V SA/Wa 1301/19

V SA/Wa 1301/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kania
Marek Krawczak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Piszczek
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 426/21 - Wyrok NSA z 2024-11-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 79 par 1,2 i 4; art. 67 par 2; art. 33 par 1; art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną: oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z [...].05.2019 r. nr: [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...].02.2019r. nr [...], w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną na podstawie zawiadomienia o zajęciu nr [...] z dnia [...].11.2018 r.
Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Dyrektor [...]Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku M. W. na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia [...].11.2018r. obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 01/2012 do 06/2016 oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01/2012 do 11/2016, w łącznej kwocie należności głównej 51.854,20 zł, plus należne odsetki za zwłokę.
W celu realizacji należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...].11.2018 r., nr [...] i nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, które skierował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...]. Zawiadomienie o zajęciu dłużnikowi zajętej wierzytelności doręczono w dniu 29.11.2018 r., zaś Strona zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych odebrała w dniu 20.12.2018r.
Pismem z dnia 3.01.2019 r. M. W. wniósł skargę na ww. czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia [...].11.2018r. nr [...]. W uzasadnieniu zarzucił brak upoważnienia dla pracownika A. C. do wystawienia zawiadomienia o zajęciu oraz brak rozliczeń kwot potrącanych w związku z decyzją o waloryzacji emerytury z dnia 01.03.2018r. oraz decyzją o waloryzacji renty rodzinnej z dnia 01.03.2017r. oraz przedawnienie należności.
W dalszej części skargi powołał się na konstytucyjne prawo do składania w interesie własnym petycji, skarg i wniosków oraz na prawo strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych zadań, a także na karną odpowiedzialność funkcjonariusza publicznego, który nie wykonuje spoczywających na nim obowiązków lub wykonuje je nienależycie poprzez zaniechanie nałożonego na funkcjonariusza publicznego obowiązku. Do pisma załączył kopię zawiadomień o zajęciu, kopię decyzji o waloryzacji emerytury oraz renty rodzinnej, tekst ustawy - Kodeks cywilny, kopię aktu powołania Prezesa ZUS oraz materiały prasowe i informacyjne nie mające bezpośredniego związku ze sprawą.
Postanowieniem z dnia [...].02.2019 r., Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] oddalił skargę. W uzasadnieniu stwierdził, powyższe zawiadomienie zawiera wszystkie wymagane ustawowo informacje i sporządzone zostało w formie zgodnej z obowiązującym wzorem określonym przez przepisy wykonawcze. Wyjaśnił przy tym, że w postępowaniu tym nie bada się okoliczności na które przysługuje odrębny środek prawny w postaci zarzutów takich jak przedawnienia należności, czy poprawność rozliczenia należności.
Nie godząc się z treścią powyższego rozstrzygnięcia, pismem z dnia [...].02.2019 r. Skarżący złożył zażalenie, w którym zarzucił brak wskazania urzędnika odpowiedzialnego za zredagowanie decyzji administracyjnej oraz brak upoważnienia dla urzędnika ZUS T. G.
W uzasadnieniu zażalenia powołał się na przepis art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") stanowiącego, iż organy administracji publicznej są zobowiązane zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Przytoczył również treść art. 221 § 1 k.p.a. stanowiącego, iż konstytucyjne prawo składania skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych realizowane jest na zasadach określonych przepisami Działu VIII k.p.a.
Wskazał również, iż funkcjonariusz publiczny dopuszcza się przestępstwa z art. 231 § 1 KK wówczas, gdy w sposób umyślny podejmuje działania wykraczającego poza jego uprawnienia służbowe albo mieszczące się w granicach jego uprawnień, ale niemające podstawy prawnej, lub też nie wykonuje spoczywających a nim obowiązków lub wykonuje je nienależycie. Do zażalenia załączył kserokopię zaskarżonego postanowienia oraz fragment ustawy z dnia 6.03.2018r. - Prawo przedsiębiorców, a także materiały prasowe i informacyjne nie mające bezpośredniego związku ze sprawą.
Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z [...].05.2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...].02.2019r. nr [...].
Organ przedstawił podstawy prawne wydanego postanowienia.
W niniejszym postępowaniu ocenie podlegało zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonane zawiadomieniem z dnia [...].11.2018r. nr [...].
Organ podniósł, że zajęcia dokonano zgodnie z art. 79 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2019 poz. 1438 ze zm., dalej: ustawa egzekucyjna, u.p.e.a.) poprzez doręczenie do organu rentowego - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej Skarżącego. Ponadto wezwano organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych.
Organ odwoławczy podniósł, że organ egzekucyjny, działając zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a. przesłał do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej z dnia [...].11.2018 r. zawierające informację o wysokości kwoty podlegającej zajęciu. Wyjaśnił, iż organ egzekucyjny sporządził zawiadomienie o zajęciu w trzech egzemplarzach, a następnie przesłał egzemplarz do organu rentowego, do zobowiązanego, natomiast kolejny pozostawił w aktach sprawy. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono na adres strony w dniu 20.12.2018r., zaś organowi rentowemu w dniu 29.11.2018r.
Podkreślił, że do zajęcia wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 12.09.2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r.. poz. 1804) i zawierał elementy określone w art. 67 § 2 ww. ustawy egzekucyjnej.
Następnie organ odniósł się do zarzutu przedawnienia dochodzonego obowiązku mającego odzwierciedlenie w zarzutach określonych w art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej. Wskazał, że pismem z dnia [...].12.2018 r. Skarżący wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Podkreślił, że postępowanie zarzutowe jest w toku, co oznacza, że kwestie te będą przedmiotem merytorycznego rozpoznania.
Wyjaśnił należy, że Skarżący nie może w ramach skargi na czynności egzekucyjne oczekiwać rozpoznania zarzutów, które mogą stanowić przedmiot odrębnych postępowań administracyjnych uruchamianych na podstawie art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej.
W dalszej kolejności organ odniósł się do zarzutu braku upoważnienia Dyrektora [...] dla pracownika – A. C. wystawiającego zawiadomienie o zajęciu. Organ zauważył, że zgodnie z treścią art. 67 § 2 pkt 9 ww. ustawy zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera mi.in. datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Podniósł, że w treści zawiadomienia nr [...] znajduje się podpis imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe A. C.
Wskazał, że z pełnomocnictwa nr [...] z dnia [...].11.2018 r. wystawionego przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, iż A. C. jest pracownikiem upoważnionym m.in. do reprezentowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciela w toku postępowania egzekucyjnego, zgodnie z zakresem zadań i czynności powierzonych na zajmowanym stanowisku. Zgadzając się z organem egzekucyjnym stwierdził, że żadne przepisy nie nakazują dla skuteczności zajęcia doręczać zobowiązanemu upoważnienia do wykonywania funkcji organu egzekucyjnego przez osobę podpisującą zawiadomienie o zajęciu.
Wyjaśnił również zasady pomocniczego zastosowania przepisów kpa w postępowaniu egzekucyjnym.
Dokonał również poprawy podstawy prawnej postanowienia organu I instancji. Wskazał, że organ I instancji błędnie wskazał na pkt 5, zamiast § 5 przepisu art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślił, iż powyższe uchybienie nie zostało zaskarżone. Natomiast oceniając jego wagę w sprawie organ odwoławczy stwierdził, że uzasadnienie postanowienia nie pozostawia wątpliwości, że organ egzekucyjny rozpatrując skargę na czynności egzekucyjne, wydal zaskarżone postanowienie na podstawie art. 54 § 1 i § 5 ww. ustawy.
Wskazał także, iż w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie powołane przez skarżącego przepisy Kodeksu karnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił brak wskazania urzędnika redagującego decyzję administracyjną oraz postawił zarzut braku merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Wskazał również na bezzasadne odstąpienie od rozpoznania spawy w przedmiocie przedawnienia roszczeń.
Ponadto przytoczył przepis art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są zobowiązane zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Przytoczył również treść art. 221 § 1 k.p.a. stanowiącego, iż konstytucyjne prawo składania skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych realizowane jest na zasadach określonych przepisami Działu VIII K.p.a.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie i umorzenie należności w kwocie 51.854,20 zł wraz z należnymi odsetkami.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści przepisów art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. Dz. U. z 2019 r. poz.2355 ze zm., dalej: ppsa).
Na podstawie art. 134 § 1 ppsa sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga nie jest zasadna albowiem kwestionowane nią postanowienie nie narusza prawa.
Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organ prawidłowo dokonał zajęcia zgodnie z art. 79 § 1,2 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny, działając zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a. przesłał do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej z dnia [...].11.2018 r. zawierające informację o wysokości kwoty podlegającej zajęciu. Ww. zawiadomienie zostało sporządzone w trzech egzemplarzach. Zawiadomienia zostały doręczone skarżącemu oraz organowi rentowemu, a ostanie pozostawiono w aktach sprawy.
Należy stwierdzić, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował druk "Zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 12.09.2018r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1804) i zawierał elementy określone w art. 67 § 2 ww. ustawy egzekucyjnej.
Odnosząc się do zrzutu odstąpienia od rozpoznania sprawy w aspekcie przedawnienia dochodzonego obowiązku mającego odzwierciedlenie w zarzutach określonych w art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej należy wskazać, iż pismem z dnia [...].12.2018 r. Skarżący wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] postanowieniem z dnia [...].02.2019 r. nr [...] odmówił uwzględnienia stawianych zarzutów na postępowanie egzekucyjne z uwagi na ich bezzasadność oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 4.03.2019r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie postanowieniem z dnia [...].05.2019r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że Skarżący nie może w ramach skargi na czynności egzekucyjne oczekiwać rozpoznania zarzutów, które mogą stanowić przedmiot odrębnych postępowań administracyjnych uruchamianych na podstawie art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej. Powyższe oznacza, że zarzut przedawnienia będzie badany ww. postępowaniu.
Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 10 k.p.a.
Należy zauważyć, że art. 18 u.p.e.a. wyraża zasadę jedynie pomocniczego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które należy stosować nie wprost, lecz odpowiednio. Wyjaśnić należy, że z uwagi na specyfikę postępowania egzekucyjnego, znacznie ograniczone zastosowanie ma wynikająca z art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, gdyż całe postępowanie toczy się wyłącznie w oparciu o dokumenty urzędowe zgromadzone w postępowaniu egzekucyjnym oraz o dokumenty i inne dowody przedłożone przez zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku.
Wyjaśnić należy, iż w postępowaniu egzekucyjnym znacznie ograniczone zastosowanie ma wynikająca z art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Wskazuje się, że zasada ta w ogóle nie znajduje zastosowania w tym postępowaniu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r., III SA 3483/03, LEX nr 165982). Ustawa egzekucyjna w wielu miejscach pozwala na skuteczne dokonanie czynności egzekucyjnych bez konieczności zapewnienia uczestnikom możliwości czynnego w nich udziału, np. zajmowanie praw majątkowych. Zastosowanie art. 10 k.p.a. do każdej czynności w praktyce uniemożliwiłoby wyegzekwowanie od zobowiązanych jakiegokolwiek świadczenia. Organ egzekucyjny nie mógłby wykonać żadnej czynności, jeżeli nie miałby dowodu na skuteczne doręczenie zobowiązanemu i wierzycielowi informacji o zamierzonej do wykonania czynności. W ściśle określonych przypadkach w ustawie egzekucyjnej organ egzekucyjny został zobowiązany do zawiadomienia uczestników postępowania o określonej czynności.
Także zarzut Skarżącego co do braku upoważnienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie dla urzędnika E. K. jest niezasadny.
Podkreślić należy, iż zgodnie z zakresem obowiązków, odpowiedzialności i uprawnień pracownika z dnia [...].09.2018 r., nadanym przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie – E. K. jest kierownikiem Pierwszego Działu Egzekucji Administracyjnej upoważnionym do podejmowania rozstrzygnięć.
W tym miejscu nalży wyjaśnić, że przedmiotowy dokument znajduje się na k -96 akt administracyjnych w sprawie ze skargi Skarżącego o sygn. akt V SA/Wa 1591/19, która dotyczy odmowy uwzględnienia zarzutów wniesionych do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].01.2019 r.
Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Organ nie naruszył przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ani Konstytucji RP.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.