III FZ 391/24

III FZ 391/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Winiarski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I SA/Gl 310/24 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2024-07-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 73 § 1 i 4, art. 65 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. P., G. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 310/24, w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. P., G. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 grudnia 2023 r., nr SKO.F/41.4/1403/2023/22241, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 22 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 310/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę K. P., G. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 21 grudnia 2023 r., nr SKO.F/41.4/1403/2023/22241, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r., jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 13 marca 2024 r. Skarżący zostali wezwani do uzupełnienia braku fiskalnego skargi wywiedzionej w sprawie w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia środka zaskarżenia. Przesyłka sądowa została wysłana na adres pełnomocnika strony wskazany w skardze i wydana w urzędzie pocztowym 15 maja 2024 r., po dwukrotnej awizacji w dniach 30 kwietnia 2024 r. i 8 maja 2024 r. W dniu 22 maja 2024 r. został uiszczony wpis od skargi.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że skutek doręczenia przesyłki nastąpił 14 maja 2024 r., pomimo jej fizycznego wydania 15 maja 2024 r., co oznaczało, że termin, do którego Skarżąca mogła skutecznie uzupełnić braki formalne skargi, upływał z końcem 21 maja 2024 r. Brakujący wpis sądowy został uiszczony dopiero 22 maja 2024 r., a więc po upływie terminu przewidzianego na dokonanie czynności, co w ocenie Sądu uzasadniało zastosowanie sankcji odrzucenia skargi.
Nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem, zażaleniem z 16 sierpnia 2024 r. Skarżący zakwestionowali postanowienie Sądu pierwszej instancji. W treści środka zaskarżenia podniesiono, że przesyłka została wydana i odebrana 15 maja 2024 r. Wskazano, że w praktyce pierwsze awizo często nie zawiera numeru nadawczego, daty czy podpisu, a na jednym zawiadomieniu znajduje się kilka adnotacji o różnych przesyłkach. Zawiadomienia są nieczytelne i adresat nie jest w stanie przypisać zawiadomienia do konkretnej przesyłki. Dopiero drugie zawiadomienie, stanowiące wydruk komputerowy, pozwala na precyzyjne ustalenie daty, do której możliwe jest dokonanie odbioru korespondencji, jak też jej numeru nadawczego. Pełnomocnik Skarżących podniósł, że treść drugiego zawiadomienia mimo powyższego nie pozwala na ustalenie charakteru korespondencji i poznanie dnia końcowego na odebranie przesyłki w placówce pocztowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z art. 73 p.p.s.a. wynikają przesłanki konieczne do wystąpienia kumulatywnie celem możności przyjęcia oceny o skuteczności doręczenia zastępczego. Przesłanki warunkujące prawidłowość wskazanej czynności procesowej, wobec doniosłości prawnej ryzyka zamknięcia stronie dalszej drogi sądowej, zwłaszcza w trybie tzw. doręczenia zastępczego, będącego wyjątkiem od reguły doręczania korespondencji do rąk adresata, winny być interpretowane ściśle. Jakakolwiek nieprawidłowość w poinformowaniu adresata o pozostawieniu pisma do odbioru wpływa na skuteczność doręczenia. Fikcja prawna wskazanej formy doręczenia opiera się na przyjęciu domniemania, jakoby przesyłka została doręczona adresatowi, mimo że faktycznie jej nie odebrał, niemniej domniemanie to nie występuje, ilekroć w toku doręczenia przesyłki przez doręczyciela pocztowego nie spełniono warunków określonych w art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a. Konieczna w takiej sytuacji pozostaje ocena, czy na kanwie określonego stanu faktycznego uczyniono zadość przepisom proceduralnym traktującym o trybie doręczenia przesyłek sądowych, w tym przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 819), znajdującego co do zasady zastosowanie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a.
Relewantna w tej materii pozostaje okoliczność, że ilekroć analizy tej dokonuje się w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie odrzucenia środka zaskarżenia, po stronie zainteresowanego spoczywa ciężar obalenia wspomnianego domniemania poprzez stanowcze wykazanie uchybień w procesie doręczania korespondencji bądź – jak w sprawie niniejszej – innej daty doręczenia aniżeli wynikająca z adnotacji operatora.
Jak wynika z adnotacji pocztowych znajdujących się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, w odniesieniu do spornej przesyłki zachodziła awizacja. Niepodjęta korespondencja została pozostawiona do odbioru w Urzędzie Pocztowym, zaś zawiadomienie o powyższym – w oddawczej skrzynce pocztowej 30 kwietnia 2024 r. Dane te znajdują potwierdzenie na platformie Poczty Polskiej w ramach śledzenia przesyłek oraz częściowo z pisma stanowiącego odpowiedź na reklamację. W rozpoznawanej sprawie prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ocenił, że po pierwszej próbie doręczenia pismo zostało złożone w placówce pocztowej 30 kwietnia 2024 r., a zatem od tej daty rozpoczął się bieg 14-dniowy termin, o którym mowa w art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a. Ostatni dzień tego terminu przypadał na 14 maja 2024 r. W rezultacie termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął z końcem 21 maja 2024 r. W świetle regulacji zawartej w art. 73 p.p.s.a. bez znaczenia pozostaje fakt, że pełnomocnik Skarżących dokonał czynności w siódmym dniu liczonym od daty fizycznego odbioru przesyłki w placówce pocztowej, albowiem późniejszy odbiór pisma nie obala wynikającego z ww. przepisu domniemania doręczenia i nie zmienia zakresu skutków prawnych tego zdarzenia.
Artykuł 65 § 2 p.p.s.a. odsyła w zakresie doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego do trybu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, m.in. przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r., niemniej z zastrzeżeniem zakresu tego odesłania ilekroć "przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej". Powyższe oznacza, że przepisy ww. rozporządzenia, w tym § 8 traktujący o zawiadomieniach w przedmiocie awizacji, winno się stosować w zakresie nieobjętym w szczególności art. 73 ust. 3 p.p.s.a. W odróżnieniu do analogicznej regulacji na gruncie procedury cywilnej (art. 139 ust. 1 k.p.c.) przepis ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje, że powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma winno nastąpić "w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy". Istotna przede wszystkim z punktu widzenia omawianej tematyki w postępowaniu sądowoadministracyjnym pozostaje więc data pierwszej awizacji i od tej daty winno się liczyć 14-dniowy termin na odbiór przesyłki.
Mimo kwestionowania ocen dokonanych przez Sąd pierwszej instancji, pełnomocnik Skarżących nie zaoferował jakichkolwiek dowodów pozwalających na poparcie twierdzeń o innej dacie doręczenia, w szczególności treści zawiadomień, toteż nie obalił fikcji doręczenia przesyłki sądowej z dniem 14 maja 2024 r., co z kolei determinowało ocenę o prawidłowości zastosowania przez Sąd pierwszej instancji sankcji odrzucenia skargi inicjującej postępowanie w sprawie.
Przedmiotem kontroli instancyjnej wywołanej zażaleniem Skarżącej była na obecnym etapie procedowania wyłącznie prawidłowość wydanego w sprawie postanowienia Sądu pierwszej instancji w przedmiocie odrzucenia skargi. Poza zakresem badania tutejszego Sądu pozostaje na tę chwilę kwestia zawinienia w uchybieniu terminu oraz dopuszczalności jego przywrócenia. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie nie przesądza, czy w toku doręczania korespondencji sądowej Skarżący dopuścili się zawinionego działania oraz jakie były rzeczywiste przyczyny takiego stanu rzeczy. Powyższe nie oznacza jednak, że winni docelowo ponosić negatywne konsekwencje okoliczności będących poza jego władztwem, o ile okoliczności takie w ramach odpowiedniej inicjatywy procesowej poprze stosownymi twierdzeniami i dowodami. Powyższe kwestie, istotne z punktu widzenia hipotezy art. 87 § 2 p.p.s.a., będą mogły stanowić przedmiot oceny w cechującym się złagodzonym reżimem dowodzenia postępowaniu wywołanym wnioskiem strony o przywrócenie uchybionego terminu, w ramach odrębnego postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach. Kontrola instancyjna na obecnym etapie postępowania, tj. przesądzenie kwestii uchybienia terminu, co w realiach niniejszej sprawy generowało podstawę do sięgnięcia po sankcję odrzucenia skargi, otwiera dopiero możliwość analizowania, czy rzeczone uchybienie terminu było działaniem zawinionym przez Stronę.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.