I SA/Łd 548/24

I SA/Łd 548/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Cisowska-Sakrajda /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 16 par. 1, art. 28, art. 145 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 64c par. 1, art. 64c par. 4, art. 64c par. 6a, art. 64c par. 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda (spr.), Asesor WSA Grzegorz Potiopa, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Przemysław Cieślarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 20 czerwca 2024 r. nr 1001--IEE.608.1.2024.2.WG w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2024 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 15 maja 2024 r. o odmowie wznowienia na wniosek M. G. postępowania administracyjnego w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 45.045,51 zł, zakończonego ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 22 maja 2019 r.
W uzasadnieniu tego postanowienia Dyrektor wskazał – po przytoczeniu art. 28 k.p.a. oraz judykatów na gruncie tego przepisu – w dniu 24 stycznia 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście, działając jako organ egzekucyjny, wydał postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Rozpoznając wniosek strony o wznowienie postępowania zakończonego tym postanowieniem wyjaśnił, że wniosek ten w pierwszej kolejności podlega badaniu w zakresie spełnienia przesłanek formalnych. W ramach wstępnej oceny konieczne jest ustalenie, czy wniosek pochodzi od strony postępowania, którego wznowienia dotyczył wniosek, o czym stanowi art. 147 k.p.a. Definicję strony zawiera zaś art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Za niewątpliwe organ uznał, że wnioskodawczyni nie była adresatem ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 22 maja 2019 r. i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście z dnia 24 stycznia 2019 r. w przedmiocie obciążenia spornymi kosztami egzekucyjnymi. Adresatem tym był wierzyciel, czyli Wojewódzki Urząd Pracy w K. Wydanie postanowienia w zakresie obciążenia wierzyciela tymi kosztami nastąpiło na wniosek wierzyciela, do złożenia którego był on uprawniony na mocy art. 64c § 7 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Uprzednio temu wierzycielowi zostało doręczone zawiadomienie, o którym mowa w art. 64c § 6a u.p.e.a. Natomiast podstawę nałożenia na wierzyciela obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych stanowił art. 64c § 4 u.p.e.a. W świetle tych przepisów, jedyną stroną postępowania w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, jest wyłącznie wierzyciel i to jego obowiązku dotyczyło to postępowanie. z tego względu; w postępowaniu wznowieniowym strona, jako osoba trzecia, odpowiedzialna przed tym wierzycielem za zobowiązania A. Sp. z o.o., może jedynie wykazać się posiadaniem interesu faktycznego, a nie interesu prawnego. W tym przypadku, ostateczne postanowienie wydane wobec wierzyciela, oddziałuje na wnioskodawczynię prawa i obowiązki, jako osoby trzeciej, w sposób pośredni. Wykazanie się interesem faktycznym nie uprawnia jednak do bycia stroną w postępowaniu o wznowienie w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż ustawodawca wymaga w tym przypadku, aby żądający wznowienia postępowania wykazał posiadanie interesu prawnego. Postępowanie w sprawie obciążenia kosztami egzekucyjnym, o którego wznowienie strona wniosła, nie dotyczy także jej obowiązku, lecz wierzyciela. Skoro wnioskodawczyni nie jest stroną postępowania, którego wznowienia wnioskodawczyni żąda, gdyż nie istnieje po jej stronie interes prawny, jak też postępowanie to nie dotyczy jej obowiązku, zasadne było orzeczenie o odmowie wznowienia postępowania stosownie do art. 149 § 3 k.p.a.
W skardze na to postanowienie M. G. zarzuciła naruszenie:
1. rażące art. 28 k.p.a. przez pominięcie faktu istnienia i konieczności uwzględnienia przepisów prawa materialnego - art. 107 par. 1 i par. 2 pkt. 4 oraz art. 109 ustawy Ordynacja podatkowa - ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r, Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926, zwanej "o.p., jako podstawy obowiązku zapłaty przeze mnie kosztów egzekucji określonych decyzją z dnia 24 stycznia 2019 r Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź - Śródmieście nr 10I3-SEE.711.462.2019.MZ jako "obowiązku" wymienionego we wspomnianym na wstępie przepisie;
2. art. 7, art. 8 par. 1, art. 77 par, 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 32 Konstytucji RP - przez nie wyjaśnienie oraz nie dokonanie oceny w zaskarżonej decyzji wszystkich znanych organowi okoliczności z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela oraz przez spowodowanie powstania wątpliwości co do bezstronności i zaufania do organu administracji publicznej ponieważ organ nie rozpoznał całego materiału i pominął fakt, że żądałam czynności (wznowienia postępowania) ze względu na mój wynikający z przepisów prawa materialnego obowiązek - zapłaty kosztów egzekucji za inny podmiot; organ administracji nie rozpoznał przedmiotu sprawy i dokonał niepełnej, dowolnej oceny materiału, naruszył art. 32 Konstytucji RP bowiem naruszył zasadę równego traktowania przez władzę publiczną;
3. bezzasadne uznanie, że nie posiadam interesu prawnego w żądaniu dokonania przez organ czynności - wznowienia postępowania w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucji, a posiadam jedynie interes faktyczny, pomimo tego, że wskazałam przepis prawa stanowiący podstawę mojego żądania przeprowadzenia czynności przez organ administracji publicznej, tj. art. 64 par. 4 u.p.e.a.;
4. spowodowanie dla skarżącej w wyniku wydania zaskarżonego postanowienia sytuacji gorszej niż sytuacja prawna dłużnika pierwotnego, co pozostaje w sprzeczności z art. 32 Konstytucji RP oraz w stosowanych posiłkowo przepisach prawa cywilnego (art. 371 k.c, art. 524 § 1 k.c. art. 513 § 1 k.c. - przepisy prawa administracyjnego nie normują kwestii pogorszenia sytuacji dłużnika wtórnego) - pozbawiono mnie prawa do kwestionowania zasadności określenia wysokości kosztów egzekucyjnych, o której twierdzę, że zostały rażąco zawyżone i nie pozostają w odpowiedniej relacji z nakładem pracy organu oraz stały się de facto karą dodatkową dla dłużnika, spowodowano konieczność zapłaty tych kosztów
- a w konsekwencji wskazanych uchybień - zarzucam bezzasadną odmowę uznania mnie za stronę postępowania w sprawie określenia wysokości tych kosztów egzekucji pomimo tego, że żądałam czynności organu jako osoba posiadająca interes prawny w żądaniu przeprowadzenia czynności oraz obciążona konkretnym obowiązkiem wynikającym ze wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego.
Mając na uwadze te zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości bowiem zaistniało naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżone przez M. G. postanowienie – Sąd stwierdza, że skarga jest bezzasadna, organy nie dopuściły się naruszenia prawa, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w sposób oczekiwany przez skarżącą.
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do tego, czy skarżąca jako były członek spółki, na którą w drodze ostatecznej decyzji przeniesiono odpowiedzialność za zobowiązania spółki, w tym z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego, posiada legitymację do kwestionowania wydanego na wniosek wierzyciela postanowienia w przedmiocie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki w trybie wznowieniowego postępowania.
Rozpoznając tak zasygnalizowaną istotę sporu Sąd w pierwszej kolejności zauważa, że w postepowaniu administracyjnym - stosownie do art. 28 k.p.a. - "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Judykatura jednolicie przyjmuje – odmiennie niż tego oczekuje skarżąca – że "pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a. może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Interes prawny jest indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Interes prawny cechuje to, iż ma on charakter: osobisty i konkretny a ponadto powinien być on aktualny (a nie ewentualny), przy czym o jego istnieniu przesądza związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, a co wyraża się w tym, że akt stosowania owej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w sprawie administracyjnej. Wykładnię taką podziela piśmiennictwo prawnicze podkreślające, że cechami interesu prawnego jest jego indywidualność, konkretność, aktualność i obiektywna sprawdzalność oraz to, że jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Ekspektatywy w sferze praw majątkowych, leżące poza sferą działania administracji publicznej stanowią wątpliwy przykład interesu prawnego" (tak np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 października 2024 r., II SA/Wr 383/24, LEX nr 3774563). Pod "pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Mieć interes prawny to coś więcej niż mieć interes faktyczny w sprawie. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, regulujących określoną sferę stosunków społecznych. Natomiast z interesem faktycznym mamy do czynienia wtedy, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. Interes prawny musi być własny, co oznacza, że nie można opierać go na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny. Interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym ma ten podmiot, na którego sferę prawną wpłynie w sposób bezpośredni wynik tego postępowania, nie zaś podmiot, dla którego wynik ten z innych powodów ma znaczenie" (np. wyrok NSA z dnia 12 marca 2024 r., II OSK 414/24, LEX nr 3710201, wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2024 r., II SA/Kr 219/24, LEX nr 3730911). "Ochronie w postępowaniu administracyjnym jurysdykcyjnym podlega tylko taki interes jednostkowy, który ma charakter kwalifikowany, oparty na prawie. Źródłem interesu prawnego jest norma prawna wyrażająca uprawnienie bądź obowiązek, którego konkretyzacja nastąpić ma w postępowaniu administracyjnym. Przepisy, z których tego rodzaju norma może zostać dekodowana mogą należeć także do innych dziedzin niż prawo administracyjne, czego przykładem są choćby cywilistyczne przepisy o własności, odnoszące się do prawa rzeczowego, czy nawet rodzinnego" (wyrok NSA z dnia 8 marca 2024 r., I GSK 206/23, LEX nr 3746020).
Oznacza to, że źródła interesu prawnego należy upatrywać w normie materialnej, która normuje określony stosunek administracyjno-prawny, w tej sprawie stosunek egzekucyjny. Interesu tego nie można – jak to wybrzmiewa ze skargi i argumentacji prezentowanej w toku rozprawy - rozważać li tylko w kontekście treści samego art. 28 k.p.a., gdyż on wymaga odwołania się do normy materialnoprawnej, która może mieć różnorodny charakter prawny: administracyjny czy cywilny. W przedmiocie ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego stronami tego postępowania są, z wyraźnej woli prawodawcy, wierzyciel i zobowiązany, w tej sprawie organ udzielający pomocy publicznej oraz spółka jako dłużnik publicznoprawny. Stosownie bowiem do art. 64c § 1 zd. drugie u.p.e.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie "koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego". Na mocy art. 64c § 4 u.p.e.a. "wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Zgodnie z art. 64c § 6a u.p.e.a. "organ egzekucyjny zawiadamia: 1) zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia: a) wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne, b) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne; 2) wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela". Na mocy art. 64c § 7 u.p.e.a. "organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie".
Z przepisów tych wynika zasada, wedle której koszty postępowania egzekucyjnego ponosi zobowiązany, w tej sprawie spółka, za zobowiązania której skarżąca ponosi odpowiedzialność. Wierzyciel wyjątkowo jest obowiązany do poniesienia tychże kosztów i to wyłącznie w enumeratywnie wymienionych sytuacjach. Nie ma najmniejszej wątpliwości, że skarżąca jako osoba trzecia wobec zobowiązanego – spółki nie została wymieniona w katalogu stron postępowania w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego. A co więcej skoro postanowienie je ustalające stało się ostateczne, wydane zostało na wniosek wierzyciela korzystającego z własnego odrębnego od spółki uprawnienia, spółka nie składała wniosku w tym zakresie, zaś same koszty z uwagi na brak majątku spółki nie zostały wyegzekwowane, to skarżąca jako osoba zarządzająca spółką – dłużnikiem głównym ponosi za nie odpowiedzialność, co zostało stwierdzone w ostatecznej decyzji o jej odpowiedzialności za zobowiązania spółki i na etapie postępowania egzekucyjnego tychże kosztów nie jest dopuszczalne kwestionowanie i weryfikowanie ich wysokości. Ale gdyby nawet przyjąć – wbrew tej regulacji prawnej – że postępowanie w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego w sposób choćby refleksowy oddziaływało na sytuację skarżącej, z uwagi na art. 107 § 1 i § 2 pkt 4 i art. 109 § 2 o.p., a ona została pozbawiona możliwości kwestionowania wysokości tych kosztów, to i tak nie można byłoby uwzględnić skargi z trzech zasadniczych powodów.
Po pierwsze, skarżąca, wbrew twierdzeniom skargi, jako członek zarządu spółki nie dochowała aktu staranności wymaganego od podmiotu profesjonalnie prowadzącego działalność gospodarczą – spółki. Skarżąca jako członek zarządu, podobnie jak i pozostali członkowie zarządu, co najmniej miała możliwość decydowania o sprawach spółki, w tym uczestniczenia aktywnie w postępowaniach dotyczących spółki oraz prowadzonym wobec spółki postępowaniu egzekucyjnym, w tym w odpowiednim czasie złożenia wniosku o ustalenie tych kosztów i zakwestionowania wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego, za które w późniejszym czasie przeniesiono na nią odpowiedzialność. A co więcej w czasie kiedy była członkiem zarządu spółka podjęła nieskuteczną próbę wszczęcia postępowania o ogłoszenie upadłości, jednakże z uwagi na brak majątku spółki sąd upadłości nie przychylił się do tego wniosku. Ta okoliczność również powinna wyczulić skarżącą w zakresie podejmowanych decyzji jako członka zarządu. Sąd nie daje wiary twierdzeniom skarżącej, że w tym czasie kiedy toczyło się postępowanie podatkowe wobec spółki, a następnie postępowanie egzekucyjne wobec spółki nie była już członkiem zarządu i z tej racji nie miała już wglądu do dokumentów spółki i możliwości udziału w tych postępowaniach. Istotnym jest fakt, iż skarżąca nie przedstawiła wiarygodnego i weryfikowalnego dokumentu potwierdzającego rezygnację z funkcji członka zarządu, a tym bardziej skuteczną rezygnację. Nie wystarczy bowiem i to dopiero na etapie obecnego postępowania sądowoadministracyjnego, a nie w toku kolejnych postępowań wobec spółki, przedstawienie jakieś "kserówki" jakiegoś maila o rezygnacji z funkcji członka zarządu, skoro warunkiem rezygnacji z funkcji członka zarządu jest wyłącznie skuteczne złożenie tej rezygnacji, a więc dotarcie oświadczenia o rezygnacji do adresata i wykazanie, że faktycznie mail taki dotarł do prezesa spółki. Ale waga tego oświadczenia i skutki z niego płynące wymagały też, choć forma elektroniczna obecnie jest powszechnie akceptowana, dochowania wyższego aktu przezorności, co z pewnością gwarantowałoby wysłanie tegoż oświadczenia pocztą listem poleconym ewentualnie za zwrotnym poświadczeniem odbioru. Wysyłając oświadczenie zwykłym mailem, przy braku pewności, że dotarło do adresata i braku dowodu otrzymania tego maila przez prezesa spółki, skarżąca jako członek zarządu godziła się na to, że może ono nie dotrzeć do adresata i podjęła to ryzyko oraz godziła się na to. Oświadczenie o rezygnacji zawarte w treści maila, nieopatrzone podpisem kwalifikowanym lub podpisem zaufanym, nie spełnia też, co najistotniejsze w ocenie tej okoliczności, wymogów wymaganych dla skutecznego złożenia oświadczenia o rezygnacji. Również złożona przez skarżącą do sądu rejestrowego późniejsza informacja, nawet w sytuacji załączenia nie spełniającego wymogów formalnych oświadczenie o rezygnacji, co potwierdza treść wypisu z KRS, nie została uwzględniona przez ten sąd, który nie wykreślił skarżącej z wykazu członków spółki. Ale też skarżąca do daty wykreślenia spółki z KRS nie podejmowała działań celem doprowadzenia do zgodności KRS z jej rzekomym oświadczeniem. Skarżąca nie przeprowadziła zatem skutecznego przeciwdowodu w stosunku do dokumentu urzędowego, jakim jest wpis do KRS. Z wypisu tego, według stanu na dzień 13 listopada 2024r. wynika, że skarżąca została wykreślona z KRS dopiero i równocześnie z momentem prawomocnego wykreślenia spółki z KRS, co miało miejsce z dniem 3 listopada 2018r. W rejestrze tym nie ma wzmianki o złożeniu przez skarżącą oświadczenia o rezygnacji z funkcji członka zarządu spółki. Istotnym w tym zakresie jest fakt, iż prawomocnym i ostateczną decyzją przeniesiona na skarżącą odpowiedzialność za zaległości spółki, a jednym z kluczowych elementów i przesłanka przeniesienia tej odpowiedzialności jest odpowiedzialność za zobowiązania w trakcie pełnienia funkcji członka zarządu. Jednakże WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 10 listopada 2022 r., V SA/Wa 4394/21, uznał tę decyzję za odpowiadająca prawu. Wyrok ten i dokonana w nim ocena wiążą, na mocy art. 170 p.p.s.a., strony, inne sądy i inne organy, a w przypadkach przewidzianych prawem także inne podmioty. W świetle tej regulacji prawnej nie jest dopuszczalna odmienna ocena okoliczności rezygnacji przez skarżącą z funkcji członka zarządu spółki. Sąd rozpoznający ta skargę jest obowiązany przyjąć tę ocenę, która co wskazano znajduje potwierdzenie w wypisie z KRS. Z tych to już względów Sąd nie daje wiary twierdzeniom skarżącej, iż skutecznie, a nie tylko iluzorycznie czy pozornie, złożyła rezygnację z funkcji członka zarządu.
Nie bez znaczenia ma też fakt, iż skarżącą jednocześnie była wspólnikiem spółki (30 udziałów). A zatem nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że złożyła skuteczną rezygnację z funkcji członka zarządu, na co brak dowodów, to z racji bycia udziałowcem spółki i przysługiwania jej praw z tego tytułu, w tym uczestnictwa w walnych zgromadzeniach spółki, co najmniej powinna znać sytuację spółki. Jeśli zaś nie interesowała się sprawami spółki jako jej współwłaściciel, to dowodzi to tylko lekkomyślnego prowadzenia własnych sprawy przy podwyższonym dla przedsiębiorcy akcie należytej staranności w prowadzeniu spraw przedsiębiorstwa. Trudno podzielić argumentację skargi, iż nie wiedziała ona o decyzji wymiarowej dla spółki, jak i o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i w związku z tym nie miała możliwości kwestionowania niekorzystnych rozstrzygnięć wobec spółki, a w dalszej perspektywie z uwagi na instytucje odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania spółki ewentualnie wobec siebie.
Po drugie, w sprawie upłynął już termin zawity do żądania wydania na wniosek zobowiązanego – spółki postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego, które wszczęto w 16 listopada 2016 r., a więc jeszcze przed wykreśleniem spółki z KRS. Tym bardziej więc nie jest możliwe jego złożenie przez skarżącą jako byłego członka zarządu. Po upływie wskazanego w przepisie art. 64c § 7 u.p.e.a. terminu zobowiązany traci uprawnienie do żądania określenia wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego (podobnie wyrok NSA z 8 grudnia 2023 r., III FSK 3287/21, Lex nr 3655570). Uprawnienie zobowiązanego do ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego jest odrębnym i niezależnym od obowiązku wierzyciela pokrycia tych kosztów (wyrok NSA z dnia 19 września 2023 r., III FSK 2426/21). Koszty postępowania egzekucyjnego nie są świadczeniem ubocznym w stosunku do świadczenia głównego, dlatego wygaśnięcie należności głównej nie pociąga za sobą wygaśnięcia kosztów egzekucyjnych (wyrok NSA z dnia 26 maja 2023 r., III FSK 3569/21, Lex nr 3588408). Skoro zatem sama spółka jako dłużnik nie skorzystała z uprawnienia do żądania określenia kosztów postępowania egzekucyjnego kiedy należało to uczynić, co otwierałoby drogę do ich kwestionowania w toku instancji administracyjnej i przed sądami administracyjnymi, i wskutek upływu terminu zawitego utraciła to uprawnienie, to tym bardziej skarżąca – jako osoba trzecia jedynie odpowiadająca za zobowiązania spółki - nie posiada uprawnienia (wszak o charakterze akcesoryjnym) do domagania się zweryfikowania ustalonych na wniosek wierzyciela przez organ egzekucyjny kosztów postępowania egzekucyjnego wobec spółki. Postanowienie o kosztach wydane na wniosek wierzyciela nie ma wpływu, w świetle przywołanej wyżej regulacji prawnej, na uprawnienie zobowiązanego i jego sytuację procesową w zakresie określenia kosztów postępowania egzekucyjnego, gdyż korzystają oni ze swoich odrębnie unormowanych uprawnień procesowych. Skarżąca mogła też w toku postępowania w przedmiocie przeniesienia na nią odpowiedzialności za zobowiązania spółki kwestionować wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego, za które ponosi obecnie ona odpowiedzialność, w tym, że właśnie za te koszty nie może ponosić odpowiedzialności ani w ogóle, ani w tej wysokości. Nie bez znaczenia jest fakt, że prawidłowość decyzji o odpowiedzialności skarżącej została poddana kontroli sądowoadministracyjnej – wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2022 r., V SA/Wa 4394/21 oddalił skargę skarżącej. I kwestia ta była przedmiotem oceny sądowej i wobec tego wyroku jest zamknięta. Z tego względu tym bardziej więc nie jest dopuszczalne weryfikowanie wysokości tych kosztów w trybie wznowieniowego postępowania, którego stroną nie mogła być skarżąca z uwagi na obiektywny brak interesu prawnego.
Po trzecie, niezależnie od powyższego Sąd na wyjaśnia - skoro skarżąca swój interes prawny w skardze wywodzi z faktu rażąco zawyżonych kosztów postępowania egzekucyjnego i braku odpowiedniej ich relacji do nakładu pracy - że "instytucja wznowienia postępowania stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji, i odpowiednio postanowień kończących postępowanie, ostatecznej wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Ich uchylenie lub zmiana decyzji, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej kodeksie lub w ustawach szczególnych. Zasada ta, analogiczna jak w o.p., ma służyć pewności obrotu prawnego. Możliwość podważenia decyzji ostatecznej narusza ład systemu prawnego, gdyż stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania oraz stabilności decyzji ostatecznych (art. 16 i art. 145 k.p.a.). Z powyższego założenia ogólnego, odnoszącego się do rodzaju decyzji poddanej sądowej kontroli legalności oraz z treści art. 145 k.p.a. wynika, że tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji lub poprzedzającego ją postępowania, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej (...) rolą postępowania wznowieniowego nie jest dokonanie kolejnej, całościowej kontroli prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego. Taka kontrola może mieć miejsce tylko i wyłącznie w ramach zwykłego postępowania instancyjnego, tj. w wyniku badania odwołania, a potem skargi. Przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a.". Naturalną tego konsekwencją zaś jest "stwierdzenie, że postępowania nadzwyczajne nie mogą zastępować kontroli instancyjnej oraz ewentualnego badania legalności merytorycznej decyzji ostatecznej". Zakres postępowania prowadzonego przez organ podatkowy w trybie wznowieniowym istotnie różni się więc od zakresu postępowania toczącego się w trybie zwykłym. Kognicja organów, a za nimi sądów administracyjnych w ramach postępowania o wznowienie postępowania jest dużo węższa i ogranicza się do sprawdzenia, czy powołane przez skarżącego okoliczności mieszczą się (w tym przypadku, tj. w realiach rozpoznawanej sprawy) w przesłankach, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 o.p. Organ podatkowy jest związany wnioskiem strony o wznowienie postępowania i może prowadzić postępowanie wznowieniowe w granicach zakreślonych przez ustawodawcę w art. 145 – art. 152 k.p.a. A zatem postępowanie wznowieniowe nie polega na kolejnym prowadzeniu postępowania w taki sposób, w jaki było ono prowadzone w trybie zwykłym. W trybie nadzwyczajnym strona nie ma możliwości zgłaszania wszelkich wniosków i podnoszenia wszelkich zarzutów. Zróżnicowanie tych trybów postępowania jednocześnie istotnie wpływa na zakres skutecznie podnoszonych zarzutów w ewentualnej skardze do sądu administracyjnego. Tymczasem już we wniosku o wznowienie postępowania skarżąca wskazała, że koszty postępowania egzekucyjnego zostały nieprawidłowo określone, domaga się zatem ponownej oceny zastosowania przepisów prawa materialnego, które określają reguły naliczania kosztów postępowania egzekucyjnego. Postępowanie wznowieniowe nie może jednakże służyć do naprawienia błędów organu podatkowego popełnionych w postępowaniu podatkowym zwykłym (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 kwietnia 2024 r., I SA/Gl 1577/23, LEX nr 3714198). Przyjmuje się również, że "odmienna, a nawet błędna ocena dowodu (okoliczności), który istniał i był znany organowi wydającemu decyzję, nie uzasadnia żądania wznowienia postępowania. Błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest bowiem tym samym, co brak wiedzy o tej okoliczności. Są to dwie różne sytuacje i tylko jedna z nich, ta druga, stanowi przesłankę wznowienia postępowania podatkowego, zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 o.p." i tożsamego art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 maja 2024 r., VIII SA/Wa 222/24, LEX nr 3757968, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 marca 2024 r., I SA/Wr 549/23, LEX nr 3698240). Ponowna ocena zgromadzonych w sprawie dowodów nie może być przesłanką wznowienia ostatecznej decyzji. Do przesłanek wznowienia nie można zaliczyć odmiennej wykładni przepisów prawnych, która ukształtowała się po wydaniu decyzji w postępowaniu rozpoznawczym. Błędna ocena okoliczności faktycznej, czy też jej pominięcie, nie jest tym samym co brak wiedzy o tej okoliczności. Są to dwie różne sytuacje i tylko jedna z nich - ta druga - stanowi przesłankę wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 o.p. i analogicznego art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2024 r., III FSK 4219/21, LEX nr 3709544, wyrok z dnia 9 stycznia 2024 r., II FSK 465/21, LEX nr 3669138).
Brak interesu prawnego skarżącej do wszczęcia postępowania wznowieniowego w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki, ustalonych na wniosek wierzyciela, uprawniał organ do wydania postawienia o odmowie wznowienia postępowania w tym przedmiocie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 147 i art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 64c § 2 u.p.e.a., a tym bardziej prawa procesowego. W tej sprawie jedyną istotną okolicznością była ocena w świetle normy materialnoprawnej kwestii interesu prawnego skarżącej w sprawie ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela. Organ dokonał prawidłowej oceny i to w oparciu o wszystkie dowody i wynikające z nich okoliczności faktyczne tej sprawy. Nie mógł natomiast oceniać skutków dowodów na okoliczność rezygnacji skarżącej z funkcji członka zarządu, skoro zostały one dopiero ujawnione przez skarżąca w toku postępowania sądowoadministracyjnego i to w okresie publikacyjnym. A do tego, jak wskazano, budzą one poważne wątpliwości co do wynikających z nich konsekwencji prawnych.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
AKE.