I SA/Łd 499/25

I SA/Łd 499/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
Grzegorz Potiopa
Joanna Grzegorczyk-Drozda /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Potiopa, Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk, Protokolant Starszy specjalista Małgorzata Kowalczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 30 czerwca 2025 r. nr 1001-IEE.7192.140.2025.3.ACU w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 czerwca 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z dnia 29 kwietnia 2025 r. o odmowie wszczęcia postępowania dotyczącego wniosku w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z "[...] r." nr [...].
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w stanie faktycznym, zgodnie z którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach (organ egzekucyjny) wszczął wobec K. S. i M.S. - małżonków odpowiedzialnych solidarnie za zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. w kwocie 448.831 zł - postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 31 stycznia 2024 r. nr [...], którym zobowiązanie to objęto.
Podstawę wystawienia powyższego tytułu wykonawczego stanowi decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 22 grudnia 2023 r. nr 1001-IOD-2.4102.21.2023.30/U16/AP UNP: 1001-23-160509.
W dniach 14 marca 2024 r. oraz 15 stycznia 2025 r. spisane zostały z K. S. protokoły o jego stanie majątkowym.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach skierował do "C" Sp. z o.o. z siedzibą w Z. zawiadomienie z dnia [...] nr [...] o zajęciu [...] wynagrodzenia za pracę.
Pismem z dnia 20 maja 2024 r. Spółka poinformowała, iż zobowiązana nie jest pracownikiem firmy, gdyż jej zatrudnienie ustało z dniem 30 kwietnia 2024 r.
Dnia 5 marca 2025 r. do organu egzekucyjnego wpłynęły dwa pisma (jedno M. S. a drugie K. S.) datowane na dzień 28 lutego 2025 r. Oba zawierały wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego (sygn. akt [...]) oraz tożsamą argumentację. Małżonkowie, niezależnie, wskazali na okoliczność przesłania w załączeniu swoich pism obwieszczenia postanowienia z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. postępowania [...] o ogłoszeniu upadłości K. S..
Zawiadomili, w oparciu o dyspozycję art. 176 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 – dalej jako: "P.up."), że postanowieniem z dnia 15 stycznia 2025 r. Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł., [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość K. S., PESEL:[...], nieprowadzącego działalności gospodarczej. Syndykiem masy upadłości ustanowiona została M. W.. Wskazali, iż zgodne z art. 146 ust. 1 P.up., wszelkie postępowania egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem jej ogłoszenia, ulegają zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Następnie postępowania te ulegają umorzeniu z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.
[...] dodatkowo, wskazując na akcesoryjność jej zadłużenia względem długu małżonka, zaznaczyła, iż zgodnie z treścią art. 174 § 1 pkt. 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. jed. z 2023 r. poz. 1247 ze zm. – dalej jako: "Kpc"), postępowanie ulega zawieszeniu z mocy prawa w przypadku ogłoszenia upadłości jednej ze stron. Oznacza to, że jeśli wobec jednego z małżonków ogłoszono upadłość, postępowanie dotyczące długów podatkowych ulega zawieszeniu również względem drugiego małżonka.
Obwieszczenie postanowienia z dnia 15 stycznia 2025 r. o ogłoszeniu upadłości K. S. zostało przesłane wraz z pismami, każdego z małżonków odrębnie, z dnia 3 marca 2025 r.
Na wezwania organu egzekucyjnego, dnia 4 kwietnia 2025 r. małżonkowie złożyli dokumenty pełnomocnictwa udzielonego przez każdego z nich, odrębnie przesłane przy pismach z dnia 31 marca 2025 r.
Postanowieniem z dnia 27 marca 2025 r. nr 1016-SEE.7113.9.2025.46 UNP: 1016-25-022812 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec K. S. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...]. Jako przyczynę rozstrzygnięcia organ wskazał fakt uprawomocnienia się dnia 15 lutego 2025 r. postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł.- Ś. w Ł., [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z dnia [...] r. sygn. akt [...] o ogłoszeniu upadłości K. S. jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.
Powyższe postanowienie doręczono zobowiązanemu dnia 22 kwietnia 2025 r. w trybie art. 44 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: "KPA").
Dnia 29 kwietnia 2025 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach wydał postanowienia o numerach:
1016-SEE.7113.75.2025.16 UNP: 1016-25-030850 o odmowie wszczęcia postępowania dotyczącego wniosku z dnia 28 lutego 2025 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. S. na podstawie tytułu wykonawczego z "[...] r." nr [...];
1016-SEE.7113.75.2025.15 UNP: 1016-25-030831 o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. S. na podstawie tytułu wykonawczego z "[...] r." nr [...].
Oba wskazane powyżej postanowienia doręczono pełnomocnikowi każdego z małżonków dnia 6 maja 2025 r. Dnia 13 maja 2025 r. małżonkowie, każde reprezentowane przez pełnomocnika zawodowego, nie zgadzając się z treścią orzeczeń, zaskarżyli je zażaleniami.
W wyniku rozpatrzenia wniesionych zażaleń, postanowieniami z dnia 30 czerwca 2025 r. o numerach odpowiednio:
1001-IEE.7192.140.2025.3.ACU UNP: 1001-25-103732 (dotyczy K. S.),
1001-IEE.7192.141.2025.3.ACU UNP: 1001-25-105274 (dotyczy M. S.),
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi orzekł o utrzymaniu w mocy obu rozstrzygnięć organu I instancji z dnia 29 kwietnia 2025 r. Postanowienia organu odwoławczego doręczono pełnomocnikowi każdego z małżonków dnia 1 lipca 2025 r.
Ponieważ K. S. nie zgodził się z powyżej wskazanym rozstrzygnięciem, złożył na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, tj.:
art. 61a § 1 KPA w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w sprawie zaistniała "inna uzasadniona przyczyna" uniemożliwiająca wszczęcie postępowania, podczas gdy ocena zasadności skarżącego wymagała merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a nie jej proceduralnego zamknięcia na etapie wstępnym. Organ błędnie utożsamił rzekomą bezprzedmiotowość wniosku z oczywistą, formalną przeszkodą do wszczęcia postępowania, dokonując w istocie merytorycznej oceny żądania, co jest niedopuszczalne w trybie art. 61a KPA;
art. 8 § 1 w zw. z art. 9 KPA oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez naruszenie obowiązku działania w sposób budzący zaufanie i udzielania informacji, polegające na przyjęciu skrajnie formalistycznej i literalnej wykładni wniosku skarżącego z dnia 28 lutego 2025 r., z całkowitym pominięciem jego rzeczywistej intencji, którą było uzyskanie deklaratoryjnego potwierdzenia zaistniałego z mocy prawa skutku w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ, mając pełną wiedzę o celu wniosku (wyjaśnionym w zażaleniu), świadomie wybrał interpretację niekorzystną dla strony, co stanowi przejaw nielojalności i podważa zaufanie do władzy publicznej;
art. 7, art. 77 § 1 KPA w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez zaniechanie zbadania kluczowej dla sprawy okoliczności, tj. istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego w uzyskaniu formalnego potwierdzenia skutku prawnego (zawieszenia postępowania), który zaistniał ex lege. Organ stosując nieprawidłowo art. 61a KPA, uchylił się od obowiązku wyjaśnienia sprawy w jej istotnym aspekcie, jakim jest potrzeba zapewnienia pewności prawnej w zakresie skutków upadłości dla postępowania egzekucyjnego;
art. 107 § 3 w związku z art. 126 KPA, poprzez sporządzenie uzasadnienia o charakterze iluzorycznym, które unika merytorycznej polemiki z argumentacją skarżącego podniesioną w zażaleniu, dotyczącą deklaratoryjnego charakteru wniosku i istnienia interesu prawnego w jego uzyskaniu. Organ ograniczył się do powtórzenia tezy o niemożności zawieszenia nieistniejącego postępowania, całkowicie pomijając sedno argumentacji strony, co czyni kontrolę instancyjną fikcją.
Z uwagi na zakres i charakter wskazanych naruszeń, strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach.
W uzasadnieniu strona zarzuciła, iż organy obu instancji zignorowały całkowicie jego argumentację, w której wskazano, iż intencją wniosku nie było konstytutywne "zawieszenie" nieistniejącego już postępowania, lecz uzyskanie formalnego, deklaratoryjnego potwierdzenia, że zawieszenie takie miało miejsce w okresie od dnia 15 stycznia 2025 r. do dnia 15 lutego 2025 r. W ocenie strony organy obu instancji dopuściły się fundamentalnych błędów proceduralnych, które winny skutkować uchyleniem obu rozstrzygnięć.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu jako bezzasadna.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 – dalej jako: "p.u.s.a."). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jed. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozpoznając przedmiotową sprawę, sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy podatkowe, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Nadto sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu, w związku z tym uznał, że nie ma potrzeby powielania wszystkich kwestii w niniejszym uzasadnieniu i z tego względu swoje rozważania skupi przede wszystkim na kwestiach spornych między stronami.
Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia zarówno prawa procesowego jak i prawa materialnego. Dokonano prawidłowej wykładni przepisów prawa oraz właściwie je zastosowano.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2025 r. nr 1016-SEE.7113.75.2025.16 UNP: 1016-25- 030850 odmówił wszczęcia postępowania dotyczącego wniosku w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. S. na podstawie tytułu wykonawczego z "[...] r." nr [...] a organ odwoławczy utrzymał je w mocy.
Postępowanie egzekucyjne wobec K. S. prowadzone jest w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...], który wystawiono dnia 31 stycznia 2024 r.
Zgodnie z treścią art. 61a § 1 KPA, jeśli żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (...). Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (§ 2). Innymi uzasadnionymi przyczynami, uniemożliwiającymi wszczęcie postępowania są m.in.: żądanie, które nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji, a wymaga innej formy działania, albo żądanie wszczęcia dotyczy sprawy przynależnej do drogi sądowej i właściwy jest sąd powszechny. Inną uzasadnioną przyczyną wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania może być wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie lub niedopuszczalność postępowania administracyjnego z powodów przedmiotowych, np. gdy wykonano prawo majątkowe.
Odmowa wszczęcia postępowania, jak słusznie zauważył organ, kończy się aktem formalnym, co oznacza, że organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty (por. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2019, s. 421).
Stosownie do dyspozycji art. 17 § 1 u.p.e.a., rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 u.p.e.a.).
Z ustalonego w rozpatrywanej sprawie stanu faktycznego wynika, że Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł., [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych postanowieniem z dnia [...]r. sygn. akt [...] orzekł o ogłoszeniu upadłości K. S., PESEL: [...], nieprowadzącego działalności gospodarczej. Postanowienie to stało się prawomocne dnia 15 lutego 2025 r. Konsekwencją postawienia K. S. w stan upadłości było zawieszenie dnia 15 stycznia 2025 r. (tj. z dniem ogłoszenia upadłości) z mocy prawa postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec strony na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...] . Dnia 15 lutego 2025 r. (tj. z dniem uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości) postępowanie to uległo umorzeniu z mocy prawa. Zgodnie z treścią art. 146 ust. 1, postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Postępowanie to umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stoi na przeszkodzie przysądzeniu własności nieruchomości, jeżeli przybicia prawomocnie udzielono przed ogłoszeniem upadłości, a nabywca egzekucyjny wpłaci w terminie cenę nabycia.
Umorzenie opisanego postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem K. S. potwierdził Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach wydanym w dniu 27 marca 2025 r. postanowieniem w tym przedmiocie (nr 1016-SEE.7113.9.2025.46 UNP: 1016-25-022812).
Wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, wpłynął do organu egzekucyjnego dnia 5 marca 2025 r. To oznacza, iż niniejszy wniosek wpłynął już po umorzeniu (z mocy prawa) prowadzonego względem zobowiązanego postępowania egzekucyjnego. Skoro zatem w dniu złożenia wskazanego wniosku postępowanie egzekucyjne wobec strony nie było prowadzone wskutek jego umorzenia, organ nie mógł go zawiesić a nadto odnieść się merytorycznie do podniesionej we wniosku argumentacji. Nie jest możliwe zawieszenie postępowania, które się nie toczy. Zgodnie z brzmieniem art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej (pkt. 1); w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego (pkt. 2); w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego (pkt. 3); na żądanie wierzyciela (pkt. 4); w innych przypadkach przewidzianych w ustawach (pkt. 5). Oznacza to, że zawieszenie postępowania jest możliwe od momentu jego wszczęcia do chwili jego zakończenia, bowiem poza okresem wyznaczonym tymi zdarzeniami, jak słusznie zauważył organ, nie można mówić o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i o dopuszczalności jego zawieszenia.
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności, organ egzekucyjny zobligowany był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 28 lutego 2025 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Jego wszczęcie uniemożliwiały uzasadnione przyczyny o charakterze przedmiotowym.
Powyżej wskazane okoliczności, doprowadziły sąd do przekonania, iż stanowisko strony nie zasługuje na uwzględnienie.
Na uwagę zasługuje fakt, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, organ w zaskarżonym postanowieniu szczegółowo i wyczerpująco wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia, przytaczając stosowne przepisy prawa. Dlatego też, zarzut strony w tym zakresie, również jest bezpodstawny.
W ocenie sądu, stanowisko prezentowane przez stronę w toku postępowania jest nieprawidłowe i nie znajduje oparcia w obowiązujących regulacjach prawnych. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, odpowiadają prawu, natomiast podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego są chybione.
Biorąc pod uwagę powyżej wskazane okoliczności oraz przedstawioną argumentację, sąd w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
P.C.