I SA/Łd 460/25

I SA/Łd 460/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-11-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Gortych-Ratajczyk /sprawozdawca/
Bożena Kasprzak /przewodniczący/
Ewa Cisowska-Sakrajda
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 17c, art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Dnia 4 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda, Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk (spr.), Protokolant : St. asystent sędziego Marta Aftowicz-Korlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 roku sprawy ze skargi A. Spółki Akcyjnej z/s w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 22 maja 2025 r. nr 1001-IEE.7.192.99.2025.10.MOK w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 maja 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził niedopuszczalność zażalenia U S.A. z siedzibą w Ł. na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z dnia 27 lutego 2025 r. w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec O Sp. z o.o.
Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 27 lutego 2025 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty, na podstawie art. 17 § 1, art. 71a § 1 i § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.) dalej: u.p.e.a określił U S.A., na dzień wydania postanowienia, nieprzekazaną przez stronę kwotę wierzytelności przysługującej zobowiązanemu – O Sp z o.o., zajętą w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonemu przeciwko zobowiązanemu. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, opisane postanowienie w dniu 18 marca 2025 r. odebrał prokurent Spółki.
Pismem z dnia 25 marca 2025 r. U S.A. wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 27 lutego 2025 r. zarzucając mu nie wyjaśnienie sprawy i nie przeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania dowodowego, co miało wpływ na błędne rozstrzygnięcie oraz zarzucając naruszenie art. 71a §9, art. 71b i art. 89 u.p.e.a. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania względnie przesłanie sprawy organowi pierwszej instancji celem przeprowadzenia rzetelnego postępowania z czynnym udziałem strony aby mogła przedstawić swoje racje.
Wobec ustalenia, że ww. zażalenie nie zostało podpisane, pismem z dnia 9 kwietnia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wezwał stronę do uzupełnienia ww. braku. W odpowiedzi na ww. wezwanie, dnia 6 maja 2025 r. do organu wpłynął podpisany przez prokurenta ww. Spółki egzemplarz zażalenia.
Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia 22 maja 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, na podstawie art. 134 w związku z art. 144 i art. 141 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572) dalej: k.p.a. oraz w związku z art. 17, art. 18 pkt 2 i art. 71a § 9 u.p.e.a., stwierdził niedopuszczalność zażalenia.
Wskazując na brzmienie przepisu art. 134 k.p.a. organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązany jest w pierwszej kolejności po wpłynięciu środka odwoławczego do zbadania czy jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. W przypadku bowiem ujawnienia którejkolwiek z powyższych okoliczności, organ odwoławczy wydaje postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Przeprowadzona w niniejszej sprawie analiza akt doprowadziła organ do wniosku, że niedopuszczalność zażalenia ma charakter przedmiotowy z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia, gdyż nie doszło do skutecznego doręczenia rozstrzygnięcia organu I instancji, na które strona wniosła zażalenie.
Organ odwoławczy wskazał, że dla sposobu rozpatrzenia złożonego zażalenia, decydujące znaczenie ma przepis art. 17 § 1 u.p.e.a. oraz art. 141 § 2 k.p.a., z których wynika, że zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. W postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio przepisy ustawy k.p.a., jeśli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 17c u.p.e.a., w pierwszej kolejności organ egzekucyjny doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w ustawie z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1045 ze zm.) dalej: u.d.e., chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo przez pracownika obsługującego organ. W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy o doręczeniach elektronicznych. Natomiast w sytuacji braku możliwości doręczenia ww. sposobami, organ egzekucyjny doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe.
Z brzmienia ww. przepisów oraz art. 39, art. 39¹ k.p.a, art. 4 ust. 1 i art. 5 u.d.e. organ wywiódł, że możliwość realizacji korespondencji przy wykorzystaniu przesyłki rejestrowanej pozostawiona została przez ustawodawcę jako ostateczność, kiedy nie zaszła możliwość spełnienia obowiązku korzystania z adresu do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych (chyba że doręczenie zostało zrealizowane do rąk własnych w siedzibie organu) ani z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej (PUH). Wówczas dopuszcza się również alternatywną możliwość doręczenia pisma za pokwitowaniem przez pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub przez organy lub osoby uprawnione do realizacji tego działania na podstawie przepisów odrębnych. Tym samym brak możliwości skorzystania z doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych ujawniony w bazie adresów elektronicznych lub adres do doręczeń elektronicznych, z którego nadano korespondencję, oznacza wymóg doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej (PUH). Jednocześnie przedstawiona wykładnia ww. przepisów, a także wprowadzony od dnia 1 stycznia 2025 r. wobec organów administracji publicznej obowiązek doręczeń elektronicznych, wskazuje preferencję dla elektronicznej formy doręczeń lub też z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej (PUH) - forma papierowa pozostawiona jest jedynie dla sytuacji wyjątkowych.
Organ dostrzegł, że jak wynika z akt sprawy, postanowienie organu pierwszej instancji zostało wysłane do adresata w formie przesyłki papierowej i dostarczone w postaci papierowej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (tj. przy wykorzystaniu przesyłki rejestrowanej). Z załączonego do akt zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. postanowienia wynika, że przedmiotowa korespondencja została odebrana dnia 18 marca 2025 r. Organ egzekucyjny wysyłając w opisany sposób korespondencję do strony nie dokonał jej skutecznego doręczenia. Co prawda organ egzekucyjny w piśmie z dnia 17 kwietnia 2025 r. wyjaśnił, że na dzień 20 lutego 2025 r. adresat nie posiadał konta w systemie e-US, nie dysponował też adresem do doręczeń elektronicznych (PURDĘ) i skrzynką ePUAP. Niemniej jednak nie przedstawił okoliczności, które uzasadniałyby brak możliwości doręczenia przesyłki z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej (PUH). Z uwagi na powyższe organ uprawniony był do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia strony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi U S.A. z siedzibą w Łodzi zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego z dnia 22 maja 2025 r. zarzucając naruszenie:
1. art. 14 w zw. z art. 39 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i uznanie, że doręczenie w formie papierowej przez pocztowego operatora wyznaczonego było bezskuteczne w okolicznościach sprawy czym jednocześnie naruszono zasadę pisemności postępowania administracyjnego;
2. art. 141 § 2 k.p.a. przez nie zastosowanie tego przepisu w okolicznościach sprawy pomimo prawidłowego doręczenia stronie postanowienia z dnia 27 lutego 2025r.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego aktu, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r., Nr 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Z kolei, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając w tak zakreślonej kognicji niniejszą skargę Sąd ocenił, że organy nie naruszyły przepisów prawa, w szczególności nie są uzasadnione zarzuty podniesione w skardze, a to oznacza, że skarga podlega oddaleniu.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził niedopuszczalność zażalenia U S.A. z siedzibą w Ł. na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z dnia 27 lutego 2025 r. w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec O Sp. z o.o.
W ocenie Sądu, badając dopuszczalność przedmiotowego zażalenia organ II instancji doszedł do prawidłowej konkluzji, że rozstrzygnięcie organu I instancji nie zostało doręczone stronie, co za tym nie weszło do obrotu prawnego, a skoro tak, to należało stwierdzić niedopuszczalność zażalenia.
Bezsprzecznie konsekwencją braku prawidłowego doręczenia postanowienia stronie skarżącej jest uznanie, że nie weszło ono do obrotu prawnego. Jak wynika z przepisu art. 110 k.p.a., organ administracji publicznej jest związany decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Zgodnie zaś z art. 126 k.p.a., art. 110 § 1 tej ustawy znajduje zastosowanie do postanowień. Zatem dopiero z chwilą doręczenia postanowienia organu I instancji stronie następuje skutek związania strony tym aktem, dopiero wówczas rozpoczyna bieg termin do wniesienia zażalenia.
Z art. 17 w zw. z art. 18 u.p.e.a. wynika, że o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne jest, że rozstrzygnięcie organu I instancji winno zostać doręczone zgodnie z postanowieniami art. 17c u.p.e.a., który wskazuje na kolejność i zasady wykluczenia kolejno w nim wskazanych sposobów doręczenia korespondencji stronie w postępowaniu egzekucyjnym.
Organ egzekucyjny doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285 i 1860), chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo przez pracownika obsługującego organ (art. 17c § 1 u.p.e.a.).
W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (art. 17c § 2 u.p.e.a.).
W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640 oraz z 2024 r. poz. 467, 1222 i 1717) (art. 17c § 3 u.p.e.a.).
W świetle powyższego przepisu zasadą jest, że doręczenie następuje na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo przez pracownika obsługującego organ. Jednakże w braku takiej możliwości doręczenia winny być dokonywane za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, dopiero jeżeli taki sposób jest niemożliwy organ egzekucyjny doręcza pisma przesyłką rejestrowaną.
Tymczasem jak wynika z akt niniejszej sprawy organ I instancji doręczył stronie postanowienie z dnia 27 lutego 2025 r. przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy Prawo pocztowe, wybiórczo stosując uregulowanie art. 17c u.p.e.a. Wprawdzie, jak wynika z wyjaśnień, organ I instancji ustalił, że na dzień 20 lutego 2025r. strona nie posiadała konta w systemie e-US, nie dysponowała też adresem do doręczeń elektronicznych (PURDE) i skrzynką ePUAP. Niemniej organ I instancji nie wyjaśnił, nie wskazał na brak możliwości doręczenia korespondnecji w sposób, o którym mowa w § 2, a ww. przepis art. 17c § 3 u.p.e.a. wymaga takiego wskazania. Racjonalny ustawodawca posłużył się sformułowaniem "w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i 2", wymagając od organu "usprawiedliwienia" odstąpienia od regulacji ustawowej. Takim wyjaśnieniem nie jest pismo organu I instancji, ponieważ nie wynika z niego czemu w tej konkretnej sprawie organ odstąpił od doręczenia z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej.
W konsekwencji dokonanej oceny, co do braku doręczenia rozstrzygnięcia organu I instancji, organ drugiej instancji zasadnie stwierdził niedopuszczalność zażalenia, gdyż nie był uprawniony do rozpatrzenia środka odwoławczego od aktu, który nie wszedł do obrotu prawnego, który nie wiąże zarówno strony, jak i organu.
Zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie z art. 144 k.p.a., przepis art. 134 k.p.a. znajduje zastosowanie do postanowień.
Sąd nie ma wątpliwości, że niedopuszczalność zażalenia wystąpi m.in. w przypadku braku przedmiotu zażalenia, jak w niniejszej sprawie.
Wyjaśnić jednocześnie należy, że zaskarżone postanowienie w okolicznościach sprawy nie oznacza, że strona nie będzie miała możliwości kwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji, gdyż stwierdza jedynie przedwczesność zażalenia i konieczność prawidłowego doręczania stronie skarżącej postanowienia przez organ I instancji. Dopiero z chwilą takiego doręczenia powstaną związane z tym skutki prawne, w tym powstanie prawo do wniesienia zażalenia.
Zważywszy na wagę czynności doręczenia pism urzędowych i jej ważkie skutki organ nie może dowolnie (swobodnie) decydować o trybie doręczenia pism. W tym zakresie jest bowiem związany treścią bezwzględnie obowiązującego prawa.
Mając na uwadze zarzuty skargi wyjaśnić trzeba, że przepis art. 14 k.p.a. statuuje zasadę pisemności, która oznacza nakaz nie tylko załatwiania, ale i prowadzenia spraw na piśmie, przy czym pismo może być utrwalone w postaci papierowej lub elektronicznej. Przepis ten nie determinuje jednak sposobu doręczenia pism. Z kolei wskazany przepis art. 39 k.p.a. owszem systematyzuje sposoby doręczeń, jednakże w postępowaniu egzekucyjnym, z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie ustawodawca pierwszeństwo dał zapisowi ww. art. 17c u.p.e.a., którego uregulowania organ pierwszej instancji zastosował dowolnie, wbrew wyraźnej regulacji ustawowej.
W tym stanie rzeczy Sąd nie dopatrując się opisanych w skardze naruszeń, jak również innych naruszeń, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
P.C.