I SA/Łd 432/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-10-25
NSApodatkoweWysokawsa
VATszacowanieobrótnaprawy samochodówsamochody zabytkowepostępowanie podatkoweuchylenie decyzjikoszty postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów podatkowych dotyczące VAT za 2017 r., uznając wadliwość szacowania obrotu z napraw samochodów zabytkowych.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2017 r. Organy podatkowe oszacowały obrót skarżącego z tytułu napraw samochodów zabytkowych (Toyota Land Cruiser FJ40, Skoda 440), stosując różne metody szacowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy wadliwie oszacowały podstawę opodatkowania, nie wyjaśniły wystarczająco stanu faktycznego (zakres prac, status zabytkowy pojazdów) i nie dopuściły dowodu z opinii biegłego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę K. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017 r. Organy podatkowe określiły skarżącemu zobowiązanie podatkowe, uznając, że nie zadeklarował on obrotu ze świadczenia usług napraw i remontów samochodów. Spór dotyczył głównie samochodów Toyota Land Cruiser FJ40 i Skoda 440, dla których organy zastosowały instytucję szacowania podstawy opodatkowania. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym zasad postępowania podatkowego, bierność organów, dowolną ocenę dowodów oraz brak wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności statusu zabytkowego pojazdów i zakresu wykonanych prac. Sąd uznał skargę za zasadną. Podkreślił, że organy wadliwie oszacowały podstawę opodatkowania, opierając się m.in. na notatce ze służbowej rozmowy telefonicznej oraz nie wyjaśniając kluczowych kwestii, takich jak zakres prac, status zabytkowy pojazdów i różnice w wartości napraw w zależności od tego statusu. Sąd wskazał również na konieczność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, gdyż sprawa wymaga wiadomości specjalnych. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe wadliwie oszacowały podstawę opodatkowania, naruszając przepisy Ordynacji podatkowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że szacowanie było wadliwe, ponieważ opierało się na notatce ze służbowej rozmowy telefonicznej, nie uwzględniało pełnego zakresu prac, nie wyjaśniło statusu zabytkowego pojazdów i nie dopuściło dowodu z opinii biegłego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

O.p. art. 23 § § 5

Ordynacja podatkowa

Dotyczy szacowania podstawy opodatkowania. Sąd uznał, że metody szacowania zastosowane przez organy były wadliwe.

Pomocnicze

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej. Sąd uznał, że organ nie wyjaśnił stanu faktycznego.

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów. Sąd uznał, że działania organów nie budziły zaufania.

O.p. art. 180 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Sąd uznał, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek wyczerpania materiału dowodowego. Sąd uznał, że organ nie wyczerpał materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów. Sąd uznał, że ocena dowodów przez organy była dowolna.

O.p. art. 197 § § 1

Ordynacja podatkowa

Powoływanie biegłych. Sąd uznał, że organ powinien był powołać biegłego.

O.p. art. 234

Ordynacja podatkowa

Zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się (reformatio in peius). Sąd uznał, że organ odwoławczy nie mógł stosować tego zakazu w celu tolerowania rażących uchybień.

prawo o ruchu drogowym art. 2 § pkt 39

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

Definicja samochodu zabytkowego. Sąd wskazał na brak ustaleń organów w tym zakresie.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Możliwość przeprowadzenia dowodu uzupełniającego. Sąd dopuścił dowód z dokumentów załączonych do skargi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny. Sąd uchylił decyzję z powodu naruszenia prawa procesowego.

p.p.s.a. art. 135

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd. Sąd uchylił również decyzję organu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 200

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Zwrot kosztów postępowania. Sąd zasądził zwrot kosztów na rzecz skarżącego.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Sąd zasądził zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a

Określenie wysokości opłat za czynności adwokackie.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 2 pkt 5

Określenie wysokości opłat za czynności adwokackie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe wadliwie oszacowały podstawę opodatkowania. Organy podatkowe nie wyjaśniły wystarczająco stanu faktycznego (zakres prac, status zabytkowy pojazdów). Organy podatkowe nie dopuściły dowodu z opinii biegłego, mimo że sprawa tego wymagała. Szacowanie opierało się na nieodpowiednich dowodach (notatka służbowa).

Godne uwagi sformułowania

Zakaz reformatio in peius nie może służyć do tolerowania popełnionych przez organ pierwszej instancji uchybień formalnych o charakterze rażącym. Adnotacje nie mają samodzielnej mocy dowodowej. W przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ powinien powołać biegłego, gdy jest to konieczne z punktu widzenia wymagań prawdy obiektywnej.

Skład orzekający

Cezary Koziński

przewodniczący sprawozdawca

Bożena Kasprzak

sędzia

Agnieszka Krawczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Prawidłowe stosowanie przepisów dotyczących szacowania podstawy opodatkowania w VAT, obowiązek wyjaśniania stanu faktycznego przez organy podatkowe, znaczenie dowodu z opinii biegłego oraz ograniczenia zasady reformatio in peius."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji szacowania obrotu z napraw samochodów, w tym zabytkowych. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i k.p.s.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy praktycznych problemów z VAT w branży motoryzacyjnej, a sąd szczegółowo analizuje metody szacowania stosowane przez organy podatkowe, co jest cenne dla prawników i przedsiębiorców z tej branży.

WSA: Organy podatkowe nie mogą "zgadywać" obrotu z napraw samochodów – kluczowe znaczenie dowodu z opinii biegłego.

Sektor

motoryzacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 432/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-10-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Bożena Kasprzak
Cezary Koziński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 23 par. 5, art. 122, art. 121 par. 1, art. 180 par. 1, art. 187 par. 1, art. 191, art. 197 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Dnia 25 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Protokolant Asystent sędziego Daria Przybylska-Cieplucha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2022 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr 1001-IOD-1.4103.12.2021.7/U23/MMO w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 28 października 2021 r., nr 1023-SKP.4103.8.2021.23; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz skarżącego K. K. kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 28 października 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim określił K. K. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na kolejne okresy rozliczeniowe za styczeń, luty, kwiecień i maj 2017 r., zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w okresie od czerwca do grudnia 2017 r. oraz umorzył postępowanie podatkowe za marzec 2017 r. Wydana decyzja była wynikiem stwierdzonych przez organ pierwszej instancji nieprawidłowości, polegających na niezadeklarowaniu przez podatnika do podstawy opodatkowania obrotu związanego ze świadczeniem, w ramach działalności gospodarczej, usług polegających na prowadzeniu napraw i remontów samochodów.
Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z 1 kwietnia 2022 r. utrzymał powyższe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w części dotyczącej rozliczenia podatku od towarów i usług za styczeń i luty, za poszczególne miesiące w okresie od kwietnia do października i za grudzień 2017 r. oraz uchylił decyzję Naczelnika w części dotyczącej umorzenia postępowania za marzec 2017 r., a także określenia wysokości zobowiązania podatkowego w kwocie 6.513,- zł za listopad 2017 r., określając w tej części:
a) nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na kolejny okres rozliczeniowy za marzec 2017 r. w kwocie 3.813,- zł;
b) zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za listopad 2017 r. w kwocie 5.813,- zł.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia i stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zmiana decyzji wynikała z dostrzeżonych przez Dyrektora błędów rachunkowych.
Na decyzję organu drugiej instancji pełnomocnik K. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zaskarżając ją w części utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji oraz w części określającej zobowiązanie podatkowe strony za listopad 2017 r. Pełnomocnik, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, podniósł zarzuty naruszenia:
1) art. 233 § 1 pkt 2 w zw. z art. 188 § 1, art. 180 § 1 i art. 229 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: O.p.) poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
2) art. 127 w zw. z art. 121 § 1 O.p. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania w ten sposób, że organ II instancji utrzymał w mocy decyzję NUS przyjmując inną metodę oszacowania podstawy opodatkowania niż przyjęta przez organ I instancji w zakresie samochodu Toyota Land Cruiser FJ40;
3) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 oraz art. 187 § 1 i art. 191 O.p., poprzez naruszenie zasad postępowania podatkowego określonych w tych przepisach, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, a także bierność i instrumentalność przy ustalaniu stanu faktycznego, polegający na:
– bezzasadnym uznaniu, że samochód VW Garbus, Skoda 440 i Toyota Land Cruiser FJ40 są samochodami zabytkowymi, mimo że nie dokonano żadnych ustaleń w tym zakresie, a na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie można stwierdzić, że pojazdy te nie spełniają warunków do uznania ich za samochody zabytkowe, zgodnie z definicją samochodu zabytkowego określoną w art. 2 pkt 39 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r. poz. 988, dalej: prawo o ruchu drogowym);
– zaniechaniu dokonania wszelkich niezbędnych działań zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co skutkowało wybiórczą oceną materiału dowodowego, a w konsekwencji spowodowało dokonanie dowolnej oceny dowodów, poprzez nieustalenie zakresu prac wykonanych przy samochodach marki Skoda 440 i Toyota Land Cruiser FJ49, a także błędne uznanie, że K. K. dokonał renowacji ww. samochodów, mimo braku materiału dowodowego w przedmiotowym zakresie;
– nieustalenie, które części zamontowane do samochodów Fiat 125p i VW Garbus zostały kupione przez zlecających wykonanie dzieła, a środki finansowe przekazane zostały tylko w celu odbioru towaru przez K. K.;
4) art. 23 § 5 O.p. poprzez zaakceptowanie nieprawidłowego zastosowania przez organ podatkowy I instancji metody szacowania będącej fundamentem określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, bez wskazania i uzasadnienia wyboru metody szacowania określonej w art. 23 § 3 ww. ustawy i oszacowanie za pomocą metody podobnej do metody porównawczej wewnętrznej, poprzez porównanie wartości świadczonych usług z tytułu rekonstrukcji pojazdów (Fiata 125p oraz VW Garbusa), w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że zakres prac wykonanych przy samochodzie Skoda 440 i Toyota Land Cruiser jest całkowicie odmienny niż przy samochodach, na podstawie których dokonano oszacowania, co uniemożliwia kontrolę zaskarżonej decyzji i co uznać należy jako działanie niebudzące zaufania do organu;
5) art. 197 § 2 O.p. poprzez jego niezastosowanie polegające na określeniu podstawy opodatkowania naprawy samochodów Skoda 440 i Toyota Land Cruiser FJ49 bez dopuszczenia dowodu z opinii biegłego eksperta w dziedzinie naprawy samochodów, w trybie przewidzianym przez art. 197 § 2 O.p. w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne.
Pełnomocnik skarżącego wniósł ponadto o przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowodu uzupełniającego z dokumentu, to jest prywatnych opinii rzeczoznawcy samochodowego w zakresie samochodów Skoda 440 i Toyota Land Cruiser FJ49, zdjęcia samochodu Fiat 125p po ukończonej naprawie, na podstawie którego oszacowano wartość osiągniętego przychodu, na okoliczność zakresu prac wykonanych przy samochodach Skoda 440, Toyota Land Cruiser FJ49 oraz Fiat 125p oraz ceny jaką można było uzyskać za dokonanie poszczególnych napraw. Skarżący podniósł, że przeprowadzenie tych dowodów jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych okoliczności i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu skarżący, załączając do skargi dokument prywatny zawierający wycenę napraw dokonaną na podstawie jednostkowych zdjęć, potwierdził tym samym wykonanie spornych napraw. Jednocześnie, mając na uwadze zakres wycen dokonanych w przedmiotowych dokumentach, Dyrektor wskazał, że osoba sporządzająca opinię opierała się wyłącznie na zdjęciach udostępnionych przez skarżącego, nie znając całokształtu materiału dowodowego sprawy, w tym zakresu dokonanych uprzednio przez niego napraw o podobnym zakresie. Wspomniane dokumenty nie mogły przyczynić się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, ponieważ zostały sporządzone w oderwaniu od realiów sprawy i nie uwzględniały charakteru działalności skarżącego.
Na rozprawie 25 października 2022 r. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., postanowił przeprowadzić dowód z załączonych do skargi dokumentów. Sąd uznał, że wprawdzie w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie ma możliwości dopuszczenia dowodu z dokumentu, który jest opinią biegłego (np. wyrok NSA z 26 sierpnia 2020 r., II OSK 1003/20), jednak w tej sprawie dowód w postaci prywatnych analiz rzeczoznawcy samochodowego miał znaczenie dla sprawy jako stanowisko skarżącego, do zajęcia którego miał prawo w toku postępowania sądowego (tak np. NSA w wyroku z 16 grudnia 2016 r., II OSK 760/16, w którym stwierdzono, że przedstawienie prywatnej opinii biegłego przez stronę jest w rzeczywistości przedstawieniem własnego poglądu strony przy zaakcentowaniu, że pogląd ten odpowiada stanowisku rzeczoznawcy). W rozpoznanej sprawie było to uzasadnione tym bardziej, że o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego skarżący bezskutecznie wnosił w postępowaniu podatkowym. W związku z tym Sąd uznał, że przeprowadzenie wnioskowanego przez skarżącego dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości — istotnych, bo dotyczących istoty sporu — prawidłowości oszacowania przez organ podstawy opodatkowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontroli Sądu poddano decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 1 kwietnia 2022 r., wydaną po rozpoznaniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim z 28 października 2021 r., w przedmiocie określenia nadwyżek podatku naliczonego nad należnym oraz zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017 r. Dotyczyła ona określenia niezaewidencjonowanego przez skarżącego obrotu osiągniętego w 2017 r. z tytułu remontów i napraw samochodów VW Garbus, FIAT 125p, BMW E61, Toyota Land Cruiser FJ40 oraz Skoda 440. W zakresie usług, których przedmiotem były trzy pierwsze pojazdy, ustalenia organów opierały się na zgromadzonym materiale dowodowym, którego zakres pozwolił odstąpić od instytucji oszacowania podstawy opodatkowania. Natomiast w zakresie dotyczącym obrotu osiągniętego z tytułu napraw samochodów Toyota Land Cruiser FJ40 oraz Skoda 440, organy dokonały oszacowania.
Istotę sporu stanowiła ta druga kwestia — zastosowanie przez organ pierwszej instancji instytucji szacowania podstawy opodatkowania w związku z niewykazywaniem przez skarżącego obrotu osiąganego z tytułu napraw/remontów samochodów Toyota Land Cruiser FJ40 oraz Skoda 440 w okresie zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej. Nie było sporu w zakresie stwierdzonego przez organ pierwszej instancji nieewidencjonowania przez skarżącego obrotów z tytułu remontów/napraw samochodów: VW Garbus, FIAT 125p, BMW E61. W obu kwestiach — spornej i niespornej — organ odwoławczy zaaprobował (poza sprostowaniem pewnych błędów rachunkowych) ustalenia organu pierwszej instancji co do ustalenia podstawy opodatkowania.
Odnosząc się do kwestii spornej organ odwoławczy zaznaczył, że organ pierwszej instancji, na podstawie art. 23 § 5 O.p., dokonał oszacowania sprzedaży w oparciu o autorskie metody szacowania:
I. Porównania cen wykonania analogicznej usługi u innego podmiotu (podtyp metody porównawczej zewnętrznej),
II. Porównania cen wykonania analogicznych usług w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności (podtyp metody porównawczej wewnętrznej).
Stosując autorską metodę, podobną do metody porównawczej zewnętrznej, organ pierwszej instancji oszacował podatek VAT należny dotyczący obrotu z tytułu rekonstrukcji samochodu Toyota Land Cruiser. Korzystając z danych przekazanych przez przedsiębiorcę Strona A.pl A. S. w C. k. G., która zajmuje się m.in. rekonstrukcją tego typu samochodów, organ ustalił, że koszt tego typu naprawy może wahać się od 50 do 100 tys. zł. W związku z koniecznością rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, organ przyjął najniższą wartość skrajną (50.000 zł) i oszacował podstawę opodatkowania na kwotę 40.650,41 zł netto i w konsekwencji podatek VAT należny w kwocie 9.349,59 zł.
Organ odwoławczy uznał, że opisana powyżej metoda szacowania nie jest prawidłowa, zważywszy zarówno na sposób pozyskania informacji o kosztach wykonania tego typu renowacji od przedsiębiorcy Strona A.pI A. S. (notatka służbowa sporządzona na podstawie rozmowy telefonicznej), jak i różnicy w wielkości obu przedsiębiorstw.
Natomiast wartość świadczonej przez skarżącego usługi naprawy samochodu Skoda 440 organ pierwszej instancji oszacował za pomocą metody podobnej do metody porównawczej wewnętrznej. Z racji faktu zabytkowego charakteru pojazdu, wziął pod uwagę wyłącznie wartość świadczonych przez stronę usług z tytułu rekonstrukcji pojazdów podobnych (Fiata 125p oraz VW Garbusa) i oszacował podstawę opodatkowania wynikającą z tej naprawy na kwotę 47.749,25 zł i w konsekwencji podatek VAT należny w kwocie 10.982,33 zł.
Zdaniem Dyrektora, ta druga metoda szacowania jest logiczna, spójna i zgodna z art. 23 § 5 O.p., gdyż opiera się ona na wskaźnikach wyliczonych na podstawie danych pochodzących z firmy skarżącego. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji słusznie oparł się w metodyce obliczenia otrzymywanej przez skarżącego średniej kwoty z tytułu świadczonych przez skarżącego usług, gdyż metoda ta ze swej istoty zapewnia rzetelne odzwierciedlenie kwoty, jaką skarżący mógł otrzymać z tytułu wykonania takowej usługi. Przyjęcie tej metody pozwala na oszacowanie wartości świadczonych usług w sposób najbardziej zbliżony do rzeczywistości, mając na uwadze zarówno charakter prowadzonej przez podatnika w tym zakresie działalności (remontowanie zabytkowych samochodów), jej rozmiar, jak i oferowane przez stronę ceny za usługi.
W związku z tym, wartość usługi naprawy samochodu marki Toyota Land Cruiser FJ40, również mającego charakter samochodu zabytkowego, w ocenie Dyrektora powinna być także oszacowana na podstawie metody nr II, gdyż metoda ta w sposób doskonalszy realizuje wynikającą z art. 23 § 5 O.p. zasadę szacowania elementów podstawy opodatkowania w sposób najbardziej zbliżony do rzeczywistości.
Jednakże, jak podkreślił organ odwoławczy, mając na uwadze wynikający z art. 234 O.p. zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, należało przyjąć za prawidłową wartość wskazaną przez organ pierwszej instancji, ustaloną w oparciu o metodę nr I, to jest 40.650,41 zł netto i 9.349,59 zł podatku VAT.
W ocenie Sądu, stanowiska tego zaaprobować nie sposób.
Jak wynika z art. 234 O.p., organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny.
Sąd podkreśla, że zakaz reformatio in peius nie może służyć do tolerowania popełnionych przez organ pierwszej instancji uchybień formalnych o charakterze rażącym, a takim było ustalenie na podstawie notatki z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej 16 kwietnia 2019 r. z przedsiębiorcą trudniącym się działalnością podobną (Strona A w C. — k. 195 akt kontroli podatkowej, teczka 1) kwoty przyjętej jako podstawa opodatkowania. Sam organ odwoławczy przyznał, że jest to niedopuszczalne, co niestety nie przeszkodziło mu w zaakceptowaniu tego uchybienia pod pozorem korzyści dla podatnika. Jest to oczywisty błąd, bowiem adnotacje nie mają samodzielnej mocy dowodowej (art. 177 § 1 O.p.) — moc dowodową notatek służbowych (adnotacji) należy oceniać w świetle całokształtu materiału dowodowego sprawy (wyrok NSA z 18 lipca 2018 r., I FSK 755/18). Żaden element materiału dowodowego w tej sprawie nie potwierdza wiarygodności stwierdzenia ujętego w notatce z 16 kwietnia 2019 r. z rozmowy telefonicznej z firmą Strona A, że koszt rekonstrukcji samochodu osobowego Toyota Land Cruiser J40 wynosić może od 50.000 zł do 100.000 zł. Organy nie poczyniły w tym względzie żadnych innych ustaleń, choćby mających na celu weryfikację tej kwoty u innych przedsiębiorców, nie wzięły też pod uwagę czynników, od których może zależeć jej wysokość.
Szacowanie wartości kosztów rekonstrukcji tego samochodu było wadliwe i nie można go było zaaprobować w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 234 O.p. Organ odwoławczy nie mógł bowiem wiedzieć, czy prawidłowe czynności szacowania wartości naprawy tego samochodu doprowadziłyby do ustalenia kwoty wyższej, czy niższej. Nie było to więc działanie na korzyść podatnika. Jest to uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Po drugie, szacowanie — i dotyczy to już obu metod zastosowanych przez organ pierwszej instancji — musi uwzględniać zakres prac, które zostały wykonane w samochodach Toyota i Skoda. Zakres prac w tych samochodach jest istotnym czynnikiem, od których zależy wysokość oszacowania — nie jest bowiem bez znaczenia, czy przyjmiemy, że były naprawiane od podstaw, czy jedynie w części. Organ używając pojęcia rekonstrukcja dał wyraz swemu przekonaniu, że zakres prac obejmował naprawę pojazdów od podstaw. Tymczasem skarżący podkreślał, że w Skodzie dokonano lakierowania na zewnątrz i wewnątrz przygotowanego do lakierowania rozbrojonego nadwozia, a w Toyocie — jedynie montażu gotowych elementów samochodu. Brak weryfikacji twierdzeń podatnika w tym względzie i ograniczenie się do prostego przyjęcia, że naprawa obejmowała całość pojazdu stanowi uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Po trzecie, czynnikiem wpływającym na wysokość oszacowanej podstawy opodatkowania może być również to, czy samochody miały status zabytkowych czy też nie. Organy podatkowe posługiwały się tym terminem (i związanym z nim pojęciem renowacja), ale nie wyjaśniły powodów takiego ujęcia. Skarżący ustalenie to, jako niczym nie poparte, kwestionował wskazując, że samochody nie są zabytkowe (w sensie prawnym). Sąd stwierdza, że brak ustaleń w tym zakresie jest uchybieniem mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Nie ustalono bowiem, czy samochody rzeczywiście były zabytkowe i czy wartość rynkowa naprawy lub rekonstrukcji samochodów zabytkowych różni się od wartości samochodów, które nie są zabytkowe. Do organu należy więc wyjaśnienie, czy samochody Toyota i Skoda traktuje jako zabytkowe w rozumieniu ustawy Prawo o ruchu drogowym, a jeśli tak — to dlaczego i czy w przypadku takich samochodów wartość ich napraw jest wyższa, czy taka sama jak innych samochodów. Ustalenia te można poczynić poprzez porównanie ofert przedsiębiorców trudniących się naprawą obu typów samochodów.
Po czwarte, organ zgromadził materiał, z którego wynikało, że niektóre części do samochodów Fiat 125p i VW Garbus zostały kupione przez zleceniodawców, a skarżący tylko je odbierał płacąc pieniędzmi otrzymanymi w tym celu od klientów, a następnie tylko montował je w pojazdach. Wynika to z analizy rachunku bankowego i korespondencji skarżącego z klientami. Dowodzi to, że przyjęcie średniej z naprawy tych dwóch samochodów jako podstawy oszacowania pojazdu Skoda było nadmiernym uproszczeniem, skoro nie ustalono, czy zakres prac we wszystkich tych autach był podobny. To również jest uchybieniem mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Trafności stanowiska skarżącego dowodzi analiza zawarta w przedstawionej przez niego ocenie technicznej pojazdów Skoda 440 i Toyota Land Cruiser LJ70, sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego J. B.. Na podstawie szeregu zdjęć obu pojazdów ustalił on zakres prac i przestawił kalkulację naprawy. Naprawa opiewała na kwoty (netto) znacznie niższe niż to przyjął organ: w przypadku Skody na 4.979,65 zł, a w przypadku Toyoty — na 1.547 zł. Kwoty (netto) oszacowania przyjęte przez organy opiewały odpowiednio na: 47.749,25 zł i 40.650,41 zł.
Zdaniem Sądu, nieodzowne w tej sprawie jest dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, w sprawie są bowiem wymagane wiadomości specjalne. Wprawdzie z art. 197 § 1 O.p. wynika, że w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami, w celu wydania opinii, to jednak nie powinno budzić wątpliwości, że organ powinien to uczynić, gdy jest to konieczne z punktu widzenia wymagań prawdy obiektywnej. Organ podatkowy obowiązany jest wykorzystać ten środek dowodowy w sprawie o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami (por. wyrok NSA z 11 marca 2020 r., II FSK 952/18). W ocenie Sądu, organ nie jest w stanie samodzielnie — bo nie dysponuje taką wiedzą — ustalić, jaki był zakres prac w każdym z pojazdów (podstawę ku temu stwarza dokumentacja zdjęciowa, ale nie pozwala ona uznać, jakie z tym się wiązały czynności naprawcze i jaki był ich koszt) i ile szacunkowo może wynosić koszt naprawy w każdym przypadku przy założeniu, że pojazd jest (nie jest) zabytkowy.
W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję jako wydaną z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 122, art. 121 § 1, art. 187 § 1, art. 180 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i art. 191 O.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), a w ramach środków zmierzających do usunięcia naruszenia prawa, które może zastosować Sąd z urzędu w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) — uchylił również poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Na wniosek strony skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego — wobec tego, że skarżący był zwolniony od kosztów sądowych zwrot kosztów obejmował jedynie koszty zastępstwa procesowego. Orzeczenie w tym zakresie Sąd wydał na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).
P.C.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI