I SA/Łd 396/25

I SA/Łd 396/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Bożena Kasprzak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 17c
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Asesor WSA Tomasz Furmanek Protokolant: st. specjalista Dorota Choińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2025 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 6 maja 2025 r. nr 1001-IEE.7192.54.2025.10.AG w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 maja 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził niedopuszczalność zażalenia M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (dalej "Spółka", "Skarżąca") na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty oddalające skargę na czynność egzekucyjną.
Z akt sprawy wynika, że organ I instancji prowadzi wobec Spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 10.01.2025 r. nr [...]. Zawiadomieniem z 10.01.2025 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty zajął wierzytelności Spółki z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. Bank[...] S.A.
Wydruk ww. zawiadomienia wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego został doręczony Spółce 14 stycznia 2025 r.
W skardze na czynność egzekucyjną pełnomocnik Spółki zarzucił organowi:
- dokonanie zajęcia rachunku bankowego, mimo że Spółka wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji z 21.11.2024 r. nr [...], a wniosek o wstrzymanie tej decyzji nie został rozpatrzony przez organ podatkowy oraz sąd administracyjny;
- zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, ponieważ dokonane zajęcie rachunku bankowego uniemożliwia Spółce wykonywanie bieżących zobowiązań, zwłaszcza z tytułu najmu, wynagrodzeń, płatności za media, faktury.
Powyższe negatywnie wpływa na prowadzenie działalności gospodarczej, "brak dochodów i brak środków na spłatę kary".
Postanowieniem z 7 lutego 2025 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty oddalił, jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.
Postanowienie wyekspediowano do pełnomocnika strony skarżącej za pomocą tradycyjnej przesyłki listowej, za pośrednictwem Poczty Polskiej. Przesyłka została doręczona 13 lutego 2025 r., natomiast 6 marca 2025 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wpłynęło zażalenie opatrzone datą na powyższe rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego.
Pismem z 25.03.2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wystąpił do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty o udzielenie wyjaśnień w sprawie okoliczności związanych z niemożnością doręczenia pełnomocnikowi Spółki ww. rozstrzygnięcia drogą elektroniczną.
W odpowiedzi, pismem z 28.03.2025 r. organ egzekucyjny wyjaśnił m.in., że postanowienie z 7.02.2025 r. "zostało wysłane tradycyjną pocztą z uwagi na informacje o pojawiających problemach w udostępnionej usłudze e-doręczenia (...)."
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdzając, wskazanym na wstępie postanowieniem z 6 maja 2025 r., niedopuszczalność wniesionego przez stronę zażalenia stanął na stanowisku, że organ egzekucyjny wysyłając postanowienie z 7 lutego 2025 r. w formie papierowej, za pomocą przesyłki papierowej, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru nie dokonał jego skutecznego doręczenia. Dyrektor podkreślił, że pełnomocnik Spółki - jako doradca podatkowy - posiada adres do doręczeń elektronicznych, wpisany do bazy adresów elektronicznych od 13.01.2025 r. Jednocześnie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty nie przedstawił okoliczności, które uzasadniałyby brak możliwości stosowania usługi e-Doręczeń. Dyrektor wyjaśnił, że zgodnie z art. 17c u.p.e.a., w pierwszej kolejności organ egzekucyjny doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w ustawie z 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1045 ze zm.; dalej: u.d.e.), chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo przez pracownika obsługującego organ. W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy o doręczeniach elektronicznych. Natomiast w sytuacji braku możliwości doręczenia ww. sposobami, organ egzekucyjny doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe
Ponadto organ podkreślił, że zgodnie z art. 110 § 1 ustawy KPA, organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Ww. przepis, na mocy art. 126 powyższej ustawy, ma odpowiednie zastosowanie do postanowień.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w sprawie nie zaistniały jakiekolwiek okoliczności uniemożliwiające doręczenie ww. postanowienia pełnomocnikowi Spółki na adres do doręczeń elektronicznych, wpisany do bazy adresów elektronicznych. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty nie miał zatem podstaw do doręczenia pełnomocnikowi Spółki postanowienia przy wykorzystaniu przesyłki rejestrowanej. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, zaskarżone postanowienie wydane przez organ egzekucyjny, jako nieprawidłowo doręczone, nie mogło zostać uznane za wprowadzone do obrotu prawnego.
DIAS ocenił, że fakt złożenia zażalenia nie decyduje o doręczeniu rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy podkreślił, że dopóki postanowienie nie jest doręczone stronie w sposób zgodny z przepisami o doręczeniach, dopóty nie wchodzi ono do obrotu prawnego.
W konsekwencji Dyrektor uznał złożone przez Spółkę zażalenie na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z 7 lutego 2025 r. za niedopuszczalne.
W skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik Spółki zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:
1) art. 39 § 3 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: ustawy KPA), poprzez błędne uznanie, że postanowienie z 7.02.2025 r. zostało nieskutecznie doręczone - za pośrednictwem przesyłki rejestrowanej, zamiast w trybie doręczenia elektronicznego (zgodnie z art. 39 § 1 ustawy KPA). W sytuacji, gdy doręczenie pisma przesyłką rejestrowaną, zgodnie z § 3 ww. przepisu, jest dopuszczalne i skutkowało wprowadzeniem orzeczenia do obrotu prawnego, co miało wpływ na wynik sprawy i doprowadziło organ do błędnego wniosku, że zażalenie na postanowienie z 7.02.2025 r. jest niedopuszczalne, podczas gdy sprawa powinna zostać rozpatrzona merytorycznie;
2) art. 110 § 1 ustawy KPA w związku z art. 126 ustawy KPA, poprzez błędne uznanie, że termin do wniesienia zażalenia na postanowienie z 7.02.2025 r. nie rozpoczął biegu z uwagi na jego nieskuteczne doręczenie. Tymczasem rozstrzygnięcie zostało doręczone 13.02.2025 r. za pośrednictwem przesyłki rejestrowanej, a zatem zażalenie wniesiono w terminie i jest dopuszczalne.
Wobec podniesionych zarzutów wniesiono o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 6.05.2025 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ze zleceniem rozpoznania wniesionego zażalenia, względnie uchylenie skarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w postanowieniu z 6 maja 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r., Nr 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Z kolei, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tak określonym zakresie kognicji Sąd ocenił, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z porządku prawnego, zatem skarga podlega oddaleniu.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził niedopuszczalność zażalenia M. z siedzibą w Ł. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z 7 lutego 2025 r., którym organ oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu zawiadomieniem z 10 stycznia 2025 r. wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. Bank [...] S.A.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest ocena, czy organ II instancji zasadnie uznał, że postanowienie z 7 lutego 2025 r. nie zostało prawidłowo doręczone stronie, a co za tym idzie nie weszło do obrotu prawnego, co w konsekwencji obligowało organ odwoławczy do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Należy wskazać, że konsekwencją braku prawidłowego doręczenia postanowienia stronie skarżącej jest uznanie, że nie weszło ono do obrotu prawnego. Jak wynika z przepisu art. 110 k.p.a., organ administracji publicznej jest związany decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Zgodnie zaś z art. 126 k.p.a., art. 110 § 1 tej ustawy znajduje zastosowanie do postanowień. Zatem dopiero z chwilą doręczenia postanowienia organu I instancji stronie następuje skutek związania strony tym aktem, dopiero wówczas rozpoczyna bieg termin do wniesienia zażalenia.
Z kolei z art. 17 w zw. z art. 18 u.p.e.a. wynika, że o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne jest, że rozstrzygnięcie organu I instancji winno zostać doręczone zgodnie z postanowieniami art. 17c u.p.e.a., który wskazuje na kolejność i zasady wykluczenia kolejno w nim wskazanych sposobów doręczenia korespondencji stronie w postępowaniu egzekucyjnym.
Organ egzekucyjny doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285 i 1860), chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo przez pracownika obsługującego organ (art. 17c § 1 u.p.e.a.).
W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (art. 17c § 2 u.p.e.a.).
W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640 oraz z 2024 r. poz. 467, 1222 i 1717) (art. 17c § 3 u.p.e.a.).
W świetle powyższych przepisów zasadą jest zatem, że doręczenie następuje na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo przez pracownika obsługującego organ. Jednakże w braku takiej możliwości doręczenia winny być dokonywane za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, dopiero jeżeli taki sposób jest niemożliwy organ egzekucyjny doręcza pisma przesyłką rejestrowaną.
Tymczasem z akt niniejszej sprawy wynika, że organ I instancji doręczył pełnomocnikowi strony skarżącej postanowienie z 7 lutego 2025 r. przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy Prawo pocztowe, wybiórczo stosując uregulowanie art. 17c u.p.e.a. Nie budzi też wątpliwości, że pełnomocnik Spółki posiadała stosowny adres do doręczeń elektronicznych, wpisany do bazy adresów elektronicznych od 13 stycznia 2025 r., a zatem nie było żadnych przeszkód do prawidłowego doręczenia postanowienia z 7 lutego 2025 r.
Jak słusznie wskazał w skarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi organ egzekucyjny nie był wstanie wyjaśnić konkretnych przyczyn uzasadniających brak możliwości doręczenia korespondencji w sposób, o którym mowa w § 2, zaś ww. przepis art. 17c § 3 u.p.e.a. wymaga takiego wskazania. Obawy wskazujące na wadliwość działania systemu doręczeń elektronicznych nie są w tej mierze wystarczające. Sąd podkreśla, że racjonalny ustawodawca posłużył się sformułowaniem "w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i 2", wymagając od organu "usprawiedliwienia" odstąpienia od regulacji ustawowej. Takim wyjaśnieniem nie jest pismo organu I instancji, ponieważ nie wynika z niego czemu w tej konkretnej sprawie organ odstąpił od doręczenia korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych.
W konsekwencji dokonanej oceny, co do braku doręczenia postanowienia z 7 lutego 2025 r. organ drugiej instancji zasadnie stwierdził niedopuszczalność zażalenia, gdyż nie był uprawniony do rozpatrzenia środka odwoławczego od aktu, który nie wszedł do obrotu prawnego, a zatem nie wiąże zarówno strony, jak i organu.
Zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie z art. 144 k.p.a., przepis art. 134 k.p.a. znajduje zastosowanie do postanowień.
Sąd nie ma wątpliwości, że niedopuszczalność zażalenia wystąpi m.in. w przypadku braku przedmiotu zażalenia, jak w niniejszej sprawie.
Wyjaśnić jednocześnie należy, że zaskarżone postanowienie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdza jedynie przedwczesność zażalenia i konieczność prawidłowego doręczania stronie skarżącej postanowienia z 7 lutego 2025 przez organ egzekucyjny. Dopiero z chwilą prawidłowego doręczenia powstaną związane z tym skutki prawne, w tym prawo do wniesienia zażalenia. Zważywszy na wagę czynności doręczenia pism urzędowych i jej ważkie skutki organ nie może dowolnie (swobodnie) decydować o trybie doręczenia pism. W tym zakresie jest bowiem związany treścią bezwzględnie obowiązującego prawa.
Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego naruszenia art. 39 Kpa Sąd podkreśla, przepis ten owszem systematyzuje sposoby doręczeń, jednak w postępowaniu egzekucyjnym, z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie ustawodawca pierwszeństwo dał zapisowi ww. art. 17c u.p.e.a., którego uregulowania organ egzekucyjny zastosował dowolnie, wbrew wyraźnej regulacji ustawowej.
W tym stanie rzeczy Sąd nie dopatrując się opisanych w skardze naruszeń, jak również innych naruszeń, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. AKE.