I SA/Łd 54/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim. Naczelnik Urzędu Skarbowego, w toku postępowania podatkowego dotyczącego odpowiedzialności spadkobierców, wezwał skarżącego (A w Ł.) do udzielenia informacji, czy zmarły skorzystał ze środków w ramach programu "Czyste Powietrze". Skarżący zaskarżył to postanowienie, zarzucając naruszenie art. 45 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) oraz przepisów Ordynacji podatkowej (O.p.). Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę, uznał, że organ pierwszej instancji błędnie powołał się na art. 45 ustawy o KAS, który nie uprawnia do gromadzenia dowodów w postępowaniu podatkowym, a jedynie do przetwarzania informacji. Sąd podkreślił, że kompetencje z art. 45 ustawy o KAS powinny być rozumiane wąsko i nie mogą zastępować sformalizowanych postępowań dowodowych. Jednakże, sąd stwierdził, że mimo błędnego wskazania podstawy prawnej, istniała właściwa podstawa prawna do żądania informacji, wynikająca z art. 155 § 1 O.p. oraz przepisów dotyczących kontroli podatkowej (art. 292 O.p. w zw. z art. 286 § 1 pkt 5 O.p. i art. 274c § 1 pkt 1 O.p.). Organ podatkowy był uprawniony do wezwania skarżącego do przedłożenia dokumentów w ramach prowadzonej kontroli podatkowej wobec jego kontrahenta. Błędne powołanie podstawy prawnej nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ właściwa podstawa prawna istniała i przesłanki do jej zastosowania były spełnione. W związku z tym, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 45 ustawy o KAS w kontekście możliwości żądania informacji i dokumentów od podmiotów niebędących stronami postępowania podatkowego oraz znaczenie istnienia właściwej podstawy prawnej mimo błędnego jej wskazania przez organ.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ podatkowy błędnie powołał się na przepis ustawy o KAS, podczas gdy istniała właściwa podstawa w Ordynacji podatkowej. Może nie mieć bezpośredniego zastosowania w przypadkach, gdy faktycznie brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej do działania organu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy błędne wskazanie podstawy prawnej przez organ podatkowy w postanowieniu o obowiązku udzielenia informacji, przy jednoczesnym istnieniu właściwej podstawy prawnej w przepisach Ordynacji podatkowej, stanowi naruszenie prawa materialnego lub procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, błędne wskazanie podstawy prawnej przez organ podatkowy nie stanowi naruszenia prawa mającego istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli właściwa podstawa prawna istniała i przesłanki do jej zastosowania były spełnione.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że naruszenie przepisu kompetencyjnego ma miejsce tylko wtedy, gdy w systemie prawa nie ma przepisu umocowującego organ do działania. Brak powołania prawidłowej podstawy prawnej nie jest tożsamy z brakiem kompetencji, jeśli właściwa podstawa istnieje. W tej sprawie istniała właściwa podstawa w Ordynacji podatkowej (art. 155 § 1), co czyniło żądanie informacji zasadnym, mimo błędnego powołania się na art. 45 ustawy o KAS.
Czy art. 45 ust. 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej uprawnia organy KAS do żądania przedłożenia dokumentów jako dowodów w postępowaniu podatkowym, czy jedynie do przetwarzania informacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Art. 45 ust. 1 ustawy o KAS uprawnia organy KAS jedynie do przetwarzania informacji i występowania o udostępnienie dokumentów zawierających te informacje, a nie do gromadzenia dowodów w postępowaniu podatkowym. Kompetencja ta powinna być rozumiana wąsko.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na orzecznictwo NSA, stwierdził, że art. 45 ust. 1 ustawy o KAS jest przepisem szczególnym, wprowadzonym w celu "odformalizowanego" i szybszego uzyskiwania informacji. Nie uprawnia on do prowadzenia postępowania dowodowego, które jest zastrzeżone dla sformalizowanych postępowań. Nowelizacja przepisu, która usunęła kompetencję do "zbierania i wykorzystywania" informacji, potwierdza tę wąską wykładnię.
Przepisy (6)
Główne
O.p. art. 155 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis ten stanowi obiektywną podstawę prawną do wezwania strony lub innych osób do złożenia wyjaśnień, zeznań, przedłożenia dokumentów lub dokonania określonej czynności, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy.
Pomocnicze
ustawa o KAS art. 45 § 1, 3, 5, 6 i 7
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Przepis ten uprawnia organy KAS do przetwarzania informacji i występowania o udostępnienie dokumentów zawierających te informacje, ale nie do gromadzenia dowodów w postępowaniu podatkowym. Kompetencja ta powinna być rozumiana wąsko.
O.p. art. 159 § 1b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
W postanowieniu o wezwaniu do złożenia wyjaśnień lub przedstawienia dokumentów należy wskazać, jakie okoliczności uzasadniają jego wydanie oraz czy wezwanie dotyczy złożenia wyjaśnień, czy przedstawienia dokumentów.
O.p. art. 292
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
W sprawach nieuregulowanych w dziale dotyczącym kontroli podatkowej stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej.
O.p. art. 286 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Kontrolujący są uprawnieni do zbierania innych niezbędnych materiałów w zakresie objętym kontrolą.
O.p. art. 274c § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy, w związku z kontrolą podatkową, może zażądać od kontrahentów podatnika przedstawienia dokumentów w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ pierwszej instancji błędnie zastosował art. 45 ustawy o KAS, który nie uprawnia do gromadzenia dowodów w postępowaniu podatkowym.
Odrzucone argumenty
Zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 45 ustawy o KAS oraz art. 155 O.p. • Postanowienie organu pierwszej instancji nie spełnia wymogów określonych w art. 159 § 1 i 1b O.p.
Godne uwagi sformułowania
Brak podstawy prawnej do działania organu nie należy natomiast utożsamiać z brakiem powołania przez ten organ prawidłowej podstawy prawnej w wydanym akcie. • Stwierdzenie braku kompetencji organu nie zachodzi, gdy podstawa prawna do działania organu istnieje, a jedynie organ jej nie powołał albo powołał ją błędnie. • Kompetencja z art. 45 ust. 1 ustawy o KAS powinna być rozumiana wąsko. • Art. 45 ust. 1 ustawy o KAS nie uprawnia organu do gromadzenia na jego podstawie dowodów.
Skład orzekający
Cezary Koziński
przewodniczący
Ewa Cisowska-Sakrajda
członek
Grzegorz Potiopa
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 45 ustawy o KAS w kontekście możliwości żądania informacji i dokumentów od podmiotów niebędących stronami postępowania podatkowego oraz znaczenie istnienia właściwej podstawy prawnej mimo błędnego jej wskazania przez organ."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ podatkowy błędnie powołał się na przepis ustawy o KAS, podczas gdy istniała właściwa podstawa w Ordynacji podatkowej. Może nie mieć bezpośredniego zastosowania w przypadkach, gdy faktycznie brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej do działania organu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym – zakresu uprawnień organów KAS do żądania informacji i dokumentów oraz konsekwencji błędnego wskazania podstawy prawnej. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“Błędna podstawa prawna wezwania organu? Sąd wyjaśnia, kiedy to nie jest problem.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.