I SA/Łd 430/25

I SA/Łd 430/25 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2026-02-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Cisowska-Sakrajda /przewodniczący/
Joanna Grzegorczyk-Drozda
Tomasz Furmanek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 145 i art. 144 § 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 17 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda, Asesor WSA Tomasz Furmanek (spr.), Protokolant Starszy specjalista Małgorzata Kowalczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2026 r. sprawy ze skargi P. Spółki Akcyjnej w W. Oddział [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 2 czerwca 2025 r. nr SKO.4140.349.2024 w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2020 rok postanawia: 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 1339,- (jeden tysiąc trzysta trzydzieści dziewięć) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 24 czerwca 2025 r., pod poz. 2263.
Uzasadnienie
I SA/Łd 430/25
UZAADNIENIE
Decyzją z dnia 2 czerwca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta Łęczyca z dnia 10 października 2024 r. w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2020 i orzekło co do istoty sprawy określając spółce P. S.A. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za ten rok.
Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi strony w formie papierowej pod adresem siedziby skarżącej spółki (odbioru przesyłki dokonał pracownik spółki).
W skardze na decyzję z dnia 2 czerwca 2025 r. pełnomocnik skarżącej spółki podniósł m. in. zarzut naruszenia art. 144 § 1a w zw. z § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 111), zwanej O.p. poprzez doręczenie decyzji z pominięciem środków komunikacji elektronicznej.
Organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę wskazał, że nie dyskwalifikuje skarżonej decyzji fakt doręczenia jej z pominięciem regulacji art. 144 § 5 O.p. Zdaniem organu, doręczenie decyzji w formie innej, niż przewidziana w tym przepisie, w żaden sposób nie wpłynęło na prawo skarżącej reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika do obrony swojego interesu.
Na rozprawie w dniu 17 lutego 2026 r. pełnomocnik strony skarżącej oświadczył, że był pracownikiem skarżącej spółki jedynie do 2020 r. (nie pamięta tylko do którego miesiąca, być może był to wrzesień, zanim został radca prawnym).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Warunkiem skutecznego wniesienia skargi do Sądu jest zatem uprzednie otrzymanie przez stronę rozstrzygnięcia w sprawie, a następnie wniesienie skargi w ww. terminie, w trybie przewidzianym w art. 54 § 1 p.p.s.a., tj. za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.).
Analizując akta niniejszej sprawy, w kontekście wyjaśnień pełnomocnika strony skarżącej zawartych w skardze, jak i złożonych do protokołu rozprawy z dnia 17 lutego 2026 r., Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest przedwczesna.
Zaskarżona przez stronę decyzja nie weszła bowiem do obrotu prawnego w związku z naruszeniem przez organ przepisów 144 § 5 O.p. Błędnie Kolegium przyjmuje w odpowiedzi na skargę, że nie dyskwalifikuje wydanej decyzji fakt doręczenia jej pełnomocnikowi skarżącej w formie pisemnej, niezależnie od regulacji art. 144 § 5 O.p.
Przede wszystkim należy podkreślić, że jedną z cech aktu administracyjnego jest jego zewnętrzny charakter, co oznacza, że musi on być doręczony lub zakomunikowany stronie. Od chwili jego wydania do chwili jego doręczenia akt ten nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Choć już istnieje w przepisanym kształcie, to jednak nie wyszedł na zewnątrz, poza organ administracyjny. Przed doręczeniem decyzja istnieje, natomiast wywiera skutki prawne dopiero z chwilą jej doręczenia. Z tą chwilą wobec strony powstają skutki w postaci nabycia praw lub wykonania obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2008 r., I OSK 1326/07).
W doktrynie i orzecznictwie aprobowany jest pogląd, że decyzje niedoręczone to decyzje nieistniejące, które nie korzystają z przymiotu domniemania prawidłowości i nie wchodzą do obrotu prawnego. Nie ma w tym zakresie znaczenia prawnego okoliczność, że strona uzyskała informację o treści decyzji, jeżeli nie nastąpiło to drogą oficjalnego doręczenia. Skuteczne doręczenie przynajmniej jednej ze stron postępowania powoduje, że akt administracyjny wywołuje skutki prawne, wobec jego wejścia do obrotu prawnego (zob. wyroki NSA: z dnia 22 czerwca 2007 r., II OSK 239/07; z dnia 5 marca 2009 r., I OSK 453/08).
Sąd zauważa, że zgodnie z art. 145 § 1 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Przepis § 2 tego przepisu wskazuje natomiast, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Stosownie zaś do art. 144 § 1a O.p. organ podatkowy doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego albo w siedzibie organu podatkowego. W myśl zaś art. 144 § 5 O.p. doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego.
Sad zauważa nadto, że zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1045 z późn. zm., zwanej u.d.e., do posiadania adresu do doręczeń elektronicznych wpisanego do bazy adresów elektronicznych, powiązanego z publiczną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego albo kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego jest obowiązany: 1) adwokat wykonujący zawód; 2) radca prawny wykonujący zawód;3) doradca podatkowy wykonujący zawód; 4) doradca restrukturyzacyjny wykonujący zawód; 5) rzecznik patentowy wykonujący zawód; 6) notariusz wykonujący zawód [...] (obowiązującym od 1 stycznia 2025 r. na podstawie art. 166 pkt 5 u.p.d. w zw. z wydanym podstawie art. 155 ust 10 u.p.d. Komunikatem Ministra Cyfryzacji z dnia 12 lipca 2024 r. zmieniającym komunikat w sprawie określenia terminu wdrożenia rozwiązań technicznych niezbędnych do doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej oraz udostępnienia w systemie teleinformatycznym punktu dostępu do usług rejestrowanego doręczenia elektronicznego w ruchu transgranicznym).
Przepisy o doręczeniach mają charakter gwarancyjny (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2022 r., I FSK 822/19, postanowienie NSA z dnia 21 sierpnia 2024 r., III FSK 623/24). A zatem tylko prawidłowe doręczenie, tzn. dokonane zgodnie z zasadami określonymi w Ordynacji podatkowej, uzależnia skuteczność czynności podejmowanych przez organ. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2022 r., I FPS 4/21, przyjęto, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, z naruszeniem art. 145 § 2 O.p., należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 tej ustawy także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie. W jej uzasadnieniu stwierdzono stanowczo, że brak skutecznego doręczenia powoduje, że nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe będące następstwem prawidłowego doręczenia. W szczególności orzeczenie nie wchodzi do obrotu prawnego w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 219 O.p. Nie rozpoczyna swojego biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia. Organ podatkowy nie może konwalidować tej wadliwej czynności. Zobowiązany jest jedynie do ponowienia czynności doręczenia ustanowionemu pełnomocnikowi.
Naczelny Sąd Administracyjny stanął zarazem na stanowisku, że prawodawca nie wprowadził "braku dla strony ujemnych skutków procesowych" jako przesłanki uznawania pism za prawidłowo doręczone. W przypadku tej czynności mamy do czynienia albo z sytuacją gdy doszło do skutecznego doręczenia, albo do takiego doręczenia nie doszło w związku z naruszeniem przepisów regulujących te czynności. Ocena skuteczności doręczenia ma więc charakter "zero-jedynkowy" (zob. wyrok NSA z dnia 19 maja 2022 r., I FSK 112/22).
Powyższe stwierdzenia mają w pełni odniesienie również do przypadku gdy przesyłka została zaadresowana do strony, a nie pełnomocnika oraz - jak w niniejszej sprawie – gdy decyzja została wysłana za pośrednictwem operatora pocztowego (papierowo) zamiast zgodnie z art. 145 i art. 144 § 5 O.p. elektronicznie pełnomocnikowi strony (prowadzącego indywidualną kancelarię radcy prawnego i niebędącego pracownikiem skarżącej spółki zarówno w czasie udzielania pełnomocnictwa jak i w dacie wydania zaskarżonej decyzji).
W ocenie Sądu, z obowiązku zastosowania się przez organ odwoławczy do obowiązku zakreślanego normą art. 144 § 5 O.p. nie zwalniał fakt braku podania w pełnomocnictwie adresu do doręczeń elektronicznych (wymogi dotyczące pełnomocnictwa zawiera art. 138c § 1 O.p.), ponieważ adres ten na mocy przepisów u.d.e. powinien być dostępny dla organu z urzędu za pośrednictwem bazy adresów elektronicznych. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że w realiach tej sprawy organ nie wzywał pełnomocnika do uzupełnienia pełnomocnictwa o adres do doręczeń w systemie teleinformatycznym.
W orzecznictwie podkreśla się, że brak adresu elektronicznego w pełnomocnictwie udzielonym pełnomocnikowi profesjonalnemu nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowania. W szczególności taki brak w żadnej mierze nie niweczy skuteczności udzielonego pełnomocnictwa. Wymóg wskazania w pełnomocnictwie adresu elektronicznego nie dotyczy istoty stosunku prawnego pełnomocnictwa. Wiąże się natomiast z przewidzianą w art. 144 § 5 O.p. zasadą doręczania pism pełnomocnikom profesjonalnym za pomocą środków komunikacji elektronicznej (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2025 r., III FSK 1404/24)
Nie można wobec tego przyjąć, że decyzja SKO w Łodzi z dnia 2 czerwca 2025 r., została doręczona, co w konsekwencji uzasadnia stwierdzenie, że wniesienie przez pełnomocnika strony skargi, przed prawidłowym doręczeniem decyzji organu, czyni skargę przedwczesną, a tym samym niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
O zwrocie wpisu (punkt 2 sentencji postanowienia), Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.
W tej sprawie skargę odrzucono na rozprawie, jednak w ocenie Sądu zawarte w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zastrzeżenie "do dnia rozpoczęcia rozprawy" dotyczy tylko umorzenia postępowania w związku z cofnięciem pisma. Sąd jest natomiast zobligowany do zwrotu stronie całego uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego, niezależnie od tego, czy odrzucenie pisma nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie.
Jest oczywiste, że zwrot "do dnia rozpoczęcia rozprawy" odnosi się do pisma cofniętego. Poprzestanie na literalnej wykładni art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. budzi jednak wątpliwości, czy ten zwrot dotyczy również pisma odrzuconego, a więc tej części przepisu, która została zawarta przed spójnikiem alternatywnym "lub". Wobec tego, dla dokonania właściwego wyboru możliwości interpretacyjnej opartej na wykładni językowej, należy skorzystać z argumentów zaczerpniętych z metod wykładni pozajęzykowych, tj. systemowej i celowościowej.
Dlatego Sąd wziął pod uwagę art. 222 p.p.s.a., zgodnie z którym nie żąda się opłat od pisma, jeżeli już z niego wynika, że podlega ono odrzuceniu. Z tej regulacji wynika zatem wniosek, że pobranie wpisu powinno każdorazowo obligować Sąd do zwrotu wpisu w przypadku odrzucenia skargi i to nawet gdyby miało to nastąpić orzeczeniem NSA wydanym na podstawie art. 189 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 2dnia 4 kwietnia 2018 r., I OSK 1236/16). Interpretacja art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinna zatem uwzględniać inny przepis, dotyczący obowiązku ponoszenia opłaty od pisma odrzucanego, aby istotne w tej mierze regulacje były spójne i konsekwentne.
Po drugie, cofnięcie skargi, to czynność dyspozycyjna strony. Jest rozumiana jako wyraz przyznanego jej prawa do rozporządzalności skargą i w pełni zależy od woli skarżącego, który samodzielnie decyduje kiedy - przed rozprawą, czy w jej trakcie - tego dokona. Z kolei odrzucenie skargi jest rozstrzygnięciem podejmowanym autorytatywnie przez Sąd, który decyduje także, czy uczynić to na posiedzeniu niejawnym (a więc przed rozprawą), czy po przeprowadzeniu rozprawy. Stosownie bowiem do art. art. 90 § 2 p.p.s.a. sąd może wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Wobec tego uzależnianie zwrotu wpisu w razie, całkowicie zależnego od woli strony, cofnięcia skargi do dnia rozpoczęcia rozprawy, o której strona jest zawiadamiana z odpowiednim wyprzedzeniem (art. 91 § 2 p.p.s.a.) jest racjonalne. Natomiast nieprzystające do art. 222 p.p.s.a., jak również niecelowe, byłoby takie uzależnienie w odniesieniu do odrzucenia skargi, które nie zależy od woli strony, lecz wyłącznie od oceny prawnej Sądu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.
P.C.