Orzeczenie · 2020-11-20

I SA/Łd 409/20

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi

Miejsce

Łódź

Data

2020-11-20

NSApodatkoweWysokawsa

VATpodatek naliczonypodatek należnyodliczenie VATnierzetelna fakturanależyta starannośćdobra wiaraprzedawnieniepostępowanie karne skarboweCOVID-19

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpatrzył skargę A. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie podatkowe w VAT. Spór dotyczył prawa do odliczenia podatku naliczonego z 27 faktur VAT wystawionych przez firmę "A." W. K., na łączną kwotę netto 775.348,71 zł. Organy podatkowe zakwestionowały te faktury, twierdząc, że podmiot wystawiający faktury nie prowadził faktycznej działalności gospodarczej i był jedynie "słupem", a transakcje nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Podatnik zarzucił naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia, postępowania dowodowego oraz błędną wykładnię przepisów materialnych. Sąd uznał, że kwestia przedawnienia została prawidłowo rozstrzygnięta, uwzględniając zawieszenie biegu terminu z powodu wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz przepisów związanych z COVID-19. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było jednak ustalenie, czy podatnik miał prawo do odliczenia VAT. Sąd, odwołując się do orzecznictwa NSA, stwierdził, że prawo do odliczenia może być pozbawione tylko wtedy, gdy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że uczestniczy w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa. W ocenie sądu, organy nie wykazały, że podatnik działał w złej wierze lub nie dochował należytej staranności. Transakcje, mimo wątpliwości co do wcześniejszych etapów obrotu, zostały uznane za faktycznie dokonane między stronami, a podatnik nie miał wiedzy o oszustwie na poprzednich etapach. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie, że prawo do odliczenia VAT przysługuje nawet w przypadku nierzetelnych kontrahentów, jeśli transakcje były faktycznie dokonane, a podatnik działał w dobrej wierze i dochował należytej staranności. Potwierdzenie zakresu kognicji sądów administracyjnych w sprawach dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście postępowań karnych skarbowych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, w tym przepisów antycovidowych. Ocena należytej staranności jest zawsze indywidualna.

Zagadnienia prawne (3)

Czy podatnik ma prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT, gdy faktury wystawione zostały przez podmiot, który według organów nie prowadził faktycznej działalności gospodarczej i był jedynie "słupem", a transakcje nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, podatnik ma prawo do odliczenia, jeśli transakcje były faktycznie dokonane między stronami, a podatnik nie wiedział ani nie mógł wiedzieć, że uczestniczy w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa podatkowego. W tym przypadku organy nie wykazały braku należytej staranności ani złej wiary podatnika.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie wykazały, iż podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o oszustwie podatkowym. Transakcje zostały uznane za faktycznie dokonane między stronami, a wątpliwości organów dotyczyły wcześniejszych etapów obrotu, o których podatnik nie miał wiedzy. Brak wiedzy o pochodzeniu towaru od poprzednich dostawców nie może być podstawą do pozbawienia prawa do odliczenia.

Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego oraz przepisy dotyczące stanu epidemii COVID-19 wpływają na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wszczęcie postępowania karnego skarbowego, zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Podobnie, przepisy art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 zawiesiły bieg terminów przedawnienia w okresie stanu zagrożenia epidemicznego.

Uzasadnienie

Sąd potwierdził, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego i zawiadomienie podatnika o tym fakcie skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia z mocy prawa. Podobnie, przepisy antycovidowe miały zastosowanie do terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych, co potwierdziło, że zobowiązanie nie uległo przedawnieniu.

Czy sąd administracyjny jest właściwy do oceny zasadności wszczęcia postępowania karnego skarbowego w kontekście zawieszenia biegu terminu przedawnienia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny nie jest właściwy do oceny zasadności wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Jego kognicja ogranicza się do badania skutków prawnopodatkowych tych zdarzeń dla biegu terminu przedawnienia, a nie do weryfikacji prawidłowości postępowania karnego, które jest domeną sądów powszechnych.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że postępowanie karne skarbowe jest odrębnym postępowaniem, a sądy administracyjne nie mogą wkraczać w jego zakres. Wystarczające dla zawieszenia biegu terminu przedawnienia jest samo wszczęcie postępowania karnego skarbowego i zawiadomienie podatnika, bez konieczności oceny jego zasadności przez sąd administracyjny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi.

Przepisy (36)

Główne

u.p.t.u. art. 88 § 3a pkt 4 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane. Sąd uznał, że przepis ten ma zastosowanie do transakcji, które faktycznie miały miejsce, a nie do tych, które w ogóle nie zaistniały.

u.p.t.u. art. 86 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związane jest z nabyciem towarów i usług, a nie z otrzymaniem faktury. Faktura musi odzwierciedlać rzeczywiste zdarzenia gospodarcze.

o.p. art. 70 § 1

Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

o.p. art. 70 § 6 pkt 1

Ordynacja podatkowa

Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.

ustawa o COVID-19 art. 15zzr § 1 pkt 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

W okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

u.p.t.u. art. 88 § 3a pkt 4 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego. Sąd uznał, że w tym przypadku faktury dokumentowały rzeczywiste transakcje, a zastrzeżenia organów dotyczyły wcześniejszych etapów obrotu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 1 § 1