I SA/Łd 327/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-10-29
NSApodatkoweWysokawsa
postępowanie zabezpieczającenieostateczna decyzjaegzekucja administracyjnapodatek dochodowydochody z zagranicyzarzuty w postępowaniu egzekucyjnym WSAprawo podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając dopuszczalność postępowania zabezpieczającego na podstawie nieostatecznej decyzji podatkowej.

Sprawa dotyczyła skargi M.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy odmowę uwzględnienia zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym. Podatnik kwestionował możliwość prowadzenia zabezpieczenia na podstawie nieostatecznej decyzji podatkowej określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych. Sąd uznał, że postępowanie zabezpieczające może być prowadzone na podstawie nieostatecznej decyzji, nawet bez nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, jeśli istnieją przesłanki wskazujące na możliwość utrudnienia lub udaremnienia przyszłej egzekucji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę M.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odrzucające zarzuty podatnika dotyczące postępowania zabezpieczającego. Sprawa wywodziła się z postępowania podatkowego dotyczącego nieujawnionych przez podatnika dochodów z odsetek od obligacji uzyskanych w Irlandii za 2016 rok. Po wydaniu decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, podatnik podjął kroki prawne, w tym wniosek o uzupełnienie decyzji i ponaglenie. W międzyczasie organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy i dokonał zabezpieczenia poprzez wpis hipoteki przymusowej. Następnie, na podstawie nieostatecznej decyzji, organ wystawił zarządzenie zabezpieczenia, co doprowadziło do zajęcia rachunku bankowego podatnika. Podatnik wniósł zarzuty, które zostały odrzucone przez organy administracji. W skardze do WSA podatnik zarzucił naruszenie przepisów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zabezpieczającego, argumentując, że nieostateczna decyzja nie może stanowić podstawy do zabezpieczenia. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że postępowanie zabezpieczające może być prowadzone na podstawie nieostatecznej decyzji podatkowej, nawet jeśli nie nadano jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Sąd podkreślił pomocniczy charakter postępowania zabezpieczającego i jego cel, jakim jest zapewnienie skuteczności przyszłej egzekucji. Analiza przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz orzecznictwa potwierdziła dopuszczalność zabezpieczenia w takich okolicznościach. Sąd uznał również, że przesłanki do dokonania zabezpieczenia, takie jak unikanie wykonania obowiązku przez podatnika czy niepewność co do jego sytuacji finansowej, zostały spełnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, nieostateczna decyzja podatkowa, nawet bez nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, może być podstawą zastosowania zabezpieczenia, o którym mowa w art. 154 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeśli istnieją przesłanki wskazujące na możliwość utrudnienia lub udaremnienia przyszłej egzekucji.

Uzasadnienie

Sąd argumentował, że celem postępowania zabezpieczającego jest stworzenie gwarancji wykonania obowiązku w toku postępowania egzekucyjnego, a jego pomocniczy i tymczasowy charakter pozwala na zabezpieczenie obowiązku jeszcze niewymagalnego. Analiza przepisów, w tym art. 154 § 2 i § 4 pkt 1 u.p.e.a., potwierdza możliwość zabezpieczenia na podstawie nieostatecznej decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.e.a. art. 154 § 1 i 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

t.j. Dz.U. z 2023 r. r., poz. 2505

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § 2 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 2 pkt 6 lit. c

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 166b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

o.p. art. 213 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 213 § 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233 § 1 pkt 2 lit. a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 239a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

t.j. Dz. U. 2023 poz. 2383

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dopuszczalność prowadzenia postępowania zabezpieczającego na podstawie nieostatecznej decyzji podatkowej, nawet bez nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Niedopuszczalność podniesienia zarzutu nieistnienia obowiązku w postępowaniu zabezpieczającym. Spełnienie przesłanek do dokonania zabezpieczenia zgodnie z art. 154 § 1 u.p.e.a.

Odrzucone argumenty

Nieostateczna decyzja podatkowa nie może stanowić podstawy do prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie zaistniał obowiązek, na podstawie którego organ egzekucyjny mógł prowadzić postępowanie egzekucyjne. Naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie roszczenie stało się wymagalne i względem podatnika może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Naruszenie art. 154 § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do dokonania przez organ podatkowy zabezpieczenia.

Godne uwagi sformułowania

nieostateczna decyzja określająca zobowiązanie podatkowe, co do której nie wydano postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, może być podstawą zastosowania zabezpieczenia cel postępowania zabezpieczającego, którym jest stworzenie gwarancji wykonania obowiązku w toku postępowania egzekucyjnego w postępowaniu zabezpieczającym nie jest dopuszczalny zarzut oparty o treść art.33 § 2 pkt.1 u.p.e.a w związku z art.166b tej ustawy – nieistnienia obowiązku przedmiotem zabezpieczenia są bowiem obowiązki, które nie są jeszcze wymagalne

Skład orzekający

Paweł Kowalski

przewodniczący sprawozdawca

Cezary Koziński

członek

Agnieszka Gortych-Ratajczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Dopuszczalność prowadzenia postępowania zabezpieczającego na podstawie nieostatecznej decyzji podatkowej oraz niedopuszczalność zarzutu nieistnienia obowiązku w postępowaniu zabezpieczającym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki polskiego postępowania egzekucyjnego w administracji i może wymagać uwzględnienia specyfiki poszczególnych przypadków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie podatkowym – możliwości zabezpieczenia należności na podstawie nieostatecznej decyzji, co ma istotne implikacje praktyczne dla podatników i organów administracji.

Czy nieostateczna decyzja podatkowa może być podstawą do zajęcia majątku? WSA w Łodzi wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 246 299 PLN

Sektor

podatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 327/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
Cezary Koziński
Paweł Kowalski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 226/25 - Wyrok NSA z 2025-08-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par 2 pkt 1, art. 33 par pkt 6 lit. c, art. 154  par 1 i 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Koziński, Asesor WSA Agnieszka Gortych- Ratajczyk, Protokolant Sekretarz sądowy Aleksandra Milczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2024 r. sprawy ze skargi M.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 22 marca 2024 r. nr 1001-IEW-3.7113.3.2024.12.U08.JH w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych w sprawie postępowania zabezpieczającego oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 23 kwietnia 2024 r. M. J. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 26 marca 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych w sprawie postępowania zabezpieczającego.
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty wszczął wobec podatnika postępowanie podatkowe w związku że w złożonych za 2016 r. zeznaniach podatkowych PIT-28, PIT-36 czy PIT-36L nie strona nie wykazała uzyskanych w Irlandii przychodów. Następnie decyzją z 16 sierpnia 2022 r., organ określił podatnikowi 19% zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2016 r. w kwocie 246.299,00 zł, od dochodu uzyskanego z odsetek od obligacji.
Pismem z 13 września 2022 r. podatnik wystąpił do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty w trybie art. 213 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2023 poz. 2383, dalej o.p.), z prośbą o uzupełnienie decyzji w zakresie naliczenia odsetek za zwłokę. Pismem z 21 września 2022 r. organ wyjaśnił stronie powody nieuwzględnienia w ww. decyzji, informacji dotyczących naliczania odsetek za zwłokę.
Następnie 23 września 2022 r. organ wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i skierował go na drogę administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Ponadto na wniosek wierzyciela Sąd Rejonowy dla [...] dokonał wpisu hipoteki przymusowej w dziale IV Kw nr [...], urządzonej dla nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], stanowiącej własność M. J..
W następnej kolejności podatnik wniósł ponaglenie, wskazując, że postępowania w przedmiocie żądania uzupełnienia decyzji nie zostało zakończone, a następnie pismem z 30 maja 2023 r. złożył wniosek o wydanie decyzji uwzględniającej wniosek o uzupełnienie decyzji z 16 sierpnia 2022 r. (art. 213 o.p.), albo postanowienia o odmowie jej uzupełnienia (art. 213 § 5 o.p.) ewentualnie o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie i wstrzymanie wykonania ww. decyzji. Po rozpatrzeniu pisma z 23.05.2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowieniem z 22 czerwca 2023 r. uznał złożone ponaglenie za zasadne i wyznaczył termin załatwienia sprawy przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty do 14 lipca 2023 r. Postanowieniem z 10 lipca 2023 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty odmówił uzupełnienia decyzji. W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez stronę zażalenia postanowieniem z 18 sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie z 10 lipca 2023 r.
Powyższe okoliczności spowodowały, że zmianie uległ termin do zaskarżenia decyzji z 16 sierpnia 2022 r. i biegł on na nowo od dnia następnego po dniu doręczenia tego postanowienia przez okres 14 dni, tj. do 8 września 2023 r.
Ponadto w tej sytuacji stan faktyczny sprawy uległ zmianie, ponieważ na dzień wystawienia ww. tytułu wykonawczego tj. 23 września 2022 r., decyzji organu pierwszej instancji z 16 sierpnia 2022 r. - stanowiącej podstawę prawną obowiązku - nie można było uznać za ostateczną. Zatem zobowiązanie wskazane w ww. rozstrzygnięciu, nie mogło być przedmiotem postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie ww. tytułu wykonawczego z 23.09.2022 r. zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z 16 sierpnia 2023 r.
Nadto postanowieniem organ wystąpił także w 4 sierpnia 2023 r. do Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. XVI - Wydział Ksiąg, z wnioskiem o wykreślenie wpisu hipoteki przymusowej ustanowionej w dziale IV księgi wieczystej nr [...] (wpis wykreślono 19.10.2023 r.).
Pismem z 6 września 2023 r. pełnomocnik strony złożył odwołanie od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z 16 sierpnia 2022 r.
Natomiast 10 października 2023 r. organ podatkowy wystawił w trybie art. 154 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjny w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. r., poz. 2505, dalej "u.p.e.a.") zarządzenie zabezpieczenia o nr [...], jako postawę wskazując nieostateczną decyzję z 16 sierpnia 2022 r. Na podstawie ww. zarządzenia zabezpieczenia organ egzekucyjny dokonał zabezpieczenia wierzytelności na rachunku bankowym strony.
W odpowiedzi reprezentujący stronę pełnomocnik wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania zabezpieczającego w trybie art. 33 § 2 pkt 1 oraz pkt 6 lit. c u.p.e.a.
Postanowieniem z 8 listopada 2023 r. zawiesił postępowanie zabezpieczające prowadzone z majątku M. J. na podstawie ww. zarządzenia, do czasu zawiadomienia organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z 22 listopada 2023 r. wydaną w oparciu o przepis art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p., uchylił w całości decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź- Bałuty z 16.08.2022 r. i określił wysokość 19% zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. w kwocie 246.298,77 zł, od dochodu uzyskanego z odsetek od obligacji.
Postanowieniem z 14 grudnia 2023 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty, na podstawie art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 2 pkt 1, art. 33 § 2 pkt 6 lit. c, art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a uznał za nieuzasadnione zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b, zgłoszonych w sprawie postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z 10 października 2023 r.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez zażalenia postanowieniem z 25 marca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy kwestionowane postanowienie organu pierwszej instancji.
Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) organ wskazał, że wskazanie w zarządzeniu zabezpieczenia art. 154 u.p.e.a. jako podstawy wszczęcia postępowania zabezpieczającego, zostało poprzedzone analizą sytuacji faktycznej podatnika w świetle obowiązku wynikającego z decyzji wymiarowej z 16 sierpnia 2022 r., która wykazała, że zachodzi uzasadniona obawa, iż brak zabezpieczenia mógłby utrudnić bądź udaremnić przyszłą egzekucję wskazanych należności. Organ wskazał, że okoliczność unikania wykonania przez podatnika obowiązku przez nieujawnienie zobowiązania powstającego z mocy prawa lub nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych, stwierdzona została właśnie decyzją Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z 16 sierpnia 2022 r.
Natomiast w odniesieniu do zarzutu braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) organ wyjaśnił, że wymagalność określona w tym przepisie oznacza taką cechę obowiązku, która pozwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego jego wykonania, a w przypadku odmowy tego wykonania ze strony zobowiązanego, wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ podkreślił, że decyzja od której złożono odwołanie, co do zasady nie podlega wykonaniu, jednak zaskarżone postanowienie dotyczy postępowania zabezpieczającego. Jak wynika z treści art. 166b u.p.e.a., w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d u.p.e.a. Dopuszczalne było zatem wystawienie zarządzenia zabezpieczenia i wszczęcie postępowania zabezpieczającego, które służy możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji w przyszłości.
W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił postanowieniu z 25 marca 2024 r. naruszenie:
- art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie zaistniał obowiązek, na podstawie którego organ egzekucyjny mógł prowadzić postępowanie egzekucyjne;
- art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie roszczenie stało się wymagalne i względem podatnika może być prowadzone postępowanie egzekucyjne;
- art. 154 § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do dokonania przez organ podatkowy zabezpieczenia.
Pełnomocnik wskazał, że na dzień wystawienia zarządzenia zabezpieczenia z 10 października 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi prowadził postępowanie odwoławcze od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z 16.08.2022 r., określającej zobowiązanie podatkowe w 19% zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r., a ww. decyzja jako nieostateczna nie może stanowić podstawy egzekwowania należności.
Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania przed sądem.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Zasadniczym przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy na podstawie nieostatecznej decyzji, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalność, możliwe jest prowadzenie postępowania zabezpieczającego na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Mimo, że Autor skargi zasadniczo zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a i art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a, to argumenty użyte w skardze na ich uzasadnienie wskazują na kwestionowanie możliwości prowadzenia postępowania zabezpieczającego na podstawie decyzji nieostatecznej. Sąd tych argumentów nie podziela.
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nieostateczna decyzja określająca zobowiązanie podatkowe, co do której nie wydano postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, może być podstawą zastosowania zabezpieczenia, o którym mowa w art. 154 u.p.e.a. Za przyjęciem, że tak istotnie jest przemawia cel postępowania zabezpieczającego, którym jest stworzenie gwarancji wykonania obowiązku w toku postępowania egzekucyjnego. Postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem pomocniczym wobec postępowania egzekucyjnego, co do zasady toczy się ono przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Ma ono charakter tymczasowy, nie może zmierzać do tego, aby stanowiło wykonanie obowiązku (art. 160 § 1 u.p.e.a). W drodze zabezpieczenia nie można stosować przeciw zobowiązanemu przymusu bezpośredniego.
Za przyjęciem, że w trybie art. 154 u.p.e.a możliwe jest zabezpieczenie wykonania nieostatecznych decyzji wymiarowych, nie opatrzonych rygorem natychmiastowej wykonalności przemawia także wykładania systemowa wewnętrzna. Zgodnie z art. 154 § 2 u.p.e.a zabezpieczenie może być dokonane także przed terminem płatności należności pieniężnej lub przed terminem wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym. Robert Suwaj ( System Prawa Administracyjnego Procesowego pod redakcją Grzegorza Łaszczycy i Andrzeja Matana, Tom III, część 2, Wolters Kluwer, Warszawa 2020 str. 369) wywiódł z treści owego przepisu, że prowadzenie postępowania zabezpieczającego jest dopuszczalne także wtedy, gdy ze swej istoty dotyczy ono obowiązku jeszcze niewymagalnego, co do którego nie jest jeszcze dopuszczalne prowadzenie egzekucji. "Istnienie decyzji, która nie stała się ostateczna z uwagi na wniesienie odwołania, uprawnia więc wierzyciela do wystawienia na jej podstawie zarządzenia zabezpieczenia oraz żądania wszczęcia i prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Organ I instancji jako wierzyciel występuje do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wszczęcie postępowania zabezpieczającego, podejmując działania w celu skuteczności przyszłej egzekucji (...) W takim przypadku może się oczywiście pojawić wątpliwość co do kwestii samego istnienia zobowiązania, skoro brakuje wymagalności skonkretyzowanego obowiązku publicznoprawnego. Podkreślić więc należy, że postępowanie zabezpieczające służy zabezpieczeniu wykonania przez zobowiązanego jego obowiązku, który – co do zasady – w przyszłości będzie objęty tytułem wykonawczym."
Zgodnie z art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia, bądź doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Treść tego przepisu wyraźnie wskazuje, że zajęcie zabezpieczające może poprzedzić stanie się zabezpieczonej decyzji, decyzją ostateczną, czy nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne następuje w takiej sytuacji poprzez wystawienie tytułu wykonawczego, co musi nastąpić przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, bądź doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Gdyby podstawą zabezpieczenia mogły być jedynie decyzje ostateczne, ewentualnie decyzje nieostateczne, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności, powołany przepis art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. byłby pozbawiony treści normatywnej.
Dotyczy to także przepisu art. 154 § 6 u.p.e.a, zgodnie z którym zajęcie zabezpieczające nie przekształca się w zajęcie egzekucyjne w przypadku uchylenia przez organ odwoławczy lub sąd administracyjny decyzji stanowiącej podstawę do dokonania zabezpieczenia, o ile wydanie nowej decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie nastąpi w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego lub prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego organowi właściwemu do wydania decyzji. Skoro powodem nieprzekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w zabezpieczenie egzekucyjne może być uchylenie przed organ odwoławczy decyzji stanowiącej podstawę do dokonania zabezpieczenia, to jest oczywistym, że dotyczy to nieostatecznej decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym, co do zasady bowiem organ odwoławczy uchyla decyzje nieostateczne przekazując sprawę do ponownego rozpoznania w oparciu o przepis art.233 § 1 O.p lub uchyla je i przekazuje sprawę do rozpoznania właściwemu organowi (art. 233 § 1 pkt.2 lit.b O.p).
W literaturze i orzecznictwie (np. Arkadiusz Cudak, Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, Komentarz praktyczny z orzecznictwem, Wzory pism procesowych, C.H. Beck, Warszawa 2022 str. 397) zgodnie podnosi się, że w ramach zabezpieczenia nie jest dopuszczalny zarzut oparty o treść art.33 § 2 pkt.1 u.p.e.a w związku z art.166b tej ustawy – nieistnienia obowiązku. "Przedmiotem zabezpieczenia są bowiem obowiązki, które nie są jeszcze wymagalne (wyr. NSA z 18.4.1995 r.,SA/Wr 968/94, wyr. NSA z 3.4.1998 r., I SA/Lu 231/97, wyr. NSA z 8.5.1998 r., I SA/Łu 362/97, wyr. NSA z 9.2.2000 r. I SA/Gd 489/98 ). W razie wymagalności obowiązku, wierzyciel ma przecież obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zatem sam fakt zainicjowania postępowania zabezpieczającego potwierdza brak owej wymagalności. W judykaturze przyjmuje się trafnie, że w postępowaniu zabezpieczającym nie jest dopuszczalne zgłoszenie zarzutu nieistnienia obowiązku (por. wyrok WSA w Gdańsku z 9.10.2018 r., I SA/Gd 784/18, wyrok WSA w Bydgoszczy z 30.12.2013 r., I SA/Bd 901/13, wyrok NSA z 27.7.1995 r. III SA 1286/94, MP 1996, Nr. 3, s. 85 ). Skoro zatem zabezpieczenie może dotyczyć obowiązków niewymagalnych, a decyzja nieostateczna, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności nie podlega wykonaniu (art. 239a O.p), w postępowaniu zabezpieczającym nie jest dopuszczalny zarzut nieistnienia obowiązku, to stwierdzenie, że podstawą zabezpieczenia może być nieostateczna decyzja, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności jawi się jako prawdziwe. W tym zatem zakresie skarga nie jest zasadna – zarzuty oparte o treść art. 33 § 2 pkt 1 i art. 33 § 2 pkt.6 lit. c u.p.e.a. Jak wyżej wskazano, wszystkie one w gruncie rzeczy sprowadzały się do zakwestionowania możliwości prowadzenia postępowania zabezpieczającego w oparciu o nieostateczną decyzję, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności. Na marginesie należy wspomnieć, że podstawa zarzutu z art. 33 § 2 pkt.6 lit. c – brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w pkt a i b ( odroczenie terminu wykonania obowiązku i rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej ) musi mieć zatem charakter tego rodzaju co wymienione w tym przepisie (vide wyrok NSA z dnia 9 maja 2023 r., III FSK 565/22). Zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, może zaistnieć w przypadku: wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej, uchylenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej, otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, czy ogłoszenia upadłości. Żadna z takich sytuacji lub im podobnych nie wystąpiła w niniejszej sprawie ( wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2022 roku w sprawie III FSK 112/22 ).
Oprócz zarzutów koncentrujących się wokół zagadnienia dopuszczalności prowadzenia postępowania zabezpieczającego na podstawie nieostatecznej decyzji nieopatrzonej w rygor natychmiastowej wykonalności, Autor skargi zarzucił także zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 154 § 1 i 2 u.p.e.a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do dokonania zabezpieczenia. Zarzut ten jest także nieuprawniony.
Zgodnie z art. 154 § 1 u.p.e.a organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej lub wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję, w szczególności jeżeli stwierdzono:
- brak płynności finansowej zobowiązanego,
- unikanie wykonania przez zobowiązanego obowiązku przez nieujawnianie zobowiązań powstających z mocy prawa lub nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych,
- dokonywanie przez zobowiązanego wyprzedaży majątku,
- niezłożenie oświadczenia, o którym mowa w art. 39 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, mimo wezwania do jego złożenia albo niewykazanie w złożonym oświadczeniu wszystkich rzeczy lub praw podlegających ujawnieniu.
Z kolei zgodnie z art. 154 § 2 u.p.e.a zabezpieczenie może być dokonane także przed terminem płatności należności pieniężnej lub przed terminem wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Z zarządzenia zabezpieczenia z dnia 10 października 2023 roku wynika, że okolicznościami świadczącymi o wystąpieniu możliwości utrudnienia lub udaremnienia egzekucji było unikanie wykonania przez zobowiązanego obowiązku przez nieujawnienie zobowiązań powstałych z mocy prawa lub nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych oraz inne okoliczności. Pierwsza z opisanych przyczyn wynika z decyzji z dnia 16 sierpnia 2022 roku, druga zaś z niepewności co do sytuacji finansowej skarżącego z uwagi na brak stałych źródeł dochodu. Z treści wskazanej wyżej decyzji wynika, że skarżący nie ujawnił dochodów uzyskanych w 2016 roku z odsetek od obligacji wypłaconych przez [...] Bank w wysokości 291.600 Euro od którego nie zapłacił podatku w Irlandii składając w banku deklarację o nierezydencji podatkowej w tym kraju. W związku z tym dochód ten powinien być zgłoszony do opodatkowania w Polsce, czego skarżący nie uczynił.
Z kolei "niepewność, co do sytuacji finansowej z uwagi na brak stałych źródeł dochodu" była spowodowana tym, że skarżący w lata 2020-2022 nie wykazał żadnego dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym. W ocenie Sądu powołane okoliczności mogły i mogą wskazywać na utrudnienie lub udaremnienie egzekucji a tym samym uzasadniać zastosowanie art. 154 § 1 u.p.e.a.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.
ds

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI