I SA/Łd 505/24

I SA/Łd 505/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Bożena Kasprzak /przewodniczący/
Paweł Janicki /sprawozdawca/
Tomasz Furmanek
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 54 par 1 pkt 1, art. 96j.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Asesor WSA Tomasz Furmanek, Protokolant Sekretarz sądowy Aleksandra Milczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 20 maja 2024 r. nr 1001-IEE.7192.123.2024.5.JS w przedmiocie oddalenia skargi w postępowaniu zabezpieczającym oddala skargę.
Uzasadnienie
Skargą z dnia 3 lipca 2024 r. A. T. (dalej także: skarżąca) zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia
20 maja 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego
w Pabianicach z dnia 16 lutego 2024 r., którym oddalono skargę na czynność zabezpieczającą, polegającą na zajęciu udziałów w spółce A Sp. z o.o.
w postępowaniu zabezpieczającym.
W uzasadnieniu zapadłego rozstrzygnięcia, organ podatkowy II instancji wskazał następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach w dniu 15 grudnia 2023 r. wystawił na skarżącą zarządzenia zabezpieczenia o numerach od [...] do [...] oraz od [...] do [...].
Wskazane wyżej zarządzenia zabezpieczenia, wystawione zostały na podstawie decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z dnia 13 listopada 2023 r.:
- nr 368000-CKK-4.4253.1.2023.9, określającej przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2019 roku w kwocie 302.225 zł wraz z odsetkami w kwocie 212.774 zł oraz zabezpieczającej wykonanie ww. zobowiązania przez wydaniem decyzji określającej jego wysokość;
- nr 368000-CKK-4.4253.2.2023.10, określającej przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do października 2020 roku w kwocie 202.939 zł wraz z odsetkami w kwocie 121 635 zł oraz zabezpieczającej wykonanie ww. zobowiązania przez wydaniem decyzji określającej jego wysokość.
W oparciu o wymienione zarządzenia zabezpieczenia, organ egzekucyjny skierował zawiadomienie z dnia 20 grudnia 2023 r. nr 1016-SEE.712.88275039.2023.l.KJA o zajęciu udziałów skarżącej w A Sp. z o.o.
Ww. zawiadomienie - wraz odpisami zarządzeń zabezpieczenia z dnia
15 grudnia 2023 r. – skarżąca odebrała w dniu 11 stycznia 2024 r., natomiast A Sp. z o.o. – w dniu 9 stycznia 2024 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach skierował w dniu 20 grudnia 2023 r. do Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. - XX Wydział Krajowego Rejestru Sądowego, wniosek o dokonanie w Krajowym Rejestrze Sądowym wpisu
o zajęciu udziałów w ww. spółce.
Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2023 r. sygn. akt [...] [...], Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. w Ł., Sąd Gospodarczy XX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego odmówił przyjęcia do akt zawiadomienia o zajęciu udziałów. Sąd wyjaśnił, że nie jest możliwe przyjęcie do akt spółki zajęcia udziałów skarżącej, bowiem nie jest ona wspólnikiem tejże spółki od dnia 3 listopada 2023 r.
Pismem z dnia 15 stycznia 2024 r. A. T. wniosła skargę na zawiadomienie z dnia 20 grudnia 2023 r. o zajęciu zabezpieczającym 90 udziałów
o wartości 4500 zł. Wskazując, że nie jest wspólnikiem A Sp. z o.o. z siedzibą w K., załączyła do pisma notarialną umowę sprzedaży udziałów z dnia
3 listopada 2023 r. (rep. [...]).
Postanowieniem z 16 lutego 2024 r. nr 1016-SEE.7113.161.2024.1 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach oddalił skargę na czynność zabezpieczającą złożoną w toku postępowania zabezpieczającego, prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia o numerach od [...] do [...] oraz od [...] do [...].
Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu podatkowego I instancji, DIAS
w pierwszej kolejności uznał, że analizowana czynność zabezpieczająca została dokonana z zachowaniem dyspozycji art. 96j § 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505) dalej: u.p.e.a. DIAS podzielił przy tym stanowisko organu egzekucyjnego, że w momencie sporządzenia zawiadomienia z dnia 20 grudnia 2023 r. w Krajowym Rejestrze Sądowym nie został ujawniony wpis o zmianie danych w Rejestrze, informujący
o sprzedaży przez skarżącą udziałów w A Sp. z o.o. Wykreślenie udziałów
w spółce oraz zmiana danych w KRS została dokonana w dniu 29 grudnia 2023 r.,
a więc już po skierowanym przez organ egzekucyjny zajęciu zabezpieczającym.
Organ egzekucyjny dysponując zarządzeniami zabezpieczenia oraz informacją
o składniku majątkowym z tytułu posiadanych udziałów miał zatem obowiązek zastosować środek zabezpieczający przyszłe roszczenie wierzyciela, zatem NUS wykonał swój ustawowy obowiązek.
W ocenie DIAS, zajęcie zabezpieczające dokonane przez NUS zawiadomieniem z dnia 20 grudnia 2023 r. okazało się wobec treści postanowienia sądu z dnia
29 grudnia 2023 r. odmawiającego przyjęcia do akt zawiadomienia o zajęciu udziałów, nieskuteczne, z uwagi na fakt nieposiadania przez skarżącą udziałów w A Sp.
z o.o.
Tym samym, zdaniem organu nie doszło de facto do zajęcia tego prawa majątkowego, w konsekwencji czego, powyższa czynność zabezpieczająca nie wywarła skutków prawnych. W związku z tym, uchylenie przez organ egzekucyjny przedmiotowego zawiadomienia o zajęciu – nie było konieczne.
Na powyższe postanowienie A. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w treści której zarzuciła zakwestionowanemu postanowieniu naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art.
18 u.p.e.a. na skutek utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, które narusza przepisy prawa wskazane w zażaleniu tj.:
1) art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a. na skutek jego zastosowania w sprawie i oddalenia skargi na czynność zabezpieczającą,
2) art. 7 i art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezebranie pełnego materiału dowodowego na skutek niesprawdzenia przed zajęciem udziału, czy skarżąca jest jego właścicielką, co było informacją powszechnie znaną i dostępną na Portalu Rejestrów Sądowych - stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości zwłaszcza,
że organ składał do KRS wniosek elektronicznie,
3) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organu na skutek m.in. niesprawdzenia przed zajęciem udziału, czy skarżąca jest jego właścicielką, co było informacją powszechnie znaną i dostępną na Portalu Rejestrów Sądowych - stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości, zwłaszcza,
że organ składał do KRS wniosek elektronicznie, a ponadto na skutek odmowy doprowadzenia do zgodności stanu faktycznego postępowania egzekucyjnego
ze stanem prawnym,
4) art. 54 § 1 pkt 1 w zw. z art. 96j u.p.e.a. na skutek ich błędnej wykładni
i niewłaściwego zastosowania w sprawie przez przyjęcie, iż organ I instancji nie naruszył prawa zajmując w dniu 20 grudnia 2023 r. udział, który został przez skarżącą zbyty dnia 3 listopada 2023 r., co było informacją powszechnie znaną i dostępną na Portalu Rejestrów Sądowych - stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości, co winno prowadzić do uchylenia tej czynności,
5) art. 54 § 1 pkt 1 w zw. z art. 96j § 3 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. na skutek pominięcia dokumentu urzędowego w postaci postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Łodzi XX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego
z 29 grudnia 2023 r., sygn. akt [...], mocą którego sąd odmówił przyjęcia do akt zawiadomienia o zajęciu udziałów, co winno skutkować uznaniem, że działania podjęte w stosunku do udziałów w A Sp. z o.o. nie doprowadziły do ich skutecznego zajęcia egzekucyjnego,
6) art. 54b § 1 u.p.e.a. na skutek jego niezastosowania w sprawie.
W konkluzji postawionych zarzutów, skarżąca wniosła o uchylenie zakwestionowanego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi
z dnia 20 maja 2024 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z dnia 16 lutego 2024 r., jak również zasądzenie od organu na rzecz jej osoby kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na powyższą skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że postępowanie zabezpieczające,
w ramach którego zapadło zaskarżone postanowienie ma charakter pomocniczy
w stosunku do postępowania egzekucyjnego. Co do zasady toczy się ono przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i służy stworzeniu gwarancji wykonania obowiązku w toku postępowania egzekucyjnego (por. P. Przybysz Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz wyd. VII; LEX 2015).
Podkreślenia wymaga, że decyzja zabezpieczająca nie zastępuje decyzji wymiarowej, a uprawdopodabnia jedynie wysokość zaległości. Nie rozstrzyga sprawy co do istoty, ponieważ nie przesądza treści przyszłej decyzji wymiarowej.
Zgodnie z art. 154 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej lub wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję. W przepisie wskazane zostały przykładowe okoliczności (brak płynności finansowej zobowiązanego, unikanie wykonania przez zobowiązanego obowiązku przez nieujawnianie zobowiązań powstających z mocy prawa lub nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych, dokonywanie przez zobowiązanego wyprzedaży majątku, niezłożenie mimo wezwania oświadczenia o nieruchomościach lub prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej, lub ruchomościach, lub zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego albo niewykazanie
w złożonym oświadczeniu wszystkich rzeczy lub praw podlegających ujawnieniu) mogące przesądzać o konieczności dokonania zabezpieczenia. Katalog tych przesłanek nie jest wyczerpujący, o czym świadczy użycie w tym przepisie zwrotu
"w szczególności".
Z pomocniczego charakteru postępowania zabezpieczającego wynika,
że uznanie za dopuszczalne zabezpieczenia wykonania konkretnego obowiązku
w trybie administracyjnym prowadzi do uznania dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej takiego obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II FSK 807/09, opubl. LEX nr 745872). Jeżeli natomiast obowiązek stał się wymagalny, to wierzyciel powinien podjąć czynności prowadzące do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. powinien doręczyć zobowiązanemu upomnienie, a następnie, po upływie siedmiu dni od doręczenia upomnienia i stwierdzeniu niewykonania obowiązku, wystawić tytuł wykonawczy oraz skierować do organu egzekucyjnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W czasie oczekiwania na dobrowolne wykonanie obowiązku wierzyciel może wystawić zarządzenie zabezpieczenia i wystąpić do organu egzekucyjnego o ustanowienie zabezpieczenia. Wierzyciel może także wystąpić o ustanowienie zabezpieczenia, zanim obowiązek stanie się wymagalny (art. 154 § 2 u.p.e.a.), jak również zanim obowiązek zostanie ustalony (art. 155 u.p.e.a.). Zabezpieczenia dokonuje się na wniosek wierzyciela, na podstawie wydanego przez wierzyciela zarządzenia zabezpieczenia (art. 155a § 1 u.p.e.a.).
Spór między stronami w rozpoznawanej sprawie koncentruje się na prawidłowości zastosowania art. 54 § 1 pkt 1 w związku z art. 96j u.p.e.a.
Zgodnie z art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a., podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem prawa. W orzecznictwie podkreśla się, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na podjęciu przez organ egzekucyjny czynności niedopuszczalnej przez ustawę, jak i podjęciu czynności, która co prawda jest dopuszczalna, ale sposób jej podjęcia narusza przepisy ustawy (wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 1567/23, opubl. LEX nr 3752154).
W rozpoznawanej sprawie zakwestionowaną przez skarżącą czynnością było zajęcie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Czynność taka jest przewidziana w art. 96j u.p.e.a., a więc pogląd o jej niedopuszczalności jest błędny.
Jednocześnie organ dopełnił warunki legalności przedmiotowej czynności wymienione w art. 96j § 3 u.p.e.a., bowiem zawiadomił spółkę A Sp. z o.o., zawiadomił również o tej czynności skarżącą doręczając jej zarządzenie zabezpieczenia z dnia 15 grudnia 2023 r. oraz skierował do sądu rejestrowego wniosek o dokonanie stosownego wpisu w KRS o zajęciu udziału.
Tak więc sposób dokonania zakwestionowanej czynności, nie naruszał obowiązujących przepisów prawa.
Zauważyć przy tym należy, że w dacie złożenia wniosku do sądu rejestrowego,
tj. 20 grudnia 2023 r. w KRS nie był ujawniony wpis dotyczący zbycia udziałów skarżącej w spółce A. Organ powziął wiedzę o tej okoliczności dopiero na podstawie postanowienia sądu rejestrowego z dnia 29 grudnia 2023 r. o odmowie przyjęcia zawiadomienia o zajęciu udziałów. Innymi słowy, dopiero wówczas organ otrzymał wiadomość o tym, że przedmiotowe udziały w spółce nie należą do skarżącej.
W tej sytuacji pogląd strony skarżącej, że czynność zajęcia udziałów została dokonana z naruszeniem prawa, należy uznać za nieuzasadniony.
Ponadto, biorąc pod uwagę założenia postępowania zabezpieczającego takie jak szybkość i efektywność, jakimi musi się kierować organ w trakcie jej prowadzenia należy stwierdzić, że organ ten pozyskując informacje o składnikach majątkowych zobowiązanego nie może zwracać się do dłużników zajętych wierzytelności
o potwierdzenie tych okoliczności, tylko dokonuje próby zajęcia takich składników majątkowych. I dopiero z odpowiedzi zobowiązanych wynika, czy zajęcie składnika majątkowego może nastąpić, czy też nie. Wówczas na etapie uzyskanej odpowiedzi sprawa dokonanego zajęcia zostaje zakończona, a zgromadzone dokumenty stanowią materiał dowodowy w sprawie. Dokonane zajęcie po takiej informacji traktowane jest jako nieskuteczne, ale nie podlega uchyleniu jako niezgodne z prawem.
Stąd też za nieuprawnione należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 54 § 1 pkt 1, art. 96j § 3 pkt 1 u.p.e.a.
Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 i § 4 k.p.a.
W ocenie sądu, materiał dowodowy zebrany przez organy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia sprawy, zaś pełną wiedzę w kwestii udziałów skarżącej
w spółce prawa handlowego, organ powziął już po skierowaniu zawiadomienia o zajęciu tychże udziałów.
Z powyższych względów brak było podstaw do stosowania art. 54b § 1 u.p.e.a.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, po myśli art. 151 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji
ak