5 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy VAT, ponieważ strona padła ofiarą oszustwa, na skutek którego nie odzyskała towaru, nie doszło do zapłaty i nie doszło do przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. W myśl art. 13 ust. 1 ustawy VAT, przez wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 5, rozumie się wywóz towarów z terytorium kraju w wykonaniu czynności określonych w art. 7 na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, z zastrzeżeniem ust. 2-8. Jak stanowi przepis art. 5 ust. 1 ustawy VAT stanowi, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają: 1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju; 2) eksport towarów; 3) import towarów na terytorium kraju; 4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju; 5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów. Zgodnie z art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Z przytoczonych norm prawnych wynika, iż wewnątrzwspólnotową dostawę towarów stanowi wywóz towarów z terytorium kraju w wykonaniu czynności określonych w art. 7 na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju. Stąd warunkiem opodatkowania podatkiem od towarów i usług wywozu towarów z terytorium kraju na terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium kraju jest to, aby takiemu wywozowi towarzyszyło przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Zdaniem Sądu w przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji podatkowej stanie faktycznym tych elementów zabrakło, co pominął organ. Po pierwsze, w ocenie Sądu na tle opisanego stanu faktycznego nie można przyjąć, jak uczynił to organ, iż strona przeniosła prawo do rozporządzania towarem. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, co do zasady przez dostawę towarów rozumie się "przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel" (art. 7 ust. 1 ustawy VAT). Obowiązek podatkowy w tym podatku powstaje zaś z chwilą wydania towaru (art. 19 ust. 1 ustawy VAT). Należy przy tym uznać, że chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym. Ponieważ istotą dostawy towarów nie jest przeniesienie prawa własności, zatem zwrotu ustawowego "prawo do rozporządzania jak właściciel" nie można interpretować jako "prawa własności". Czynności przejścia własności ekonomicznej nie musi towarzyszyć przejście własności w sensie prawnym, ponieważ "dostawa towarów" nie ogranicza się wyłącznie do zbycia prawa własności rzeczy. Innymi słowy pojęcie "przeniesienie prawa do rozporządzania jak właściciel" dotyczy tego rodzaju czynności, która daje otrzymującemu towar prawo do postępowania z nim jak właściciel. Warunkiem koniecznym dokonania obrotu, który wywoływałby skutki podatkowe w podatku od towarów i usług jest wydanie towaru lub wykonanie usługi chyba, że prawodawca przewidział od tej zasady wyjątek (zob. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt I FSK 888/19 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Takie rozumienie przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – m.in. w wyroku z dnia 8 lutego 1990 r. w sprawie o sygn. akt C-320/88 – w którym Trybunał stwierdził, że dla uznania danej czynności za opodatkowaną dostawę towarów, nie ma znaczenia to, czy dochodzi do przeniesienia własności według prawa właściwego dla danego kraju. Regulacja ta ma zastosowanie do każdego przeniesienia prawa do rozporządzania towarem na inny podmiot, które to przeniesienie skutkuje tym, że strona ta uzyskuje de facto możliwość korzystania z rzeczy tak jak właściciel, nawet jeżeli nie wiąże się to z przeniesieniem własności. W tym orzeczeniu, odnosząc się do dostawy towarów, Trybunał posłużył się terminem przeniesienia "własności w sensie ekonomicznym", podkreślając tym samym uniezależnienie opodatkowania od przeniesienia własności towarów. Oznacza to więc, że na gruncie przedmiotowego przepisu kluczowym elementem jest przeniesienie praktycznej kontroli nad rzeczą i możliwości dysponowania nią. Z powyższego wyprowadzić trzeba wniosek, iż aby doszło do dostawy towaru, po stronie dostawcy musi istnieć wola przekazania innemu podmiotowi władztwa nad rzeczą. Musi być to zatem transakcja zamierzona przez stronę, którą strona chciała sfinalizować ze znanym stronie kontrahentem, firmą włoską. Tymczasem, strona na skutek wprowadzenia w błąd co do podmiotu będącego kupującym towar, nie przeniosła prawo do rozporządzania towarem na podmiot włoski, znany na rynku i wiarygodny, lecz wydała towar oszustowi, podszywającemu się pod rzeczywiście funkcjonującą na rynku włoskim firmę, doprowadzając do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Nie można przy tym pominąć, iż na gruncie ustawy VAT istotne jest, aby adresat dostawy był znany, także w przypadku wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Nie można przenieść prawa do rozporządzania towarem na nieznany, nieustalony podmiot, gdyż bezsprzecznie wykracza to poza sferę woli podmiotu wykonującego dostawę, a nadto uniemożliwia kontrolę obrotu i rozliczeń podatkowych. Uwzględniając obiektywne standardy obrotu gospodarczego i opisane okoliczności towarzyszące analizowanej czynności, trudno uznać za trafne stanowisko organu, że strona skarżąca przeniosła prawo do rozporządzania towarem. Po wtóre, na tle opisanego stanu faktycznego podzielić należy poglądy judykatury, że nie do pomyślenia jest w demokratycznym państwie prawa przekonanie, że w wyniku przedmiotowej czynności przeniesiono prawo do rozporządzania towarem na rzecz oszusta. Zaakceptowanie tego oczywiście niezasadnego poglądu prowadziłoby wprost do uznania, że uprawnienie to można nabyć za pomocą czynu zabronionego, co jest nie do przyjęcia. Wykraczałoby to poza granice art. 2 Konstytucji RP i godziło w pewność obrotu gospodarczego (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1154/22 - www.orzeczenia.nsa..gov.pl). Końcowo, wprawdzie zgodzić należy się z organem, iż ustawa nie uzależnia opodatkowania od otrzymania przez stronę zapłaty. Jednakże poddając analizie całokształt opisanych przez stronę okoliczności towarzyszących omawianej czynności nie można pominąć, iż w warunkach gospodarczych strona w zamian za wydany towar oczekuje świadczenia wzajemnego, w postaci zapłaty. A taki charakter ma wyłącznie transakcja zamierzona przez stronę i skierowana do oznaczonego, znanego stronie kontrahenta. W świetle powyższych argumentów nie przemawia na korzyść organu stwierdzenie, iż skoro ujawnienie okoliczności, że najprawdopodobniej strona padła ofiarą oszustwa nastąpiło po dokonaniu transakcji i po tym jak towary zostały przemieszczone z Polski na terytorium innego państwa członkowskiego UE, to dokonanej transakcji nie można uznać za czynność niebędącą przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Z tych wszystkich względów Sąd jako zasadny ocenił zarzut błędnej wykładni przywołanych w skardze przepisów prawa materialnego. W świetle obiektywnych okoliczności stanu faktycznego przedstawionego przez stronę trudno zgodzić się z organem, że strona przeniosła prawo do rozporządzania towarem, a w konsekwencji, że doszło do wewnątrzwspólnotowej dostawy towaru, skoro do przeniesienia posiadania tego towaru doszło na skutek wprowadzenia strony skarżącej w błąd i towarem tym dysponuje nieznany podmiot. Rozpatrując ponownie wniosek organ będzie zobowiązany będzie do uwzględnienia poglądu prawnego wyrażonego w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Z powyższych względów na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. P.C
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI