I SA/Łd 332/25

I SA/Łd 332/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-08-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Gortych-Ratajczyk /sprawozdawca/
Paweł Janicki /przewodniczący/
Wiktor Jarzębowski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 12 par. 4, art. 249 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 27 sierpnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędziowie: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski, Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk (spr.), Protokolant : St. asystent sędziego Marta Aftowicz-Korlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2025 roku sprawy ze skargi A. Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 8 kwietnia 2025 r. nr SKO.4140.46.2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2015 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 697,– (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 8 kwietnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 16 stycznia 2025 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Brójce z dnia 20 lipca 2017 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 rok.
Z ustalonego na potrzeby sprawy stanu faktycznego wynika, że Wójt Gminy Brójce w dniu 20 lipca 2017 r. wydał pięć decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2013-2017.
Pismem z dnia 18 października 2024 r. pełnomocnik Spółki A. wystąpił o stwierdzenie nieważności pięciu decyzji Wójta Gminy Brójce z dnia 20 lipca 2017 r. wskazując, jako podstawę wniosku przepis art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.), dalej O.p. Pełnomocnik argumentował, że w maju 2014 roku postanowieniem Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie, XIII Wydział Gospodarczy KRS z dnia 11 marca 2014 r. wykreślono z rejestru przedsiębiorców KRS J. M., jedynego członka zarządu Spółki. Utrata zdolności do zasiadania w zarządzie Spółki i wygaśnięcie mandatu nastąpiła w związku z uprawomocnieniem się w dniu 14 czerwca 2013 r. wyroku karnego wobec J. M.. W następstwie powyższego w okresie od dnia 14 czerwca 2013 r. do dnia 30 maja 2019 r. (kiedy na prezesa zarządu powołany został T. N.) Spółka nie posiadała zarządu, albowiem wspólnicy nie powołali nowego członka zarządu Spółki. Oznacza to, że w okresie, kiedy Spółka była pozbawiona organu uprawnionego do reprezentacji organ wydał i doręczył stronie decyzje Wójta Gminy Brójce z dnia 20 lipca 2017 r. Zdaniem pełnomocnika w tych okolicznościach przedmiotowe decyzje w ogóle nie weszły do obrotu prawnego, nie można bowiem uznać, że zostały skutecznie doręczone. Ponieważ opisane decyzje są traktowane przez organy, jako decyzje istniejące, na podstawie których podejmowane są wobec strony dalsze czynności, w tym zmierzające do wyegzekwowania stwierdzonych w tych decyzjach należności, zasadne jest wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności, w sprawie doszło bowiem do rażącego naruszenia prawa, w szczególności art. 120, art. 123, art. 138 § 3 i art. 154 § 1 O.p. W ocenie strony organ rażąco naruszył prawo, nie wystąpił bowiem do sądu z wnioskiem o ustanowienie kuratora mimo, że mógł z łatwością powziąć wiedzę o przedłużającym się stanie braku organu uprawnionego do reprezentacji Spółki, informacja ta wynikała bowiem z danych ujawnionych w KRS.
Decyzją z dnia 16 stycznia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 249 § 1 pkt 1 O.p. odmówiło Spółce A. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Brójce z dnia 20 lipca 2017 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 rok.
Zdaniem Kolegium wniosek Spółki z dnia 18 października 2024 r. został złożony po około 7 latach, a więc po terminie 5 lat od doręczenia decyzji, o którym mowa w art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Tym samym nie można prawnie skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Końcowo organ zaakcentował, że rozstrzygnięcie wydane na przywołanej podstawie jest rozstrzygnięciem formalnym, nie rozpoznającym sprawy merytorycznie, zatem wszelkie kwestie materialnoprawne nie podlegają w tym postępowaniu rozpoznaniu.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik Spółki A. zarzucił naruszenie przepisu art. 249 § 1 pkt 1 O.p. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Brójce z dnia 20 lipca 2017r. w wyniku uznania, że upłynął 5 letni termin, o jakim mowa w ww. przepisie, kiedy faktycznie nie doszło do skutecznego doręczenia tej decyzji, tym samym nie mógł upłynąć 5 letni termin, o jakim mowa w art. 249 § 1 pkt 1 O.p.
Przywołaną na wstępie decyzją z dnia 8 kwietnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 249 § 1 pkt 1 O.p. nie znajdując podstawy do uwzględnienia zarzutów i argumentów odwołania, utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 16 stycznia 2025 r.
Uzasadniając Kolegium podtrzymało dotychczasową argumentację, że wniosek został złożony po terminie wskazanym w art. 249 § 1 pkt 1 O.p., a więc wystąpiła podstawa do wydania decyzji w oparciu o ten przepis. A dodatkowo, skoro zdaniem spółki nie nastąpił upływ czasu wskazany w przywołanym przepisie, bowiem decyzja nie została stronie doręczona z uwagi na brak organów spółki w owym czasie, to jeżeli przyjąć, jak wywodzi strona, że decyzja z dnia 20 lipca 2017 r. nie jest decyzją ostateczną, to tym bardziej uzasadniona jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji organu pierwszej instancji. A argument podnoszony przez stronę może jedynie przemawiać za zasadnością zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik Spółki A. zrzucił naruszenie przepisów art. 249 § 1 pkt 1 w zw. z art. 244 §1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Brójce w wyniku uznania, że upłynął 5 letni termin, o jakim mowa w w/w przepisie, kiedy faktycznie nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, a tym samym nie mógł upłynąć 5 letni termin, o jakim mowa art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Pełnomocnik wniósł w imieniu strony o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Podtrzymując dotychczasową argumentację, przedstawioną we wniosku o stwierdzenie nieważności i odwołaniu, pełnomocnik przedstawił dodatkowe argumenty zwracając uwagę na dwutorowość stanowiska organu przedstawionego w zaskarżonej decyzji. W sytuacji, gdy rozstrzygnięcie tego, czy odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z powołaniem się na argument, że upłynęło 5 lat od doręczenia Spółce decyzji organu pierwszej instancji albo decyzja Wójta nigdy nie weszła do obrotu prawnego a to z tego powodu, że nigdy skutecznie jej nie doręczono Spółce, a więc jest aktem, który nie wywołuje żadnych skutków prawny, ma niezwykle istotne znaczenie dla strony, ponieważ diametralnie różnie określa sytuację Spółki. Co więcej, powyższe argumenty kluczowe wzajemnie się wykluczają i nie mogą jednocześnie stanowić podstawy dla wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta, ponieważ opierają na zupełnie innych powodach.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymując wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego.
W pierwszym rzędzie wypada zaznaczyć, że złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nakłada na organ obowiązek zbadania w pierwszej kolejności, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące rozpoznanie takiego wniosku. W przepisie art. 249 § 1 O.p., stanowiącym podstawę wydania zaskarżonych decyzji, sformułowano katalog przesłanek odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Z przepisu art. 249 § 1 pkt 1 O.p. wynika, że uwzględnienie żądania strony i wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zostało uzależnione od jego wniesienia w terminie. Jest on liczony zgodnie z art. 12 § 4 O.p. od dnia doręczenia decyzji ostatecznej i wynosi 5 lat. Wyżej wskazany termin jest terminem prawa materialnego, gdyż jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do zgłoszenia żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to termin, który nie podlega przywróceniu.
Z powyższych względów, ustalenie prawidłowości doręczenia decyzji wymiarowej oraz zwłaszcza wnikające stąd stwierdzenie, czy decyzja ta jest ostateczna jest podstawowym zadaniem organów w toku postępowania nadzwyczajnego, dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji prowadzonego w trybie art. 247 i następnych O.p.
Zastosować art. 249 § 1 pkt 1 O.p. i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z powodu upływu 5 lat od daty doręczenia decyzji można jedynie wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość zostanie ustalone, że decyzja została prawidłowo doręczona i że stała się ostateczna. Brak wiedzy (pewności) co do ostateczności decyzji, której nieważności domaga się strona, uniemożliwia wydanie decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia tejże nieważności, gdyż dotyczy ono jedynie decyzji ostatecznych.
Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja zawiera wewnętrznie sprzeczną argumentację.
Z jednej strony bowiem SKO wskazało, że żądanie (stwierdzenia nieważności) zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji, co stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności w oparciu o przepis art. 249 § 1 pkt 1 O.p.
Z drugiej zaś strony, w kolejnym akapicie, Kolegium podniosło, że nie przesądza kwestii skutecznego doręczenia bądź jego braku i w konkluzji wywodzi, iż jeśli decyzja nie jest ostateczna (w rozpoznawanej sprawie z powodu braku prawidłowego doręczenia), to wniosek o stwierdzenie jej nieważności nie jest zasadny, gdyż może dotyczyć jedynie decyzji ostatecznych (s. 3 zaskarżonej decyzji).
W ocenie sądu zaprezentowane wyżej tezy organu wzajemnie się wykluczają. Jeśli bowiem decyzja została prawidłowo doręczona stronie i jest ostateczna, to organ może przystąpić do badania przesłanki upływu 5 lat z art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Jeśli zaś decyzja ostateczna nie jest, to w ogóle nie może być stwierdzona jej nieważność.
Jednak, co należy podkreślić z całą mocą, to do organu procedującego w przedmiocie stwierdzenia nieważności należy ocena ostateczności kwestionowanej decyzji i nikt nie może zwolnić organu z obowiązku poczynienia stosownych ustaleń w tym zakresie.
Budowanie zaś wzajemnie sprzecznej argumentacji narusza art. 249 § 1 pkt 1 O.p., bo w istocie nie wiadomo, za którym stanowiskiem opowiada się organ, co czyni decyzję niejasną i opartą na przesłankach pozaracjonalnych, a nie na prawidłowym ustaleniu faktów.
W tej sytuacji, by sprostać wymogom art. 247 § 1 i art. 249 § 1 pkt 1 O.p., organ winien rozważyć trafność argumentacji strony skarżącej, a przede wszystkim dowodów przedstawionych przez tę stronę w toku postępowania i ustalić ponad wszelką wątpliwość kwestię prawidłowości doręczenia decyzji kwestionowanej i wyrazić swoje stanowisko co do jej ostateczności.
W toku ponowionego postępowania organ uwzględni powyższe wskazania jako wiążące.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
db