I SA/Łd 390/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-09-14
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjnezajęcie wierzytelnościbezpodstawnie nieprzekazana kwotauzasadnienie postanowieniaprawo administracyjneWSAkontrola sąduuchylenie postanowienia

WSA w Łodzi uchylił postanowienia organów egzekucyjnych dotyczące określenia wysokości bezpodstawnie nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności z powodu wadliwego uzasadnienia sposobu wyliczenia tej kwoty.

Sąd uchylił postanowienia organów egzekucyjnych, które utrzymywały w mocy decyzję o określeniu wysokości bezpodstawnie nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności. Głównym powodem uchylenia było wadliwe uzasadnienie sposobu wyliczenia tej kwoty przez organy, które nie wykazały precyzyjnie, jakie składniki się na nią składają. Sąd uznał, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego w zakresie wyliczenia kwoty, mimo że skarżąca spółka uznała zajęcie, ale nie przekazała środków, powołując się na różne, ewoluujące argumenty, w tym rzekomą umowę przekazu na rzecz Fundacji O, której istnienie i realizacja budziły poważne wątpliwości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w sprawie określenia wysokości bezpodstawnie nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności. Sąd uznał, że organy egzekucyjne nie wykazały w sposób wystarczający i przekonujący, w jaki sposób obliczyły kwotę bezpodstawnie nieprzekazanej wierzytelności, co stanowiło naruszenie przepisów o uzasadnieniu aktów administracyjnych. W szczególności, organ odwoławczy przedstawił jedynie lakoniczne wyjaśnienie dotyczące naliczenia odsetek, nie podając szczegółowo, jakie składniki (należność główna, odsetki, koszty) złożyły się na ostateczną kwotę. Sąd podkreślił sankcyjny charakter postanowienia wydanego na podstawie art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co wymaga precyzyjnego wykazania przez organ wszystkich elementów składowych dochodzonej kwoty. Mimo że sąd uznał, iż organy obu instancji zebrały materiał dowodowy i wykazały istnienie przesłanek do wydania postanowienia, to wadliwość uzasadnienia w zakresie wyliczenia kwoty była wystarczająca do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Sąd odniósł się również do argumentów skarżącej spółki, która początkowo nie przekazywała środków, powołując się na różne powody, a dopiero w dalszym etapie postępowania podniosła kwestię rzekomej ustnej umowy przekazu na rzecz Fundacji O. Sąd uznał te argumenty za niewiarygodne, wskazując na brak dowodów na istnienie takiej umowy, niejasne powiązania osobowe między stronami, a także na fakt, że Fundacja O nie prowadziła działalności i nie odpowiadała na wezwania. Ostatecznie, sąd uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ egzekucyjny nieprawidłowo określił wysokość bezpodstawnie nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności z powodu wadliwego uzasadnienia sposobu jej wyliczenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uzasadnienie organu dotyczące wyliczenia kwoty było zbyt ogólnikowe i nie pozwalało na weryfikację sposobu jej ustalenia, co narusza przepisy k.p.a. i u.p.e.a. dotyczące wymogów uzasadnienia aktów administracyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.p.e.a. art. 71a § § 9

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 79a § § 9

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.c. art. 65 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 123 § § 1 pkt 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 921(1)

Kodeks cywilny

k.c. art. 921(5)

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczające i wadliwe uzasadnienie organu dotyczące sposobu wyliczenia bezpodstawnie nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącej dotyczące istnienia ustnej umowy przekazu na rzecz Fundacji O. Argumenty dotyczące przedawnienia wierzytelności. Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego k.p.a. w zakresie weryfikacji stanu faktycznego i oceny dowodów.

Godne uwagi sformułowania

Uzasadnienie stanowi – co Sąd orzekający w tej sprawie szczególnie podkreśla - integralną część decyzji/postanowienia i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Sankcyjny charakter postanowienia wydanego na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek precyzyjnego wykazania elementów cząstkowych jakie składają się na kwotę bezpodstawnie nieprzekazanej zajętej wierzytelności. Strona nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających istnienie stosunku prawnego przekazu. Powiązania osobowe zobowiązanej, skarżącej i Fundacji O wskazują na zasadność stanowiska organów obu instancji, że strona bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności.

Skład orzekający

Ewa Cisowska-Sakrajda

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Potiopa

sędzia

Joanna Grzegorczyk-Drozda

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące uzasadnienia postanowień organów egzekucyjnych w sprawach określania wysokości bezpodstawnie nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności oraz ocena wiarygodności twierdzeń o istnieniu ustnych umów przekazu w kontekście postępowania egzekucyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z egzekucją administracyjną wierzytelności, w tym z zarzutami dotyczącymi umów przekazu i powiązań między podmiotami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne uzasadnienie decyzji administracyjnych, nawet w sprawach egzekucyjnych. Pokazuje też, jak sąd analizuje złożone sytuacje faktyczne, w tym potencjalne próby obejścia prawa przez powiązane podmioty.

Sąd uchylił decyzję egzekucyjną z powodu "wadliwego uzasadnienia". Czy organy skarbowe muszą precyzyjniej liczyć długi?

Dane finansowe

WPS: 113 635,45 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 390/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Cisowska-Sakrajda /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Potiopa
Joanna Grzegorczyk-Drozda
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 71a § 9, art. 71b, art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 921(1) - 921(5)
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 126, art. 107 § 1 i 3, art. 8, art. 9, art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Asesor WSA Grzegorz Potiopa po rozpoznaniu w dniu 14 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 18 marca 2022 r. nr 1001-IEE-1.711.126.2021.10/DE UNP: 1001-22-031837 w przedmiocie określenia wysokości bezpodstawnie nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 490 (czterysta dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 marca 2022 r., nr 1001-IEE-1.711.126.2021.10/DE UNP: 1001-22-031837 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021, poz. 735 ze zm.), zwanej k.p.a., oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 71a § 1 i 9, art. 89 § 1 i § 3 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), zwanej u.p.e.a. - utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności – P. sp. z o.o. z siedzibą w B. kwoty 113.635,45 zł, wyliczonej na dzień wydania postanowienia – jako wysokość bezpodstawnie nieprzekazanej wierzytelności wraz z ustawowymi odsetkami do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu tego postanowienia Dyrektor wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. w toku postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego A sp. z o.o., na podstawie informacji pozyskanych z Jednolitego Pliku Kontrolnego obejmującego okresy 06-07/2018 oraz 01/2019 ustalił, że zobowiązany wystawił na rzecz skarżącej dłużnika zajętej wierzytelności trzy faktury sprzedaży na łączną kwotę 184.450,00 zł (tj. faktury: [...] na kwotę 46.700,00 zł, [...] na kwotę 48.750,00 zł oraz [...] na kwotę 89.000,00 zł); jak też zawiadomieniem z dnia 10 maja 2018 r., na podstawie art. 89 § 1, 2 i 3 pkt 1 u.p.e.a., dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w skarżącej spółce, obejmującej zaległości zobowiązanej na łączną kwotę 74.658,31 zł wraz z odsetkami wyliczonymi na dzień 10 maja 2018 r. Zawiadomienie to zawierało wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do tego, aby "w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył organowi egzekucyjnemu oświadczenie: 1. o uznaniu zajętej wierzytelności zobowiązanego; 2. o przekazaniu organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub; 3. o odmowie przekazania organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności oraz jej przyczynie; 4. w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Jeżeli zajęta wierzytelność dotyczy nadpłaty lub zwrotu podatku w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) dłużnik zajętej wierzytelności: 1. składa oświadczenie, o którym mowa w pkt 1-4, jednocześnie z przekazaniem organowi egzekucyjnemu kwoty na pokrycie dochodzonych należności albo 2. informuje o braku swojej właściwości, jeżeli nie jest dłużnikiem zajętej wierzytelności". Zawiadomienie zawierało również pouczenie o tym, że jeśli "dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej (art. 71b u.p.e.a.)". Strona odebrała zawiadomienie organu egzekucyjnego w dniu 14 maja 2018 r.
Wobec braku odpowiedzi na wezwanie zawarte w zawiadomieniu z dnia 10 maja 2018 r. organ egzekucyjny w dniu 02 lipca 2018 r. skierował do strony ponaglenie zawierające pouczenie, że "niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków związanych z egzekucją wierzytelności, zgodnie z art. 168 e § 1 - § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz.1201) pociągnie za sobą ukaranie odpowiedzialnego za realizację zajęcia wyznaczonego pracownika, względnie bezpośrednio odpowiedzialnego kierownika, bądź odpowiedzialnego członka zarządu, czy wspólnika karą pieniężną do wysokości 3.800 zł. Kara ta może być powtarzalna". Strona odebrała ponaglenie w dniu 05 lipca 2018 r.
Pismem z dnia 17 lipca 2018 r. spółka poinformowała organ egzekucyjny, że "przyjmuje do wiadomości stan zadłużenia" zobowiązanej względem Urzędu Skarbowego w B. i uznaje zajęcie, jednakże "mając na uwadze dalszą współpracę między tymi spółkami oraz zabezpieczenie płynności finansowej spółki A., nie zgadzamy się na przekazywanie całości należności do Urzędu Skarbowego w B.".
Pismem z dnia 09 sierpnia 2018 r. organ egzekucyjny poinformował skarżącą, że jako dłużnik zajętej wierzytelności nie ma uprawnień do wyrażania zgody na przekazanie wierzytelności i jeśli wierzytelność istnieje realizacja zajęcia jest obligatoryjna. Spółka odebrała to pismo w dniu 10 sierpnia 2018 r.
Zawiadomieniem z dnia 01 marca 2019 r. NUS dokonał kolejnego zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w skarżącej spółce, obejmującego zaległości zobowiązanej na łączną kwotę 61.948,08 zł wraz z odsetkami wyliczonymi na dzień 01 marca 2019 r. Pismo zawierało takie samo wezwanie oraz pouczenia jak w zawiadomieniu z dnia 10 maja 2018 r. Spółka odebrała zawiadomienie w dniu 11 marca 2019 r.
Wobec braku odpowiedzi na wezwanie zawarte w tym zawiadomieniu organ egzekucyjny pismem z dnia 28 marca 2019 r. skierował do skarżącej ponaglenie zawierające takie samo pouczenie jak w ponagleniu z dnia 02 lipca 2018 r. Pomimo dwukrotnej awizacji strona nie odebrała powyższego ponaglenia.
Wezwaniem z dnia 03 września 2019 r., odebranym w dniu 03 września 2019 r., NUS wezwał skarżącą do wskazania osoby odpowiedzialnej za złożenie organowi egzekucyjnemu oświadczenia w zakresie wskazanym w zajęciu wierzytelności pieniężnej z dnia 01 marca 2019 r. odebranym w dniu 11 marca 2019 r. przez P. G..
W odpowiedzi na to wezwanie P. G. pismem z dnia 11 września 2019 r. poinformował NUS, że jest osobą odpowiedzialną za złożenie organowi egzekucyjnemu oświadczenia w zakresie wskazanym na zajęciu z dnia 01 marca 2019 r. Jednocześnie P. G. wskazał, że "spółka P. przyjmuje do wiadomości stan zadłużenia Spółki A. sp. z o.o. (...) względem Urzędu Skarbowego w B. i uznaje ww. zajęcie".
W kolejnym piśmie z dnia 19 września 2019 r. P. G. poinformował NUS, że "w obecnej sytuacji, mimo uznania zajęcia, jestem zobowiązany do uzyskania jednomyślnej zgody Zarządów obu spółek (wspólników) w kwestii uregulowania ww. zajęcia. Na dzień dzisiejszy nie posiadam kontaktu z pozostałym Zarządem spółki A., co stanowi problem w jednoznacznym podjęciu decyzji".
W dniu 26 lutego 2020 r. NUS wystawił upoważnienie dla pracowników urzędu skarbowego do przeprowadzenia kontroli u skarżącej "w związku z niewykonaniem obowiązku wynikającego z art. 89 § 1 u.p.e.a. – zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej z tytułu świadczonych usług przez A. Sp. z o.o." .
W trakcie kontroli przesłuchano prezesa skarżącej P. G., który potwierdził, że zobowiązana wykonała na rzecz skarżącej usługę, na którą w dniu 31 grudnia 2018 r. wystawiono fakturę VAT nr [...], należności z tytułu tej faktury nie zostały uregulowane, gdyż "wspólnik z P. Sp. z o.o. oraz wspólnik z A. Sp. z o.o. nie mogą się porozumieć, a do realizacji zajęcia potrzebna jest zgoda wszystkich wspólników". P. G. wskazał również, że spółka P. kwestionuje wysokość wystawionej faktury [...] z dnia 31 grudnia 2018 r. Organ podał, że żadna ze spółek nie przekazała organowi egzekucyjnemu informacji z których wynikałoby, że toczy się pomiędzy nimi spór sądowy dotyczący wskazanej powyżej faktury; P. G. jest prezesem jednoosobowego zarządu skarżącej spółki, a do reprezentacji w przypadku zarządu jednoosobowego upoważniony jest samodzielnie prezes zarządu. W konkluzji w treści protokołu kontroli organ egzekucyjny stwierdził, że obowiązek skarżącej wynikający z art. 89 § 1 u.p.e.a. nie został zrealizowany z powodów leżących po stronie spółki.
Postanowieniem z dnia 25 listopada 2020 r. NUS określił kwotę 107.792,35 zł jako wysokość bezpodstawnie nieprzekazanej wierzytelności wraz z ustawowymi odsetkami do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu zażalenia na to postanowienie skarżąca, po raz pierwszy w prowadzonym dotychczas postępowaniu wskazała, że zobowiązana jest dłużnikiem Fundacji O z tytułu faktur VAT o numerach [...], [...] i [...] na łączną kwotę 118.265 zł. Na datę rozpoczęcia współpracy pomiędzy zobowiązaną a skarżącą wierzytelności te nie zostały zaspokojone w całości ani w części. Z uwagi na to spółki zgodnie ustaliły, że wszelkie wierzytelności należne zobowiązanej od skarżącej sp. z o.o. zostaną przekazane bezpośrednio na rzecz Fundacji na zaspokojenie zobowiązań A sp. z o.o. wynikających z wyżej wymienionych faktur VAT. Porozumienie zawarte zostało w formie ustnej w kwietniu 2018 roku. Na jego podstawie zobowiązana (przekazujący) przekazała Fundacji (odbiorcy przekazu) świadczenie skarżące (przekazanego), upoważniając tym samym Fundację do przyjęcia, a skarżącą do spełnienia świadczenia na rachunek zobowiązanej. Skarżąca oświadczyła Fundacji, że przekaz przyjmuje, stając się tym samym zobowiązanym względem tejże Fundacji do spełnienia świadczenia określonego w przekazie. Przekazany jest w rozpatrywanym przypadku dłużnikiem przekazującego co do przekazanego świadczenia, co powoduje, że nie jest on obowiązany względem niego do zadośćuczynienia przekazowi.
Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2021 r. Dyrektor uchylił zaskarżone postanowienie w całości i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że "w toku kontroli, ani w żadnym momencie okresu poprzedzającego wydanie postanowienia z 25 listopada 2020 r. dłużnik zajętej wierzytelności nie wskazywał na istnienie jakiejkolwiek umowy pomiędzy nim, a zobowiązaną, jak również na wynikający z tego obowiązek względem Fundacji. Dopiero na etapie postępowania odwoławczego okoliczności te zostały powołane przez pełnomocnika strony".
W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji uzyskał od skarżącej uwierzytelnione kserokopie faktur VAT o numerach: [...], [...] i [...], a pismem z dnia 25 maja 2021 r. skierował do Fundacji wezwanie do złożenia wyjaśnień, czy ciążyło względem niej nieuiszczone zobowiązanie skarżącej na łączną kwotę 118.265,00 wynikające z tych faktur VAT oraz czy przyjęła oświadczenie skarżącej, w którym ta zobowiązała się do przekazania wierzytelności należnych zobowiązanej bezpośrednio na rzecz Fundacji, a ponadto zwrócił się o przesłanie potwierdzonych za zgodność z oryginałem tych dokumentów.
Pomimo dwukrotnej awizacji przesyłka zawierająca wezwanie dla Fundacji nie została odebrana.
Następnie pismem z dnia 19 sierpnia 2021 r. skarżąca została wezwana w terminie 7 dni do: złożenia pisemnego oświadczenia potwierdzającego zawarcie umowy pomiędzy nią a zobowiązaną, do której miało dojść w kwietniu 2018 r., i na mocy której doszło do porozumienia, że wierzytelności należne zobowiązanej od skarżącej będą przekazywane na rzecz Fundacji; podania treści umowy i jej skutków (czy, kiedy i w jakiej wysokości zostały przelane pieniądze na rzecz Fundacji i załączenia kopii przelewów; złożenia informacji czy strona złożyła Fundacji oświadczenie, w którym zobowiązała się do przekazywania wierzytelności należnych zobowiązanej na rzecz wymienionej Fundacji. Powyższe wezwanie skarżąca odebrała 6 września 2021 r.
Pismem z dnia 19 sierpnia 2021 r. zobowiązana A. została wezwana w terminie 7 dni do: złożenia pisemnego oświadczenia potwierdzającego zawarcie umowy pomiędzy nią a skarżącą, do której miało dojść w kwietniu 2018 r., i na mocy której doszło do porozumienia, że wierzytelności należne zobowiązanej od skarżącej będą przekazywane na rzecz Fundacji; podania treści umowy i jej skutków; złożenia informacji czy zobowiązana ma wiedzę o przyjęciu przez Fundację oświadczenia skarżącej, a którym ta zobowiązała się do przekazania wierzytelności na rzecz Fundacji; czy zobowiązana miała względem Fundacji zobowiązania wynikające z tych faktur, a jeżeli tak to w jakiej wysokości. Zobowiązana odebrała to wezwanie w dniu 20 sierpnia 2021 r.
W odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia 24 sierpnia 2021 r., zobowiązana A sp. z o.o. zwróciła się do NUS z prośbą o przesunięcie terminu do udzielenia odpowiedzi. Pod dokumentem naniesiona była pieczątka "Prezes Zarządu P. G.". Pismo zostało podpisane z upoważnienia przez B. W.. Zobowiązana nie składała dalszych pism.
Pismem z dnia 26 sierpnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. poinformował NUS, że Fundacja zgłosiła wskazany w piśmie adres rejestracyjny oraz adres prowadzenia działalności, "jednak wg ustaleń pracowników Referatu Egzekucji (...) budynek pod ww. adresem jest zamknięty i opuszczony, nikt tam nie mieszka". Na powyższą okoliczność załączono kserokopię "raportu inspektorów na rejonach".
Pismem z dnia 14 września 2021 r. działający w imieniu skarżącej P sp. z o.o. P. G. złożył oświadczenie, z którego wynika, że "A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest dłużnikiem Fundacji O z tytułu faktur VAT o numerach [...], [...] i [...] na łączną kwotę 118.265zł. Na datę rozpoczęcia współpracy pomiędzy A sp. z o.o. a P sp. z o.o. wierzytelności te nie zostały zaspokojone w całości ani w części. Z uwagi na powyższe spółki zgodnie ustaliły, że wszelkie wierzytelności należne A sp. z o.o. od P sp. z o.o. zostaną przekazane bezpośrednio na rzecz Fundacji O na zaspokojenie zobowiązań A wynikających z wyżej wymienionych faktur VAT. Oświadczam, że porozumienie zawarte zostało w formie ustnej w kwietniu 2018 roku. Na jego podstawie A sp. z o.o. (przekazujący) przekazała Fundacji O (odbiorcy przekazu) świadczenie P sp. z o.o. (przekazanego), upoważniając tym samym Fundację O do przyjęcia, a P sp. z o.o. do spełnienia świadczenia na rachunek A sp. z o.o. Oświadczam również, że P sp. z o.o. oświadczyła Fundacji O, że przekaz przyjmuje, stając się tym samym zobowiązanym względem tejże fundacji do spełnienia świadczenia określonego w przekazie". Do pisma załączono potwierdzenia dokonanych przelewów i przekazów pocztowych dokonanych w okresie od 24 stycznia 2020 r. do 19 lutego 2021 r. na kwoty od 500 do 2.000 zł skarżącej na rzecz Fundacji O (łącznie 20.600 zł) i A.B. (2.200 zł) w wykonaniu wyżej wskazanego porozumienia.
Postanowieniem z dnia 30 września 2021 r., NUS określił P Sp. z o.o. z siedzibą w B kwotę 113.635,45 zł – wyliczoną na dzień wydania postanowienia – jako wysokość bezpodstawnie nieprzekazanej wierzytelności wraz z ustawowymi odsetkami do dnia zapłaty.
Utrzymując w mocy to postanowienie Dyrektor wskazał, że w odpowiedzi na dokonane czynności egzekucyjne skarżąca nie kwestionowała zajęć ani wymagalności faktur wystawionych przez zobowiązaną. Dopiero w trakcie kontroli dłużnika zajętej wierzytelności zakwestionowała wysokość faktury [...] na kwotę 89.000 zł. Strona nie przekazała żadnej informacji o toczącej się sprawie sądowej w tym przedmiocie. Dyrektor wskazał, że P. G. jest Prezesem Zarządu w zarządzenie jednoosobowym a w sposobie reprezentacji podmiotu do składania oświadczeń woli w imieniu spółki w przypadku zarządu jednoosobowego upoważniony jest samodzielnie prezes zarządu. Ani w toku kontroli realizacji zajęcia wierzytelności dokonanego zawiadomieniem z dnia 1 marca 2019 r., ani w okresie poprzedzającym wydanie postanowienia NUS z dnia 25 listopada 2020 r. Nr 1002.SEE.711.2020.MB 51874 skarżąca nie wskazała na istnienie jakiejkolwiek umowy pomiędzy stroną, a zobowiązaną, jak również na wynikający z tego obowiązek względem Fundacji. Pełnomocnik strony powołał te okoliczności dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Fundacja nie odpowiedziała na wezwanie z dnia 25 maja 2021 r., dotyczące złożenia wyjaśnień, a Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. ustalił, że Fundacja nie prowadzi działalności, a budynek, w którym miała siedzibę jest opuszczony. Zobowiązana spółka A mimo wystosowanego wobec niej wezwania z 19 sierpnia 2021 r., nie wypowiedziała się w kwestii zawarcia ustnej umowy przekazu. Prezesem Zarządu Fundacji O był A. B. - udziałowiec w zobowiązanej A Sp. z o.o. wraz z P. G.. Z kolei P. G.ębicki jest udziałowcem skarżącej i pełni w niej funkcję Prezesa Zarządu.
Zdaniem Dyrektora, powiązania istniejące pomiędzy wyżej wskazanymi podmiotami gospodarczymi oraz brak zawarcia pisemnej umowy przekazu przyczynia się do podtrzymania stanowiska, że skarżąca bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności. Ustne zawieranie umów pomiędzy podmiotami gospodarczymi może powodować trudności w udowodnieniu jakie były przedmiotowo istotne składniki treści danej czynności prawnej. Wątpliwości Dyrektora budzi również fakt, że faktury wystawione przez Fundację na zobowiązaną opiewają na kwotę 134.865,00 zł, natomiast z przesłanych przez stronę dokumentów wynika, że na rzecz Fundacji i na rachunek bankowy A. B. przekazano tylko łącznie 22.800 zł.
Tym samym organ odwoławczy uznał, że działania skarżącej były bezpodstawne, naruszały prawo, a w konsekwencji musiały skutkować wydaniem postanowienia określającego wysokość bezpodstawnie nieprzekazanej kwoty, zaś organ I instancji zebrał wyczerpujący materiał dowodowy oraz ustalił niezbędne okoliczności do dokładnego wyjaśnienia istniejącego w sprawie stanu faktycznego.
Dyrektor wyjaśnił, że na wysokość bezpodstawnie nieprzekazanej wierzytelności składają się również odsetki ustawowe naliczone na dzień wydawania rozstrzygnięcia. Wobec tego kwota 107.792,35 zł, określona w postanowieniu NUS z dnia 25 listopada 2020 r., wzrosła do kwoty 113.635,45 zł, określonej w zaskarżonym postanowieniu - z uwagi na wzrost wysokości odsetek.
W skardze spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenia przez organ przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1.przepisów prawa procesowego, które mało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 7a § 1, art. 7b, art. 8 § 1, art. 9, art. 13 § 2, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80, art. 81 i art. 81a ustawy k.p.a. poprzez:
a) zaniechanie podjęcia przez organ wszelkich działań niezbędnych do weryfikacji zaistniałego stanu faktycznego, w tym w szczególności zaniechanie przeprowadzenia dowodów, które mogły się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, poprzez:
- pominięcie porozumienia ustnego zawartego pomiędzy skarżącą a zobowiązaną spółką tylko z uwagi na fakt, że zostało ono zawarte pomiędzy podmiotami "powiązanymi osobowo" choć zostało ono faktycznie zrealizowane, choćby w części,
- zaniechanie przesłuchania prezesa zarządu Fundacji O A. B. na okoliczność zawarcia spornego porozumienia i jego realizacji,
- zaniechanie powtórnego wezwania A sp. z o.o. na okoliczność zawarcia umowy przekazu i zakresu jego realizacji;
b) jednostronną, wybiórczą, dowolną i nielogiczną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji wyciągnięcie wniosków nielogicznych i wewnętrznie sprzecznych;
c) bezzasadną akceptację przez organ odwoławczy wybiórczej analizy zgromadzonego materiału dowodowego;
2. przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 89 § 1 u.p.e.a. - poprzez przyjęcie, że skarżący bezpodstawnie odmówił przekazania zajętej kwoty,
b) art. 79a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 65 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny wskutek błędnej wykładni umowy z kwietnia 2018 r., a w konsekwencji błędne określenie sumy nieprzekazanej kwoty z tytułu zajęcia wierzytelności, podczas gdy prawidłowo prowadzona, kompletna i rzetelna analiza materiału dowodowego, w tym w szczególności prawidłowa wykładnia tej umowy, późniejszego porozumienia, rozliczenia i dokumentów księgowych w postaci potwierdzeń przelewu powinny skutkować brakiem zastosowania tego przepisu z powodu braku istnienia przesłanek w nim określonych,
c) art. 123 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks cywilny poprzez przyjęcie, że zaległa wierzytelność nie uległa przedawnieniu.
Z uwagi na powyższe strona skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a ponadto zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na tę skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Na mocy art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie zaś do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Rozpoznając w trybie uproszczonym w tak zakreślonej kognicji skargę - Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż jedynie zarzut błędnego określenia sumy nieprzekazanej kwoty z tytułu zajęcia innej wierzytelności jest trafny, choć nie sposób ustalić rzeczywiste intencje skarżącego, formułującego ten zarzut. A zatem Sąd – kontrolując zaskarżony akt poza zarzutami i wyrażaną na ich poparcie argumentacją – za niewystarczające uznał rozważania organu w zakresie dokładnego wskazania kwoty, jaką dłużnik zajętej wierzytelności (skarżący) powinien był przekazać organowi egzekucyjnemu, w tym także sposobu w jaki ją obliczył. Natomiast za prawidłowe, tj. przekonujące i odpowiadające wszechstronnie zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, uznał rozważania organu w zakresie przesłanek uprawniających do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 79a § 9 u.p.e.a., na których zresztą skupił on swoją uwagę. Wobec tego konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W zakresie naruszenia przez Dyrektora przepisów art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w związku z określeniem kwoty zajętej wierzytelności Sąd wskazuje, że jednym z kluczowych elementów władczego aktu organów jest wykazanie motywów przyjętego rozstrzygnięcia, co ma szczególne znaczenie w sprawach określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości kwoty, którą jest on obowiązany przekazać na rzecz publicznego wierzyciela, nie zaś swojemu wierzycielowi, który jest jednocześnie dłużnikiem wierzyciela publicznego (bezpodstawnie nieprzekazanej kwoty wierzytelności przez dłużnika zajętej wierzytelności - art. 71a § 9 u.p.e.a.). Dłużnik zajętej wierzytelności w oparciu o treść uzasadnienia postanowienia powinien uzyskać wiedzą nie tylko jaka jest wysokość tej kwoty, ale również co na tę kwotę się składa (jakie są jej składniki), zwłaszcza, że to on "wykonuje" w ten specyficzny (niejako "zastępczy") sposób cudzy obowiązek publicznoprawny, sam będąc zobowiązanym wobec dłużnika zajętej wierzytelności. Nie ma przy tym żadnej wątpliwości, że na mocy art. 18 u.p.e.a. do postanowienia w tym przedmiocie ma zastosowanie na mocy art. 126 k.p.a. przepis art. 107 § 3 k.p.a., wedle którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej aktu administracyjnego, z przytoczeniem przepisów prawa. O tym jak ważny jest ten element władczego aktu organu państwa – uzasadnienie wskazuje piśmiennictwo z zakresu teorii prawa, które podkreśla, że uzasadnienie decyzji: spełnia prawny obowiązek wykazania, na jakiej podstawie decyzja została podjęta; daje podstawę kontroli poprawności decyzji; może odgrywać rolę perswazyjną w stosunku do adresatów decyzji oraz innych podmiotów, a także wobec organów orzekających, przed którymi sprawa może się toczyć w trybie odwoławczym; pełni inne rozmaite dalsze funkcje (wpływa na kształtowanie praktyki precedensowej i przewidywalności decyzji oraz na kształtowanie się postaw oceniających wśród organów orzekających), może wreszcie stanowić materiał, który uwzględniony przez prawodawcę będzie wpływał na zmiany stanu prawnego; pełni funkcję opisową, gdy ma odpowiadać procesowi podjęcia decyzji przez organ orzekający (J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1988, s. 306–307). Również z zasad ogólnych postępowania administracyjnego - art. 8, 9 i 11 k.p.a., jak i z treści art. 107 § 1 i 3 k.p.a., stosowanych odpowiednio w u.p.e.a., wynika, że strona powinna wiedzieć, na jakiej podstawie faktycznej i prawnej wydano decyzję/postanowienie w jej sprawie. Uzasadnienie stanowi – co Sąd orzekający w tej sprawie szczególnie podkreśla - integralną część decyzji/postanowienia i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (podobnie wyrok NSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 1983 r., I SA 178/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 51, LEX/el.). Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji/postanowienia w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji (wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2021 r., I OSK 3071/18, LEX nr 3280291.). Do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. dochodzi przy tym nie tylko wtedy, gdy uzasadnienie decyzji nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie ale także gdy mimo formalnej poprawności jego treść - ze względu np. na ogólnikowość stwierdzeń i argumentów - nie pozwala na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym czyni w stopniu istotnym wątpliwym poprawność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie (wyrok NSA z dnia 6 października 2020 r., I OSK 3235/18, LEX nr 3081748).
Zważywszy na konsekwencje płynące z powyższej regulacji Sąd zwraca uwagę, na zdawkowe, bo zaledwie jednozdaniowe stwierdzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w zakresie wysokości bezpodstawnie nieprzekazanej kwoty, co wyraża stwierdzenie organu, że "w kwestii dotyczącej określenia wysokości bezpodstawnie nieprzekazanej wierzytelności wyjaśniamy, że na tę wysokość składają się również odsetki ustawowe naliczone na dzień wydawania rozstrzygnięcia. Zatem kwota 107.792,35 zł, określona w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] r. Nr [...], wzrosła do kwoty 113.635,45 zł, określonej w obecnie zaskarżonym przez Państwa postanowieniu - z uwagi na wzrost wysokości odsetek". Zdaniem Sądu taki sposób uzasadnienia (wyjaśnienia) wysokości kwoty wskazanej w decyzji, która ma daleko idące konsekwencje dla jej adresata, nie może być zaakceptowany. Należy bowiem pamiętać, że w wyniku wydania prawomocnego postanowienia opartego na regulacji art. 71a § 9 u.p.e.a. zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia tej wierzytelności (art. 71b u.p.e.a.). Zgodnie bowiem ze zdaniem pierwszym art. 79a § 9 u.p.e.a. "jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty". Z kolei art. 71b u.p.e.a. stanowi, że "jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności". Treść przepisu art. 79a § 9 u.p.e.a., rozpatrywana w kontekście konsekwencji prawnych dla nierzetelnego dłużnika zajętej wierzytelności wynikających z art. 71b u.p.e.a., przesądza o jego sankcyjnym charakterze. Organ egzekucyjny, wydając postanowienie na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. ma obowiązek dokładnego wskazania kwoty, jaką dłużnik zajętej wierzytelności powinien był jemu przekazać, w tym także sposobu, w jaki ją obliczył (podobnie W. P., Kontrola prawidłowości realizacji środka egzekucyjnego u dłużnika zajętej wierzytelności. Glosa do wyroku NSA z dnia 20 października 2016 r., II FSK 2831/14, ST 2017, nr 10, s. 87-91. LEX/el.; Mariusz Kuśmierczyk, opubl. BISP 2020, Nr 5, Legalis). Sankcyjny charakter postanowienia wydanego na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek precyzyjnego wykazania elementów cząstkowych jakie składają się na kwotę bezpodstawnie nieprzekazanej zajętej wierzytelności.
W uzasadnieniu wskazanego postanowienia Organ nie wyjaśnił, w jaki sposób doszło do wyliczenia kwoty wskazanej w postanowieniu, a nie można nie zauważyć, że kwota ta jest konsekwencję dokonania przez organ dwóch czynności egzekucyjnych, tj. zajęć innych wierzytelności z dnia 10 maja 2018 r. i 01 marca 2019 r. Pierwsze z nich obejmowało łącznie kwotę należności głównych, odsetek, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych w wysokości 74.658,31 zł, natomiast drugie kwotę 61.948,08 zł. Każde z przesłanych zawiadomień zawiera elementy wskazane w art. 27 § 1 u.p.e.a. i pozwala skontrolować wysokość egzekwowanych kwot, lecz w sentencji organ wskazał kwotę 113.635,45 zł, a z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, co składa się na kwotę bezpodstawnie nieprzekazaną przez skarżącą określoną w decyzji NUS. Nie może również umknąć uwadze, że z akt postępowania wynika, że po dokonaniu czynności egzekucyjnych u innego dłużnika zajętej wierzytelności organ egzekucyjny uzyskał część należności zobowiązanej (na k. 70 wskazano: "część zaległości objętych zawiadomieniami została spłacona w wyniku zajęcia wierzytelności pieniężnej u innego dłużnika zajętej wierzytelności, tym samym uległa zmianie ogólna kwota zaległości"), co ma niewątpliwy wpływ na wysokość zajętej u skarżącej wierzytelności, a w aktach brak jest aktualizacji zawiadomień z dnia 10 maja 2018 r. i 01 marca 2019 r., zawierających bieżącą kwotę wierzytelności podlegających egzekucji. Na tą kwestię zwróciła uwagę skarżąca składając zażalenie na później uchylone postanowienie NUS z dnia 25 listopada 2020 r. (k.51-52). Wobec tych okoliczności uzasadnione są wątpliwości dotyczące wysokości kwoty wskazanej w postanowieniu określającym bezpodstawnie nieprzekazaną kwotę i brak wskazania sposobu jej wyliczenia. Wątpliwości tych nie można zaś rozwiać w drodze domniemań czy przypuszczeń, bowiem kwota ta jako "samoistnie" podlegający egzekucji obowiązek, lecz już w stosunku do skarżącej spółki, powinna być jednoznaczna i wykazana w uzasadnieniu postanowienia w sposób weryfikowalny i niebudzący najmniejszej wątpliwości.
W zakresie pozostałych zarzutów skargi, a zwłaszcza odnoszących się do przesłanek określenia wysokości bezpodstawnie nieprzekazanej kwoty Sąd stwierdza, że skarga jest oczywiście bezzasadna. Materiał dowodowy jest, w ocenie Sądu, wystarczający do jej merytorycznego rozpoznania, a organy obu instancji podjęły różnorakie czynności dowodowe i ponad wszelką wątpliwość w tej sprawie wykazały istnienie przesłanek wydania wobec skarżącej spółki postanowienia określającego wysokość bezpodstawnie nieprzekazanej kwoty wierzytelności. Przede wszystkim podnieść trzeba, że skarżąca w pismach kierowanych do organu egzekucyjnego wyraźnie uznała zajęte wierzytelności, pomimo to nie przekazała z zajętych wierzytelności żadnych kwot na pokrycie należności. Takie działanie (zaniechanie) strony – w niewątpliwych w ocenie Sądu okolicznościach tej sprawy – zasadnie organy uznały za bezpodstawne, a ocena zgromadzonych przez organy dowodów na okoliczność bezpodstawności nieprzekazania przez spółkę kwoty jest prawidłowa, a nade wszystko znajduje odzwierciedlenie w obszernie zgromadzonym materiale dowodowym. Wskazuje na to zarówno sekwencja zdarzeń (czynności), jak i podejmowane przez skarżącą działania, zwłaszcza zaś składane przez nią kolejne – odmienne od poprzednich – wyjaśnienia, jak i brak współdziałania z organem. Skarżąca spółka na wezwanie organu egzekucyjnego dokonane przy pierwszym zajęciu w ogóle nie zareagowała, pomimo jego prawidłowego doręczenia. Dopiero na skutek ponaglenia skierowała do organu pismo w którym stwierdziła, że przyjmuje do wiadomości stan zadłużenia swojego kontrahenta i odmawia przekazania należności do urzędu skarbowego bez podania przyczyny. Tymczasem w każdym przypadku istnienia przeszkody do wypłaty, niezależnie od tego, czy przeszkoda ma charakter materialny, czy formalny, dłużnik zajętej wierzytelności ma obowiązek poinformować organ egzekucyjny o tym fakcie. Spółka nie zareagowała również na kolejne zawiadomienie strony o zajęciu innej wierzytelności z dnia 1 marca 2019 r. (odebrane 11 marca 2019 r.). Dopiero po skierowaniu do niej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wezwania w trybie art. 50 § 1 k.p.a. w zw. z art. 168e § 3 u.p.e.a. odpowiedziała na to zajęcie. Pierwotnie też spółka, odwołując się do irrelewantnych okoliczności faktycznych podnosiła, że "mając na uwadze dalszą współpracę między ww spółkami [A sp. z o.o. i P sp.] oraz zabezpieczenie płynności finansowej spółki A, nie zgadamy się na przekazanie całości należności do urzędu Skarbowego w B." (pismo skarżącej z dnia 17 lipca 2018 r.). Następnie zaś stwierdziła, że "mimo uznania zajęcia, jestem [P. G.] zobowiązany do uzyskania jednomyślnej zgody Zarządów obu spółek (wspólników w kwestii uregulowania ww zajęcia. Na dzień dzisiejszy nie posiadam kontaktu z pozostałym Zarządem spółki A, co stanowi problem w jednoznacznym podjęciu decyzji" (pismo skarżącej z dnia 19 września 2019r.). Do protokołu kontroli P. G. wyjaśnił, że "ponieważ wspólnik z P Sp. z o.o. oraz wspólnik z A Sp. z o.o. nie mogą się porozumieć, a do realizacji zajęcia potrzebna jest zgoda wszystkich wspólników", skarżąca spółka nie przekazała kwoty pomimo uzyskania wysokiego dochodu w 2018r., ponadto oświadczył, że kwestionuje zarówno wykonanie usługi przez A, jej jakość, czas wykonania, jak i samą fakturę i wskazaną w niej kwotę. Dopiero w zażaleniu z dnia 18 grudnia 2020 r. na uchylone następnie postanowienie z dnia 25 listopada 2020 r., a więc ponad rok i 6 miesięcy od dokonania drugiego z zajęć egzekucyjnych, spółka powołała okoliczność zawarcie pomiędzy skarżącą a zobowiązaną ustnej umowy przekazu (okoliczność prawna). W jej wyniku, wedle twierdzeń skarżącej, wszelkie wierzytelności należne zobowiązanej od skarżącej miały zostać przekazane na rzecz Fundacji O z siedzibą w Z., która była wierzycielem zobowiązanej z tytułu świadczonych usług. Te ostatnie wyjaśnienia budzą poważne wątpliwości co do ich wiarygodności. Po pierwsze, dowodzą one zmiany przez spółkę pierwotnego stanowiska co do nieprzekazania spornej kwoty i to co do okoliczności rzekomo zaistniałych znacznie wstecz. Po drugie, co ważniejsze, składając środek zaskarżenia skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających istnienie stosunku prawnego przekazu. Tymczasem podstawą do uchylenia się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu - w rozumieniu przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a. - mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (wyrok NSA z dnia 29 lipca 2021 r., III FSK 3812/21, LEX nr 3217797) i taką okolicznością mogłaby być ewentualnie umowa przekazu (art. 9211 – 9215 k.c.), lecz to na stronie, która powołuje się na daną czynność prawną spoczywa obowiązek wykazania odpowiednimi dowodami, że ta czynność miała miejsce (podobnie wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2020 r., II FSK 23/20, LEX nr 3041393). Obowiązkiem dłużnika zajętej wierzytelności było wskazanie w terminie określonym w wezwaniu dołączonym do zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności, że istnieje przeszkoda prawna – np. umowa przekazu, która uniemożliwia realizację zajęcia i wykazanie jej wszelkimi dostępnymi dla strony dowodami, a nie przerzucanie tego obowiązku na organ egzekucyjny. Skoro zatem umowa ustna przekazu pomiędzy skarżącą a zobowiązaną została zawarta, jak twierdzi strona, w kwietniu 2018 r., i mogłaby stanowić rzeczywistą przyczynę braku realizacji zajęcia, to dziwi fakt niepodniesienia tej okoliczności przez stronę po otrzymaniu zawiadomień z dnia 10 maja 2018 r. i 1 marca 2019 r., lecz powoływanie się na inne obojętne okoliczności faktyczne. Po trzecie, w toku prowadzonych czynności Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. poinformował organ egzekucyjny, że wskazana jako odbiorca przekazu Fundacja O pod adresem rejestracyjnym, będącym jednocześnie adresem działalności, nie istnieje, a budynek pod wskazanym adresem "jest zamknięty i opuszczony, nikt tam nie mieszka". Rzekoma Fundacja nie odebrała również korespondencji kierowanej do niej przez organ egzekucyjny i brak jest z nią kontaktu. Po czwarte, organom obu instancji nie umknęła również kwestia wzajemnych powiązań osobowych zobowiązanej A sp. z o.o., skarżącej i Fundacji O. Z akt sprawy wynika bowiem, że Prezesem Zarządu Fundacji O był A. B. – udziałowiec w A sp. z o.o. wraz z P. G.. Z kolei P. G. jest udziałowcem skarżącej i w niej jest Prezesem Zarządu. Tak istniejące zależności wskazują na zasadność stanowiska organów obu instancji, że strona bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności. Po piąte, przestawione przez stronę dowody dokonania przelewów na rzecz Fundacji O i A. B. na łączną kwotę 22.600 zł, dokonane w okresie od 17 marca 2020 r. do 19 lutego 2021 r. są z punktu widzenia powyższych okoliczności irrelewantne. Tym samym również wskazany in fine skargi zarzut przedawnienia "zaległej wierzytelności" nie mógł odnieść oczekiwanego przez stronę skutku. Zadziwiające jest jednocześnie to, że Fundacja – pomimo tak znacznego upływu terminu uregulowania spornych faktur przez A – do tej pory nie zgłosiła roszczenia o zapłatę kwot wynikających z faktur. Po szóste, w załączonym sprawozdaniu rocznym Fundacji O nie wskazała ona po stronie aktywów odrębnej pozycji w postaci wierzytelności z tytułu spornych faktur (a wynikającej z rzekomej umowy przekazu).
Skoro zatem z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, że umowa przekazu z kwietnia 2018 r. rzeczywiście doszła do skutku, należy przyznać rację organom, że skarżąca bezpodstawnie uchyla się od przekazywania zajętych wierzytelności.
Ponownie prowadząc postępowanie organ odwoławczy wskaże dokładnie kwotę, jaką dłużnik zajętej wierzytelności – skarżąca spółka powinna przekazać organowi egzekucyjnemu, w tym także sposób w jaki ją obliczył, z uwzględnieniem jakie należności się na nią składają (należności główne, odsetki, koszty upomnienia i koszty egzekucyjne), a także, czy doszło do częściowej spłaty objętych zawiadomieniami należności w wyniku czynności egzekucyjnych podjętych wobec innego dłużnika zajętej wierzytelności.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8, 9, 11, 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 71a § 9 u.p.e.a., uwzględnił skargę.
O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis sądowy w wysokości 100 zł i wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2021 r., poz. 535) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).
ak

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI