I SA/Łd 450/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-09-24
NSApodatkoweWysokawsa
VATodliczenie VATgospodarstwo rolnepracownicy sezonowizakwaterowanieinterpretacja podatkowabudynki mieszkalnekoszty uzyskania przychodu

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że rolnikowi przysługuje prawo do odliczenia VAT od wydatków na budowę budynków dla pracowników sezonowych, gdyż są one związane z działalnością opodatkowaną.

Skarżący, rolnik prowadzący gospodarstwo rolne i czynny podatnik VAT, wybudował budynki mieszkalne dla pracowników sezonowych, których zatrudnia ze względu na brak rąk do pracy na lokalnym rynku. Budynki te są udostępniane nieodpłatnie na podstawie umowy użyczenia. Skarżący wystąpił o interpretację, czy przysługuje mu prawo do odliczenia VAT od wydatków związanych z budową i utrzymaniem tych budynków. Dyrektor KIS uznał, że nie, gdyż udostępnianie budynków jest czynnością niepodlegającą opodatkowaniu. WSA w Łodzi uchylił tę interpretację, stwierdzając, że wydatki te są związane z działalnością opodatkowaną, a prawo do odliczenia VAT wynika z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.

Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia podatku VAT przez rolnika, który jest czynnym podatnikiem VAT, od wydatków poniesionych na budowę i utrzymanie dwóch budynków mieszkalnych. Budynki te zostały wybudowane w celu zapewnienia zakwaterowania pracownikom sezonowym zatrudnianym przez rolnika do pracy w jego gospodarstwie rolnym. Rolnik wskazał, że ze względu na specyfikę działalności (sezonowość zbiorów) i brak dostępnych pracowników na lokalnym rynku, konieczne jest zatrudnianie pracowników z zagranicy. Budynki są udostępniane pracownikom nieodpłatnie na podstawie umowy użyczenia, która wygasa wraz z zakończeniem umowy o pracę sezonową. Rolnik argumentował, że wydatki te są bezpośrednio związane z prowadzoną przez niego działalnością opodatkowaną, ponieważ bez zapewnienia zakwaterowania pracownikom, nie byłby w stanie przeprowadzić zbiorów i sprzedać wyprodukowanych towarów (borówki, jabłka). Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) wydał interpretację indywidualną, w której uznał stanowisko rolnika za nieprawidłowe. Organ argumentował, że nieodpłatne udostępnienie budynków pracownikom stanowi czynność niepodlegającą opodatkowaniu VAT, a zatem wydatki z tym związane nie dają prawa do odliczenia podatku naliczonego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając skargę rolnika, uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd uznał, że stanowisko Dyrektora KIS jest sprzeczne z literalnym brzmieniem art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Sąd podkreślił, że dla prawa do odliczenia VAT kluczowe jest wykorzystanie towarów i usług do wykonywania czynności opodatkowanych, a związek ten może mieć charakter bezpośredni lub pośredni. W ocenie Sądu, wydatki na budowę budynków dla pracowników sezonowych, choć mogą być bezpośrednio powiązane z czynnością niepodlegającą opodatkowaniu (nieodpłatne użyczenie), mają również istotny, pośredni związek z działalnością opodatkowaną rolnika, ponieważ umożliwiają jej prowadzenie. Sąd powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym wydatki zaliczane do kosztów ogólnych, które stanowią element cenotwórczy lub pośrednio wiążą się z działalnością opodatkowaną, dają prawo do odliczenia VAT. Sąd zwrócił również uwagę na wewnętrzną sprzeczność argumentacji Dyrektora KIS, który z jednej strony przyznawał, że celem świadczenia jest realizacja celów gospodarczych rolnika, a z drugiej strony twierdził, że wydatki służą czynnościom niepodlegającym opodatkowaniu. W konsekwencji, Sąd uchylił interpretację i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przysługuje.

Uzasadnienie

Wydatki na budowę i utrzymanie budynków dla pracowników sezonowych, choć mogą być bezpośrednio powiązane z czynnością niepodlegającą opodatkowaniu (nieodpłatne użyczenie), mają również istotny, pośredni związek z działalnością opodatkowaną rolnika, ponieważ umożliwiają jej prowadzenie. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, wystarczający jest każdy związek wydatku z działalnością opodatkowaną, nawet jeśli jest on pośredni.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

u.p.t.u. art. 86 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Istotny jest każdy związek wydatku z działalnością opodatkowaną, nawet pośredni.

u.p.t.u. art. 86 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 5

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 8 § 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.u.s.r. art. 91c § 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

u.u.s.r. art. 91c § 2

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydatki na budowę i utrzymanie budynków dla pracowników sezonowych mają pośredni związek z działalnością opodatkowaną rolnika, co uzasadnia prawo do odliczenia VAT na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Prawo do odliczenia VAT nie jest wykluczone przez istnienie bezpośredniego związku wydatku z czynnością niepodlegającą opodatkowaniu, jeśli istnieje również związek z działalnością opodatkowaną. Argumentacja organu interpretacyjnego była wewnętrznie sprzeczna.

Odrzucone argumenty

Nieodpłatne udostępnienie budynków pracownikom sezonowym jest czynnością niepodlegającą opodatkowaniu VAT, a zatem wydatki z tym związane nie dają prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Godne uwagi sformułowania

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Istnienie każdego związku pomiędzy wydatkiem a działalnością opodatkowaną jest wystarczające do ustalenia prawa do odliczenia podatku, nawet jeśli dany wydatek można jednocześnie bezpośrednio powiązać z czynnością nieopodatkowaną. W przypadku bowiem wydatków zaliczanych do tzw. kosztów ogólnych wprawdzie nie istnieje bezpośredni związek pomiędzy zakupem tych towarów i usług a sprzedażą opodatkowaną, lecz w sytuacji gdy stanowią one element cenotwórczy produktów podatnika (towarów lub usług) pozostając w ten sposób w pośrednim związku z jego opodatkowaną działalnością gospodarczą, prawo do odliczenia z tytułu tych zakupów (wydatków) powinno przysługiwać podatnikowi w takim zakresie, w jakim ogólna działalność daje prawo do odliczenia VAT.

Skład orzekający

Paweł Janicki

przewodniczący

Grzegorz Potiopa

sprawozdawca

Cezary Koziński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do odliczenia VAT od wydatków związanych z zapewnieniem zakwaterowania pracownikom sezonowym w gospodarstwach rolnych i innych działalnościach, gdzie zatrudnienie pracowników sezonowych jest kluczowe dla prowadzenia działalności opodatkowanej."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji rolnika, ale zasady interpretacji art. 86 ust. 1 ustawy o VAT mogą mieć zastosowanie w innych branżach wymagających zatrudniania pracowników sezonowych lub delegowanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów VAT w kontekście specyfiki działalności rolniczej i zatrudniania pracowników sezonowych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.

Rolnik odliczył VAT od budowy mieszkań dla pracowników. Kluczowa interpretacja przepisów!

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 450/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-09-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Cezary Koziński
Grzegorz Potiopa /sprawozdawca/
Paweł Janicki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 361
art. 86 ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Koziński, Asesor WSA Grzegorz Potiopa (spr.), Protokolant st. asystent sędziego Marta Aftowicz-Korlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2024 r. sprawy ze skargi D. M. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 21 maja 2024 r. nr 0113-KDIPT1-3.4012.199.2024.2.MWJ w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA/Łd 450/24
UZASADNIENIE
Wnioskiem z 28 lutego 2024 r. D.M. (dalej także: Skarżący, Wnioskodawca lub Strona) wystąpił do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej także: Dyrektor KIS) o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług.
Przedstawiając we wniosku zdarzenie przyszłe Wnioskodawca wskazał, że na podstawie decyzji Starosty Pabianickiego o pozwoleniu na budowę [...] z dnia 1 lipca 2020 r. wybudował na nieruchomości położonej w gminie D., miejscowość C., C. 18 i 18a (działki [...] obręb [...].) dwa budynki mieszkalne, jednorodzinne wraz z instalacjami. Budowa obu budynków została zakończona w kwietniu 2022 r.
Skarżący prowadzi gospodarstwo rolne pod firmą Gospodarstwo Rolne D.M., jest on czynnym podatnikiem podatku VAT. Wnioskodawca nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej.
Wnioskodawca opisane wyżej budynki wybudował nie w celu zaspokajania własnych lub cudzych potrzeb mieszkaniowych, ale w celu okresowego kwaterowania w nich jego pracowników sezonowych, na potrzeby swojego gospodarstwa rolnego.
Biorąc pod uwagę specyfikę działalności gospodarstwa rolnego Strony, w szczególności zwiększenie zapotrzebowania na pracę w okresie zbiorów oraz brak rąk do pracy na rynku lokalnym, Wnioskodawca okresowo zatrudnia pracowników z zagranicy, szczególności z Ukrainy. Wnioskodawca takim pracownikom, poza wynagrodzeniem, zapewnia również możliwość zamieszkania (przez okres ich pobytu w Polsce) w opisanych wyżej budynkach.
W uzupełnienie wniosku Skarżący wskazał:
1. Wnioskodawca jest czynnym zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT od 2014 r., natomiast z uwagi na przedmiot swojej działalności (rolnik prowadzący gospodarstwo rolne) nie prowadzi on działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy prawo przedsiębiorców.
2. Wnioskodawca będzie wykorzystywał budynki wyłącznie na potrzeby czynności opodatkowanych podatkiem VAT. Wnioskodawca jako czynny podatnik podatku VAT sprzedaje wytworzony w gospodarstwie towar (borówka, jabłka) na rzecz osób trzecich.
Tymczasowe kwaterowanie pracowników sezonowych w budynkach mieszkalnych pozwala na wykonanie czynności opodatkowanych. Z uwagi na brak siły roboczej w okolicach gospodarstwa rolnego Wnioskodawcy oraz sezonowy charakter pracy, konieczne jest posiłkowanie się przez Wnioskodawcę pracownikami sezonowymi, którzy pracują w tym gospodarstwie w okresie zbiorów. Wnioskodawca nie korzysta z budynków mieszkalnych w innym celu, niż kwaterowanie w nim pracowników sezonowych.
3. Budynki mieszkalne nie będą wykorzystywane do innych celów, niż zakwaterowanie w nich pracowników sezonowych na czas świadczenia przez nich pracy na rzecz Wnioskodawcy w ramach prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego. Jedynym celem, dla którego budynki te zostały wybudowane, to zakwaterowanie w nich pracowników sezonowych, którzy wykonują pracę na rzecz Wnioskodawcy na potrzeby jego gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca, ani członkowie jego rodziny nie zamieszkują w tych budynkach, w budynkach tych nie są również świadczone inne usługi - Wnioskodawca nadmienia przy tym, że budynki te znajdują się niemal "w szczerym polu" z dala od innych zabudowań oraz centrów miejscowości i są położone przy polach należących do Wnioskodawcy. Z tego również powodu wykorzystanie ich w innym celu, niż na potrzeby kwaterowania w nich pracowników sezonowych nie jest możliwe.
4. Budynki, które są wykorzystywane na potrzeby zakwaterowania pracowników sezonowych są zlokalizowane w C., gmina D.. Z kolei Wnioskodawca zamieszkuje w T.. Odległość pomiędzy tymi miejscowościami wynosi ponad 7 kilometrów. Co za tym idzie, adres zamieszkania Wnioskodawcy jest inny, niż adres tych budynków mieszkalnych wykorzystywanych w celu zakwaterowania w nich pracowników sezonowych.
Wnioskodawca jest rolnikiem, zatem nie prowadzi działalności gospodarczej (w rozumieniu ustawy prawo przedsiębiorców) i nie ma ona formalnego adresu. Na potrzeby relacji z klientami, Wnioskodawca jako adres działalności wskazuje: L. 2a, [...] D., gdzie mieści się jego biuro ([...]). Niemniej, całość gospodarstwa rolnego wszystkie zabudowania gospodarcze i pola obejmuje również budynki w C., które Wnioskodawca wzniósł na potrzeby kwaterowania pracowników. Reasumując, adres zamieszkania Wnioskodawcy jest inny, niż adres wzniesionych przez niego budynków mieszkalnych na potrzeby zakwaterowania pracowników.
5. Wszystkie faktury VAT zostały i są wystawiane na Wnioskodawcę. W szczególności dotyczy to faktur dokumentujących: zakup materiałów budowlanych, robociznę, wyposażenia, a także faktur dokumentujących wydatki związane z utrzymaniem budynków w C..
6. W ocenie Wnioskodawcy istnieje bezpośredni związek pomiędzy prowadzonym przez Wnioskodawcę gospodarstwem rolnym, a wydatkami dotyczącymi budowy, wyposażenia i utrzymania budynków mieszkalnych. Wnioskodawca poniósł wydatki na budowę budynków mieszkalnych tylko i wyłącznie w celu zapewnienia zakwaterowania pracownikom sezonowym. W miejscowości, w której Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne nie ma wystarczającej liczy osób chętnych do pracy, a praca w gospodarstwie rolnym Wnioskodawcy ma charakter sezonowy (wiąże się z większym zapotrzebowaniem na pracowników w okresie zbiorów, zaś po ich zakończeniu zapotrzebowanie na pracę ustaje do przyszłych zbiorów) - stąd istnieje konieczność posiłkowania się przez niego pracownikami sezonowymi, którzy przyjeżdżają z dalej oddalonych miejscowości lub spoza granic Rzeczypospolitej. Samo gospodarstwo rolne jest położone z dala od większych skupisk ludzkich, co powodowało problemy związane z zakwaterowaniem pracowników sezonowych, gdyż Ci po przyjeździe do Wnioskodawcy nie mieli gdzie znaleźć zakwaterowania na czas świadczenia pracy. W tych okolicznościach, wybudowanie przez Wnioskodawcę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych, miało bezpośredni związek z prowadzoną przez Wnioskodawcę działalnością, albowiem gdyby nie potrzeba zapewnienia zakwaterowania pracowników sezonowych, to budynki takie by nigdy nie powstały. Wnioskodawca podnosi również, że zgodnie z przepisem art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług jest prawnie irrelewantne, czy związek pomiędzy dokonanym wydatkiem a prowadzoną przez niego działalnością ma charakter bezpośredni, czy też pośredni. Aktualnie w orzecznictwie sądów administracyjnych dość powszechnie przyjmuje się, że wydatek zaliczony do tzw. "kosztów ogólnych" (który ma pośredni związek z dokonywaną przez Wnioskodawcę czynnością opodatkowaną) również powinien powodować on po stronie podatnika prawo do odliczenia podatku VAT. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 29 października 2019 r., sygn. I FSK 1281/17: "W przypadku bowiem wydatków zaliczanych do tzw. kosztów ogólnych wprawdzie nie istnieje bezpośredni związek pomiędzy zakupem tych towarów i usług a sprzedażą opodatkowaną, lecz w sytuacji gdy stanowią one element cenotwórczy produktów podatnika (towarów lub usług) pozostając w ten sposób w pośrednim związku z jego opodatkowaną działalnością gospodarczą, prawo do odliczenia z tytułu tych zakupów (wydatków) powinno przysługiwać podatnikowi w takim zakresie, w jakim ogólna działalność daje prawo do odliczenia VAT (por. wyroki NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 571/10, z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 1167/13).
7. Budynki są udostępniane pracownikom nieodpłatnie (zawierana jest pomiędzy stronami umowa nieodpłatnego użyczenia). Wnioskodawca nie pobiera od nich opłat z tytułu zawarcia umowy użyczenia.
8. Udostępnienie budynków związane jest wyłącznie z działalnością Wnioskodawcy - udostępnienie dotyczy wyłącznie pracownika lub osoby świadczącej na rzecz Wnioskodawcy usługi lub pomoc przy zbiorach, na czas trwania tej umowy. Zgodnie z umową użyczenia, ta wygasa z chwilą rozwiązania (niezależnie od przyczyny) stosunku pracy lub umowy zlecenia lub umowy o świadczenie pomocy przy zbiorach. Co za tym idzie, nie jest możliwe korzystanie z tych budynków, jeśli osoba korzystająca z nich nie świadczy jednocześnie pracy lub usług w ramach działalności Wnioskodawcy. Istnieje zatem ścisły związek pomiędzy prowadzoną przez Wnioskodawcę działalnością, a udostępnieniem budynków na rzecz pracowników sezonowych. Ponadto, zgodnie z umową użyczenia zawieraną z pracownikami sezonowymi, osoby korzystające z budynku, nie mają możliwości wprowadzenia do nich swoich domowników lub członków rodzin, a umowa wyraźnie stanowi, że ta ma charakter czasowy, zatem nie realizuje ona celów osobistych pracowników Wnioskodawcy, a służy jedynie umożliwieniu świadczenia pracy lub usług na potrzeby gospodarstwa rolnego Wnioskodawcy
9. Na pytanie o treści: "Czy będzie Pan zawierać umowy najmu z pracownikami, na podstawie których będzie Pan udostępniać im budynki mieszkalne i czy z tych umów będzie jednoznacznie wynikać, że umowa dotyczy budynku mieszkalnego i że pracownik zobowiązuje się do wykorzystywania wynajmowanego budynku mieszkalnego wyłącznie na cele mieszkaniowe?", Wnioskodawca wskazał: Nie, jest dokładnie przeciwnie. Z pracownikami (a raczej osobami świadczącymi pomoc przy zbiorach w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, albowiem większość osób świadczy na rzecz Wnioskodawcy usługi na podstawi takich umów) nie są zawierane umowy najmu. Osoby te korzystają z budynków na podstawie zawartych umów użyczenia, które są zawierane jednocześnie z umową o pomocy przy zbiorach. Umowa użyczenia nie stanowi, że osoba korzystająca z niego może korzystać z niego na cele mieszkaniowe - albowiem jest to sprzeczne z treścią umowy, która wyraźnie stanowi, że umowa zawarta jest wyłącznie na potrzeby świadczenia pracy sezonowej i wygasa z chwilą zakończenia obowiązywania umowy o pomocy przy zbiorach lub zakończenia innej umowy, która stanowiła podstawę świadczenia pracy na rzecz Wnioskodawcy.
10. Pracownicy nie będą realizować w tych budynkach celów mieszkaniowych i nie będą przenosić do nich swojego ośrodka życiowego. Budynki są udostępniane na czas obowiązywania umów o pracę sezonową (umów o pomocy przy zbiorach). Umowa o pomocy przy zbiorach może obowiązywać maksymalnie na okres 180 dni w roku kalendarzowym, co wynika wprost z przepisu art. 91c ust. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ponadto, osobami, którym te budynki są udostępniane są najczęściej obcokrajowcy, którzy posiadają zezwolenie na pracę sezonową, które jest wydawane maksymalnie na okres 9 miesięcy w roku kalendarzowym. W praktyce, w większości przypadków okresy te są krótsze i zależą od zapotrzebowania na siłę roboczą w zależności od zbiorów. Co za tym idzie, pracownicy nie mają możliwości przenieść do tych budynków swojego ośrodka życiowego (np. nie mają możliwości wprowadzenia do nich swojego małżonka, dzieci). Z założenia udostępnienie tych budynków ma charakter tymczasowy, w zależności od zapotrzebowania pracy w gospodarstwie rolnym Wnioskodawcy i udostępnienie budynków jest ściśle związane z wykonywaną pracą. W praktyce, po zakończonym sezonie, budynki te są niewykorzystywane i są na nowo udostępniane w kolejnym roku, na wiosnę i wtedy również jest prowadzony na nowo nabór pracowników sezonowych.
11. Budynki mieszkalne nie są wynajmowane. Umowa użyczenia jest zawierana na okres świadczenia przez daną osobę pracy na rzecz Wnioskodawcy - najczęściej umowy o pomocy przy zbiorach. Biorąc pod uwagę wymogi ustawowe bliżej opisane w pkt 10 - jest to na okres zapotrzebowania na pracę pracowników sezonowych, czyli nie więcej niż na okres 180 dni w ciągu roku. Okres ten może być krótszy, w zależności od zapotrzebowania na usługi pracowników sezonowych.
12. Na pytanie o treści: "Jaki jest symbol Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług PKWiU 2015 (zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 września 2015 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz. U. z 2015 r. poz. 1676, ze zm.) dla świadczonej przez Stronę na rzecz pracowników usługi okresowego zakwaterowania ich w budynkach mieszkalnych (prosimy wskazać ten symbol)?", Skarżący wskazał: Wnioskodawca nie świadczy na rzecz swoich pracowników usługi zakwaterowania ich w budynkach mieszkalnych. Te budynki są udostępniane na podstawie umowy użyczenia, która ma charakter nieodpłatny. Z kolei dostawy dokonywane przez Wnioskodawcę w ramach prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego są oznaczane symbolem 01.24.2.
W związku z powyższym Wnioskodawca powziął wątpliwość, czy przysługuje mu prawo do odliczenia podatku od towarów i usług naliczonego, który został wykazany na fakturach związanych z budową, podstawowym wyposażeniem oraz bieżącym utrzymaniem opisanych wyżej budynków.
Wnioskodawca przedstawił własne stanowisko w sprawie, zgodnie z którym przysługuje mu prawo do odliczenia podatku naliczonego wykazanego na fakturach związanych z budową, podstawowym wyposażeniem oraz bieżącym utrzymaniem opisanych wyżej budynków, gdyż zapewnienie pracownikom miejsca zakwaterowania ma wpływ na funkcjonowanie jego przedsiębiorstwa oraz służy jego interesom, a zatem wydatki te wiążą się ściśle z działalnością gospodarczą.
Skarżący wyjaśnił, że zgodnie z treścią przepisu art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361, dalej także: ustawa o VAT), w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego, istotne jest wykorzystywanie zakupionych towarów i usług do wykonywanych przez podatnika czynności opodatkowanych, a tym samym decydujący jest związek zakupionych towarów i usług z czynnościami podatnika generującymi należny podatek VAT. Prawo do odliczenia powstaje zatem jako konsekwencja dokonania określonych zakupów, które są następnie wykorzystywane do czynności opodatkowanych.
Z czynnością opodatkowaną mamy natomiast do czynienia wtedy, gdy podlega ona opodatkowaniu na podstawie art. 5 ustawy oraz jest dokonywana przez podmiot działający w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.
Udostępnianie przez Wnioskodawcę miejsc w pokojach w opisanych wyżej budynkach zatrudnionym w jego gospodarstwie rolnym pracownikom nie będzie stanowić celu samego w sobie, ani dodatkowej - odrębnej działalności gospodarczej, ale służyć będzie podstawowej działalności gospodarczej skarżącego generującej podatek należny. Co więcej, gdyby nie konieczność zakwaterowania pracowników sezonowych, Wnioskodawca nie zdecydowałby się na wybudowanie opisanych we wniosku budynków, albowiem byłyby one dla niego zbędne. Co za tym idzie, poniesione przez Wnioskodawcę wydatki mają ścisły związek z jego działalnością opodatkowaną. Nie ma przy tym znaczenia, że wydatki te nie mają ścisłego związku z konkretną transakcją, albowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych jest już ustalony pogląd, iż przypadku wydatków zaliczanych do tzw. kosztów ogólnych wprawdzie nie istnieje bezpośredni związek pomiędzy zakupem tych towarów i usług a sprzedażą opodatkowaną, lecz w sytuacji gdy stanowią one element cenotwórczy produktów podatnika (towarów lub usług) pozostając w ten sposób w pośrednim związku z jego opodatkowaną działalnością gospodarczą, prawo do odliczenia z tytułu tych zakupów (wydatków) powinno przysługiwać podatnikowi w takim zakresie, w jakim ogólna działalność daje prawo do odliczenia VAT (por. wyroki NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 571/10, z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 1167/13).
Wnioskodawca zauważył, że tożsame stanowisko było już przedmiotem licznych (korzystnych dla podatników) orzeczeń sądów administracyjnych. Dla przykładu wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2019 r., sygn. akt I FSK 1281/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt I FSK 542/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt I FSK 281/23.
Dyrektor KIS w dniu 21 maja 2024 roku wydał interpretację indywidualną, w której uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Organ interpretacyjny wskazał, że z opisu sprawy wynika, iż Wnioskodawca poniósł wydatki związane z budową, podstawowym wyposażeniem oraz bieżącym utrzymaniem budynków mieszkalnych. Poniesienie ww. wydatków miało na celu nieodpłatne udostępnienie pracownikom sezonowym ww. budynków, którzy wykonują pracę na rzecz Skarżącego w jego gospodarstwa rolnego.
Dyrektor KIS wyjaśnił, że nieodpłatne udostępnienie pracownikom budynków będzie stanowiło czynność niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem, poniesione przez Wnioskodawcę wydatki związane z budową, podstawowym wyposażeniem oraz bieżącym utrzymaniem budynków mieszkalnych będą służyć (bezpośrednio) do wykonywania czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług – ich następstwem nie będzie powstanie zobowiązania podatkowego (podatku należnego)
Wydatki poniesione przez Skarżącego na budowę, podstawowe wyposażenie oraz bieżące utrzymanie budynków mieszkalnych w celu ich nieodpłatnego udostępnienia pracownikom związane będą w sposób bezpośredni z czynnościami niepodlegającymi opodatkowaniu VAT. Natomiast nie będzie miał znaczenia pośredni wpływ ww. wydatków na czynności opodatkowane, skoro możliwe będzie bezpośrednie przyporządkowanie ich do konkretnych czynności wykonywanych przez Stronę (niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług).
W związku z powyższym Dyrektor KIS stwierdził, że Wnioskodawcy nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego wykazanego na fakturach dotyczących wydatków związanych z budową, podstawowym wyposażeniem oraz bieżącym utrzymaniem budynków mieszkalnych związanych z nieodpłatnym udostępnianiem budynków pracownikom, ponieważ ww. wydatki nie będą wykorzystywane przez Stronę do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.
Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na interpretację indywidulaną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 21 maja 2024 rok. Na art. 57a i 57 § 1 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej także: P.p.s.a.) zaskarżonej interpretacji zarzuciła:
1) błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, a to przepisu art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, polegającą na błędnym przyjęciu, że przy ocenie prawa Skarżącego do odliczenia podatku nie ma znaczenia pośredni wpływ wydatku na czynności opodatkowane, jeśli możliwe jest bezpośrednie przyporządkowanie wydatku do konkretnych czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług - podczas gdy zgodnie z literalnym brzmieniem i prawidłową wykładnią tego przepisu, jedynym warunkiem skorzystania z odliczenia podatku od towarów i usług jest tylko i wyłącznie wykorzystanie towarów lub usług do wykonywania czynności opodatkowanych, a co za tym idzie: istnienie każdego związku pomiędzy wydatkiem a działalnością opodatkowaną jest wystarczające do ustalenia prawa do odliczenia podatku, nawet jeśli dany wydatek można jednocześnie bezpośrednio powiązać z czynnością nieopodatkowaną, a co powinno skutkować uznaniem przez organ, że Skarżącemu przysługuje prawo do odliczenia podatku od towarów i usług od wydatków będących przedmiotem interpretacji;
2) niewłaściwą ocenę, co do zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. przepisu art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, polegającą na odmowie zastosowania tego przepisu do stanu faktycznego zawartego we wniosku Skarżącego o wydanie interpretacji indywidualnej i w nawiązaniu do zadanego we wniosku pytania - albowiem wydatki na wybudowanie budynków przez Skarżącego zostały poniesione wyłącznie w celu prowadzenia jego działalności i dokonywania przez niego czynności opodatkowanych, zaś nieodpłatnie użyczenie nieruchomości jego pracownikom stanowi jedynie uboczny efekt pozyskania oddelegowanych pracowników i jest podporządkowane celowi nadrzędnemu jakim jest prowadzenie przez Skarżącego działalności opodatkowanej, zaś nie jest celem samym w sobie - co za tym idzie, prawidłowe zastosowanie przepisu art. 86 ust. 1 ustawy \/AT powinno prowadzić do konkluzji, że w przedstawionym stanie faktycznym Skarżący ma prawo do odliczenia \/AT od wydatków będących przedmiotem wniosku oraz interpretacji.
Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesowych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Kognicję sądu administracyjnego wyznaczają przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a., kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Zgodnie z art. 57a P.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie stanowi prawidłowość dokonanej przez organ interpretacyjny odpowiedzi na pytanie, czy w związku z przedstawionym przez Wnioskodawcę zdarzeniem przyszłym, przysługiwać mu będzie prawo do odliczenia podatku od towarów i usług naliczonego, który został wykazany na fakturach związanych z budową, podstawowym wyposażeniem oraz bieżącym utrzymaniem budynków opisanych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
Prezentując w tym zakresie swoje stanowisko Skarżący stwierdził, że przysługuje mu prawo do odliczenia podatku naliczonego wykazanego na fakturach związanych z budową, podstawowym wyposażeniem oraz bieżącym utrzymaniem opisanych wyżej budynków, gdyż zapewnienie pracownikom miejsca zakwaterowania ma wpływ na funkcjonowanie jego przedsiębiorstwa oraz służy jego interesom, a zatem wydatki te wiążą się ściśle z działalnością gospodarczą.
Skarżący wyjaśnił, że zgodnie z treścią przepisu art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego, istotne jest wykorzystywanie zakupionych towarów i usług do wykonywanych przez podatnika czynności opodatkowanych, a tym samym decydujący jest związek zakupionych towarów i usług z czynnościami podatnika generującymi należny podatek VAT. Prawo do odliczenia powstaje zatem jako konsekwencja dokonania określonych zakupów, które są następnie wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Z czynnością opodatkowaną mamy natomiast do czynienia wtedy, gdy podlega ona opodatkowaniu na podstawie art. 5 cyt. ustawy oraz jest dokonywana przez podmiot działający w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.
Z kolei Dyrektor KIS uznał, że nieodpłatne zapewnienie pracownikom Skarżącego świadczeń związanych z zakwaterowaniem, z uwagi na brak wystarczających zasobów na lokalnym rynku pracy stanowi nieodpłatne świadczenie usług. Powołując się na przepis art. 8 ust. 2 ustawy o VAT organ wskazał, że w analizowanym przypadku czynność ta nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, albowiem w takich okolicznościach nadrzędnym celem świadczonych usług jest realizacja celów gospodarczych Skarżącego - zapewnienie mu pracowników do pracy w gospodarstwie rolnym, zaś korzyść osobista uzyskiwana w ten sposób przez pracowników ma drugorzędne znaczenie w stosunku do potrzeb prowadzonego przez Skarżącego przedsiębiorstwa. W związku z tym Dyrektor KIS stwierdził, że nieodpłatne świadczenie usług związane z prowadzoną przez Skarżącego działalnością gospodarczą, z uwagi na przepis art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy o \/AT nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Dalej organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 86 ustawy o \/AT, warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi przez podatnika czynnościami opodatkowanymi, przy czym związek ten może mieć charakter pośredni lub bezpośredni. W ocenie Organu (które nie została jednak poparta żadnym przepisem, ani orzeczeniem, ani szerszym uzasadnieniem) "określenie pośredniego związku nabywanych towarów i usług z konkretną działalnością przedsiębiorcy (czynnościami opodatkowanymi bądź nieopodatkowanymi) może mieć miejsce dopiero w sytuacji, gdy niemożliwym Jest wykazanie ich bezpośredniego związku z daną działalnością". Organ wskazał, że wydatki poniesione przez Skarżącego na budowę, wyposażenie oraz bieżące utrzymanie budynków mieszkalnych w celu nieodpłatnego udostępnienia ich pracownikom związane są w sposób bezpośredni z czynnościami niepodlegającymi opodatkowaniu podatkiem VAT. W tych okolicznościach - zdaniem organu - nie ma znaczenia pośredni wpływ tych wydatków na czynności opodatkowane, skoro możliwe jest bezpośrednie ich przyporządkowanie do konkretnych czynności wykonywanych przez Skarżącego, niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W związku z powyższym Dyrektor KIS stwierdził, że Wnioskodawcy nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego wykazanego na fakturach dotyczących wydatków związanych z budową, podstawowym wyposażeniem oraz bieżącym utrzymaniem budynków mieszkalnych związanych z nieodpłatnym udostępnianiem budynków pracownikom, ponieważ ww. wydatki nie będą wykorzystywane przez Stronę do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.
Rozpoznając tak zarysowany spór Sąd zauważa, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego (z zastrzeżeniami nie mającymi znaczenia w sprawie). Literalne brzmienie tego przepisu prowadzi do wniosku, że dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego, istotne jest wykorzystywanie zakupionych towarów i usług do wykonywanych przez podatnika czynności opodatkowanych, a tym samym decydujący jest związek zakupionych towarów i usług z czynnościami podatnika generującymi należny podatek VAT. Prawo do odliczenia powstaje zatem jako konsekwencja dokonania określonych zakupów, które są następnie wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Z czynnością opodatkowaną mamy natomiast do czynienia wtedy, gdy podlega ona opodatkowaniu na podstawie art. 5 ustawy o VAT oraz jest dokonywana przez podmiot działający w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.
Zważywszy na powyższą regulację prawną nie można uznać za słuszną tezę organu interpretacyjnego, zgodnie z którą wskazane we wniosku interpretacyjnym wydatki na budowę, podstawowe wyposażenie oraz bieżące utrzymanie budynków mieszkalnych w celu ich nieodpłatnego udostępnienia pracownikom związane będą z czynnościami niepodlegającymi opodatkowaniu VAT. Nie będzie bowiem miał znaczenia pośredni wpływ tych wydatków na czynności opodatkowane, skoro możliwe będzie bezpośrednie przyporządkowanie ich do konkretnych czynności wykonywanych przez Stronę (niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług).
Sąd stwierdza, że stanowisko organu stoi w sprzeczności z literalnym brzmieniem przepisu art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowo w ort. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Wykładnia językowa tego przepisu wskazuje, że dla możliwości skorzystania z prawa odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego jest tylko i wyłącznie wykorzystanie zakupionych przez podatnika towarów i usług do wykonywanych przez niego czynności opodatkowanych. Konieczne jest zatem istnienie związku zakupionych towarów i usług z czynnościami podatnika, które generują należny podatek VAT. Przepis ten w żadnej mierze nie wskazuje na charakter tego związku i nie ogranicza go do związku zakwaterowania w nich pracowników sezonowych i jest to ich jedyne przeznaczenie. Skarżący wskazał, że prowadzone przez niego gospodarstwo w czasie zbiorów musi zatrudnić pracowników sezonowych, który nie są związanych z ich wybudowaniem oraz utrzymaniem.
Sąd podkreśla, że zgodnie z ogólnymi regułami wykładni prawa w pierwszej kolejności przeprowadza się wykładnię językową przepisu. Ta wykładnia językowa ma zaś szczególne znaczenie przy interpretacji przepisów prawa podatkowego, zwłaszcza tych, które nakładają ciężary, obciążenia lub wiążą się z pogorszeniem sytuacji strony. Zgodnie z art. 217 Konstytucji RP nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie z zakresu prawa podatkowego, zgodnie z zasadą pierwszeństwa wykładni językowej w procesie wykładni prawa, należy w pierwszej kolejności zastosować dyrektywy wykładni językowej, a dopiero w przypadku dalszych wątpliwości lub w celu wzmocnienia wyniku wykładni językowej, sięgać kolejno po wykładnię systemową lub funkcjonalną. W prawie podatkowym pogląd ten znajduje swoje oparcie w art. 217 Konstytucji RP (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt II FSK 823/21). Nadto upoważnienie ustawowe należy interpretować w sposób ścisły, a zatem musi być ono wyraźne, a nie dorozumiane (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2022 r. sygn. akt III FSK 416/22). Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 828/15 wskazano, że nie można zaakceptować sytuacji, w której w celu zapewnienia szczelności systemu podatkowego organy podatkowe w drodze wykładni prawa dokonują za ustawodawcę korekty unormowań podatkowych. Działania takie - zgodnie z art. 217 Konstytucji RP - należą do sfery wyłącznej kompetencji organów władzy ustawodawczej. Ponieważ powołany przepis, interpretowany łącznie z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, stanowi w polskim systemie prawa podatkowego fundament ochrony jednostki przed przejawami arbitralności władz podatkowych, należy mu przyznać bezwzględne pierwszeństwo w sytuacji kolizji z art. 32 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że w zaskarżonej interpretacji indywidualnej organ błędnie zastosował przepis art. 86 ust. 1 ustawy o VAT i powiązał wydatki poniesione przez Skarżącego z czynnościami nieopodatkowanymi - nieodpłatnego udostępnienia budynku pracownikom Skarżącego. Stanowisko organu jest jawnie sprzeczne ze stanem faktycznym przedstawionym we wniosku oraz w trakcie postępowania (piśmie zawierającym uzupełnienie wniosku). Skarżący wielokrotnie wskazywał, że budynki mieszkalne zostały przez niego wybudowane tylko i wyłącznie na potrzeby zakwaterowania w nich pracowników sezonowych i jest to ich jedyne przeznaczenie. Skarżący wskazał, że prowadzone przez niego gospodarstwo w czasie zbiorów musi zatrudnić pracowników sezonowych, który nie są dostępni na rynku lokalnym, zaś zapewnienie im zakwaterowania w miejscowości, w której znajduje się gospodarstwo rolne nie jest możliwe, wobec braku odpowiedniej bazy noclegowej i oddalenia gospodarstwa od większych ośrodków miejskich. Skarżący wskazał, że gdyby nie konieczność zapewnienia zakwaterowania pracowników sezonowych, ten nigdy by nie wybudował tych budynków mieszkalnych, ani też nie poniósł wydatków związanych z ich wybudowaniem oraz utrzymaniem. Skarżący ponadto zwrócił uwagę, że istnieje ścisły związek pomiędzy zatrudnieniem pracownika sezonowego, a możliwością korzystania przez niego z budynku, albowiem pracownik może korzystać z budynków jedynie w okresie świadczenia pracy sezonowej na rzecz Skarżącego
Oznacza to, że zasadne jest stanowisko Strony, zgodnie z którym nie sposób jest powiązać dokonanych przez Skarżącego wydatków z czynnością nieopodatkowaną, jaką jest nieodpłatne udostępnianie budynku jego pracownikom, albowiem taka czynność nigdy nie była celem dokonania tych wydatków. Wydatki te zostały dokonane tylko i wyłącznie w tym celu, aby Skarżący mógł prowadzić działalność opodatkowaną - czyli w okresie zbiorów, dokonać zbioru plonów (borówki oraz jabłek) a następnie je sprzedać. Gdyby Skarżący nie zatrudniał pracowników sezonowych i gdyby nie miał ich gdzie zakwaterować, to nie byłby w stanie dokonać czynności opodatkowanej - sprzedaży owoców. Jak wskazano we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej zasadniczym celem wydatków Skarżącego było zatem umożliwienie prowadzenia przez niego działalności opodatkowanej, zaś czynność nieodpłatnego udostępnienia budynku stanowi wyłącznie uboczny efekt prowadzonej przez niego działalności i jest realizowana tylko i wyłącznie z tej przyczyny, że bez niej nie jest możliwe prowadzenie gospodarstwa rolnego i sprzedaży owoców, zatem dokonania czynności opodatkowanej.
Sąd również podziela zarzut skargi dotyczący wewnętrznie sprzecznej argumentacji organu interpretacyjnego. Z jednej strony Dyrektor KIS uznał, że: "w świetle ort. 8 ust. 2 pkt. 2 ustawy, w analizowanym przypadku czynność to [nieodpłatne udostępnianie lokali pracownikom] nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ w takich specyficznych okolicznościach nadrzędnym celem świadczonych usług jest/będzie realizacja Pana celów gospodarczych - zapewnienie Panu pracowników, o korzyść osobista uzyskano przez tych pracowników z takiego bezpłatnego świadczenia ma drugorzędne znaczenie w stosunku do potrzeb prowadzonego przedsiębiorstwo" (s. 13 zaskarżonej interpretacji) - czym zdaje się potwierdzać, że Skarżący nie poniósł wydatku w celu dokonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu, ale właśnie w celu dokonania czynności opodatkowanych. Z drugiej zaś strony organ stwierdził, że: "Zatem, poniesione przez Pana wydatki związane z budowę, podstawowym wyposażeniem oraz bieżącym utrzymanie budynków mieszkalnych będę służyć (bezpośrednio) do wykonywania czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (...)" (s. 15 zaskarżonej interpretacji) - stwierdzenie to jest sprzeczne z wcześniejszym stanowiskiem Dyrektora KIS, który wskazał, że udostępnianie budynków pracownikom odbywa się tylko i wyłącznie z tego powodu, że ma służyć realizacji celów gospodarczych i dokonywania przez Skarżącego czynności opodatkowanych. Skoro organ przyjął, że istnieje związek pomiędzy wydatkami a prowadzoną przez Skarżącego działalnością opodatkowaną, to konsekwentnie powinien był przyjąć, że wydatki te uprawniają Stronę do skorzystania z możliwości odliczenia podatku.
Oznacza to, że nieuprawniony jest pogląd prawny zawarty w zaskarżonej interpretacji, zgodnie z którym istnienie związku pośredniego pomiędzy poniesionymi przez Skarżącego wydatkami a dokonywanymi przez niego czynnościami opodatkowanymi, nie jest podstawą do skorzystania przez niego z możliwości odliczenia podatku. Rację ma Strona podnosząc w skardze, że w przypadku wydatków zaliczanych do tzw. kosztów ogólnych może nie istnieć bezpośredni związek pomiędzy zakupem towarów i usług a sprzedaż opodatkowaną, ale wystarczy, że stanowią one element cenotwórczy produktów podatnika (w tym wypadku towarów) i pozostają w sposób pośredni związane z prowadzoną przez niego działalnością opodatkowaną, co daje podstawą do ich odliczenia. W tych okolicznościach, wybudowane przez Skarżącego budynki niewątpliwie będą służyć (co przyznał sam DIAS w zaskarżonej interpretacji) prowadzeniu przez niego działalności opodatkowanej, skoro dla jej realizacji jest niezbędne zapewnienie pracowników w okresie zbiorów, a zapewnienie im zakwaterowania jest niezbędne w celu zachęcenia pracowników sezonowych do podjęcia zatrudnienia u Skarżącego.
Nie sposób jest także podzielić stanowiska organu, że istnienie bezpośredniego związku pomiędzy wydatkiem a czynnością nieopodatkowaną, ma eliminować możliwość powołania się przez Skarżącego na pośredni związek pomiędzy wydatkiem a czynnością opodatkowaną. Jak wyżej wskazano stanowisko takie jest sprzecznie z treścią art. 86 ust. 1 ustawy o VAT
O nietrafności powyższego podglądu świadczy chociażby fakt, że na tle podobnego stanu faktycznego tutejszy Sądu w wyroku z dnia 24 listopada 2022 r. o sygn. akt I SA/Łd 590/22 stwierdził, że: "Wynajęte lokale przez spółkę niewątpliwie będą służyć niezakłóconemu prowadzeniu działalności gospodarczej przez spółkę, skoro dla zrealizowania tego celu potrzebni są pracownicy o szczególnych specjalistycznych kwalifikacjach, można przyjąć pracownicy "trudno" dostępni na rynku pracy, o do tego mieszkający w znacznej odległości od siedziby spółki. W tych okolicznościach zagwarantowanie mieszkania przez spółkę może stanowić decydujący czynnik (zachętę) zdecydowania się przez pracownika no podjęcie procy w warunkach czasowego oddelegowania pozo miejsce stanowiącym jego centrum życiowe. Jakkolwiek więc wydatki na najem lokali nie mają bezpośredniego odzwierciedlenia w osiąganych obrotach, to ich poniesienie warunkuje uzyskanie obrotu opodatkowanego podatkiem od towarów i usług niejako poprzez zabezpieczenie utrzymania źródło przychodu, zatem podatnik winien mieć, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego z ich poniesieniem.".
Co istotne, od tego wyroku Dyrektor KIS wniósł skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 12 grudnia 2023 r. o sygn. akt I FSK 281/23. NSA w tym orzeczenie wyraźnie stwierdził, że z literalnego brzmienia art. 86 ust. 1 ustawy o VAT wyraźnie wynika, że dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego, istotne jest wykorzystywanie zakupionych towarów i usług do wykonywanych przez podatnika czynności opodatkowanych, a tym samym decydujący jest związek zakupionych towarów i usług z czynnościami podatnika generującymi należny podatek VAT. Prawo do odliczenia powstaje zatem jako konsekwencja dokonania określonych zakupów, które są następnie wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Z czynnością opodatkowaną mamy natomiast do czynienia wtedy, gdy podlega ona opodatkowaniu na podstawie art. 5 ustawy o VAT oraz jest dokonywana przez podmiot działający w charakterze podatnika podatku od towarów i usług. NSA zauważył, że w orzecznictwie ukształtował się, obecnie powszechnie akceptowany pogląd, zgodnie z którym brak konkretnej transakcji opodatkowanej nie musi zawsze prowadzić do utraty prawa do odliczenia VAT. W przypadku bowiem wydatków zaliczanych do tzw. kosztów ogólnych wprawdzie nie istnieje bezpośredni związek pomiędzy zakupem tych towarów i usług a sprzedażą opodatkowaną, lecz w sytuacji gdy stanowią one element cenotwórczy produktów podatnika (towarów lub usług) pozostając w ten sposób w pośrednim związku z jego opodatkowaną działalnością gospodarczą, prawo do odliczenia z tytułu tych zakupów (wydatków) powinno przysługiwać podatnikowi w takim zakresie, w jakim ogólna działalność daje prawo do odliczenia VAT (tak m.in. wyroki NSA z 29 marca 2011 r., I FSK 571/10, oraz z 29 maja 2014 r., I FSK 1167/13).
Sąd powyższe stanowisko w pełni podziela i uznaje je za swoje. Prowadzi do wniosku, że zasadny okazał się zarzut skargi dotyczący naruszenia prawa materialnego, tj. art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, polegający na błędnym przyjęciu, że przy ocenie prawa Skarżącego do odliczenia podatku nie ma znaczenia pośredni wpływ wydatku na czynności opodatkowane, jeśli możliwe jest bezpośrednie przyporządkowanie wydatku do konkretnych czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług - podczas gdy zgodnie z literalnym brzmieniem i prawidłową wykładnią tego przepisu, jedynym warunkiem skorzystania z odliczenia podatku od towarów i usług jest tylko i wyłącznie wykorzystanie towarów lub usług do wykonywania czynności opodatkowanych, a co za tym idzie: istnienie każdego związku pomiędzy wydatkiem a działalnością opodatkowaną jest wystarczające do ustalenia prawa do odliczenia podatku, nawet jeśli dany wydatek można jednocześnie bezpośrednio powiązać z czynnością nieopodatkowaną, a co powinno skutkować uznaniem przez organ, że Skarżącemu przysługuje prawo do odliczenia podatku od towarów i usług od wydatków będących przedmiotem interpretacji. Organ interpretacyjny dokonał również niewłaściwej oceny, co do zastosowania art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, polegającej na odmowie zastosowania tego przepisu do stanu faktycznego zawartego we wniosku Skarżącego o wydanie interpretacji indywidualnej i w nawiązaniu do zadanego we wniosku pytania - albowiem wydatki na wybudowanie budynków przez Skarżącego zostały poniesione wyłącznie w celu prowadzenia jego działalności i dokonywania przez niego czynności opodatkowanych, zaś nieodpłatnie użyczenie nieruchomości jego pracownikom stanowi jedynie uboczny efekt pozyskania oddelegowanych pracowników i jest podporządkowane celowi nadrzędnemu jakim jest prowadzenie przez Skarżącego działalności opodatkowanej, zaś nie jest celem samym w sobie - co za tym idzie, prawidłowe zastosowanie przepisu art. 86 ust. 1 ustawy \/AT powinno prowadzić do konkluzji, że w przedstawionym stanie faktycznym Skarżący ma prawo do odliczenia \/AT od wydatków będących przedmiotem wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
W związku z powyższym Sąd uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną w oparciu o art. 146 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., podzielając zawarte w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Ponownie rozpoznając wniosek Strony, Dyrektor KIS powinien uwzględnić wyżej przedstawioną przez Sąd wykładnię prawa materialnego, odnoszącą się literalnego brzmienia art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 697 zł, na którą składał się wpis wniesiony od skargi w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł i opłata skarbowa od złożenia dokumentu pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
P.C.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI