I SA/Łd 370/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatników na decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości, uznając brak podstaw do wznowienia postępowania mimo stwierdzenia nieważności umowy nabycia prawa użytkowania wieczystego.
Podatnicy J. W. i J. W. domagali się uchylenia ostatecznej decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2006 r., wnioskując o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, wskazując na przestępstwo urzędników i nieważność umowy nabycia prawa użytkowania wieczystego. Organy administracji oraz WSA uznały, że mimo stwierdzenia nieważności umowy przez sądy cywilne, brak było podstaw do wznowienia postępowania, gdyż nie stwierdzono oczywistości popełnienia przestępstwa prawomocnym orzeczeniem karnym, a postępowanie wznowieniowe nie służy merytorycznemu badaniu sprawy.
Sprawa dotyczyła skargi J. W. i J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za rok 2006. Podatnicy wnioskowali o wznowienie postępowania, powołując się na art. 240 § 1 pkt 5 i pkt 7 Ordynacji podatkowej, a następnie głównie na art. 240 § 1 pkt 2 O.p., wskazując na przestępstwo urzędników i nieważność umowy nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Organy administracji uznały, że nie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania, ponieważ nie przedstawiono orzeczenia sądu karnego stwierdzającego popełnienie przestępstwa, a stwierdzona przez sądy cywilne nieważność umowy nie czyniła popełnienia przestępstwa oczywistym w rozumieniu art. 240 § 2 O.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podzielił to stanowisko, podkreślając, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem, który nie służy ponownemu merytorycznemu badaniu sprawy, a jedynie weryfikacji kwalifikowanych wad procesowych. Sąd zaznaczył, że fakt popełnienia przestępstwa musi być stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu karnego, a organy podatkowe i sądy administracyjne nie zastępują organów ścigania. Nawet gdyby uznać, że doszło do zaniedbania obowiązków przez Urząd Miasta, to w wyniku wznowienia postępowania nie mogłaby być wydana inna decyzja niż pierwotna, zgodnie z przepisami o podatkach i opłatach lokalnych. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzona nieważność umowy przez sądy cywilne nie stanowi wystarczającej podstawy do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 2 O.p., jeśli popełnienie przestępstwa nie jest oczywiste i nie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu karnego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem, a stwierdzenie popełnienia przestępstwa musi nastąpić w drodze prawomocnego orzeczenia sądu karnego. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy przestępstwo jest oczywiste, jednak w tej sprawie taka oczywistość nie została wykazana. Nieważność umowy stwierdzona w postępowaniu cywilnym nie jest równoznaczna z popełnieniem przestępstwa w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
O.p. art. 240 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa.
Pomocnicze
O.p. art. 240 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.
O.p. art. 240 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
O.p. art. 240 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
O.p. art. 240 § § 1 pkt 7
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji.
O.p. art. 240 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego, postępowanie z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i pkt 2 może być wznowione również przed wydaniem przez sąd orzeczenia stwierdzającego sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa.
O.p. art. 128
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada trwałości decyzji ostatecznych.
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
P.g.k. art. 21 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Podstawa wymiaru podatku od nieruchomości - dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
u.p.o.l. art. 3 § ust. 1 pkt 4 lit. b
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne będące posiadaczami nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez tytułu prawnego.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nieważność umowy nabycia prawa użytkowania wieczystego jako podstawa wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 2 O.p. bez wyroku sądu karnego. Postępowanie wznowieniowe jako środek do ponownego merytorycznego badania sprawy. Zastosowanie art. 189 Kpc przez organy podatkowe.
Godne uwagi sformułowania
instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem podatkowym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem postępowania Nie może ono zastępować trybu odwoławczego fakt popełnienia przestępstwa musi zostać stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu karnego Organy podatkowe i sądy administracyjne nie zastępują bowiem organów postępowania karnego w ustalaniu dokonania, sprawstwa i winy przestępstwa w sytuacjach enumeratywnie opisanych w § 2 art. 240 O.p możliwe jest wznowienie postępowania z przyczyn wskazanych w art. 240 § 1 pkt 1 i 2 O.p nawet wówczas, gdy orzeczenie sądu stwierdzające fakt popełnienia przestępstwa nie zostało jeszcze wydane Zasadniczą przesłanką umożliwiającą skuteczne wznowienie postępowania jest "oczywistość" popełnienia przestępstwa.
Skład orzekający
Cezary Koziński
przewodniczący
Paweł Janicki
członek
Paweł Kowalski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania podatkowego, zwłaszcza w kontekście stwierdzonej nieważności umowy i braku prawomocnego orzeczenia karnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 2 O.p. i wymaga wykazania oczywistości popełnienia przestępstwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność postępowań podatkowych i nadzwyczajnych trybów ich wznowienia, szczególnie gdy pojawiają się wątpliwości co do ważności umów i potencjalnych przestępstw urzędników. Jest to interesujące dla prawników procesowych i podatkowych.
“Nieważna umowa, przestępstwo urzędników, a podatek od nieruchomości – kiedy można wznowić postępowanie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Łd 370/14 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2014-08-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2014-04-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Cezary Koziński /przewodniczący/ Paweł Janicki Paweł Kowalski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane II FSK 3487/14 - Wyrok NSA z 2016-09-30 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 749 art. 240 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi J. W. i J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2006. oddala skargę. A.Rz. Uzasadnienie I SA/Łd 370/14 Uzasadnienie Decyzją z [...]. Prezydent Miasta Ł. ustalił J. W. i J. W.(1) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. 208/214 za 2006 r. w kwocie 18.397 zł. Strony nie złożyły od tej decyzji odwołania. Następnie, w piśmie z 22 lipca 2013 r. podatnicy wnieśli o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami wydanymi w przedmiocie podatku od nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. 208/214. Jednocześnie strony wniosły o zawieszenie postępowania w sprawie wznowienia do czasu stwierdzenia, orzeczeniem sądu lub innego organu, sfałszowania dowodów lub popełnienia przestępstwa. Domagały się też by Prezydent Miasta Ł. wystąpił do Starosty Powiatowego o niezwłoczne podjęcie działań w celu uregulowania stanu prawnego wskazanej wyżej nieruchomości. Precyzując wniosek podatnicy, jako podstawę wznowienia, wskazali art. 240 § 1 pkt 5 zdanie pierwsze i art. 240 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej "O.p."). Zaznaczyli, że wznowieniem powinny być objęte postępowania podatkowe prowadzone od 1994 r. do chwili obecnej. Postanowieniem z [...]. Prezydent Miasta Ł. wznowił postępowanie podatkowe w sprawie podatku od nieruchomości za 2006 r. zakończonej decyzją ostateczną tego organu z [...]. Decyzją z [...]. Prezydent Miasta Ł. odmówił uchylenia decyzji własnej z [...]. ustalającej J. W. i J. W.(1) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Uznał, że nie wystąpiły przesłanki z art. 240 § 1 O.p. W ocenie organu za podstawę wymiaru podatku od nieruchomości należało przyjąć dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, w myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, a w ewidencji tej podatnicy są wpisani jako użytkownicy wieczyści nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania. Powyższe rozstrzygnięcie podatnicy zaskarżyli odwołaniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...]. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie wznowieniowe nie służy załatwieniu sprawy podatkowej. Jego podstawowym celem jest zbadanie orzeczenia wydanego w postępowaniu zwykłym pod kątem zaistnienia przesłanek, wymienionych w art. 240 § 1 O.p., dlatego postępowanie to nie może przerodzić się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo okoliczności sprawy. Kolegium wskazało, że podatnicy oparli swój wniosek na przesłankach z art. 240 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 4 pkt 5 i pkt 7 O.p. Zgodnie z tymi unormowaniami, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe - art. 240 § 1 pkt 1 O.p.; decyzja wydana została w wyniku przestępstwa — art. 240 § 1 pkt 2 O.p.; strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu - art. 240 § 1 pkt 4 O.p.; wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję - art. 240 § 1 pkt 5 O.p.; decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji - art. 240 § 1 pkt 7 O.p. Odnosząc się do pierwszej z wymienionych wyżej przesłanek SKO argumentowało, że strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy, musi przedstawić organowi orzeczenie sądowe stwierdzające, że dowód był sfałszowany. W przedmiotowej sprawie strony nie przedstawiły takiego orzeczenia. W ocenie organu II instancji, załączone do wniosku o wznowienie postępowania zawiadomienie z Prokuratury Ł.-Ś. z 1 lipca 2013 r. o wszczęciu śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez urzędników państwowych poprzez poświadczenie nieprawdy w decyzjach administracyjnych jest w tym zakresie niewystarczające. Jednocześnie SKO wskazało, że nie ma podstaw do zastosowania art. 240 § 2 i § 3 O.p., z uwagi na brak oczywistości sfałszowania dowodu. W ocenie organu odwoławczego nie zachodziła również przesłanka z art. 240 § 1 pkt 2 O.p. ponieważ także w tym przypadku strony nie przedstawiły dowodu w postaci wyroku sądowego stwierdzającego, że decyzja ostateczna wydana została w wyniku przestępstwa. W kwestii zastosowania art. 240 § 1 pkt 4 O.p. SKO stwierdziło, że w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że podatnicy nie z własnej winy nie brali udziału w postępowaniu podatkowym zakończonym kwestionowaną decyzją ostateczną. Zdaniem organu odwoławczego nie zachodzi również przypadek opisany w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. W tym zakresie SKO wskazało, że do wniosku o wznowienie postępowania strony załączyły: zawiadomienie z Prokuratury Ł.-Ś. z 1 lipca 2013 r. sygn. akt [...] o wszczęciu śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez urzędników państwowych poprzez poświadczenie nieprawdy w dokumentach urzędowych - decyzjach administracyjnych, odpisy z ksiąg wieczystych o nr [...], [...], [...], [...], [...] z 1 września 1992 r. dotyczące nieruchomości przy ul. A. 208/214, decyzję Naczelnika Dzielnicy Ł.-G. - Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w Ł. z [...]. w sprawie przekazania A w Ł. w użytkowanie przedmiotowej nieruchomości przy ul. A., - decyzję Wojewody [...] z [...]. znak [...] stwierdzającą nabycie przez B. w likwidacji prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, - zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie (w stosunku do J. W.(1)) u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą z 17 lipca 2013 r. Odnosząc się do powyższych dowodów SKO oceniło, że zawiadomienie z Prokuratury o wszczęciu śledztwa jest nowym dowodem, po raz pierwszy zgłoszonym przez strony, który nie był znany organowi pierwszej instancji, ale dowód ten ani nie jest dla sprawy istotny ani nie istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej. Co do: odpisów z ksiąg wieczystych, decyzji Naczelnika Dzielnicy Ł.-G. - Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w Ł. i decyzji Wojewody [...] z [...]. organ odwoławczy wskazał, że są to nowe dowody, po raz pierwszy zgłoszone przez strony i istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, ale prawdopodobnie były one znane organowi pierwszej instancji, a ponadto nie są one dla sprawy istotne. Z kolei zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego SKO zakwalifikowało jako nowy dowód, po raz pierwszy zgłoszony przez strony, który nie istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej i który był znany organowi pierwszej instancji jako organowi egzekucyjnemu i wierzycielowi. Ponadto nie jest to dowód istotny dla sprawy. Organ II instancji nie stwierdził także, by zachodziła podstawa wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 7 O.p. Wyjaśnił, że w zakresie tej przesłanki strony powołały się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2003 r. sygn. akt [...] Wyrok ten dotyczył powództwa J. W., J. W.(1) i D. W. przeciwko C Spółdzielni Pracy w Ł. w likwidacji o odszkodowanie i eksmisję, a Sąd Najwyższy wyrokiem tym oddalił kasację powodów. W ocenie organu odwoławczego powyższe orzeczenie Sądu Najwyższego nie świadczy o tym, że w/w decyzja ostateczna została wydana na podstawie orzeczenia sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Wobec tego, że Kolegium nie stwierdziło istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 5 i pkt 7 O.p., za zasadne uznało odmówienie uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. Dodatkowo organ wskazywał, że powołany wyżej wyrok Sądu Najwyższego oprócz tego, że nie potwierdził istnienia przesłanki wznowienia postępowania, to przede wszystkim nie został wydany w sprawie o ustalenie między stronami umowy sprzedaży nieważności tej umowy. W skardze J. i J. W.(1) zarzucili rażące naruszenie prawa poprzez niezastosowanie art. 233 § 1 pkt 2 i art. 233 § 3 w związku z art. 240 § 1 pkt 2 O.p. Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji SKO, poprzedzającej ją decyzji organu l instancji wydanej w trybie wznowienia oraz decyzji podatkowej wymiarowej, a nadto o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu skarżący wywodzili, że jakkolwiek wyrok SN z dnia 23 stycznia 2003 r. sygn. akt [...] nie został wydany w sprawie ustalenia nieważności umowy, to umowa została oceniona przez SN jako bezwzględnie nieważna i takiej samej ocenie podlega w każdym innym postępowaniu. Skoro nabycie przez skarżących prawa użytkowania wieczystego zostało dokonane na podstawie czynności prawnej obciążonej wadą bezwzględnej nieważności, to stan nieważności datuje się od początku, tzn. od chwili dokonania czynności i powinien być brany pod uwagę z urzędu przez organy stosujące prawo, w tym sądy administracyjne, w każdym postępowaniu. Co więcej, bezwzględną nieważnością dotknięte są wszystkie czynności prawne, których podstawą jest czynność bezwzględnie nieważna, w tym wpisy w ewidencji gruntów i budynków, będące według organu podatkowego podstawą wymiaru podatku. Tej okoliczność nie uwzględnił organ l instancji oraz SKO. Zdaniem podatników decyzje w sprawie podatku, począwszy od 1996 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a w razie ich wykonania wywołały czyn zagrożony karą. Nadto decyzje te były skierowane do podmiotów niebędących stroną. Skarżący wskazali również, że organy podatkowe w sposób nieuzasadniony uchyliły się od zastosowania art. 1891 Kpc. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 30 maja 2014 r. skarżący wyjaśnili, że D. W. – wymieniona w decyzji objętej wnioskiem o wznowienie jako podatnik, zmarła 26 października 2009 r., a jedynym jej spadkobiercą jest J. W. W kolejnym piśmie podatnicy podnieśli, że wznowienie postępowania nastąpiło z urzędu, a nie na wniosek. Postępowanie zostało wznowione wyłącznie w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 O.p., natomiast organ podatkowy zbadał z urzędu czy nie występują okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 240 § 1 pkt 1, 2, 4 i 7 O.p. Zdaniem strony organ nie mógł wyjść poza zakres podstawy wznowienia. W ocenie skarżących stanowisko SN w zakresie bezwzględnej nieważności aktu notarialnego przeniesienia prawa użytkowania wieczystego było wystarczające do stwierdzenia przez organ podatkowy wadliwości wpisu w ewidencji gruntów i budynków, a w konsekwencji do uchylenia decyzji w podatku od nieruchomości. Wskazali, że ze względu na upływ czasu wydanie nowej decyzji obciążającej samoistnego posiadacza jest już niemożliwe. Zdaniem podatników, źródłem wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków powinien być wyrok SN z dnia 23 stycznia 2003 r. W sytuacji gdy podatnik wykaże sprzeczność danych ze stanem rzeczywistym, organ podatkowy jest zobowiązany do krytycznej oceny danych z ewidencji gruntów i budynków, aby uczynić zadość zasadzie prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 O.p. Skarżący podali nadto, że przedmiotowa nieruchomość stała się własnością gminy Miasto Ł. 27 maja 1990 r. Decyzją z [...]. Urząd Wojewódzki w Ł. stwierdził, iż nieruchomość ta stała się z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przedmiotem użytkowania wieczystego, a użytkownikiem wieczystym są B. Decyzja z [...]. była podstawą sporządzenia aktu notarialnego z [...]., którym likwidator B sprzedał skarżącym prawo użytkowania wieczystego gruntu. Wiedza o tym, że decyzja z [...]. tworzyła fikcyjne prawo użytkowania wieczystego spowodowała, że prawo to nigdy nie zostało ujawnione przez B w księdze wieczystej, a także nie zostało ujęte w bilansie B za 1992 r. po stronie aktywów. Brak możliwości rozliczenia zapłaty za prawo użytkowania wieczystego uiszczonej przez skarżących gotówką, ze względu na brak w bilansie pozycji uzasadniającej jej rozlicznie spowodował, że cała kwota uiszczona przez skarżących powędrowała do prywatnych kieszeni. W ocenie strony, działanie takie wyczerpuje znamiona oszustwa dokonanego w celu uzyskania nienależnej korzyści majątkowej znacznej wartości i aby to stwierdzić orzeczenie sądu nie jest konieczne. Zaznaczyli, że do 16 kwietnia 2014 r. nie znali ustawy z dnia 10 maja 1990 r. z której wynika, że przedmiotowa nieruchomość jest z mocy prawa własnością gminy Miasto Ł. od 27 maja 1990 r. Ta wiedza uświadomiła im, że padli ofiarą przestępstwa. Nie tylko stracili majątek będący dorobkiem życia dwóch pokoleń, ale na skutek wpisu w ewidencji gruntów i budynków, którego dokonanie wyczerpuje znamiona poplecznictwa, zostali bezzasadnie zobowiązani do świadczenia na rzecz gminy podatku od nieruchomości. Do chwili obecnej organ podatkowy egzekwuje z wynagrodzenia za pracę skarżącej zobowiązanie wynikające z decyzji podatkowych w podatku od nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W przedmiotowej sprawie sporne jest, czy zaistniała wskazana przez stronę przesłanka do wznowienia postępowania podatkowego (art. 240 § 1 pkt 2 O.p.) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Ł. z [...]. ustalającej wymiar podatku od nieruchomości przy ul. A. 208/214 na rok 2006. Na wstępie rozważań należy podnieść, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem podatkowym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 O.p. Trzeba bowiem pamiętać, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Nie może ono zastępować trybu odwoławczego. Jedną z podstawowych zasad postępowania jest zasada trwałości decyzji ostatecznych (art. 128 O.p.). Doznaje ona ograniczenia tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy decyzja jest obarczona kwalifikowanymi wadami prawnymi. Granice postępowania w trybie wznowienia postępowania zakreślone są wnioskiem strony. W związku z tym również jego kontrola dokonywana przez sąd administracyjny dotyczy decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania i to w zakresie wyznaczonym przez wniosek strony. Istotnym jest zatem to, czy wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania. W rozpoznawanej sprawie strona nie wnosiła odwołania od decyzji wymiarowej, a po kilku latach skorzystała z wszczęcia nadzwyczajnego trybu postępowania, a mianowicie wznowienia postępowania. Dotychczasowe uwagi wskazują więc, że istota zagadnienia, sprowadza się do tego, czy istniały podstawy wznowienia postępowania. Przedmiotem postępowania o wznowienie nie jest bowiem ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wyliczone w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2003 r. III SA 2367/01, lex nr 145008). Zgodnie z art. 240 § 1 O.p. wznawia się postępowanie między innymi, gdy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa (pkt 2). Natomiast stosownie do § 2 art. 240 O.p., jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego, postępowanie z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i pkt 2 może być wznowione również przed wydaniem przez sąd orzeczenia stwierdzającego sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa. Podstawowym argumentem zawartym w skardze przemawiającym zdaniem strony za naruszeniem przez SKO, a wcześniej Prezydenta Miasta prawa, była stwierdzona wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2003 r., w sprawie sygn. akt [...] nieważność umowy z dnia 23 grudnia 1993 r., na podstawie której skarżący nabyli prawo wieczystego użytkowania gruntu (udział w tym prawie wynoszący 1/10 i 9/10 udział nieżyjącej już D. W.). W oparciu o tę umowę zostały dokonane zapisy w ewidencji gruntów i budynków, które z kolei zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego były podstawą wydania spornej, ostatecznej decyzji wymiarowej. Przechodząc do oceny stanowiska organu zawartego na usprawiedliwienie zapadłego rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji, w kontekście zarzutów skargi, Sąd stwierdza, że jest ono prawidłowe, usprawiedliwione okolicznościami i przywołanymi na ich poparcie dowodami zgromadzonymi przez organy. Dokonana ocena nie budzi zastrzeżeń. Tytułem wstępu za utrwalonymi poglądami judykatury i piśmiennictwa wskazać należy, że w kwestii czy doszło do popełnienia przestępstwa, którego wynikiem miała być sporna decyzja (art. 240 § 1 pkt 2 O.p.) winien wypowiedzieć się właściwy sąd (sąd karny w postępowaniu karnym) albowiem wynika to z ustawowego podziału kompetencji organów państwowych, następstwem czego jest wyłączenie możliwości orzekania organów właściwych w sprawie wznowienia postępowania o przestępstwie. Innymi słowy fakt popełnienia przestępstwa musi zostać stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu karnego. Organy podatkowe i sądy administracyjne nie zastępują bowiem organów postępowania karnego w ustalaniu dokonania, sprawstwa i winy przestępstwa. Ustawodawca przewidział odstępstwa od tego rygorystycznego wymogu w sytuacji gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste (§ 2 art. 240 O.p.). Z tej właśnie regulacji stara się skorzystać strona argumentując o zasadności zgłaszanego wniosku. Co istotne, podkreślić należy, że przy ocenie cytowanej "oczywistości" należy zachować daleko idącą ostrożność ażeby nie doprowadzić do sytuacji, w której po zakończeniu postępowania wznowieniowego zapadnie wyrok wykluczający np. fałsz dowodu, który legł u podstaw wydanej decyzji lub stwierdzający brak popełnienia przestępstwa towarzyszącego wydaniu decyzji. Jeżeli zaistnienie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 2 O.p. budzi jakiekolwiek wątpliwości, organ jest zobowiązany do odmowy uchylenia ostatecznej decyzji - por. wyrok WSA z 23 marca 2004 r. sygn. akt III SA 2545/02, wyrok WSA w Kielcach sygn. I Sa/Ke 747/07, wyrok NSA z 20.01.2012 r. sygn. II FSK 997/10 , Barbara Adamiak [w:] Ordynacja podatkowa Komentarz 2011 – B.Adamiak, J.Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki . W rozpoznawanej sprawie na oczywistość przytoczonych przesłanek wznowienia wskazuje strona, argumentując o zasadności zgłaszanego wniosku o wznowienie postępowania. Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy zauważyć należy, co jest niesporne między stronami, że nie zostało wydane orzeczenie stwierdzające, że popełniono przestępstwo rzutujące na wydanie decyzji. Takiego związku nie tworzy okoliczność, że sądy cywilne (Sąd Okręgowy, Sąd Apelacyjny i Sąd Najwyższy) stwierdziły, że umowa, na podstawie, której skarżący mieli nabyć prawo wieczystego użytkowania gruntu położonego w Ł. przy ul. A. 208/214 była nieważna. Po pierwsze, orzeczenia te zapadły w innym niż postępowanie karne trybie, po wtóre w sprawie o odszkodowanie i eksmisję, nawet nie w postępowaniu opartym o treść art. 189 k.p.c. Takiego związku pomiędzy potencjalnym popełnieniem przestępstwa, a będącej jego wynikiem decyzji nie tworzy jeszcze okoliczność, że Prokuratura Rejonowa Ł.-Ś. w dniu 14 maja 2013 r. wszczęła śledztwo pod sygnaturą [...] w sprawie przekroczenia uprawnień przez urzędników państwowych poprzez poświadczenie nieprawdy w dokumentach urzędowych – decyzjach administracyjnych (tj. o czy z art. 231 § 1 kk, art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i art. 12 kk). Zawiadomienie takie nie jest przede wszystkim orzeczeniem sądu stwierdzającym popełnienie przestępstwa; nie będzie nim także okoliczność, że określonym osobom przedstawiono zarzuty, czy nawet wniesiono akt oskarżenia. Należy przy tym wskazać, że podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 21 listopada 2007 r., w sprawie I SA/Ke 474/07. Na marginesie wspomnieć wypada, że J. W. nie dostarczył organom podatkowym w tej sprawie jakichkolwiek informacji o przebiegu śledztwa, w ramach którego występuje jako pokrzywdzony. Jak już wyżej wskazano, w sytuacjach enumeratywnie opisanych w § 2 art. 240 O.p możliwe jest wznowienie postępowania z przyczyn wskazanych w art. 240 § 1 pkt 1 i 2 O.p nawet wówczas, gdy orzeczenie sądu stwierdzające fakt popełnienia przestępstwa nie zostało jeszcze wydane (albo nie może być wydane - § 3 art. 240 O.p.). Zasadniczą przesłanką umożliwiającą skuteczne wznowienie postępowania jest "oczywistość" popełnienia przestępstwa. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie przesłanka "oczywistości" nie jest spełniona. W znaczeniu semantycznym "oczywiste" oznacza, pewne, jasne, niebudzące wątpliwości, rzucające się w oczy. Otóż podstawę zaskarżonej decyzji stanowił wpis w ewidencji gruntów i budynków, z którego wynikało, że strona jest użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Wpis ten oparty był na umowie zawartej w formie aktu notarialnego, która zresztą stanowiła także podstawę dokonania stosownych zmian w księgach wieczystych. Skoro ani notariusz sporządzający umowę sprzedaży prawa wieczystego użytkowania działek gruntu położonych w Ł., ani Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych nie dostrzegły wady prawnej oświadczenia stron, to tym bardziej takiej wady mógł nie dostrzec urzędnik dokonujący wpisu do ewidencji gruntów i budynków. "Oczywistość" popełnienia przestępstwa dla strony przez długi czas też nie była pewna, skoro w toku długotrwałego procesu cywilnego (wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 4 października 1999 r. w sprawie [...], wyrok Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia 28 marca 2000 r. w sprawie [...] i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2003 r. w sprawie [...]) swoje roszczenie o eksmisję i odszkodowanie od C wywodziła z zawartej w dniu 23 grudnia 1993 r. umowy. Z akt sprawy wynika, że wyrok Sądu Najwyższego i wynikająca z niego nieważność umowy sprzedaży użytkowania wieczystego była znana organowi pierwszej instancji przynajmniej od grudnia 2004 r., kiedy to Minister Skarbu Państwa przesłał Prezydentowi Miasta Ł. odpis wyroku w sprawie [...]. Zakładając nawet, że w świetle tej okoliczności doszło do zaniedbania obowiązków przez Urząd Miasta, i że owo zaniedbanie ma charakter "oczywiście" przestępczy, to i tak w wyniku wznowienia postępowania w tej sprawie nie mogłaby być wydana inna decyzja, niż pierwotna decyzja wymiarowa (art. 245 § 1 pkt 3 lit. a O.p.). Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 z późniejszymi zmianami) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne (...), będące posiadaczami nieruchomości lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2 (bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy). Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U z 2012 r. poz. 270 ze zmianami) należało skargę oddalić. dc.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI