I SA/Łd 481/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające udostępnienia pytań do świadka w toku kontroli podatkowej, uznając wyłączenie dokumentu z uwagi na interes publiczny za zasadne.
Spółka zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy odmowę udostępnienia pisma zawierającego pytania do świadka w toku kontroli podatkowej. Organ podatkowy wyłączył dokument z akt ze względu na ochronę interesu publicznego, aby zapewnić rzetelność zeznań świadka. Spółka zarzucała naruszenie przepisów o dostępie do akt, argumentując, że postanowienie o wyłączeniu dokumentu zostało wydane po fakcie. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że wyłączenie dokumentu z uwagi na interes publiczny było uzasadnione, a późniejsze wydanie postanowienia nie naruszało prawa.
Sprawa dotyczyła skargi spółki L. sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście odmawiające spółce udostępnienia pisma z 23 grudnia 2022 r. zawierającego pytania do świadka. Pismo to zostało wyłączone z akt kontroli podatkowej na podstawie art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej (O.p.) ze względu na ochronę interesu publicznego, mającą na celu zapewnienie rzetelności materiału dowodowego i uniknięcie wpływu strony na zeznania świadka. Spółka zarzucała naruszenie przepisów o dostępie do akt, argumentując, że postanowienie o wyłączeniu dokumentu zostało wydane dopiero dwa dni po wizycie jej pełnomocnika w siedzibie organu i złożeniu wniosku o udostępnienie pisma, co miało czynić odmowę bezprawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Sąd uznał, że choć postanowienie o wyłączeniu dokumentu zostało wydane po fakcie, nie narusza to przepisów, gdyż Ordynacja podatkowa nie określa terminu na wydanie takiego postanowienia. Sąd podkreślił, że interes publiczny, rozumiany jako zapewnienie praworządnego i rzetelnego postępowania podatkowego, w tym uzyskanie prawdy materialnej, uzasadniał wyłączenie dokumentu. Sąd zaznaczył, że spółka będzie mogła kwestionować odmowę udostępnienia dokumentów w postępowaniu dotyczącym decyzji kończącej postępowanie podatkowe. Sąd skorygował również terminologię organu odwoławczego dotyczącą pojęcia "odrębnych akt sprawy", uznając to jednak za uchybienie niemające wpływu na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ podatkowy może wyłączyć dokument z akt ze względu na interes publiczny, a późniejsze wydanie postanowienia o wyłączeniu nie narusza prawa, ponieważ przepisy nie określają terminu na jego wydanie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interes publiczny, rozumiany jako zapewnienie rzetelności postępowania podatkowego i prawdy materialnej, uzasadnia wyłączenie dokumentu. Brak określonego terminu na wydanie postanowienia o wyłączeniu oznacza, że organ nie narusza prawa, wydając je po fakcie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
O.p. art. 179 § 1
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy może wyłączyć z akt sprawy dokumenty zawierające informacje niejawne lub inne dokumenty ze względu na interes publiczny.
O.p. art. 179 § 2
Ordynacja podatkowa
Postanowienie o odmowie udostępnienia dokumentów wyłączonych z akt ze względu na interes publiczny.
Pomocnicze
O.p. art. 178 § 1
Ordynacja podatkowa
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.
Tekst jednolity z 2022 r. poz. 2651
P.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interes publiczny uzasadnia wyłączenie dokumentu z akt kontroli podatkowej w celu zapewnienia rzetelności postępowania. Brak określonego terminu na wydanie postanowienia o wyłączeniu dokumentu nie stanowi naruszenia prawa. Ocena legalności postanowienia o wyłączeniu dokumentu może nastąpić w ramach kontroli decyzji kończącej postępowanie podatkowe.
Odrzucone argumenty
Postanowienie o wyłączeniu dokumentu z akt zostało wydane po wizycie pełnomocnika strony i złożeniu wniosku o jego udostępnienie, co czyni odmowę bezprawną. Organ naruszył przepisy o dostępie do akt, uniemożliwiając zapoznanie się z pełnymi aktami sprawy w dniu wizyty.
Godne uwagi sformułowania
ochrona interesu publicznego, rozumianego jako obowiązek zebrania materiału dowodowego w toku kontroli podatkowej w sposób rzetelny i obiektywny pismo zawierające listę pytań do świadka nie zostało udostępnione osobie wyznaczonej przez pełnomocnika w czasie jego wizyty w dniu 28 grudnia 2022 r., ponieważ przedmiotowe pismo zawierało informacje nieprzeznaczone dla strony na tym etapie prowadzonej kontroli. Stanowiło zatem odrębne akta sprawy. nie można mówić o "odrębnych aktach sprawy" ponieważ "akta sprawy" to pełna dokumentacja stanowiąca dowód przeprowadzonych przez organy administracyjne oraz strony czynności materialnoprawnych oraz proceduralnych
Skład orzekający
Agnieszka Krawczyk
przewodniczący
Paweł Janicki
sędzia
Tomasz Furmanek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących dostępu do akt sprawy i wyłączania dokumentów ze względu na interes publiczny w toku kontroli podatkowej."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej i nie stanowi przełomu w wykładni prawa. Ograniczona do interpretacji art. 179 O.p.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i doradców podatkowych ze względu na praktyczne aspekty dostępu do akt w trakcie kontroli i interpretację pojęcia "interesu publicznego".
“Czy organ podatkowy może ukryć pytania do świadka przed podatnikiem? Sąd wyjaśnia granice dostępu do akt.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Łd 481/23 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2023-09-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-06-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Agnieszka Krawczyk /przewodniczący/ Paweł Janicki Tomasz Furmanek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2651 art. 178 par. 1, art. 179 par. 1-2 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki Asesor WSA Tomasz Furmanek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2023 r. ze skargi L. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr 1001-ICK.5000.5.2023.2.KJ w przedmiocie odmowy umożliwienia zapoznania się z materiałem dowodowym, tj. dokumentami wyłączonymi z akt kontroli podatkowej oddala skargę. Uzasadnienie I SA/Łd 481/23 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 6 kwietnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź- Śródmieście z 4 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia "L." sp. z o.o. (dalej: skarżąca, spółka, podatnik) pisma z 23 grudnia 2022 r. Organ w uzasadnieniu powyższego postanowienia wyjaśnił, że w dniu 19 maja 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście wszczął wobec spółki kontrolę podatkową w zakresie zasadności dokonania zwrotu bezpośredniego w podatku od towarów i usług za grudzień 2020 r., sprawdzenia prowadzonej ewidencji środków trwałych i sprawdzenia prawidłowości zgłoszonych danych rejestracyjnych. W toku kontroli podatkowej, pismem z dnia 10 listopada 2022 r. organ podatkowy I instancji zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Mokotów z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka - byłego prezesa zarządu L. Sp. z o.o. G. W. W przedmiotowym piśmie została zawarta informacja, że lista pytań do świadka zostanie przesłana odrębnym pismem. Pismem z dnia 23 grudnia 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Mokotów listę pytań, które należy zadać świadkowi podczas przesłuchania. W dniu 28 grudnia 2022 r. osoba upoważniona przez pełnomocnika spółki zapoznała się w siedzibie Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście z aktami kontroli podatkowej, wykonując fotokopię dokumentów. W tym samym dniu wpłynął wniosek pełnomocnika strony o pilne udostępnienie pisma z 23 grudnia 2022 r. zawierającego pytania do świadka, celem przygotowania się do przesłuchania. Organ podatkowy I instancji, postanowieniem z 30 grudnia 2022 r., wyłączył na podstawie art. 179 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm. – O.p.), pismo z 23 grudnia 2022 r. z akt kontroli podatkowej. W uzasadnieniu postanowienia jako przyczyna wyłączenia została wskazana okoliczność, że informacje zawarte w przedmiotowym piśmie nie powinny być na tym etapie kontroli ujawnione kontrolowanej spółce ze względu na ochronę interesu publicznego, rozumianego jako obowiązek zebrania materiału dowodowego w toku kontroli podatkowej w sposób rzetelny i obiektywny. W odpowiedzi na wniosek pełnomocnika spółki z 28 grudnia 2022 r. o udostępnienie pisma, Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście wydał postanowieniem z 4 stycznia 2023 r., którym odmówił spółce udostępnienia pisma z 23 grudnia 2022 r. zawierającego listę pytań do świadka. Jako przyczynę odmowy podał fakt, że dokument ten został wyłączony z akt kontroli podatkowej, z uwagi na ochronę interesu publicznego. Na postanowienie z 4 stycznia 2023 r. strona wniosła zażalenie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi powołując się na art. 178, art. 179 § 1 i 2, art. 192 oraz 200 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 190 § 1 O.p., w pierwszej kolejności zauważył, że pełnomocnik spółki został powiadomiony pismem z 7 grudnia 2022 r., przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa- Mokotów, o miejscu i terminie przesłuchania, a także w związku z jaką sprawą przesłuchanie się odbędzie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nie zgodził się z zarzutem, że organ I instancji nie wskazał żadnej podstawy wyłączenia z akt postępowania pisma z 23 grudnia 2022 r. oraz, że wskazał jedynie klauzulę ogólną interesu publicznego nie popierając tego żadnym konkretnym powodem, dla którego pismo powinno zostać wyłączone z akt kontroli. Odnosząc się do zarzutu wyłączenia dokumentu nastąpiło dopiero po złożeniu przez spółki wniosku o udostępnienie akt (oraz po wizycie osoby wyznaczonej przez pełnomocnika w siedzibie organu podatkowego celem zapoznania się z aktami) zauważono, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują konkretnego terminu, w jakim powinno nastąpić wyłączenie dokumentu ze względu na interes publiczny z akt sprawy. Podkreślono fakt, że pismo zawierające listę pytań do świadka nie zostało udostępnione osobie wyznaczonej przez pełnomocnika w czasie jego wizyty w dniu 28 grudnia 2022 r., ponieważ przedmiotowe pismo zawierało informacje nieprzeznaczone dla strony na tym etapie prowadzonej kontroli. Stanowiło zatem odrębne akta sprawy. Organ odwoławczy podkreślił, że wyłączają przedmiotowe pismo z akt kontroli podatkowej organ I instancji chciał wyeliminować lub chociażby ograniczyć ryzyko podjęcia prób wpłynięcia na treść zeznań świadka przez samą spółkę lub osoby trzecie, co w oczywisty sposób obniżyłoby wartość dowodu. Tym samym w ocenie organu II instancji działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście zmierzało do uzyskania prawdy materialnej, która pozwoli na realizację zasady sprawiedliwego, powszechnego i zgodnego z przepisami prawa opodatkowania strony. Zgadzając się ze stanowiskiem organu podatkowego pierwszej instancji podkreślono, że uznanie wskazanych zasad stanowiących interes publiczny, służy jednocześnie ochronie interesu Skarbu Państwa. Na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 6 kwietnia 2023 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: art. 179 § 1 w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 124, art. 129 w zw. z art. 178 § 1-3 oraz art. 217 § 2 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 oraz art. 219 w zw. z art. 121 § 1 i art. 124 O.p. W uzasadnieniu skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zażaleniu podkreślono, że postanowienie w przedmiocie odmowy zapoznania z aktami spraw wydane na podstawie art. 179 § 2 O.p. ma niewątpliwie charakter wtórny do postanowienia wydanego w oparciu o art. 179 § 1 O.p., czyli stanowiącego o wyłączeniu dokumentu z akt postępowania. A skoro postanowienie w przedmiocie wyłączenia jawności dokumentów z uwagi na interes publiczny zostało wydane dopiero dwa dni po wizycie pełnomocnika skarżącej w siedzibie organu, to oznacza że w dniu tej wizyty organ był zobligowany do udostępnienia wszystkich dokumentów znajdujących się w materiale dowodowym wedle zasady wyrażonej w art. 178 § 1 O.p. Nie było bowiem w owym czasie w obrocie prawnym postanowienia wydanego w oparciu o art. 179 § 1 O.p. Takie postanowienie zostało wydane dopiero dwa dni później na skutek wniosku strony o udostępnienie tego pisma. Tym samym, w ocenie strony, nie ulega wątpliwości, że na dzień, w który strona zapoznawała się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w siedzibie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście, nie istniała podstawa prawna do uniemożliwienia stronie wglądu do pełnych akt postępowania, co oznacza, że działanie organu w tym zakresie należało uznać za bezprawne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego decyzję lub postanowienie wydane przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; dalej także: p.p.s.a.). Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia, zaś stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. - w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. - sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonej decyzji/postanowienia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, a zarzuty skargi są chybione. Kontroli Sądu poddano postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji przedmiocie odmowy udostępnienia stronie pisma z dnia 23 grudnia 2022 r. W rozpatrywanej sprawie istotą sporu (identyfikowanego przez pryzmat argumentacji skargi do Sądu, jak i tez zawartych w zażaleniu od postanowienia organu I instancji) jest ustalenie, czy legalnym było uniemożliwienie stronie zapoznania się z dokumentem, którego jawność została wyłączona postanowieniem wydanym post factum (dwa dni później po dniu, w którym strona zapoznawała się z aktami sprawy w siedzibie organu i w którym złożyła wniosek o udostępnienie pisma z 23 grudnia 2022 r.). Zgodnie z art. 178 § 1 O.p. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Cytowany przepis wyraża zasadę jawności postępowania podatkowego i zarazem stanowi jeden z przejawów zasady czynnego udziału strony w tymże postępowaniu. Zasada ta nie ma jednak charakteru absolutnego. Zgodnie z art. 179 § 1 O.p. przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Natomiast w myśli art. 179 § 2 O.p. uprawnienia, o którym mowa w cytowanym przepisie nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. W pierwszej kolejności, mając na uwadze zarzuty skargi koncentrujące się wokół naruszeniu przepisów postępowania dotyczących prowadzenia postępowania wyjaśniającego, Sąd zauważa, że stan faktyczny wynikający z akt sprawy nie jest sporny, a podstawa faktyczna kontrolowanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia została skonstruowana prawidłowo. Trzeba podkreślić, że kluczowy element stanu faktycznego akcentowany przez stronę (i nie kwestionowany przez organ) w postaci wydania postanowienia w przedmiocie wyłączenia jawności dokumentu z uwagi na interes publiczny, dopiero dwa dni po wizycie pełnomocnika skarżącej w siedzibie organu, jest faktem wynikającym z przebiegu postępowania i mającym oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. W ocenie Sądu, pomimo niewątpliwego zaistnienia powyższego faktu, zarzut naruszenia art. 179 § 1 O.p. - w trakcie sądowej kontroli postanowienia wydanego na podstawie art. 179 § 2 O.p. - nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze, trzeba z całą mocą podkreślić, że art. 179 § 1 O.p. nie wskazuje wyraźnie terminu do wydania postanowienia w jakim powinno nastąpić wyłączenie dokumentu ze względu na interes publiczny. Tym samym organowi nie można zarzucić naruszenia prawa polegającego na niewydaniu tego postanowienia w określonym terminie. Brak wskazania konkretnego terminu w art. 179 § 1 O.p. powoduje, że nie można w sposób prosty i oczywisty zestawić działania organu z treścią przepisu i uznać tym samym, że organ dopuścił się naruszenia prawa. Po drugie, Sąd nie odmawia stronie prawa do negatywnej oceny zachowania organu, polegającego na faktycznym uniemożliwieniu stronie zapoznania się z dokumentem, a dopiero później wydaniu postanowienia w trybie art. 179 § 1 O.p., jednakże okoliczność ta nie może być podstawą zarzutu w postępowaniu dotyczącym legalności postanawiania wydanego w trybie art. art. 179 § 2 O.p Rację ma organ odwoławczy podkreślając, że w niniejszym postępowaniu nie dokonywana jest oceny prawidłowości prowadzenia dokumentacji w trakcie kontroli podatkowej, a także badaniu nie podlegało czy wszystkie dokumenty zostały przedstawione stronie. Nieprawidłowości postępowania takie jak te dotyczące sposobu prowadzenia akt, chronologii załączania doń poszczególnych dokumentów będą mogły być podnoszone jako zarzuty naruszenia postępowania mające wpływ na wynik sprawy stanowiące element ewentualnej skargi w przypadku sfinalizowania decyzją postępowania podatkowego. Wymaga przeto podkreślenia, że postanowienie wydane w trybie art. 179 § 2 O.p. (jako zaskarżalne w drodze zażalenia) ma w istocie charakter wtórny w stosunku do postanowienia (co prawidłowo podnosi strona w skardze), które zapada na podstawie art. 179 § 1 O.p. (niezaskarżalnego zażaleniem). W sytuacji zatem, gdy organ wyłączy z akt sprawy/akt kontroli podatkowej niektóre dokumenty z powodów i na podstawie przewidzianych w art. 179 § 1 O.p., postanowienie w tym przedmiocie może podlegać (zależnie od przypadku) kontroli instancyjnej w toku postępowania podatkowego, ale nie samodzielnie tylko w ramach zaskarżenia go w odwołaniu od decyzji na zasadzie art. 237 O.p., albo podlega kontroli sądowej, ale wyłącznie w ramach badania legalności decyzji kończącej postępowanie podatkowe w sprawie, w której takie wyłączenie miało miejsce (zob. porównawczo także prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 496/19 oraz z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1038/18 i orzeczenia w nich wskazane). W świetle regulacji prawnych dotyczących prowadzenia kontroli podatkowej oraz ewentualnego późniejszego wszczynania postępowania podatkowego kończonego decyzją, w tym problematyki udostępniania dokumentów wytworzonych lub pozyskanych w toku tej kontroli oraz dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy objętej kontrolą, a także mając na uwadze art. 134 § 1 w związku z art. 135 i art. 3 § 1 p.p.s.a., należało stwierdzić, że zakres kontroli legalności prowadzonej przez sąd administracyjny w sprawie ze skargi na postanowienie wydane na podstawie art. 179 § 2 O.p. podlega ograniczeniu do oceny, czy dokumenty, których dotyczy odmowa udostępnienia, są dokumentami, o których mowa w art. 179 § 1 O.p. Użyte w art. 179 § 1 O.p. pojęcie "interesu publicznego" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane, jednak w orzecznictwie przyjmuje się, że pod tym pojęciem należy rozumieć korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W rozumieniu art. 179 § 1 O.p., interesem publicznym jest również dobro osób trzecich, których dotyczą wyłączone z akt sprawy dokumentny (por. np. wyroki: WSA w Lublinie z dnia 16 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 506/07; WSA w Opolu z dnia 28 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Op 311/07; wyrok NSA z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1876/10 - https://cbois.nsa.gov.pl). Sąd zauważa, że skorzystanie przez organy z możliwości przewidzianej w art. 179 § 1 O.p. zawsze wiąże się z dolegliwościami dla strony. Jednak skoro ustawodawca takie ograniczenie dopuścił, to sprzeczne z zasadą racjonalnego ustawodawcy byłoby twierdzenie, iż skorzystanie przez organ z rozwiązania przewidzianego w art. 179 § 1 O.p. narusza prawo. Należy jednak podkreślić, że w sytuacji, w której na podstawie wyłączonych dokumentów zostaną w sprawie poczynione ustalenia mające istotny wpływ na sytuację procesową czy materialnoprawną strony, będzie ona mogła kwestionować odmowę udostępnienia jej przedmiotowych dokumentów w postępowaniu sądowoadministracyjnym mającym na celu kontrolę tego postępowania i zapadłych w nim decyzji. W ocenie Sądu w pojęciu interesu publicznego, o którym mowa w art. 179 § 1 O.p. mieści się interes fiskalny, którego realizacja odbywa się m. in. poprzez prowadzenie postepowania podatkowego w sposób praworządny, zgodny z zasadami zakreślonymi przepisami Ordynacji podatkowej, w tym zgodnie z zasadą prawdy materialnej. Prawidłowo organ odwoławczy wskazuje, że ochronę interesu publicznego należy, w niniejszej sprawie, rozumieć jako ciążący na organach obowiązek zebrania materiału dowodowego w sposób rzetelny i obiektywny, tzn. w taki sposób, aby nie zachodziły wątpliwości co do rzetelności zeznań świadka. Jako interes publiczny organ I instancji potraktował dobro kontroli podatkowej, tj. aby jej ustalenia były oparte na takim materiale dowodowym, który pozwoli na dokonanie ustaleń zgodnych z rzeczywistością. W ocenie Sądu nieudostępnienie stronie listy pytań do świadka miało na celu uzyskanie obiektywnych wyjaśnień od świadka bez równoczesnego wpływu strony na świadka, co do treści jego odpowiedzi i miało służyć uzyskaniu obiektywnej i rzetelnej wiedzy o działalności gospodarczej podatnika w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług za kontrolowany okres. Jednocześnie nie można nie zauważyć, że pełnomocnik spółki został powiadomiony pismem z 7 grudnia 2022 roku (doręczonym 21 grudnia 2022 roku) przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa Mokotów o miejscu i terminie przesłuchania, a także w związku z jaką sprawą przesłuchanie się odbędzie. Organy podatkowe dokonały trafnego wyboru spośród dwóch dóbr chronionych prawem - to jest jawności postępowania i czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym (realizującego się m. in. poprzez prawo wglądu w akta sprawy) i prawidłowego przebiegu postępowania wyjaśniającego (dotyczącego kontroli podatkowej w zakresie zasadności dokonania zwrotu bezpośredniego w podatku od towarów i usług za grudzień 2020 r.) przyznając prymat temu ostatniemu, jako dobru, za którego ochroną przemawia uzasadniony interes publiczny. Mając na uwadze zarzuty skargi - wskazujące na niedostatki uzasadnienia postanowienia organu I instancji i dopiero późniejsze uzupełnienie argumentacji na etapie drugoinstancyjnym - Sąd ocenił, że organy zawarły w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć argumenty, które w dostatecznym stopniu wyjaśniły ich stanowisko. Końcowo trzeba zauważyć, że rację ma strona wskazując, iż organ odwoławczy w sposób nieuprawniony próbuje wyodrębnić pojęcie "odrębnych akt sprawy" wskazując, że "pismo zawierające listę pytań do świadka nie zostało udostępnione osobie wyznaczonej przez Pełnomocnika w czasie jego wizyty w dniu 28 grudnia 2022 r., ponieważ przedmiotowe pismo zawierało informacje nieprzeznaczone dla Strony na tym etapie prowadzonej kontroli. Stanowiło zatem odrębne akta sprawy" (s. 6 zaskarżonej decyzji). Zdaniem Sądu nie można mówić o "odrębnych aktach sprawy" ponieważ "akta sprawy" to pełna dokumentacja stanowiąca dowód przeprowadzonych przez organy administracyjne oraz strony czynności materialnoprawnych oraz proceduralnych, pozwalająca na kontrolę prawidłowości ustaleń poczynionych w sprawie, jak również ocenę zarzutów zawartych w skardze i w rezultacie kontrolę zgodności z prawem podjętego rozstrzygnięcia (zob. T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2016, s. 772.). Tym samym dokumenty, których jawność została wyłączona z akt sprawy stanowią również "akta sprawy", a nie jak próbuje je zdefiniować organ "odrębne akta sprawy". Sąd zauważając powyższe uchybienie organu dotyczące terminologii i zakresu pojęciowego "akt spraw" uznaje, że jest to uchybienie procesowe nie mające wpływu na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, w ocenie Sądu, niezasadne okazały się zarzuty skargi oparte na naruszeniu art. 179 § 1 w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 124, art. 129 w zw. z art. 178 § 1-3 oraz art. 217 § 2 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 oraz art. 219 w zw. z art. 121 § 1 i art. 124 O.p. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a, należało orzec jak w sentencji. ds
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI