I SA/Łd 404/22

I SA/Łd 404/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-09-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /przewodniczący/
Bożena Kasprzak
Paweł Janicki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1586/22 - Wyrok NSA z 2023-05-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 166 a par 2, art. 17 par 1.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia WSA Bożena Kasprzak po rozpoznaniu w dniu 13 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 25 marca 2022 r. nr 1001-IEE-2.711.47.2022.2.JS w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w postępowaniu zabezpieczającym oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 29 kwietnia 2022 r. H Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła do sądu administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 25 marca 2022 r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia w postępowaniu zabezpieczającym.
Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadził wobec H Sp. z o.o. postępowanie zabezpieczające na podstawie decyzji Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z 20.10.2021 r. orzekającej o zabezpieczeniu wykonania zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług wraz z dodatkowymi zobowiązaniami podatkowymi w wysokości 100% za okres od stycznia 2020 r. do kwietnia 2021 r. w łącznej kwocie 2 462 603,00 zł. W oparciu o wystawione 26.10.2021 r. zarządzenia zabezpieczenia Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach zawiadomieniem z 29.10.2021 r. dokonał zabezpieczenia wierzytelności Spółki z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w ING Banku [...] S.A.
Pismem z 29.10.2021 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, iż zajęcie zabezpieczające nie może zostać zrealizowane ze względu na blokadę rachunków przez Szefa KAS, która obowiązuje do 11.11.2021 r. Następnie pismem z 2.11.2021 r. organ egzekucyjny poinformował Bank, że zajęcie zabezpieczające rachunku bankowego Spółki jest kontynuacją blokady Szefa KAS, która z chwilą dokonania tego zajęcia upadła, dlatego organem właściwym do prowadzenia postępowania zabezpieczającego jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach, który zwrócił się do ING Banku [...] S.A. o podanie salda zabezpieczonych środków na wszystkich rachunkach Spółki. W dniu 9.11.2011 r. ING Bank [...] przekazał organowi egzekucyjnemu środki pieniężne w kwocie 1.000.437,55 zł, które następnie zostały przekazane na rachunek sum depozytowych organu.
Pismem z 1.12.2021 r. pełnomocnik spółki, powołując się na art. 81 § 4 i § 5 oraz art. 166a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej "u.p.e.a.") wniósł o "zwolnienie środków pieniężnych na wypłatę wynagrodzenia za miesiąc wrzesień 2021 r." oraz "adekwatnie kwot na zapłatę ZUS i podatków od ww. wynagrodzeń". Do pisma dołączono listę płac za wrzesień 2021 r. oraz zestawienie składek ZUS i podatków za wrzesień 2021 r.
Postanowieniem z 8 lutego 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach, wydanym w trybie art. 166a § 2 u.p.e.a. odmówił zwolnienia z zabezpieczenia wierzytelności pieniężnej w celu wypłaty wynagrodzenia za wrzesień 2021 r. wraz z pochodnymi składkami ZUS oraz PIT-4.
W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że wniosek o wypłatę z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego może dotyczyć jedynie rachunku bankowego zobowiązanego, a nie rachunku bankowego organu egzekucyjnego, na który przekazuje się kwoty uzyskane z zajęcia zabezpieczającego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach nie jest zatem uprawniony do wyrażenia zgody na dokonanie wypłat z rachunku bankowego organu egzekucyjnego. Organ podkreślił, że art. 166a § 2 u.p.e.a. odnosi się do rachunku bankowego zobowiązanego, nie zaś do rachunku depozytowego organu egzekucyjnego. Ponadto organ pouczył stronę, iż na postanowienie nie przysługuje zażalenie, ponieważ obowiązujące przepisy prawa nie przewidują takiej możliwości.
W zażaleniu na postanowienie z 8.02.2022 r. pełnomocnik spółki zarzucił naruszenie art. 166b w zw. z art. 166a § 2 u.p.e.a., a ponadto podkreślił, że zgodnie z art. 166a § 3 ww. ustawy, zajęcie zabezpieczające nie pozbawia zobowiązanego prawa do polecenia zapłaty zabezpieczonej należności pieniężnej ze środków pieniężnych znajdujących się na rachunku, o którym mowa w art. 165 § 2 u.p.e.a.
Postanowieniem z 25 marca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na podstawie art. 134, art. 144, art. 141 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej "K.p.a") w zw. z art. 17 u.p.e.a. stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z 8.02.2022 r.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał, że niedopuszczalność zażalenia jest to sytuacja, w której obowiązujące prawo nie przewiduje możliwości prowadzenia postępowania odwoławczego. Dyrektor podkreślił, że obowiązujące przepisy u.p.e.a. nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia, które zostało wydane w trybie art. 166a § 2 u.p.e.a. Również przepisy ustawy K.p.a. nie przewidują takiej możliwości. W ocenie organu w sprawie nie został zatem spełniony, przewidziany w u.p.e.a., warunek uprawnienia do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego. Odnosząc się do argumentacji zażalenia organ wskazał, że prawo do złożenia zażalenia nie może być dorozumiane lub wyinterpretowane z przepisów ogólnych ustawy K.p.a. Zgodnie z brzmieniem K.p.a., jak i u.p.e.a. stronie przysługuje prawo do złożenia zażalenia tylko wówczas, gdy ustawa wprost przewiduje takie uprawnienie. W konsekwencji ustalenie, że zażalenie zostało wniesione na postanowienie w stosunku do którego przepisy nie przewidują takiej możliwości nakładało na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia jego niedopuszczalności.
W skardze do sądu administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zobowiązanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi do niezwłocznego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach. Zaskarżonemu postanowieniu strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, tj.:
1. rażące naruszenie prawa materialno-procesowego wyrażonego w art. 13 § 2 w zw. z art. 166b w zw. z art. 166a § 2 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie niedopuszczalności wniesienia zażalenia na przedmiotowe postanowienie organu egzekucyjnego i tym samym pozbawienie skarżącej Spółki wyrażonego w art. 78 Konstytucji RP prawa do zaskarżenia aktów administracyjnych wydanych w pierwszej instancji, wskutek czego organ odwoławczy błędnie rozstrzygnął w sprawie.
2. naruszenie prawa poprzez zastosowanie zasady in dubio pro fisco i rozstrzygnięcie na niekorzyść strony skarżącej Spółki wszelkich wątpliwości związanych z wykładnią art. 166b w zw. z art. 166a § 2 cyt. ustawy, w szczególności w zakresie formy prawnej rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny wniosku złożonego przez zobowiązanego w trybie art. 166a § 2 ustawy (postanowienie) oraz prawa wniesienia środka zaskarżenia (zażalenie), co stanowi naruszenie ww. zasad oraz art. 2 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył ,co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
W myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.4)), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Podkreślić należy, że w odniesieniu do postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających ustawodawca wyraźnie ograniczył zakres kognicji sądów administracyjnych wskazując w pkt 3 ww. przepisu jedynie postanowienia, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Tak zredagowany przepis nie pozostawia zatem wątpliwości interpretacyjnych co do zakresu kontroli dokonywanej przez sądy administracyjne orzeczeń wydanych w postępowaniu egzekucyjnym.
Podstawą prawną wydanego przez organ egzekucyjny postanowienia z 8 lutego 2022 r. był art. 166a § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis nie określa formy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie wyrażenia lub odmowy wyrażenia zgody na dokonanie wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego. Niemniej jednak podkreślić należy, że w zakresie formy rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, regulacja zawarta w art. 17 § 1 zd. 1 u.p.e.a. przyjmuje domniemanie wydawania postanowienia. Przepis ten stanowi, że rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. W judykaturze akcentuje się, że ma on zastosowanie w szczególności w przypadkach, gdy ustawa expressis verbis wymaga od organu przedstawienia "stanowiska", a także w tych sytuacjach, gdy ustawa wymaga wyrażenia "zgody" na dokonanie pewnych czynności w postępowaniu egzekucyjnym (por. np. wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 374/08 z 13 stycznia 2009 r. i wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 503/15 z 10 listopada 2015 r.). Na postanowienie w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wypłatę środków pieniężnych z zajętych w celu zabezpieczenia rachunków bankowych nie służy zażalenie, co wprost wynika z art. 17 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem na postanowienia służy zażalenie jedynie wtedy, gdy ustawa lub kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Z żadnego przepisu ustawy egzekucyjnej ani K.p.a. nie wynika prawo wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w trybie art. 166a § 2.
Ponadto ustosunkowując się do treści skargi podnieść należy, że art. 166b nie może zostać uznany za podstawę do przyznania stronie prawa do składania zażalenia na postanowienie wydane w trybie art. 166a u.p.e.a. Zgodzić się należy z organem, że gdyby intencją ustawodawcy było wprost rozszerzenie prawa do składania zażalenia na postanowienie wydane w toku postępowania zabezpieczającego w analizowanym przedmiocie, to art. 166a u.p.e.a. byłby zbędny, gdyż wystarczającą podstawą stanowiłby art. 166b w związku z art. 13 § 2. Jednak już z poziomu wykładni językowej, a więc najbliższej tekstowi, w którym sformułowane zostały przepisy prawa, przyjęta jest dyrektywa interpretacyjna w myśl której nie wolno wykładać tekstów prawnych w taki sposób, aby ich pewne fragmenty okazały się zbędne (zakaz wykładni per non est). Z powyższego względu zarzut skargi uznać należy za nieuzasadniony.
Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art. 78 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Ustawa zasadnicza dopuszcza zatem, w zdaniu drugim cytowanego przepisu, wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania zastrzegając jedynie, by był on uregulowany w drodze ustawy. Taka sytuacja istnieje w rozpoznawanej sprawie, w której przepisy ustawy egzekucyjne i K.p.a. nie przewidują prawa do zaskarżenia przedmiotowego postanowienia.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.
dch