I SA/Łd 466/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-09-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo miejscoweakty prawnepublikacja aktówsamorząd terytorialnyboiska OrlikopłatyVATnieprawidłowość proceduralna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność zarządzenia Prezydenta Miasta Łodzi w sprawie opłat za korzystanie z boisk typu Orlik, uznając je za akt prawa miejscowego, który nie został prawidłowo opublikowany.

Wojewoda Łódzki zaskarżył zarządzenie Prezydenta Miasta Łodzi ustalające opłaty za korzystanie z boisk typu Orlik, zarzucając istotne naruszenie prawa, w tym brak publikacji aktu w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego oraz nieprawidłowe naliczanie opłat (bez VAT). Sąd administracyjny uznał zarządzenie za akt prawa miejscowego, który podlega obowiązkowi publikacji. Brak publikacji skutkował stwierdzeniem nieważności zarządzenia.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Łódzkiego na zarządzenie Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 24 lutego 2023 r. nr 421/2023, które ustalało opłaty dla grup zorganizowanych za korzystanie z boisk typu Orlik. Wojewoda zarzucił, że zarządzenie stanowi akt prawa miejscowego i powinno zostać opublikowane w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego, a także że opłaty nie zawierały podatku VAT. Sąd administracyjny, analizując przepisy ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o gospodarce komunalnej, uznał, że zarządzenie wydane przez organ wykonawczy na podstawie upoważnienia rady gminy jest aktem prawa miejscowego. Kluczowym argumentem było to, że akt ten ma charakter generalny i abstrakcyjny, normuje sytuację prawną podmiotów zewnętrznych wobec administracji oraz wyznacza sposób zachowania poprzez uiszczenie opłaty. Z uwagi na brak publikacji zarządzenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego, co jest wymogiem dla aktów prawa miejscowego, Sąd stwierdził jego nieważność na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Sąd wskazał również, że opłaty za korzystanie z obiektów użyteczności publicznej powinny być traktowane jako ceny w rozumieniu ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług, co implikuje konieczność doliczenia podatku VAT.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zarządzenie to jest aktem prawa miejscowego.

Uzasadnienie

Zarządzenie ma charakter generalny i abstrakcyjny, normuje sytuację prawną podmiotów zewnętrznych wobec administracji, wyznacza sposób zachowania poprzez uiszczenie opłaty, a zostało wydane przez organ wykonawczy na podstawie upoważnienia rady gminy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (19)

Główne

u.s.g. art. 30 § 1-2

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 40 § 2 pkt 4

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych art. 13 § pkt 2

Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych art. 4 § ust. 1 i 2

u.g.k. art. 4 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o gospodarce komunalnej

u.g.k. art. 4 § ust. 2

Ustawa o gospodarce komunalnej

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.s.g. art. 41 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Ustawa o informowaniu o cenach towarów i usług art. 3 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o informowaniu o cenach towarów i usług art. 4 § ust. 1 pkt 2

Konstytucja RP art. 87 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1-2

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 5 i 6

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1c

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarządzenie jest aktem prawa miejscowego i podlega obowiązkowi publikacji w Dzienniku Urzędowym Województwa. Brak publikacji skutkuje nieważnością zarządzenia. Opłaty za korzystanie z boisk powinny zawierać podatek VAT.

Odrzucone argumenty

Zarządzenie jest aktem kierownictwa wewnętrznego i nie podlega publikacji.

Godne uwagi sformułowania

Akt jednostki samorządu terytorialnego stanowi akt prawa miejscowego, który podlega promulgacji, gdy po pierwsze ma charakter normatywny, czyli ustanowiono w nim normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym; po drugie nie ma charakteru wyłącznie wewnętrznie obowiązującego, czyli zawiera normy postępowania skierowane nie tylko do organów i podmiotów organizacyjnie podporządkowanych organowi wydającemu akt; oraz po trzecie został wydany przez organ administracji terenowej i obowiązuje tylko na obszarze działania organu, który go ustanowił. Akt normatywny, który nie został opublikowany (ogłoszony) zgodnie z obowiązującą procedurą i we właściwym trybie nie może wiązać adresatów utworzonych w nim norm prawnych i nie odnosi skutku prawnego. Pojęcie opłat i cen musi być powiązane z wynagrodzeniem za usługę (także polegającą na udostępnieniu obiektu lub urządzenia) i ma charakter rynkowy.

Skład orzekający

Bożena Kasprzak

przewodniczący

Ewa Cisowska-Sakrajda

sprawozdawca

Grzegorz Potiopa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie charakteru prawnego zarządzeń samorządowych dotyczących opłat za korzystanie z obiektów użyteczności publicznej, wymogów publikacji aktów prawa miejscowego oraz kwestii naliczania VAT od takich opłat."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania opłat za boiska typu Orlik, ale zasady dotyczące publikacji aktów prawa miejscowego i VAT mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnie dostępnych obiektów sportowych i ważnych kwestii proceduralnych związanych z publikacją aktów prawnych oraz podatkami, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców.

Czy opłaty za Orlik były legalne? Sąd administracyjny rozwiewa wątpliwości.

Sektor

sport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 466/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-09-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Bożena Kasprzak /przewodniczący/
Ewa Cisowska-Sakrajda /sprawozdawca/
Grzegorz Potiopa
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Opłaty administracyjne
Prawo miejscowe
Sygn. powiązane
I GSK 1452/23 - Wyrok NSA z 2025-11-21
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego zarządzenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 40
art. 30 ust. 1-2, art. 40 ust. 2 pkt 4, art. 41 ust. 1, art. 91 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1461
art. 13 pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 679
art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 2
Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 87 ust. 2, art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Asesor WSA Grzegorz Potiopa, Protokolant specjalista Agnieszka Kerszner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 września 2023 r. sprawy ze skargi Wojewody Ł. na zarządzenie Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 24 lutego 2023 r. nr 421/2023 w przedmiocie zarządzenia Prezydenta Miasta Łodzi w sprawie ustalenia opłat dla grup zorganizowanych za korzystanie z boisk typu Orlik, zarządzanych przez szkoły i placówkę prowadzone przez Miasto Ł. 1. stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia Prezydenta Miasta Łodzi; 2. zasądza od Prezydenta Miasta Łodzi na rzecz Wojewody Ł. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 24 lutego 2023 r., nr 421/2023 w sprawie ustalenia opłat dla grup zorganizowanych za korzystanie z boisk typu Orlik, zarządzanych przez szkoły i placówkę prowadzone przez Miasto Łódź, Prezydent Miasta Łodzi - na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.), zwanej u.s.g., oraz § 1 uchwały Nr LVII/1714/22 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 marca 2022 r. w sprawie powierzenia Prezydentowi Miasta Łodzi uprawnień do określania wysokości cen i opłat albo sposobu ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej Miasta Łodzi (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego poz. 1847) -ustalił opłaty dla grup zorganizowanych za korzystanie z boisk typu Orlik, zarządzanych przez szkoły i placówkę prowadzone przez Miasto Łódź, ujęte w cenniku stanowiącym załącznik Nr 1 do niniejszego zarządzenia (§1); wykonanie zarządzenia powierzył dyrektorom szkół i placówki, którym powierzone zostało zarządzanie boiskami typu Orlik, wskazanych w załączniku Nr 2 do zarządzenia (§2); nadzór nad wykonaniem zarządzenia powierzył Dyrektorowi Wydziału Edukacji w Departamencie Pracy, Edukacji i Kultury Urzędu Miasta Łodzi (§3); a także określił, że zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 marca 2023 r. (§4). Załącznik nr 1 do zarządzenia stanowi cennik opłat dla grup zorganizowanych – tabela opłat i informacje uzupełniające.
W uzasadnieniu zarządzenia Prezydent wyjaśnił, że zgodnie z § 1 tej uchwały jest on uprawniony do określania wysokości cen i opłat albo sposobu ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej Miasta Łodzi. Do obiektów takich zaliczyć można boiska typu Orlik, wybudowane przy szkołach prowadzonych przez Miasto Łódź w ramach rządowo-samorządowego programu "Moje Boisko - Orlik 2012" realizowanego w latach 2008-2012, w ramach którego w każdej gminie budowane były min. boiska piłkarskie. Jednym z założeń programu było nieodpłatne udostępnianie obiektów przez podmioty, które otrzymały dotacje na ich budowę. Samorządy zobowiązane były do utrzymywania obiektów przez okres 10 lat (tzw. okres trwałości projektu), po upływie wskazanego okresu po stronie samorządów powstała możliwość pobierania opłat za korzystanie z tych boisk. Z uwagi na wzrastające koszty ponoszone przez szkoły, którym powierzone zostało zarządzenie boiskami typu Orlik, związane z eksploatacją obiektów oraz ich bieżącymi modernizacjami, Prezydent uznał za zasadne wprowadzenie cennika za korzystanie z tych obiektów przez grupy zorganizowane (tj. grupę liczącą co najmniej 10 osób), kluby sportowe, szkółki piłkarskie, stowarzyszenia sportowe oraz inne podmioty prowadzące zajęcia nadzorowane przez trenera dla grup zorganizowanych).
W skardze na to zarządzenie Wojewoda Łódzki zarzucił mu istotne naruszenie prawa, tj.:
1) art. 4 ust. 1 i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j:. Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) w zw. z art. 42 u.s.g., polegające na zaniechaniu ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego tego zarządzenia, w sytuacji w której wydane przez Prezydenta Miasta Łodzi, z upoważnienia Rady Miejskiej w Łodzi na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 679 ze zm.), zwanej u.g.k., zarządzenie stanowi akt prawa miejscowego, który podlega obowiązkowi publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym;
2) art. 4 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 u.g.k. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 168) poprzez podanie w załączniku Nr 1 zarządzenia opłat za korzystanie z boisk typu Orlik niezawierających podatku VAT.
Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia w całości i o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego, stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.), zwanej p.p.s.a. Wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego administracji pod względem zgodności z prawem, która sprowadza się do oceny, czy dany akt wydany został z obrazą obowiązujących przepisów, gdyż zaistnienie takiej sytuacji powoduje konieczność stwierdzenia jego nieważności albo stwierdzenia, że wydany został z naruszeniem prawa - stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Tak rozumianej kontroli Sądu poddano zarządzenie Prezydenta Miasta Łodzi nr 421/2023 z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie ustalenia opłat dla grup zorganizowanych za korzystanie z boisk typu Orlik, zarządzanych przez szkoły i placówkę prowadzone przez Miasto Łódź. Istotą sporu w sprawie jest ustalenie po pierwsze, czy zarządzenie to jest aktem prawa miejscowego i czy podlega w związku z tym obowiązkowi ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego i po drugie, czy opłaty określone w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. są cenami, do których należy doliczyć podatek VAT.
Strona skarżąca stoi na stanowisku, że zaskarżone zarządzenie jest aktem prawa miejscowego, a Prezydent powinien ogłosić je w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego. Na podstawie zaskarżonego aktu dochodziło do wiążącego obciążenia podmiotów zewnętrznych wobec administracji. Ponadto podane w załączniku do zarządzenia opłaty winny zawierać podatek VAT, ponieważ ustalona opłata oznacza wartość wyrażoną w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić za towar lub usługę, a w cenie powinien zostać uwzględniony podatek od towarów i usług. Prezydent natomiast uważa, że zaskarżone zarządzenie jest aktem kierownictwa wewnętrznego, wiążącego wprost tylko organ gminy, a nie podmioty prawa z którymi wchodzi ona w stosunki prawne, a tym samym nie ma obowiązku publikacji zarządzenia.
Rozpoznając tak zarysowaną istotę sporu Sąd stwierdza, że zgodnie z art. 30 ust. 1 i 2 u.s.g. Prezydent wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa i do jego zadań należy w szczególności gospodarowanie mieniem komunalnym, zaś zgodnie z § 1 uchwały Nr LVII/1714/22 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 marca 2022 r. powierza się Prezydentowi Miasta Łodzi uprawnienia do określania wysokości cen i opłat albo sposobu ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej Miasta Łodzi. W myśl art. 4 ust. 1 u.g.k. jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego postanawiają o wyborze sposobu prowadzenia i form gospodarki komunalnej (1); wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej jednostek samorządu terytorialnego (2). Natomiast według art. 4 ust. 2 u.g.k. uprawnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 2, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego mogą powierzyć organom wykonawczym tych jednostek.
Stosownie do tej regulacji prawnej organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego realizując kompetencję z art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g., na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k., może samodzielnie ustalić wysokość cen i opłat bądź określić sposób ich ustalania, ale może także, na podstawie art. 4 ust. 2 u.g.k., powierzyć uprawnienia w tym zakresie organowi wykonawczemu. To ostatnie uprawnienie rady stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 41 ust. 1 u.s.g., że akty prawa miejscowego ustanawia rada gminy (wyjątek dotyczy przepisów porządkowych). W konsekwencji przekazania przez radę kompetencji organowi wykonawczemu jednostki samorządu terytorialnego wydane przez ten organ zarządzenia w ramach przekazanych kompetencji na podstawie art. 4 ust. 2 u.g.k. ma taki sam charakter jakby miała podjęta przez radę uchwała.
Zważywszy na powyższą regulację prawną Sąd zauważa, że Rada Miejska w Łodzi zrealizowała udzieloną jej na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g. kompetencję do wydania aktów prawa miejscowego w zakresie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, z tym że przekazała ją do realizacji prezydentowi Miasta Łodzi. W następstwie tego konieczna jest ocena charakteru aktu w tym przedmiocie. Zakwalifikowanie danego aktu jako aktu prawa miejscowego wymaga zaś zbadania w kontekście art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP cech tego aktu i oceny jego charakteru. Akt jednostki samorządu terytorialnego stanowi akt prawa miejscowego, który podlega promulgacji, gdy po pierwsze ma charakter normatywny, czyli ustanowiono w nim normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym; po drugie nie ma charakteru wyłącznie wewnętrznie obowiązującego, czyli zawiera normy postępowania skierowane nie tylko do organów i podmiotów organizacyjnie podporządkowanych organowi wydającemu akt; oraz po trzecie został wydany przez organ administracji terenowej i obowiązuje tylko na obszarze działania organu, który go ustanowił. A przesłankami ważności takiego aktu są wydanie na podstawie i w celu wykonania upoważnienia ustawowego, przez organy określone w upoważnieniu ustawowym oraz regulowanie tylko i wyłącznie spraw określonych w upoważnieniu w sposób zgodny z normami wyższego rzędu. (G. Wierczyński, Komentarz do ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, [w:] Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, wyd. II opublikowano: WK 2016).
Normatywny charakter aktu oznacza przy tym, że zawiera on wypowiedzi wyznaczające adresatom pewien sposób zachowania się, przybierający postać nakazu, zakazu lub uprawnienia. Charakter generalny oznacza, że normy zawarte w akcie definiują adresata poprzez wskazanie cech, a nie poprzez ich wymienienie z nazwy. Natomiast abstrakcyjność normy wyraża się w tym, że nakazywane, zakazywane lub dozwolone zachowanie ma mieć miejsce w pewnych, z reguły powtarzalnych okolicznościach, nie zaś w jednej konkretnej sytuacji. Akty muszą więc dotyczyć zachowań powtarzalnych, nie mogą zaś konsumować się przez jednorazowe zastosowanie. Akty prawa miejscowego skierowane są do podmiotów (adresatów) pozostających poza strukturą administracji (por. wyrok NSA z 20 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2353/16, wyrok NSA z 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2048/17, wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1533/20).
Mając na uwadze powyższe ustalenia, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zaskarżone zarządzenie podjęte przez organ wykonawczy w ramach art. 4 ust. 2 u.g.k. jest aktem prawa miejscowego. Aczkolwiek kwestia charakteru aktu tego rodzaju jest przedmiotem dwu przeciwstawnych stanowisk tak judykatury, jak i doktryny. Wedle pierwszego z nich, którego Sąd orzekający w tej sprawie nie podziela, ustalenie należności za usługę komunalną jest tylko aktem kierownictwa wewnętrznego (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2005 r., sygn. akt II OSK 138/05, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2001 r., SA/Wr 1415/01). W tych judykatach trudno jednak doszukać się konkretnych – poza stwierdzeniem, że jest on adresowany do jednostki oświatowej zarządzającej boiskiem podlegającej organowi jednostki samorządu terytorialnego – argumentów uzasadniających to stanowisko. Judykaty te uzasadniają je bowiem w ten sposób, że uchwały wydane w tym zakresie mają określać zasady, wytyczne, czyli mają charakter instrukcyjny, są adresowane do organów podporządkowanych, nie mogą zatem kształtować sytuacji prawnej obywatela (por. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2011 r. II GSK 758/10, wyrok NSA z dnia 25 listopada 2004 r., OSK 821/04; wyrok NSA z dnia 20 października 2005 r., II OSK 138/05; wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2006 r., II OSK 19 /06; wyrok NSA z dnia 24 lutego 2010 r., II GSK 1103 /08). W tych judykatach brak jest analizy cech aktu w kontekście regulacji Konstytucji normującej status i kompetencje jednostek samorządu terytorialnego. Samo "skierowanie" aktu do placówki oświatowej, która zarządza boiskiem i będzie pobierała opłaty, nie jest wystarczające dla prawidłowego zakwalifikowania tego aktu. Wedle drugiego stanowiska, przewidziana w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. kompetencja organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego jest szczególnym upoważnieniem ustawowym do podjęcia aktu prawa miejscowego w rozumieniu art. 40 u.s.g. (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 2990/17, wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 2868/17, wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2021 r.). Powyższe orzeczenia prezentują stanowisko, zgodnie z którym przepis ten zawiera samoistną podstawę prawną do stanowienia aktów prawa miejscowego w zakresie ustalania wysokości cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej, zawiera wszystkie elementy delegacji ustawowej do wydania aktu prawa miejscowego, nie ma podstaw do uznania, że adresatami aktu podejmowanego na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. miałyby być wyłącznie jednostki komunalne z wyłączeniem innych podmiotów, skoro z brzmienia przepisu nie wynika żadne ograniczenie w zakresie podmiotowym, ponadto z puntu kwalifikowania danego aktu do kategorii aktów prawa miejscowego obojętna jest sama jego nazwa.
Analizując cechy zaskarżonego aktu Sąd zauważa, że zawiera on normę o charakterze generalnym i abstrakcyjnym - obciąża podmioty zewnętrzne wobec administracji, które chcą korzystać z boisk oraz wyznacza adresatom sposób zachowania się poprzez uiszczenie opłaty. Akt normuje sytuację prawną każdego podmiotu, który znajdzie się w sytuacji opisanej w zaskarżonym akcie.
Konsekwencją powyższego jest obowiązek ogłoszenia aktu w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego. Jak bowiem stanowi art. 13 pkt 2 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, w wojewódzkim dzienniku urzędowym ogłasza się akty prawa miejscowego stanowione przez sejmik województwa, organ powiatu oraz organ gminy, w tym statuty województwa, powiatu i gminy. Uchybienie powyższemu obowiązkowi skutkuje nieważnością zaskarżonego aktu na podstawie art. 91 ust. 1 u.s.g., gdyż zgodnie z tym przepisem uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Przepisy co prawda nie doprecyzowują o jakiego rodzaju naruszenie chodzi, jednakże w orzecznictwie przyjmuje się, że prawidłowe ogłoszenie aktu prawa miejscowego ma zasadnicze znaczenie dla jego obowiązywania, jest bowiem warunkiem jego wejścia w życie. Akt normatywny, który nie został opublikowany (ogłoszony) zgodnie z obowiązującą procedurą i we właściwym trybie nie może wiązać adresatów utworzonych w nim norm prawnych i nie odnosi skutku prawnego. Brak określenia lub określenie w sposób sprzeczny z prawem wejścia w życie uchwały, zawierającej przepisy powszechnie obowiązujące, przekłada się bezpośrednio na ważność całego aktu prawnego, dlatego zasadnym było stwierdzenie nieważności uchwały w całości (wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2022 r., III OSK 7598/21). A potencjalny adresat aktu, którym może być każdy niezindywidualizowany podmiot, nie ma szans zapoznać się z treścią aktu. O obowiązku uiszczenia opłaty za korzystanie z boiska oraz jej wysokości dowie się w momencie wyrażenia chęci skorzystania z boiska i to w sytuacji, gdy dotychczas korzystanie z tego boiska było nieodpłatne.
Sąd zauważa nadto, że w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. zawarte jest upoważnienie do wprowadzenia odpłatności za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej jednostek samorządu terytorialnego. Jednakże w przepisach zabrakło definicji zarówno opłaty jak i ceny. Pojęcie opłaty funkcjonuje na gruncie wielu odrębnych ustaw – min. ustawy o opłacie skarbowej czy ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, natomiast cena zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług to wartość wyrażona w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę.
W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że ceny i opłaty za korzystanie z obiektów użyteczności publicznej jednostek samorządu terytorialnego należałoby rozumieć jako wartości wyrażone w jednostkach pieniężnych (złotych i groszach), które usługobiorca (kupujący) obowiązany jest zapłacić za daną usługę (por. wyrok NSA z dnia 8 października 2013 r., I OSK 1564/13). Pojęcie opłat i cen musi być powiązane z wynagrodzeniem za usługę (także polegającą na udostępnieniu obiektu lub urządzenia) i ma charakter rynkowy. Nie należy dopatrywać się w treści tego przepisu nawiązania do opłat administracyjnych ani też żadnej formy danin publicznych (C.Banasiński, K.Jaroszyński ustawa o gospodarce komunalnej, komentarz, WK 2017). W konsekwencji udostępnienia obiektu komunalnego, co wiąże się ze świadczeniem usługi i pobieraniem "opłat" z tego tytułu (świadczenie wzajemne), zasadne jest naliczenie podatku VAT. Opłata ta jest bowiem w gruncie rzeczy ceną za świadczoną usługę udostępnienia komunalnego obiektu.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 147 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, natomiast o kosztach w pkt 2 orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. 2018 r., poz. 265).
mko

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI