I SA/Łd 467/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2009-08-07
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyPITulga podatkowasamotne wychowywanie dzieckarozliczenie rocznedecyzja podatkowaorgan podatkowysąd administracyjnydowodystan faktyczny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że nie udowodnił on samotnego wychowywania dziecka w roku podatkowym, mimo korzystania z preferencyjnego opodatkowania.

Podatnik R. K. skorzystał z preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Organy podatkowe zakwestionowały to, ponieważ wyrok rozwodowy wskazywał miejsce zamieszkania dziecka przy matce, a zeznania świadków były sprzeczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, stwierdzając, że podatnik nie wykazał, iż faktycznie samotnie wychowywał dziecko w roku podatkowym, zwłaszcza że nadal płacił alimenty na jego rzecz.

Sprawa dotyczyła skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2006. Podatnik skorzystał z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca małoletnią córkę. Organy podatkowe uznały, że nie spełnił on warunków do tej preferencji, wskazując na wyrok rozwodowy ustalający miejsce zamieszkania dziecka przy matce oraz na sprzeczności w zeznaniach świadków dotyczących faktycznego miejsca zamieszkania i wychowywania dziecka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając skargę, zważył, że choć wyrok rozwodowy nie przesądza o statusie osoby samotnie wychowującej, to jednak w sytuacji sprzecznych zeznań świadków i dobrowolnego kontynuowania przez ojca obowiązku alimentacyjnego na rzecz córki, podatnik nie wykazał, że faktycznie samotnie wychowywał dziecko w roku podatkowym. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie udowodnił, że faktycznie pełnił codzienną pieczę nad dzieckiem i wychowywał je samotnie, zwłaszcza w sytuacji, gdy wyrok rozwodowy wskazywał miejsce zamieszkania dziecka przy matce, a on dobrowolnie nadal płacił alimenty.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że samo posiadanie władzy rodzicielskiej i ponoszenie części kosztów nie jest wystarczające do uznania za osobę samotnie wychowującą dziecko. Kluczowe jest udowodnienie codziennej pieczy i wychowywania dziecka bez udziału drugiego rodzica. W sytuacji sprzecznych dowodów i braku działań zmierzających do zmiany obowiązku alimentacyjnego lub ustalenia miejsca zamieszkania dziecka, podatnik nie wykazał spełnienia przesłanek do ulgi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określa warunki, jakie muszą być spełnione, aby podatnik mógł skorzystać z preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dzieci (małoletnie, pobierające zasiłek pielęgnacyjny, uczące się do 25 lat bez dochodów z wyjątkiem wolnych od podatku, renty rodzinnej lub dochodów niepowodujących obowiązku zapłaty podatku).

u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 5

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Definiuje osobę samotnie wychowującą dzieci jako jednego z rodziców lub opiekuna prawnego, który jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem lub osobą, w stosunku do której orzeczono separację. Dotyczy również osoby pozostającej w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.

Pomocnicze

O.p. art. 197 § § 1

Ordynacja podatkowa

Dotyczy możliwości powołania biegłego w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne.

O.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

Określa zawartość uzasadnienia faktycznego decyzji, w tym wskazanie faktów uznanych za udowodnione, dowodów, którym dano wiarę, oraz przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom.

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

O.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

Zasada przekonywania stron.

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada zupełności postępowania podatkowego.

O.p. art. 188

Ordynacja podatkowa

Prawo strony do żądania przeprowadzenia dowodu.

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 170

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez sąd administracyjny.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Podatnik R. K. twierdził, że samotnie wychowywał dziecko w 2006 r., co potwierdzali jego świadkowie (ojciec, przyjaciółka). Podatnik zarzucił organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym dowolną ocenę dowodów i niewyjaśnienie przyczyn odmowy wiarygodności zeznaniom świadków. Pełnomocniczka skarżącego podniosła dodatkowe naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej na rozprawie.

Godne uwagi sformułowania

nie można zaakceptować stanowiska organów, według którego wyrok rozwodowy, w którym ustalono miejsce zamieszkania dziecka, przesądza o tym, który z rodziców jest osobą samotnie je wychowującą. decyduje tu okoliczność faktyczna, co powinny zbadać organy podatkowe. nie wykazał, że w 2006 r. pełnił codzienną pieczę nad córką i był osobą samotnie wychowującą dziecko. dobrowolnego kontynuowania przez skarżącego obowiązku alimentacyjnego na rzecz córki do rąk jej matki

Skład orzekający

Joanna Tarno

przewodniczący sprawozdawca

Bogdan Lubiński

sędzia

Ewa Cisowska-Sakrajda

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących statusu osoby samotnie wychowującej dziecko na potrzeby preferencji podatkowych, znaczenie dowodów w postępowaniu podatkowym, ocena zeznań świadków."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i przepisów obowiązujących w 2006 roku. Moc wiążąca wyroku WSA w Ł. z dnia [...] w tej konkretnej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia preferencji podatkowych dla samotnych rodziców, co jest interesujące dla wielu podatników. Pokazuje, jak ważne jest udowodnienie faktycznego stanu faktycznego, a nie tylko formalnych przesłanek.

Samotny rodzic czy nie? Jak udowodnić prawo do ulgi podatkowej, gdy zeznania świadków są sprzeczne?

Dane finansowe

WPS: 1550 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 467/09 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2009-08-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2009-05-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Bogdan Lubiński
Ewa Cisowska-Sakrajda
Joanna Tarno /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Sygn. powiązane
II FSK 30/10 - Wyrok NSA z 2011-05-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 7 sierpnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Bogdan Lubiński Sędzia WSA Ewa Cisowska Sakrajda Protokolant Tomasz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2009 roku na rozprawie sprawy ze skargi RK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2006. oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Łd 467/09
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...]., Nr [...], określającą R. K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2006 w kwocie 1.550,00 zł.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że rozliczając dochód za rok 2006 R. K. skorzystał z preferencyjnego sposobu rozliczania przewidzianego dla osób samotnie wychowujących dzieci. W dniu 12 czerwca 2007 r. złożył w Pierwszym Urzędzie Skarbowym Ł. oświadczenie, że w 2006 r. pod jego opieką i na jego utrzymaniu pozostawała małoletnia córka.
W oparciu o przeprowadzone czynności sprawdzające, organ pierwszej instancji uznał, że w zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2006 r. strona nienależnie skorzystała z preferencyjnego sposobu opodatkowania, obliczając podatek w sposób przewidziany w art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm. – powoływanej dalej jako "u.p.d.o.f.") - tj. w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci.
Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na art. 6 ust 4 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym w 2006 roku, zgodnie z którym od osób samotnie wychowujących w roku podatkowym:
1) dzieci małoletnie,
2) dzieci, bez względu na ich wiek, na które, zgodnie z odrębnymi przepisami, pobierany był zasiłek pielęgnacyjny,
3) dzieci do ukończenia 25 lat uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty lub w przepisach - Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli w roku podatkowym dzieci te nie uzyskały dochodów, z wyjątkiem dochodów wolnych od podatku dochodowego, renty rodzinnej oraz dochodów w wysokości nie powodującej obowiązku zapłaty podatku
- podatek może być określony, z zastrzeżeniem ust. 8, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7; z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.
W myśl art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f. za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się jednego z rodziców albo opiekuna prawnego, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów. Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się również osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.
Z art. 6 ust. 4 ustawy podatkowej wynika, że prawo preferencyjnego sposobu opodatkowania dochodów przysługuje wyłącznie temu rodzicowi, który samotnie wychowuje dzieci. Za osobę samotnie wychowującą dzieci należy zatem uznać tę osobę, której powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej. W pojęciu tym mieści się wychowanie, rozumiane jako całokształt zabiegów mających na celu ukształtowanie człowieka pod względem fizycznym moralnym i umysłowym. Ustawowa definicja osoby samotnie wychowującej dzieci zawarta została w art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f. Zgodnie z tym przepisem uważa się za nią jednego z rodziców albo opiekuna prawnego, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku, do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów.
Jeżeli zatem oboje rodzice są rozwiedzeni i mają pełnię praw rodzicielskich, to za osobę samotnie wychowującą małoletnie dziecko może być uznane tylko jedno z nich. W przedmiotowej sprawie spór sprowadza się zatem do ustalenia, czy w świetle powyższych uregulowań prawnych może być Pan uznany za osobę samotnie wychowującą dziecko i tym samym może skorzystać z preferencyjnego opodatkowania.
R. K. jest ojcem małoletniego dziecka, urodzonego w dniu [...]. Wyrokiem z dnia [...]. , [...], Sąd Okręgowy w Ł. rozwiązał przez rozwód jego związek małżeński, zasądzając od strony na rzecz córki – M. K. alimenty w wysokości 150,00 zł miesięcznie. Jednocześnie w wyroku wskazano, że miejscem pobytu dziecka będzie miejsce zamieszkania matki – Ż. K., w Ł. przy ul. [...].
W dniu 10 października 2008 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. przesłuchał, na wniosek strony, w charakterze świadka J. K. - ojca oraz D.M. – przyjaciółkę strony. Świadkowie zeznali, że w 2006 r. R. K. zamieszkiwał wraz z rodzicami w lokalu położonym w Ł. przy ul. [...]. Ponadto potwierdzili, że w tym czasie jego córka również zamieszkiwała pod tym samym adresem i to on ponosił koszty utrzymania dziecka. Według słów J. K., matka dziecka nie brała udziału w wychowaniu córki i nie ponosiła żadnych kosztów związanych z jej utrzymaniem. Natomiast D. M. oświadczyła, że bywała w mieszkaniu R. K. 3-4 razy w tygodniu, szczególnie w soboty i niedziele, dlatego wie, że przebywała tam jego córka. Zeznała również, że w 2006 r. razem ze stroną i jego córką spędziła wakacje nam morzem i z tego co jest jej wiadome, to wyłącznie R. K. ponosił koszty utrzymania dziecka. Oświadczyła także, że nie wie czy matka dziecka odwiedzała córkę w 2006 r. lub ponosiła jakieś koszty związane z jej utrzymaniem. Jednocześnie zeznała że Ż. K. nie odwiedzała dziecka nawet wtedy, gdy było ono chore na [...].
W dniu 27 października 2008 r. organ pierwszej instancji przesłuchał w charakterze świadka byłą żonę strony – Ż. K., która zeznała, że zarówno teraz jak i w 2006 r. córka zamieszkiwała razem z nią pod adresem: [...],, a obecnie w Ł. ul. [...]. Równocześnie oświadczyła, że fakt ten mogą potwierdzić jej matka Z.K. oraz J. B. - jej przyjaciel. Ponadto Ż. K. oświadczyła, że kilka razy w 2006 r., podczas choroby, zostawiała dziecko pod opieką teściowej, u dziadków (rodziców strony, z którymi on zamieszkiwał), ponieważ nie mogła brać zwolnień lekarskich. W tym czasie odwiedzała dziecko po pracy oraz kupowała lekarstwa. Jednocześnie była żona zeznała, że to ona ponosiła koszty utrzymania dziecka a od R. K., poza alimentami, nic nie otrzymywała.
W dniu [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.przesłuchał świadków wskazanych przez Ż. K. – J. B., oraz Z. K., którzy potwierdzili, że w 2006 r. córka mieszkała razem z matką. Jednocześnie Z. K.oświadczyła, że w 2006 r. R. K. nie odwiedzał córki, a nawet gdy dziecko chciało się spotkać z dziadkami (rodzicami strony), to Ż. K. zawoziła ją do nich. Ponadto, świadek zeznał cyt.: "uważam, że gdyby mój były zięć nie mieszkał ze swoimi rodzicami, to nie miałby z córką żadnego kontaktu. To dziadkom zależało na widywaniu jedynej wnuczki. Ojciec uczestniczył w tych spotkaniach "przy okazji" jeśli akurat był w domu".
Z kolei J. B. oświadczył, że w 2006 r. córka strony tylko część wakacji spędziła z ojcem. W tym czasie dzieckiem opiekowali się dziadkowie. W 2006 r. R. K. nie odwiedzał córki, gdy mieszkała z matką.
Zdaniem organu oznacza to, że w 2006 r. córka zamieszkiwała nie tylko z R. K., jego byłą żoną, ale przebywała również w mieszkaniu rodziców strony(dziadków dziecka). Z R. K. spędziła część wakacji. Nie można jednak uznać że zeznania świadków dobitnie wskazują na fakt, że w roku 2006 R. K. wychowywał córkę samotnie, czyli bez pomocy i udziału matki. Zeznania byłej małżonki i świadkowie przez nią wskazani nie potwierdzają, a wręcz zaprzeczają, aby w 2006 r. R. K. samotnie wychowywał dziecko.
W ocenie obu organów podatkowych znamiennym pozostaje również fakt, że mimo, iż R. K. uczestniczył w przesłuchaniach świadków wskazanych przez siebie - nie brał udziału w przesłuchaniach Ż. K. - byłej żony i świadków przez nią wskazanych. Tym samym, nie mógł zadawać im pytań, czy też złożyć stosownych wyjaśnień w bezpośredniej konfrontacji z zeznaniami świadków, potwierdzających fakt zamieszkiwania córki z matką.
Zdaniem organu może dziwić, że ponosząc wszystkie koszty utrzymania dziecka - jak utrzymuje R. K. - nie wystąpił on o zmianę wyroku rozwodowego i w dalszym ciągu płacił alimenty na rzecz córki. Skoro status osoby samotnie wychowującej dzieci będącej osobą rozwiedzioną ma źródło w rozstrzygnięciu sądowym, to wszelkie zmiany powinny następować również w tej formie.
Ponadto Sąd Okręgowy orzekając o rozwodzie strony, wskazał jako miejsce pobytu dziecka, miejsce zamieszkania matki, co ma znaczenie w sprawie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2007 r. III SA/Wa 2693/06).
Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. przez R. K. , który zarzucił jej naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej:
- art. 197 § 1 - poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i uznaniu, że skarżący w 2006 r. sytuacji, gdy stanowisko strony potwierdzają zeznania świadków J. K. i D. M. ,
- art. 210 § 4 - poprzez niewyjaśnienie powodów, dla których organ odmówił wiarygodności zeznaniom świadków J. K. i D. M. , a przyznał tę wiarygodność zeznaniom Ż. K., Z. K. i J. B., które pozostawały w całkowitej sprzeczności z zeznaniami świadków zgłoszonych przez skarżącego.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Ł. w dniu 7 sierpnia 2009 r. pełnomocniczka skarżącego dodatkowo podniosła naruszenie art. 122, 124, 187 § 1, 188 i 191 Ordynacji podatkowej.
Wobec podniesionych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W ocenie skarżącego nie można zgodzić się z argumentacją Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą definicji osoby samotnie wychowującej dziecko. Wprawdzie wyrok rozwodowy jako dokument urzędowy wiąże organy i powinien odzwierciedlać rzeczywisty stan faktyczny. Jednakże jeżeli rozstrzygnięcie w nim zawarte nie znajduje potwierdzenia w rzeczywistości, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, organ podatkowy winien poczynić własne ustalenia faktyczne, a nie jedynie powoływać się na orzeczenie z 2003 r.
Zdaniem skarżącego wystarczające jest by osoba wychowywała dziecko w trakcie roku podatkowego, a nie przez cały rok podatkowy, co wynika z treści art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. Skarżący wskazał na zeznania świadków D. M. i J. K. , z których wynika, że w 2006 r. córka zamieszkiwała z nim na stałe i że ponosił on koszty jej utrzymania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten statuuje moc wiążącą prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej. Jej swoistość wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) i inne organy państwowe, w tym także orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Podmioty te są więc związane faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Ratio legis powołanego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyr. NSA z 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, niepubl).
W rozpoznawanej sprawie wiąże wyrok WSA w Ł. z dnia [...].,[...], który uchylił wcześniejsze decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że nie można zaakceptować stanowiska organów, według którego wyrok rozwodowy, w którym ustalono miejsce zamieszkania dziecka, przesądza o tym, który z rodziców jest osobą samotnie je wychowującą. W ocenie Sądu decyduje tu okoliczność faktyczna, co powinny zbadać organy podatkowe. Ustaliły one wprawdzie, że była żona skarżącego, a zarazem matka jego córki, również skorzystała z rozliczenia podatkowego przewidzianego dla osób samotnie wychowujących dziecko, oraz że twierdziła, iż córka cały czas zamieszkuje u niej. Jednakże bez ustalenia rzeczywistego stanu przyjęły, że ona z prawa tego skorzystała legalnie, skarżący zaś nie. Za wadliwe Sąd uznał nieuwzględnienie wniosku skarżącego o przesłuchanie w charakterze świadków D. M. oraz J. K., na okoliczność okresu pobytu córki u niego i poniesionych przez niego kosztów jej utrzymania.
Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że organy wykonały zalecenia Sądu zawarte w wyroku WSA w Ł. z dnia [...]., przesłuchując w charakterze świadków D. M. (k. 52 akt podatkowych) oraz J.K. (k. 50,51 akt podatkowych), na okoliczność pobytu małoletniej córki u skarżącego i ponoszonych przez niego kosztów jej utrzymania.
Możliwość wspólnego rozliczenia się z podatku razem z dzieckiem jest wyrazem preferencyjnego potraktowania osób samotnie wychowujących dzieci w roku podatkowym. Sytuacje takie przewiduje art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. Zgodnie z tym przepisem od osób samotnie wychowujących w roku podatkowym:
1) dzieci małoletnie,
2) dzieci, bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek pielęgnacyjny,
3) dzieci do ukończenia 25 lat uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty lub w przepisach - Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli w roku podatkowym dzieci te nie uzyskały dochodów, z wyjątkiem dochodów wolnych od podatku dochodowego, renty rodzinnej oraz dochodów w wysokości niepowodującej obowiązku zapłaty podatku,
- podatek może być określony, z zastrzeżeniem ust. 8, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7; z tym, że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.
Definicja osoby samotnie wychowującej dzieci zawarta została w art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f. Zgodnie z tym przepisem uważa się za nią jednego z rodziców albo opiekuna prawnego, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku, do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów. Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się również osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.
Aby skorzystać z ulgi, o której mowa w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. podatnik musi nie tylko mieć określony stan cywilny, ale też wychowywać samotnie dziecko. Uzasadnienie wprowadzenia tej ulgi (wykładnia celowościowa) świadczy wyraźnie o tym, iż ustawodawca kierował ją tylko do tych osób, które samotnie troszczyły się o codzienne zaspokajanie potrzeb dziecka, nie zaś do każdego rodzica, który miał władzę rodzicielską i jednocześnie był stanu wolnego, ale nie pełnił codziennej pieczy nad dzieckiem (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2006 r., II FSK 1474/05, LEX nr 263561).
Jeżeli zatem oboje rodzice są rozwiedzeni i mają pełnię praw rodzicielskich, to za osobę samotnie wychowującą małoletnie dziecko może być uznane tylko jedno z nich. Należy więc ustalić czy w niniejszej sprawie skarżącego można zakwalifikować do tej kategorii.
Osoba samotnie wychowująca dziecko nabywa taki status m.in. w związku z wyrokiem sądowym orzekającym rozwód, wywierającym skutki po jego uprawomocnieniu się. Ponieważ rozwiązanie małżeństwa skarżącego nastąpiło w 2003 r., teoretycznie istniała możliwość uznania go za osobę samotnie wychowującą dziecko w 2006 r.
Z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, wynikają dwa rozbieżne stanowiska. Pierwsze z nich prezentowane jest przez skarżącego i wnioskowanych przez niego świadków: J. K.- ojca skarżącego oraz D. M. – przyjaciółkę strony. Z zeznań tych wynika, że w 2006 r. córka skarżącego zamieszkiwała wraz z nim i jego rodzicami, którzy mu pomagali i to R. K. ponosił koszty jej utrzymania. Natomiast z zeznań Ż. K. (byłej żony skarżącego), jej przyjaciela J. B., oraz matki - Z. K., wynika coś wręcz przeciwnego, że w 2006 r. dziecko przede wszystkim mieszkało razem z matką, a tylko część wakacji spędziło z ojcem. Na 6 stronie uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji wskazał na rozbieżność w zeznaniu D. M., która raz stwierdziła, że "z tego co wie to koszty utrzymania ponosił wyłącznie ojciec dziecka", a potem powiedziała, że "nie wie czy matka dziecka (...) ponosiła jakieś koszty związane z jej utrzymaniem".
Zdaniem organu odwoławczego oznacza to, że w 2006 r. córka zamieszkiwała nie tylko z R. K., jego byłą żoną, ale przebywała również w mieszkaniu rodziców strony (dziadków dziecka). Z R. K. córka spędziła część wakacji. Nie można jednak uznać że zeznania świadków dobitnie wskazują na fakt, że w roku 2006 R. K. wychowywał córkę samotnie, czyli bez pomocy i udziału matki. Zeznania byłej małżonki i świadkowie przez nią wskazani nie potwierdzają, a wręcz zaprzeczają, aby w 2006 r. R. K. samotnie wychowywał dziecko (s. 3-4 zaskarżonej decyzji).
Należy przyznać rację skarżącemu, że organy nie w pełni zastosowały się do dyspozycji art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności (...). Analizując przeprowadzone dowody z zeznań świadków organy nie stwierdziły jednoznacznie, które z nich uznały za wiarygodne, a którym odmówiły wiarygodności i dlaczego, chociaż Naczelnik Urzędu Skarbowego uwypuklił rozbieżność w zeznaniu D. M.
Należy zauważyć jednak, że odmienna treść zeznań dwu grup świadków sprawia poważne trudności w dokonaniu jednoznacznych ustaleń w tej mierze. W tej sytuacji, istotnego znaczenia nabierają pozostałe okoliczności sprawy. Za trafne należy uznać stanowisko organu, kwestionujące prawdziwość twierdzenia skarżącego, że ponosił całkowity ciężar związany z wychowaniem i utrzymaniem dziecka, wobec faktu, że w 2006 r. nadal płacił byłej żonie alimenty na rzecz córki. Oczywiście niewykonanie takiego obowiązku nałożonego wyrokiem sądu wiąże się z możliwością wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jednakże wobec tak istotnej zmiany stanu faktycznego, jaką przedstawia skarżący, dalsze wykonywanie przez niego obowiązku alimentacyjnego pozostaje w oczywistej sprzeczności z celem dla którego obowiązek ten został nałożony. W tej sytuacji naturalną konsekwencją jest wystąpienie sądu powszechnego o uchylenie obowiązku alimentacyjnego i nałożenie go na matkę dziecka. Czynności takie nie zostały jednak podjęte przez skarżącego ani w 2006 roku, ani w okresie późniejszym.
W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2007 r. III SA/Wa 2693/06, w którym Sąd stwierdził, że wyrok orzekający rozwód i ustalający miejsce zamieszkania dziecka, stanowi dowód z dokumentu urzędowego.
Skład orzekający nie może odnieść się do tego poglądu, ponieważ w uzasadnieniu wyroku WSA w Ł. z dnia [...] wyrażone zostało odmienne stanowisko, które wiąże w rozpoznawanej sprawie. WSA stwierdził bowiem, że wyrok taki nie przesądza, który z rodziców jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Należy zatem uznać, że nie przypisał mu szczególnej, zwiększonej mocy dowodowej, jaką charakteryzuje się dokument urzędowy. Niewątpliwie jednak wyrok orzekający rozwód i ustalający miejsce zamieszkania dziecka, stanowi jakiś dowód w sprawie, który podlega ocenie organów.
W tej sytuacji, wobec sprzeczności zeznań świadków oraz dobrowolnego kontynuowania przez skarżącego obowiązku alimentacyjnego na rzecz córki do rąk jej matki, a także, posiłkowo - wobec ustalenia miejsca zamieszkania córki skarżącego przy matce mocą wyroku orzekającego rozwód - należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że w 2006 r. pełnił codzienną pieczę nad córką i był osobą samotnie wychowującą dziecko.
W sprawie nie doszło do naruszenia art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż przepis ten dotyczy możliwości powołania biegłego w sytuacji gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, co nie miało miejsca. Nie doszło również do naruszenia art. 191 Ordynacji podatkowej, określającego zasadę swobodnej oceny dowodów, która oznacza, że organ podatkowy ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania. Istotny staje się zatem tzw. punkt widzenia, który w rozpatrywanej sprawie jest przejrzysty i klarowny.
Sąd nie dopatrzył się także uchybienia zasadom: prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej), przekonywania stron (art. 124 Ordynacji podatkowej) i zupełności postępowania podatkowego (art. 187 Ordynacji podatkowej), gdyż materiał dowodowy został należycie zebrany, organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy, zaś przyjęte rozstrzygnięcie jest trafne. Nie naruszono także prawa strony do żądania przeprowadzenia dowodu (art. 188), gdyż skarżący nie zgłaszał żadnych wniosków dowodowych, które nie zostały przeprowadzone w toku postępowania podatkowego.
Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.
T.F.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI