I SA/Łd 527/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-11-15
NSApodatkoweWysokawsa
VATprzedawnieniezawieszenie biegu terminupostępowanie karne skarboweOrdynacja podatkowakontrola podatkowauchylenie decyzjiprzekazanie do ponownego rozpatrzenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego skutecznie zawiesiło bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia w zakresie podatku VAT za okres maj-grudzień 2014 r. Głównym zarzutem spółki było naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych. Sąd uznał jednak, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego, związane z podejrzeniem popełnienia przestępstwa skarbowego przez spółkę, skutecznie zawiesiło bieg terminu przedawnienia, zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że postępowanie karne skarbowe nie miało charakteru instrumentalnego, a jego celem było pociągnięcie podatnika do odpowiedzialności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę A Spółka jawna na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, która uchyliła decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim dotyczącą podatku od towarów i usług za okres maj-grudzień 2014 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych. Kluczowym zagadnieniem była ocena, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego przez Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w dniu 16 grudnia 2019 r. skutecznie zawiesiło bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Sąd, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2021 r. (sygn. akt I FPS 1/21), uznał, że kontrola legalności decyzji obejmuje również badanie, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru pozorowanego i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia. W analizowanej sprawie Sąd stwierdził, że postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte w oparciu o zebrany materiał dowodowy, który wskazywał na popełnienie przez wspólników umyślnego przestępstwa skarbowego. Podkreślono, że czynności podjęte w ramach postępowania karnego (przedstawienie zarzutów, przesłuchanie podejrzanego) świadczyły o jego realnym celu, jakim jest pociągnięcie sprawcy do odpowiedzialności. Sąd nie podzielił zarzutów skargi i oddalił ją, uznając, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego skutecznie zawiesiło bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Dodatkowo, Sąd wskazał, że dla skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie jest konieczne wszczęcie postępowania karnego skarbowego in personam, a wystarczające jest samo wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe i zawiadomienie o tym podatnika.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wszczęcie postępowania karnego skarbowego, jeśli podejrzenie popełnienia przestępstwa wiąże się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego i podatnik został o tym zawiadomiony, skutecznie zawiesza bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie karne skarbowe nie miało charakteru instrumentalnego, lecz służyło realnemu pociągnięciu podatnika do odpowiedzialności karnej. Materiał dowodowy zebrany w postępowaniu podatkowym uzasadniał wszczęcie postępowania karnego, a podjęte czynności procesowe potwierdziły jego celowość. Samo wszczęcie postępowania karnego i zawiadomienie podatnika jest wystarczające do zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

O.p. art. 70 § 6 pkt 1

Ordynacja podatkowa

Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.

O.p. art. 70c

Ordynacja podatkowa

Zawiadomienie podatnika o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.

u.p.t.u. art. Dz.U. 2021 poz 1540

Ustawa o podatku od towarów i usług

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 86 § 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Warunek dotyczący prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony, związany z posiadaniem faktur dokumentujących nabycie towarów i usług.

O.p. art. 233 § 2

Ordynacja podatkowa

Możliwość uchylenia decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, jeżeli rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego.

k.k.s. art. 56 § 2

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 56 § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 76 § 2

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 76 § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 62 § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 6 § 2

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 7 § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 44 § 3

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 44 § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 44 § 5

Kodeks karny skarbowy

k.p.k. art. 2 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.k.s. art. 113 § 1

Kodeks karny skarbowy

k.p.k. art. 114a

Kodeks postępowania karnego

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wszczęcie postępowania karnego skarbowego skutecznie zawiesza bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, jeśli podejrzenie popełnienia przestępstwa wiąże się z niewykonaniem zobowiązania i podatnik został o tym zawiadomiony. Sąd administracyjny ma prawo badać, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przez organy podatkowe art. 70 § 1 O.p., art. 70 § 6 pkt 1 O.p. i art.70 § 7 pkt 1 O.p., art. 70c O.p., art. 121 § 1 O.p., art. 187 § 1 O.p., art. 233 § 1 pkt. 1 i § 2 O.p., art. 235 O.p. w zw. z art. 208 § 1 O.p.

Godne uwagi sformułowania

ocena przesłanek zastosowania przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji nie można w ramach kontroli legalności decyzji pomijać zagadnienia merytorycznego związanego z wszczęciem wobec podatnika postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe czy wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wszczęcie tego postępowania nie miało charakteru instrumentalnego, zmierzającego jedynie do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązaniowa podatkowego

Skład orzekający

Cezary Koziński

przewodniczący sprawozdawca

Bożena Kasprzak

członek

Agnieszka Krawczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości kontroli sądowej nad stosowaniem przepisów o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnym skarbowym oraz analiza kryteriów oceny, czy takie postępowanie nie jest instrumentalne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte w związku z niewykonaniem zobowiązań podatkowych. Interpretacja może być odmienna w przypadku innych rodzajów postępowań lub gdy brak jest związku między postępowaniem karnym a zobowiązaniem podatkowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowego dla podatników zagadnienia przedawnienia zobowiązań podatkowych i jego zawieszenia w kontekście postępowań karnych skarbowych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.

Czy postępowanie karne skarbowe zawsze blokuje przedawnienie VAT? WSA w Łodzi wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 527/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-11-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Bożena Kasprzak
Cezary Koziński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I FSK 362/23 - Wyrok NSA z 2025-12-04
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 70 par. 6 pkt 1, art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Protokolant st. asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A Spółka jawna z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 18 maja 2022 r. nr 1001-IOV-1.4103.5.2022.10.U23.JP w przedmiocie uchylenia w całości i przekazania do ponownego rozpatrzenia decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2014 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 18 maja 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim z 30 listopada 2021 r., określającą Spółce Jawnej S.(dalej: "skarżąca", "spółka’) zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2014 r. i sprawę przekazał organowi podatkowemu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Z przedstawionego przez organ odwoławczy stanu faktycznego sprawy wynika, że w wyniku kontroli podatkowej przeprowadzonej wobec spółki, w zakresie rzetelności rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2013 r. do kwietnia 2014 r. ustalono, iż skarżąca w rejestrach sprzedaży VAT za poszczególne miesiące od grudnia 2013 r. do kwietnia 2014 r. ujęła 20 faktur dokumentujących wewnątrzwspólnotową dostawę towarów (mrożonych pączków) na rzecz niemieckich firm, tj.: F. GmbH T.- 1 faktura sprzedaży na kwotę 41.912,64 zł i D., K. - 19 faktur sprzedaży na łączną kwotę 796.340,16 zł. Organy podatkowe uznały wykazane dostawy, zawarte pomiędzy spółką a D. i F. GmbH, za "nieruchome", co oznaczało ich opodatkowanie stawką krajową podatku VAT w wysokości 23%. Dlatego też ostateczną decyzją z 27 sierpnia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uchylił w całości rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim określającą w podatku od towarów i usług nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc od stycznia do kwietnia 2014 r. i określił te wartości w innej wysokości, w tym za miesiąc kwiecień w kwocie 80.210,00 zł.
W dniu 25 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wydał wobec spółki S. wyroki: sygn. akt I SA/Łd 778/21 oraz sygn. akt I SA/Łd 779/21 oddalające skargi na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wydane odpowiednio: za grudzień 2013 r. oraz styczeń - kwiecień 2014 r. (orzeczenia nieprawomocne).
Dyrektor wyjaśnił, iż ustalenia stanu faktycznego oraz prawnego spraw wynikających z decyzji wydanych w dniu 27 sierpnia 2021 r. dały podstawy (w szczególności wyliczone w decyzjach różnice w wartościach kwot nadwyżek podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy) do przeniesienia tych ustaleń na grunt postępowania podatkowego dotyczącego rozliczeń spółki w podatku od towarów i usług za okres V-XII 2014 r. Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęto 4 listopada 2019 r. postanowieniem z dnia 29 października 2019 r., po bezskutecznych wezwaniach spółki do złożenia korekt deklaracji za okres V-XII 2014 r. Organ podatkowy pierwszej instancji kilkakrotnie wzywał skarżącą do przedłożenia wszelkiej dokumentacji dotyczącej prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące V-XII 2014 r. (w tym dokumentów potwierdzających kwoty podatku naliczonego VAT). Nieokazanie przez spółkę w toku prowadzonego postępowania podatkowego faktur dokumentujących nabycia towarów i usług, będących podstawą do wykazania podatku naliczonego w deklaracjach VAT-7 za okresy od maja do grudnia 2014 r., spowodowało uznaniem przez organ podatkowy pierwszej instancji braku spełnienia przez podatnika warunku, o którym mowa w art. 86 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Dlatego też w decyzji z 30 listopada 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim określił zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące maj – grudzień 2014 r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odniósł się do kwestii możliwości wydania decyzji po okresie przedawnienia przedmiotowych zobowiązań podatkowych. Wskazał, iż w przedmiotowej sprawie z dniem 16 grudnia 2019 r. zawieszony został bieg terminu przedawnienia tych zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za okresy: grudzień 2013 r. - grudzień 2014 r., na mocy regulacji art. 70 § 6 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, z uwagi na wszczęcie przez Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi postępowania karnego skarbowego w sprawie o przestępstwo skarbowe określone wart. 56 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks kamy skarbowy (dalej: "kks") w związku z art. 56 § 1 kks w zbiegu z art. 76 § 2 kks w związku z art. 76 § 1 kks w zb. z art. 62 § 1 w związku z art. 6 § 2 kks i art. 7 § 1 kks. Postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte po wydaniu i doręczeniu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 12 września 2019 r., których ustalenia stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania karnego skarbowego, jednocześnie tuż po wszczęciu postępowania podatkowego w podatku VAT za okres V-XII 2014 r. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim, działając na podstawie regulacji art. 70c ustawy Ordynacja podatkowa, pismem z dnia 16 grudnia 2019 r. zawiadomił pełnomocnika spółki o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, m.in. za okresy maj - grudzień 2014 r. Doręczenie tego zawiadomienia nastąpiło w dniu 30 grudnia 2019 r. Dlatego też organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły wszelkie przesłanki tamujące bieg terminu przedawnienia, w myśl regulacji art. 70 § 6 pkt 1 oraz art. 70c Ordynacji podatkowej. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi możliwe jest zatem podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie w zakresie podatku od towarów i usług za okresy maj - grudzień 2014 r.
Dodatkowo Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dodał, że w dniu 18 czerwca 2020 r. zostało sporządzone postanowienie o przedstawieniu zarzutów P. S., tego samego dnia ogłoszono je i przesłuchano P. S. w charakterze podejrzanego.
Organ odwoławczy stwierdził, iż poprzez nieokazanie w toku prowadzonego postępowania podatkowego faktur VAT dokumentujących nabycia towarów i usług, będących podstawą do wykazania podatku naliczonego w deklaracjach VAT-7 za miesiące V-XII 2014 r., skarżąca nie spełniła warunku, o którym mowa w art. 86 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. W związku z tym organ podatkowy pierwszej instancji zasadnie w wydanej decyzji uznał, iż kwota podatku naliczonego wynikająca ze złożonych deklaracji VAT-7 za poszczególne okresy rozliczeniowe, z uwagi na brak dokumentów źródłowych, nie stanowi podstawy do obniżenia kwoty podatku należnego. Jednakże w dniu 28 kwietnia 2022 r. spółka złożyła w siedzibie Izby Administracji Skarbowej w Łodzi dokumentację podatkową dotyczącą prowadzonej działalności gospodarczej, w ilości 36 teczek.
W związku z przedłożeniem przez skarżącą dokumentów dotyczących okresów rozliczeniowych objętych zaskarżoną decyzją, mając na uwadze treść art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowił uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zalecił przy tym dokonanie oceny wpływu przedłożonej dokumentacji podatkowej dotyczącej okresów: maj - grudzień 2014 r. na sytuację prawnopodatkową strony, w tym w kontekście możliwości weryfikacji jej prawidłowości materialnoprawnej oraz przeprowadzenie postępowania dowodowego, przede wszystkim na okoliczność, czy faktury dotyczące zakupu towarów i usług mają związek z prowadzoną przez spółkę działalnością opodatkowaną podatkiem VAT.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie w całości ww. decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi i umorzenie postępowania podatkowego, przeprowadzenie rozprawy zdalnej oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70 § 7 pkt 1 oraz art. 70c, w zw. z art. 121 § 1, art. 187 § 1, art. 233 § 1 pkt 2 lit. a i § 2, art. 235 w zw. z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej (dalej: "O.p."), poprzez brak umorzenia postępowania i uznanie, iż zawieszenie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego, a zawiadomienie z art. 70c O.p. było prawidłowe, podczas gdy postępowanie karne skarbowe wszczęto z uwagi na upływający bieg przedawniania, a ponadto zawiadomienie w trybie art. 70c O.p. powinno być wyasygnowane dopiero w 2020 r., tj. w momencie wszczęcia postępowania przeciwko wspólnikowi spółki (faza in rem).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał zarzuty skargi za niezasadne.
Zasadniczy spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań skarżącej w podatku od towarów i usług za miesiące maj – grudzień 2014 r. w związku z wszczętym w dniu 16 grudnia 2019 r. przez Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi postępowaniem karnym skarbowym, w sprawie o przestępstwo skarbowe wiążące się z niewykonaniem tych zobowiązań.
Istotne znaczenie w tym zakresie mają wskazówki Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uchwale z 24 maja 2021 r., w sprawie I FPS 1/21. Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą skargę w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w tej uchwale, zgodnie z którą ocena przesłanek zastosowania przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji. Jak wskazano w uzasadnieniu uchwały, nie można w ramach kontroli legalności decyzji pomijać zagadnienia merytorycznego związanego z wszczęciem wobec podatnika postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. W szczególności przedmiotem badania powinno być, na tle okoliczności danej sprawy podatkowej, czy wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W uchwale podkreślono, że sądy administracyjne pierwszej instancji, w ramach zakreślonych przez art. 134 § 1 p.p.s.a., mają obowiązek badać czy proceduralna czynność wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie została wykorzystana tylko w celu nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Dopiero w świetle wszechstronnej analizy okoliczności konkretnej sprawy podatkowej, związanych najczęściej ze zbliżającym się upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, podejmowanymi wcześniej w postępowaniu podatkowym czynnościami dowodowymi i aktywnością prowadzącego je organu podatkowego, można ustalić czy instytucji wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie wykorzystano jedynie do instrumentalnego wywołania skutku w postaci nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taki wniosek może potwierdzić fakt wszczęcia tego postępowania w sytuacji, gdy z oczywistego braku przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (por. art. 1 k.k.s.) lub istnienia negatywnych przesłanek procesowych, wymienionych w art. 17 § 1 k.p.k., jasne jest już w momencie wydania postanowienia, że cele postępowania karnego skarbowego nie będą mogły być zrealizowane. O braku woli realizowania celów postępowania karnego skarbowego, a tym samym sztucznym wykorzystaniu instrumentu z tego postępowania do przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, może świadczyć również brak realnej aktywności organów postępowania przygotowawczego po wszczęciu takiego postępowania. Przyjęcie w takich, przykładowo opisanych stanach faktycznych, że poprzez samo wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe (przy zaistnieniu pozostałych przesłanek wymienionych wyżej), nastąpił skutek przewidziany w art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c o.p., stanowiłoby nadużycie tej instytucji, godzące w zasadę zaufania do organów państwa, a także zasadę praworządności, wynikające z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP.
W kwestii przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań skarżącej w podatku VAT za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 25 stycznia 2022 r., którym oddalono skargę spółki złożoną na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 27 sierpnia 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia 2014 r.
W wyroku tym Sąd wskazał, iż w okresie biegu terminu przedawnienia wystąpiły jednak zdarzenia, które spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia – (..) opisane w art. 70 § 6 O.p. – od dnia 16 grudnia 2019 roku (tego dnia nastąpiło wszczęcie postępowania karno-skarbowego o przestępstwo opisane w art. 56 § 2 kks w zw. z art. 56 § 1 kks w zbiegu z art. 76 § 2 kksw związku z art. 76 § 1 kks w zbiegu z art. 62 § 1 kks w związku z art. 6 § 2 kks i art. 7 § 1 kks). Zawiadomienie w trybie art. 70c O.p. zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 30 grudnia 2019 roku.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wszczęcie tego postępowania nie miało charakteru instrumentalnego, zmierzającego jedynie do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązaniowa podatkowego. Przede wszystkim wszczynając to postępowanie, organ dysponował obszernym materiałem dowodowym zebranym w postępowaniu podatkowym. Wewnętrzne zawiadomienie o ujawnieniu czynu zabronionego z dnia 16 września 2019 roku wydane zostało po wydaniu przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia 12 września 2019 roku, a materiał dowodowy uzasadniający przypuszczenie popełnienia przestępstwa stanowiły dowody zebrane w postępowaniu podatkowym za okres rozliczeniowy styczeń-kwiecień 2014 roku. Z tego materiału oraz opisanej wyżej decyzji wynikało, że podatnik będąc uczestnikiem transakcji łańcuchowych przy sprzedaży towarów handlowych dla niemieckiego podmiotu D. nienależnie stosował stawkę podatku VAT 0%, zamiast 23% i w okresie rozliczeniowym styczeń 2014 - kwiecień 2014 roku zaniżył podatek należny ogółem o kwotę 117.558,00 złotych. Innymi słowy, materiał dowodowy zebrany w toku postępowania podatkowego wskazywał na popełnienie przez wspólników umyślnego przestępstwa skarbowego opisanego w art. 56 § 2 kks w zw. z art. 56 § 1 kks w zbiegu z art. 76 § 2 w zw. z art. 76 § 1 kks w zbiegu z art. 62 § 1 kks w związku z art. 7 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 kks. Jak podniósł Sąd, organ drugiej instancji dokonał trafnej analizy wskazując, że karalność tego przestępstwa nie upłynęła (przedawnienie), powołując przy tym okoliczność, że przestępstwo wyżej opisane zostało popełnione w warunkach czynu ciągłego, co oznacza, że zgodnie z art. 44 § 3 kks bieg tego terminu rozpoczął się z dniem 31 grudnia 2015 roku. Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1 kks karalność przestępstwa skarbowego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło 5 lat, a czyn ten stanowi przestępstwo skarbowe zagrożone karą grzywny, karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności do lat trzech (jak w niniejszej sprawie). Oznacza to, że organ postępowania karno-skarbowego mógł skutecznie – zgodnie z prawem - wszcząć postępowanie karne i przedstawić wspólnikowi skarżącej spółki zarzut. Sąd podkreślił, że przedstawienie zarzutów stanowi okoliczność powodującą wydłużenie okresu przedawnienia karalności przestępstwa. Od daty bowiem przedstawienia zarzutów (lub innego zdarzenia, które skutkuje wejściem postępowania karnego w fazę in personam) biegnie pięcioletni termin przedawnienia (tak jak w tej sprawie), lub dziesięcioletni (art. 44 § 5 kks) Za przyjęciem, że postępowanie karne zostało wszczęte dla realizacji jego celów opisanych w przepisach kks i kpk (art. 2 § 1 kpk w związku z art. 113 § 1 kks – przede wszystkim pociągnięcia do odpowiedzialności karnej sprawcy przestępstwa) wskazują także czynności jakie organ postępowania karnego podjął w toku postępowania – sporządzenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów, przesłuchanie P. S. w charakterze podejrzanego w dniu 18 czerwca 2020 roku, a następnie zawieszenia tego postępowania w dniu 29 czerwca 2020 roku, które zostało zatwierdzone przez organ nadrzędny w dniu 13 lipca 2020 roku. Należy przy tym stwierdzić, że "przejście" postępowania z fazy in rem w fazę in personam oznacza, że w toku dochodzenia zebrano dostateczne dowody, które pozwoliły na przyjęcie, że P. S. dopuścił się zarzuconego mu przestępstwa. Podstawą zawieszenia postępowania karnego w sprawie P. S. był art.114a kk, zgodnie z którym postępowanie w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe może być także zawieszone, jeżeli jego prowadzenie jest w istotny sposób utrudnione ze względu na prowadzoną kontrolę podatkową, kontrolę celno-skarbową lub toczące się postępowanie przed organami podatkowymi, organami celnymi lub sądami administracyjnymi. Zawieszone postępowanie podejmuje się, jeżeli ustąpiły przyczyny uzasadniające jego zawieszenie. Znaczenie tego przepisu jest oczywiste, idzie o to, że w postępowaniach karno-skarbowych zwykle wykorzystywane są materiały zebrane w postępowaniach podatkowych. Nie trzeba dodawać, że ostateczne i prawomocne zakończenie postępowania podatkowego stanowi istotną przesłankę do uznania, że ustalony w tym postępowaniu stan faktyczny i prawny (wskazanie naruszenia przepisów ustaw podatkowych) jest prawidłowy. Opisane wyżej okoliczności (rzeczywiste podstawy faktyczne do wszczęcia postępowania karnego oraz czynności zmierzające do postawienia P. S. przed sądem) wskazują, że celem wszczęcia postępowania karnego nie było zatamowanie biegu terminu przedawnienia, tylko pociągnięcie skarżącego do odpowiedzialności karnej.
Sąd nie podzielił zatem zarzutów skargi (powtórzonych także w niniejszej sprawie) dotyczących naruszenia przez organy podatkowe art. 70 § 1 O.p., art. 70 § 6 pkt 1 O.p. i art.70 § 7 pkt 1 O.p., art. 70c O.p., art. 121 § 1 O.p., art. 187 § 1 O.p., art. 233 § 1 pkt. 1 i § 2 O.p., art. 235 O.p. w zw. z art. 208 § 1 O.p.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela przedstawioną wyżej argumentację uznając, że wszczęcie postępowania karnoskarbowego nie miało charakteru instrumentalnego, ale służyło wyciągnięciu realnych konsekwencji karnych w stosunku do podatnika. Wszczęcie tego postępowania skutecznie zatem zawiesiło bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją.
Zdaniem Sądu, dla skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. nie jest konieczne wszczęcie postępowania karnoskarbowego in personam. Przesłanką zawieszenia przedawnienia zobowiązania jest bowiem samo wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe i zawiadomienie o tym podatnika (czyli w niniejszej sprawie spółki lub jej pełnomocnika). Wynika to bezpośrednio z regulacji art. 70 § 6 pkt 1 O.p., zgodnie z którym "bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania".
Podkreślić należy, iż wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim decyzji z 30 listopada 2021 r., określającej skarżącej zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2014 r., wiązało się z wcześniejszym wydaniem w dniu 27 sierpnia 2021 r. przez Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzji reformatoryjnej określającej spółce w podatku od towarów i usług nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następne miesiące, w tym za miesiąc kwiecień w wysokości 80.210,00 zł. Złożenie przez podatnika w trakcie postępowania odwoławczego dodatkowych dokumentów, w tym dotyczących podatku naliczonego VAT, uprawniało Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do zastosowania art. 233 § 2 O.p., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Z powyższych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.),
Ake.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI