I SA/Łd 497/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w sprawie określenia podatku VAT za marzec 2019 r., wskazując na błędy proceduralne organów podatkowych w ustaleniu wysokości zobowiązania.
Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania podatkowego w VAT za marzec 2019 r. dla A Sp. z o.o. w związku ze sprzedażą nieruchomości przez komornika w trybie egzekucyjnym. Organy podatkowe uznały, że obowiązek podatkowy powstał w marcu 2019 r., gdy komornik otrzymał zapłatę. Spółka kwestionowała moment powstania obowiązku podatkowego i datę sprzedaży. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie zasady prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów przez organy, które pominęły kwestię zwolnienia z VAT niektórych działek i nie zbadały pierwotnie prawa do wydania decyzji określającej zobowiązanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. dotyczącą określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2019 r. dla A Spółki z o.o. Spółka wniosła skargę, kwestionując ustalenia organów dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego w związku ze sprzedażą nieruchomości przez komornika sądowego w trybie egzekucyjnym. Organy podatkowe uznały, że obowiązek podatkowy powstał w marcu 2019 r., kiedy komornik otrzymał zapłatę od nabywcy, co skutkowało koniecznością rozliczenia podatku w deklaracji za ten miesiąc. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, stwierdził, że organy podatkowe naruszyły przepisy procesowe, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów (art. 122 i 191 Ordynacji podatkowej). Sąd wskazał, że organy nie zbadały w pierwszej kolejności, czy sprzedaż nieruchomości w ogóle podlegała opodatkowaniu VAT, a w szczególności, czy nie była objęta zwolnieniem, ignorując przy tym wcześniejsze wnioski komornika o wydanie interpretacji indywidualnej w tym zakresie. Uchylenie decyzji nastąpiło z przyczyn odmiennych od tych podnoszonych przez stronę skarżącą. Sąd podzielił jednak stanowisko organów co do momentu powstania obowiązku podatkowego w przypadku sprzedaży egzekucyjnej, zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. c ustawy o VAT, wskazując, że powstaje on z chwilą otrzymania zapłaty przez komornika. Niemniej jednak, podkreślono, że wywody dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego powinny być poprzedzone ustaleniem wysokości zobowiązania podatkowego, czego organy nie uczyniły. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązek podatkowy powstał w marcu 2019 r., z chwilą otrzymania zapłaty przez komornika.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. c ustawy o VAT, w przypadku dostawy towarów w trybie egzekucyjnym, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty przez komornika.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.p.t.u. art. 19a § 5
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Obowiązek podatkowy z tytułu dostawy towarów w trybie egzekucyjnym powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty przez komornika.
u.p.t.u. art. 18
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Komornicy sądowi są płatnikami podatku od dostawy towarów dokonywanej w trybie egzekucji.
Pomocnicze
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 21 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.p.t.u. art. 43 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dotyczy zwolnienia z opodatkowania sprzedaży nieruchomości.
u.p.t.u. art. 106c
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Faktury dokumentujące dostawę towarów w trybie egzekucyjnym wystawiają w imieniu i na rzecz dłużnika organy egzekucyjne lub komornicy sądowi.
u.p.e.a.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
O.p. art. 250
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe naruszyły przepisy procesowe, nie badając pierwotnie prawa do wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i pomijając kwestię zwolnienia z VAT.
Odrzucone argumenty
Argumenty strony skarżącej dotyczące daty uprawomocnienia się postanowienia sądu, daty płatności ceny przez nabywcę, daty wydania nieruchomości oraz daty korzystania z nieruchomości przez nabywcę, które nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w kontekście art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. c ustawy o VAT.
Godne uwagi sformułowania
Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z przyczyn odmiennych od prezentowanych przez stronę skarżącą. Organy winny w pierwszej kolejności określić na podstawie wszystkich dostępnych dowodów wysokość zobowiązania podatkowego. Wymogom cytowanych przepisów nie sprostały organy w rozpoznawanej sprawie. Nie może być bowiem uznane za prawidłowe rozstrzygnięcie, które dotyczy tylko momentu powstania obowiązku podatkowego a pomija kwestię pierwotną, to jest prawo, bądź brak uprawnień do wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i nie czyni w tym zakresie żadnych ustaleń. Dla prawomocności postanowienia sądu powszechnego o przysądzeniu własności nieruchomości, data płatności ceny przez nabywcę na konto sądu powszechnego, data wydania nieruchomości oraz data, od której nabywca dysponuje nieruchomościami akcentowane przez stronę skarżącą są w kontekście treści art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. c ustawy o VAT nieistotne.
Skład orzekający
Paweł Janicki
przewodniczący sprawozdawca
Bożena Kasprzak
sędzia
Grzegorz Potiopa
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT przy sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości, a także znaczenie prawidłowego przeprowadzenia postępowania wymiarowego przez organy podatkowe."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży egzekucyjnej i interpretacji przepisów dotyczących momentu powstania obowiązku podatkowego. Kluczowe jest również to, że uchylenie nastąpiło z przyczyn proceduralnych, a nie merytorycznych dotyczących zwolnienia z VAT.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia VAT przy sprzedaży nieruchomości przez komornika, a także pokazuje, jak błędy proceduralne organów podatkowych mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli sąd zgadza się z ogólną wykładnią przepisów materialnych.
“VAT od sprzedaży komorniczej: Sąd uchyla decyzję z powodu błędów organów podatkowych!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Łd 497/21 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2022-01-12 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-06-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Bożena Kasprzak Grzegorz Potiopa Paweł Janicki /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I FSK 519/22 - Wyrok NSA z 2025-07-01 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1325 art. 122, art. 191 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j. Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Sentencja Dnia 12 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Asesor WSA Grzegorz Potiopa, Protokolant st. asystent sędziego Marta Aftowicz-Korlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2022 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia podatku VAT za marzec 2019 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz doradcy podatkowego M. W. kwotę 7200 zł (siedem tysięcy dwieście) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej. Uzasadnienie Pismem z 7 maja 2021 r. A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w A. wniosła do sądu administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2019 r. Z akt sprawy wynika, że wobec A Spółki z o.o. została przeprowadzona kontrola podatkowa w zakresie prawidłowości rozliczenia z budżetem państwa z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2019 r. oraz podatku dochodowego od osób prawnych za 2018 r. W toku kontroli w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług, ustalono, że Spółka nie złożyła deklaracji VAT-7 za marzec 2019 r., która uwzględniałaby sprzedaż należących do spółki nieruchomości dokonaną przez Komornika Sądowego M. D. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wszczął wobec spółki postępowanie podatkowe, w toku którego ustalono, iż Spółka prowadziła działalność gospodarczą, której głównym przedmiotem była działalność agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju. Od czerwca 2006 r. podatnik zaprzestał składania deklaracji dla potrzeb podatku od towarów i usług za kolejne okresy rozliczeniowe i w dniu 29 marca 2013 r. został wykreślony z rejestru podatników podatku od towarów i usług, zgodnie z art. 96 ust. 8 i ust. 9 ustawy o podatku od towarów i usług. Komornik Sądowy 12 marca 2019 r. dokonał na konto Urzędu Skarbowego w Z. wpłaty podatku od towarów i usług w kwocie 311.699,22 zł. Należność ta pochodziła z dokonanej w wyniku czynności egzekucyjnych sprzedaży nieruchomości (podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług) należących do Spółki z o.o. A, tj.: prawa użytkowania wieczystego działki gruntu oraz budynków i urządzeń stanowiących odrębną nieruchomość księga wieczysta nr [...], [...] A., ul. A. 14/18, działka nr 105/23, sprzedanego w dniu 7 lutego 2019 r., o wartości netto 1.319.967,75 zł, podatek od towarów i usług (23%) 303.592,58 zł, nabywca: B Sp. Komandytowa, [...] A., ul. B. 103/107, sprzedawca: A Sp. z o. o., [...] A., ul. A. 14/18, forma płatności: gotówka, prawa użytkowania wieczystego działki gruntu oraz budynków i urządzeń stanowiących odrębną nieruchomość księga wieczysta nr [...], [...] A., ul. A. 4/6, działka nr 105/19, sprzedanego w dniu 7 lutego 2019 r., o wartości netto 35.246,25 zł, podatek od towarów i usług (23%) 8.106,64 zł, nabywca: B Sp. Komandytowa, [...] A., ul. C 103/107, sprzedawca: A Sp. z o. o., [...] A., ul. A. 14/18, forma płatności: gotówka. Sprzedaż powyższa udokumentowana została fakturą VAT nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. wystawioną przez Komornika Sądowego w imieniu A Spółka z o. o. W odpowiedzi na wezwanie organu pismem z 2 czerwca 2020 r. Komornik Sądowy wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne dotyczące sprzedaży użytkowania wieczystego oraz własności budynków i urządzeń nieruchomości (wskazanych na fakturze VAT nr [...]) prowadzone było w trybie art. 926 i art. 948 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego - jako całości gospodarczej. Komornik wskazał ponadto, że w związku z wątpliwościami dotyczącymi ciążącego na Spółce obowiązku opodatkowania ewentualnej dostawy nieruchomości podatkiem od towarów i usług 3 października 2017 r. zwrócił się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego. W odpowiedzi Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej [...] grudnia 2017 r. w odniesieniu do działek ([...] i [...]) wydał postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia oraz tego samego dnia wydał interpretację indywidualną, w której wskazał, że stanowisko wnioskodawcy, tj. że dostawa działek nr [...], [...], [...] podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jednakże będzie korzystała ze zwolnienia od podatku - jest prawidłowe. Z uwagi na pozostawienie bez rozpatrzenia przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wniosku Komornika Sądowego dotyczącego obowiązku opodatkowania podatkiem od towarów i usług działek nr [...] i [...], Komornik Sądowy ponownie wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień w powyższym zakresie. Pismem z 5 stycznia 2018 r. Spółka z o.o. A udzieliła wyjaśnień, że faktury VAT dotyczące sprzedaży składników majątkowych będących własnością Spółki winny zawierać podatek od towarów i usług. Zarządzeniem z 9 maja 2018 r. Sąd Rejonowy w Z. I Wydział Cywilny wyznaczył termin licytacji wskazując jednocześnie, iż dostawa egzekucyjna działek [...], [...] [...] jest zwolniona z podatku od towarów i usług, a sprzedaż pozostałych działek obciążona jest tym podatkiem. Zgodnie z uzyskanymi interpretacjami i zarządzeniem Sądu Rejonowego w Z. I Wydział Cywilny przygotowano obwieszczenie o licytacji. W toku licytacji przeprowadzonej 4 lipca 2018 r. pod nadzorem Sądu Rejonowego w Z. najwyższego postąpienia udzielił licytant B Spółka Komandytowa z siedzibą w A. w kwocie 1.696.199,22 zł. Postanowieniem z [...]r. Sąd Rejonowy w Z. I Wydział Cywilny udzielił przybicia. Postanowieniem z dnia [...]r. Sąd Rejonowy w Z. I Wydział Cywilny postanowił o przysądzeniu prawa własności na rzecz B Spółka Komandytowa z siedzibą w A. Pismem z 31 października 2018 r. Komornik Sądowy wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w Z. I Wydział Cywilny o wydzielenie z ceny nabycia kwoty podatku od towarów i usług. Następnie 8 marca 2019 r. Komornik Sądowy otrzymał z Sądu Rejonowego w Z. I Wydział Cywilny zwrot akt postępowania wraz z odpisem prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności (prawomocne od 7 lutego 2019 r.). Zarządzeniem z 5 marca 2019 r. Sąd Rejonowy w Z. I Wydział Cywilny uwzględnił wniosek o wydzielenie z ceny nabycia kwoty podatku od towarów i usług. Kwota 311.699,22 zł (jak wynika z informacji zawartej w piśmie Komornika Sądowego z 28 maja 2020 r.) wpłynęła na konto Komornika Sądowego 11 marca 2019 r. Mając na uwadze powyższe ustalenia, a także treść art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. c ustawy o podatku od towarów i usług Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. uznał, że obowiązek podatkowy ze sprzedaży nieruchomości udokumentowanej fakturą VAT nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. powstał w marcu 2019 r. i wobec niewykazania tej dostawy w tym miesiącu w ewidencji dostaw, a w efekcie niewykazania jej w deklaracji VAT-7, decyzją z [...] r. określił w podatku od towarów i usług zobowiązanie w podatku od towarów i usług za marzec 2019 r. w wysokości 311.699,00 zł. Decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że w istocie osią sporu w sprawie jest ustalenie, w jakiej dacie doszło do powstania obowiązku podatkowego z tytułu czynności opisanej w fakturze VAT z [...] marca 2019 r. nr [...]., tj. czy w marcu 2019 r. w związku wpłata w tym miesiącu kwoty 311.699,22 zł na konto Komornika Sądowego (jak przyjął organ pierwszej instancji), czy we wrześniu 2018 r., stosownie do złożonej przez Spółkę z o.o. A deklaracji VAT-7 za październik 2018 r. Organ wyjaśnił, że poza sporem pozostaje, że dostawa została zrealizowana w ramach czynności egzekucyjnych w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego i Komornik Sądowy w jej ramach występował w charakterze płatnika podatku od towarów i usług. Okoliczność ta nie była przez Spółkę kwestionowana. Biorąc pod uwagę treść art. 19a ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. c ustawy o podatku od towarów i usług organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w decyzji organu I instancji, że obowiązek podatkowy z tytułu ww. czynności opisanej w fakturze VAT z [...] marca 2019 r. nr [...] powstał z chwilą otrzymania przez Komornika Sądowego zapłaty, tj. w dniu 8 marca 2019 r., a tym samym podatek od towarów i usług z tytułu tej czynności należało rozliczyć w deklaracji dotyczącej marca 2019 r. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że moment, w którym nabywca towaru dokonał odliczenia podatku od towarów i usług w realiach przedmiotowej sprawy w żaden sposób nie warunkuje momentu powstania obowiązku podatkowego u podatnika. Odwołując się do treści art. 19 ust. 5 pkt 1 lit. c ustawy o VAT organ ocenił, że chwila wpłaty przez nabywcę środków nie jest równoznaczna z chwilą ich otrzymania przez podmiot, który stosownie do treści art. 18 tej ustawy, występuje w niej w roli płatnika podatku od towarów i usług. Wskazano, że jak wynika z treści postanowienia Sądu Rejonowego w Z. I Wydział Cywilny z 22 października 2018 r. sygn. akt [...] w sprawie przysądzenia własności użytkowania wieczystego oraz udziałów współużytkowania wieczystego nieruchomości Spółki z o.o. A kwoty uzyskane z tytułu sprzedaży zostały uregulowane przez nabywcę w dniach 20, 26 i 27 września 2018 r., jednak zgodnie z przepisami regulującymi przebieg sądowego postępowania egzekucyjnego zostały one zaksięgowane na rachunku depozytowym Sądu. Organ podkreślił, że zbycie majątku dłużnika w ramach sądowego postępowania egzekucyjnego stanowi szczególną formę transakcji gospodarczej regulowanej między innymi przepisami ustawy Kodeks postępowania cywilnego. W przypadku takiej transakcji ostateczne przesądzenie prawa własności następuje na podstawie postanowienia sądu po jego uprawomocnieniu. Do przekazania środków z tytułu zbycia nieruchomości z konta depozytowego sądu na rachunek bankowy komornika sądowego dochodzi natomiast, po zatwierdzeniu planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji. Organ przypomniał ponadto, że Komornik Sądowy nie ma prawa dysponowania środkami znajdującymi się na koncie depozytowym sądu i bez jego zgody nie może przekazać do urzędu skarbowego zapłaconej przez nabywcę nieruchomości kwoty podatku należnego z tytułu dostawy. Ponadto w ocenie organu II instancji nie sposób postawić zarzutu, że działania Komornika Sądowego, działającego w roli płatnika podatku od towarów i usług, naruszały jakiekolwiek przepisy ustawy o podatku od towarów i usług. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Spółka wniosła o uchylenie decyzji organu drugiej instancji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] r., podnosząc zarzuty błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez: błędne ustalenie daty uprawomocnienia się Postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z [...] r. w sprawie o sygn. akt [...] o przysądzeniu własności nieruchomości; brak Postanowienia z klauzulą prawomocności w aktach sprawy warunkujący datę dostawy/przejęcia nieruchomości - datę powstania obowiązku podatkowego; brak wzięcia pod uwagę informacji wynikających z Postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. w sprawie o sygn. akt [...] , w której zawarta była informacja, iż kupiec dokonał płatności we wrześniu 2018 r., brak ustalenia prawidłowej daty sprzedaży / dostawy nieruchomości; brak ustalenia przez organy podatkowe daty sprzedaży / dostawy nieruchomości zgodnie z prawem - w tym przypadku brak ustalenia wpłaty przez kupującego pieniędzy na rachunek Sądu, brak ustalenia od kiedy kupujący włada sprzedaną nieruchomością, brak zbadania od kiedy kupujący nieruchomość korzysta z przywilejów podatkowych (korzysta z ulg od tej nieruchomości); brak informacji o wcześniejszych prowadzonych przez organy podatkowe postępowaniach w przedmiocie rozliczenia podatku VAT ze sprzedaży nieruchomości w drodze egzekucji i brak kontroli krzyżowej , których wyniki mają istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. pominięcie przez organy wniosków dowodowych skarżącej i braku ustalenia faktycznej daty od kiedy nieruchomość została wydana kupującemu przez Komornika (ustalenia obowiązku podatkowego). Ponadto Spółka zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust 1 pkt 1, art. 18, 19 ust 1 i 5 pkt 1 lit c, art. 29a ust. 1, art. 99 ust. 12, art. 106b ust 1 pkt i art. 106c pkt 2, 106i ustawy o podatku od towarów i usług oraz art. 120, art. 122 i art. 209 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z przyczyn odmiennych od prezentowanych przez stronę skarżącą. Zgodnie z art. 21 § 3 O.p. uprawnienie do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego organy podatkowe uzyskują po stwierdzeniu, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano. Zdaniem sądu w postępowaniu wymiarowym (jak w rozpoznawanej sprawie) organy winny w pierwszej kolejności określić na podstawie wszystkich dostępnych dowodów wysokość zobowiązania podatkowego. To jest bowiem główny przedmiot postępowania wymiarowego i wydanej decyzji. W tym celu organy winny między innymi zbadać, czy przedmiot opodatkowania nie jest objęty zwolnieniem podatkowym. Dopiero po określeniu wysokości zobowiązania podatkowego organ jest uprawniony do ustalenia, kiedy powstał obowiązek podatkowy. W rozpoznawanej sprawie organy nie dochowały tego obowiązku przyjmując a priori, że wysokość zobowiązania podatkowego jest tożsama z kwotą przekazaną przez komornika sądowego i wdały się w spór ze stroną skarżącą odnośnie momentu powstania obowiązku podatkowego. W ten sposób zignorowały istotną informację wynikającą ze złożonych przez komornika sądowego wniosków o wydanie interpretacji indywidualnych w zakresie zwolnienia sprzedaży nieruchomości skarżącej w postaci działek [...], [...], [...], [...] i [...]. Przypomnieć należy, że organ interpretacyjny w interpretacji indywidualnej z [...] r. podzielił stanowisko komornika, co do zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 punkt 10 ustawy o VAT dostawy działek [...], [...] i [...] oraz w postanowieniu z tej samej daty pozostawił bez rozpatrzenia wnioski dotyczące dostawy działek [...] i [...]. Organ interpretacyjny uznał, że wniosek komornika nie zawierał wystarczających danych, by w kontekście treści art. 43 ust. 1 punkt 10, 10a i ust. 7a ustawy o VAT stwierdzić, czy ich sprzedaż podlega zwolnieniu z podatku od towarów i usług, co sugerował komornik. Zważyć zatem należy że, co oczywiste, w postępowaniu interpretacyjnym nie przeprowadza się dowodów, zaś organ opiera się na danych przedstawionych przez wnioskodawcę. W związku z tym organ interpretacyjny był pozbawiony możliwości ustalenia, czy strona skarżąca spełniła przesłanki warunkujące zwolnienie sprzedaży przedmiotowych działek z podatku VAT. Jednak w postępowaniu wymiarowym, w ramach którego wydano zaskarżoną decyzję, organ ma obowiązek zebrać i ocenić kompletny materiał dowodowy. Wynika to wprost z zasady prawdy obiektywnej oraz zasady swobodnej oceny dowodów (art. 122 i art. 191 O.p.). Wymogom cytowanych przepisów nie sprostały organy w rozpoznawanej sprawie. Nie może być bowiem uznane za prawidłowe rozstrzygnięcie, które dotyczy tylko momentu powstania obowiązku podatkowego a pomija kwestię pierwotną, to jest prawo, bądź brak uprawnień do wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i nie czyni w tym zakresie żadnych ustaleń. Z powyższych względów stwierdzając, że naruszone zostały powyższe przepisy w stopniu mającym zasadniczy wpływ na wynik sprawy należało uchylić zaskarżoną decyzję. Odnosząc się zaś do argumentacji stron w przedmiocie momentu powstania obowiązku podatkowego sąd podziela w całości stanowisko organu mające za podstawę art. 19a ust. 5 punkt 1 litera c ustawy o VAT. Przepis art. 19a ust. 5 ustawy o VAT wprowadza szczególną regulację w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego. Zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. c ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu dokonywanej w trybie egzekucji dostawy towarów, o której mowa w art. 18 ustawy. Z kolei przepis art. 18 ustawy o VAT stanowi, że organy egzekucyjne określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, z późn. zm.) oraz komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego są płatnikami podatku od dostawy, dokonywanej w trybie egzekucji, towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów. Z unormowania tego wynika, że komornik wystawia fakturę w tych sytuacjach, w których zgodnie z prawem powinien ją wystawić dłużnik, gdyby dobrowolnie (poza reżimem przymusu egzekucyjnego) dokonywał sprzedaży. Takie wnioski wyprowadzić należy z brzmienia art. 18 w zw. z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. c oraz uwzględniając art. 15 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT (por. też orzeczenie TSUE C-499/13 i uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. I FPS 8/16). Trzeba przy tym odnotować treść art. 106c ww. ustawy, w myśl którego faktury dokumentujące dostawę towarów, o której mowa w art. 18, z tytułu której na dłużniku ciąży obowiązek podatkowy, wystawiają w imieniu i na rzecz dłużnika: 1) organy egzekucyjne określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; 2) komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Powołana regulacja wskazuje na szczególną w przypadku VAT sytuację, kiedy to należny podatek jest pobierany i odprowadzany do urzędu skarbowego przez płatnika. Art. 18 ustawy o VAT nie czyni komornika podatnikiem tego podatku z tytułu sprzedaży dokonanych w ramach czynności egzekucyjnych (np. dostawy nieruchomości), a ustanawia go jedynie płatnikiem, tj. osobą zobowiązaną do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu (odgrywa on tylko rolę pośrednika). Podatnikiem tego podatku jest w tym przypadku w dalszym ciągu dłużnik. Jak wskazał NSA w wyroku z 26 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 1584/10 "jeżeli na dłużniku spoczywa obowiązek podatkowy związany ze sprzedażą towarów, wówczas komornik dokonaną sprzedaż egzekucyjną dokumentuje fakturą wystawioną w imieniu dłużnika i na jego rachunek, a kopię tej faktury przekazuje dłużnikowi. Przepisy prawa podatkowego wskazują więc wyraźnie, iż to na komorniku jako organie egzekucyjnym, na którego ustawodawca nałożył obowiązki płatnika podatku VAT, spoczywa wyłącznie obowiązek obliczenia, poboru i zapłaty podatku oraz obowiązek wystawienia faktury z tytułu dokonanej przez niego dostawy". Podatnik jest bowiem dłużnikiem, a egzekucja była prowadzona w celu zaspokojenia wierzyciela. Dlatego miała zastosowanie powyższa regulacja szczególna. Ponadto podnieść należy, że także w doktrynie panuje jednolity pogląd, że przez "otrzymanie zapłaty" należy rozumieć moment otrzymania środków pieniężnych przez komornika od sądu nadzorującego przebieg egzekucji z nieruchomości – J. Matarewicz, Komentarz aktualizowany do ustawy o podatku od towarów i usług LEX/el 2021. Reasumując, skoro w wyniku całego procesu egzekucyjnego komornik otrzymał z sądu powszechnego pieniądze w marcu 2019 r. i w tym właśnie miesiącu wystawił fakturę, to obowiązek podatkowy z tytułu dostawy nieruchomości w trybie egzekucyjnym powstał w tymże marcu 2019 r. Jednak, jak wskazano wyżej, wywody w przedmiocie momentu powstania obowiązku podatkowego winny być poprzedzone określeniem wysokości zobowiązania podatkowego, czego zabrakło w ocenianym postępowaniu podatkowym. W toku ponowionego postępowania organ odwoławczy uwzględni powyższe rozważania, stanowiące konsekwencję naruszenia wskazanych przepisów procesowych. Organ ten sam zadecyduje też czy konieczne jest eliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu I instancji, czy też wystarczające jest rozstrzygnięcie we własnym zakresie. Nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu zarzuty skargi. Dla prawomocności postanowienia sądu powszechnego o przysądzeniu własności nieruchomości, data płatności ceny przez nabywcę na konto sądu powszechnego, data wydania nieruchomości oraz data, od której nabywca dysponuje nieruchomościami akcentowane przez stronę skarżącą są w kontekście treści art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. c ustawy o VAT nieistotne, gdyż dotyczą sfery faktów, które nie podlegają ocenie organów podatkowych i sądu administracyjnego a ponadto pozostają obojętne dla prawidłowej interpretacji pojęcia otrzymania zapłaty w rozumieniu art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. c ustawy o VAT. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 litera c p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. O wynagrodzeniu doradcy podatkowego ustanowionego z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 6 ust. 1 pkt 1 lit. g rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2018 r., poz. 1688). dch
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI