I SA/Łd 3/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Łodzi uchylił postanowienia organów egzekucyjnych o umorzeniu postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych.
Spółka A wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości. Organy uznały postępowanie za bezprzedmiotowe w związku z przystąpieniem do nowego opisu i oszacowania. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji, uznając skargę za zasadną z powodu naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących prowadzenia postępowania i formy postanowienia.
Spółka A zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sieradzu o umorzeniu postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości. Organy egzekucyjne uznały postępowanie za bezprzedmiotowe, ponieważ przystąpiono do nowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Spółka zarzuciła naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu oraz art. 105 § 1 k.p.a. przez uznanie, że ustanowienie nowego biegłego stanowi podstawę do umorzenia postępowania, podczas gdy nie rozstrzygnięto zarzutów formalnych i merytorycznych do pierwotnej opinii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za zasadną. Sąd wskazał, że organy egzekucyjne naruszyły art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ nie rozstrzygnęły merytorycznie zarzutów do pierwotnego opisu i oszacowania, a powołanie nowego biegłego nie mogło stanowić podstawy do umorzenia postępowania. Ponadto, sąd stwierdził naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących formy postanowienia, w tym brak wskazania podstawy prawnej i wadliwe uzasadnienie. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ egzekucyjny nie może umorzyć postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości jako bezprzedmiotowe, jeśli nie rozstrzygnął merytorycznie zarzutów do pierwotnej opinii, a powołanie nowego biegłego nie stanowi podstawy do umorzenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umorzenie postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości jako bezprzedmiotowe, w związku z przystąpieniem do nowego opisu i oszacowania, narusza art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ nie rozstrzygnięto merytorycznie zarzutów do pierwotnej opinii.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
u.p.e.a. art. 110m § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 110o § 1-2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 110r § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 110s § 1-2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 110s § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 110u § 1-2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 124 § 1-2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umorzenie postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości jako bezprzedmiotowe było niezasadne, gdyż nie rozstrzygnięto merytorycznie zarzutów do pierwotnej opinii. Postanowienie organu egzekucyjnego naruszało przepisy k.p.a. dotyczące formy (brak podstawy prawnej, wadliwe uzasadnienie).
Godne uwagi sformułowania
Organ egzekucyjny, jak wyżej wskazano, mógł powołać nowego rzeczoznawcę majątkowego dopiero po uwzględnieniu zarzutów. Wbrew zatem stanowisku zawartemu w zaskarżonym postanowieniu, nie zachodzi w niniejszej sprawie przypadek bezprzedmiotowości postępowania, o którym mowa w art. 105 § 1 k.p.a. Nie wypełnia tego wymogu zamieszczenie odnośników do listy przepisów zbiorczo zacytowanych na końcu postanowienia. Nie jest na miejscu stosowanie w zaskarżonym postanowieniu zwrotów grzecznościowych charakterystycznych dla formy listu, takich jak: 'Szanowny panie', ani zwracanie się wprost do adresata, np.: 'mogą Państwo zaskarżyć', 'mogą Państwo wnieść'.
Skład orzekający
Cezary Koziński
przewodniczący sprawozdawca
Bożena Kasprzak
członek
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w kontekście zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym, a także wymogów formalnych postanowień organów administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego i egzekucyjnego, a także jak sąd koryguje błędy organów w tym zakresie. Jest to ciekawe dla prawników procesualistów.
“Błąd proceduralny organu egzekucyjnego uchylony przez WSA: dlaczego umorzenie postępowania w sprawie zarzutów do wyceny nieruchomości było nieprawidłowe?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Łd 3/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
Bożena Kasprzak
Cezary Koziński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 110m par. 1, art. 110o par. 1-2, art. 110r par. 1 pkt 7, art. 110s par. 1-2, art. 110s par. 4, art. 110u par. 1-2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 105 par. 1, art. 107 par. 3, art. 124 par. 1-2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk, , po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 12 listopada 2024 r. nr 1001-IEE.7192.157.2024.21.AG w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sieradzu z 22 marca 2024 r. nr 1021-SEE.7112.29.2023.58.DB; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 580,– (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: DIAS) postanowieniem z 12 listopada 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sieradzu z 22 marca 2024 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wniesionych przez A sp. z o.o. zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości.
W uzasadnieniu wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec B Sp. z o.o. w likwidacji, dokonano zajęcia nieruchomości należących do dłużnika, to jest: gruntów, budynków i budowli, w tym dwóch zbiorników magazynowych. Dzierżawcą tych nieruchomości była spółka A. Organ egzekucyjny zlecił następnie oszacowanie wartości zajętych nieruchomości wyznaczonemu rzeczoznawcy majątkowemu T. S. Rzeczoznawca sporządził operat szacunkowy ustalając łączną wartość przedmiotu wyceny na 1.434.000 zł (netto). O zakończeniu opisu i oszacowania Naczelnik Urzędu Skarbowego w Sieradzu zawiadomił znanych mu uczestników postępowania, w tym A sp. z o.o. Protokołem z 9 czerwca 2022 r. organ egzekucyjny zakończył opis i oszacowanie; protokół został odczytany i podpisany w obecności przedstawicieli dłużnika i skarżącej spółki.
Pismem z 22 czerwca 2022 r. pełnomocnik A sp. z o.o. wniósł zarzuty do opisu i oszacowania. W piśmie tym wytknął organowi egzekucyjnemu szereg uchybień, to jest: a) brak szczegółowego opisu prawa do nieruchomości, które przysługiwało tej spółce z tytułu umowy dzierżawy; b) wadliwe opracowanie operatu szacunkowego, bez uzyskania kluczowych informacji; c) sporządzenie operatu z pominięciem stanu zbiorników na materiały płynne i bez uzyskania ekspertyzy technicznej; d) niezamieszczenie w operacie informacji, czy oszacowana wartość nieruchomości zawiera podatek VAT; e) brak informacji w zakresie ubezpieczenia nieruchomości i urządzeń do niej przynależnych; f) dokonanie wyceny nieruchomości jako całości, bez uwzględnienia poszczególnych działek, które stanowiły odrębne nieruchomości. Zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości złożył również dłużnik.
Organ egzekucyjny pozyskał dokumentację oraz stanowisko rzeczoznawcy, a następnie sporządził 26 października 2022 r. protokół uzupełniający opisu i oszacowania, w którym uwzględnił dane dotyczące umowy ubezpieczenia oraz prawa obligacyjnego z tytułu dzierżawy części nieruchomości.
Ponadto postanowieniem również z 26 października 2022 r.: 1) uznał za uzasadnione zarzuty dotyczące braku dokonania szczegółowego opisu w protokole opisu i oszacowania nieruchomości, ujawnionych i obciążających nieruchomości praw obligacyjnych przysługujących stronie z tytułu umowy dzierżawy, a także braku zawarcia w tym protokole informacji o umowie ubezpieczenia nieruchomości i urządzeń technicznych na niej położonych; 2) odmówił uznania zgłoszonych zarzutów w pozostałym zakresie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie w przedmiocie zarzutów, postanowieniem z 17 lutego 2023 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że operat szacunkowy nie wypełniał wymogów formalnych określonych w art. 110s § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), ponieważ nie uwzględniał dochodu jaki przynosiła zajęta nieruchomość (czynsz dzierżawny).
W toku ponownego postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego w Sieradzu wystąpił 22 maja 2023 r. do rzeczoznawcy majątkowego T. S. o aktualizację operatu szacunkowego, z uwzględnieniem zarzutów wniesionych przez dłużnika oraz uczestnika postępowania. Po uzyskaniu odpowiedzi organ zlecił sporządzenie operatu szacunkowego innemu rzeczoznawcy majątkowemu — P. W. Nowy operat został przedstawiony organowi 4 stycznia 2024 r.
Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Sieradzu postanowieniem z 22 marca 2024 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wniesionych 22 czerwca 2022 r. zarzutów do opisu i oszacowania wartości zajętych nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał, że w związku z przystąpieniem do nowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości, postępowanie w sprawie zarzutów utraciło swój przedmiot. Bezprzedmiotowość postępowania wymagała zaś wydania postanowienia o jego umorzeniu, w oparciu o art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.). Na to postanowienie uczestnik postępowania wniósł zażalenie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, w pełni podzielił stanowisko Naczelnika, co do tego, że sporządzenie przez rzeczoznawcę majątkowego P. W. nowego operatu szacunkowego spowodowało de facto ponowne rozpoczęcie procedury opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Tym samym zarzuty odnoszące się do poprzedniego opisu i oszacowania straciły rację bytu, a samo postępowanie w sprawie tych zarzutów stało się bezprzedmiotowe. Dyrektor podkreślił, że proces opisu i oszacowania wartości nieruchomości należących do dłużnika zostanie powtórzony. W szczególności organ egzekucyjny ponownie poinformuje uczestników postępowania o terminie opisu i oszacowania, a od nowego protokołu opisu i oszacowania uprawnione podmioty będą mogły wnieść kolejne zarzuty.
Spółka A wniosła skargę na postanowienie DIAS, w której wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć wydanych przez organy obu instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie — o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, podniosła zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, w tym w szczególności:
a) art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, ponieważ strona nie została powiadomiona o możliwości zajęcia stanowiska przed zakończeniem postępowania, a także możliwości zapoznania się z czynnościami organu (powołaniem nowych biegłych);
b) art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że ustanowienie nowego biegłego stanowi podstawę do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, podczas gdy nie zostały rozstrzygnięte zarzuty formalne i merytoryczne co do pierwotnej opinii, a biegły nie wydał ostatecznego stanowiska i brak jest rozstrzygnięcia organu co do pierwotnej opinii, choćby w zakresie pominięcia dowodu lub jego oddalenia.
Strona podkreśliła, że nie poznała przesłanek braku rozstrzygnięcia merytorycznego co do pierwotnej opinii oraz opisu i oszacowania nieruchomości. Powołanie nowego biegłego nie stanowiło rozwiązania sprawy zarzutów do pierwotnej opinii i nie mogło stanowić podstawy umorzenia postępowania. Organ bowiem, nie wiedząc jakie podjąć rozstrzygnięcie co do istniejącej opinii i oszacowania, powołał nowego opiniującego, celem nierozstrzygnięcia opisu i oszacowania, który uważał za prawidłowy, a zatem działał w celu ominięcia przepisów prawa. Powołanie nowego opiniującego było bezprawne w sytuacji braku rozstrzygnięcia w zakresie pierwotnej opinii. Błędna ocena organu polegała na tym, że:
- nie zostały rozstrzygnięte merytorycznie zarzuty co do opinii biegłego i po ponownym przeanalizowaniu sprawy nie zostało zajęte merytoryczne stanowisko co do ważności pierwotnej opinii i dokonania opisu i oszacowania; strona nie mogła się odnieść do twierdzenia, że "wyjaśnienia i uzupełnienie do operatu szacunkowego złożone przez rzeczoznawcę T. S. były niewystarczające"; stronie nieznane są podstawy prawne i faktyczne, przyczyna, treść oceny, w jakim zakresie są niewystarczające;
- naruszono przepisy prawa materialnego poprzez nieprawidłowe ustalenie wartości nieruchomości bez uwzględnienia wskazań skarżącego do pierwotnej opinii;
- pominięto dokonane przez organ czynności, gdyż "pismem z 22.05.2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Sieradzu wystąpił do rzeczoznawcy majątkowego T. S. o aktualizację operatu szacunkowego z 15.10.2021 r., z uwzględnieniem zarzutów wniesionych przez B Sp. z o.o. w likwidacji oraz przez pełnomocnika. Pismem z 28.06.2023 r. biegły przedstawił opinię w tym zakresie", a brak było w tym zakresie jakiekolwiek rozstrzygnięcia co do przeprowadzonego dowodu;
- nie wskazano podstawy prawnej postanowienia zarówno w komparycji, jak i w uzasadnieniu;
- uzasadnienie postanowienia zawiera szczątkową podstawę prawną, niedającą się poddać kognicji Sądu, z wyjątkiem odniesienia się do podstawy prawnej innych postanowień organów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
W punkcie wyjścia przypomnieć należy, że egzekucja z nieruchomości przebiega w kilku etapach, wśród których wymienić można opis i oszacowanie wartości nieruchomości (art. 110m § 1 u.p.e.a.). W jego trakcie organ egzekucyjny podejmuje szereg działań, których ostatecznym celem jest ustalenie wartości nieruchomości, umożliwiające przejście do następnego etapu, to jest licytacji, która kończy się przybiciem najwyższej ceny. O terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny zawiadamia znanych mu uczestników postępowania egzekucyjnego (art. 110o § 1 u.p.e.a.), a także wzywa uczestników, o których nie ma wiadomości oraz inne osoby, które roszczą sobie prawa do nieruchomości i jej przynależności, aby przed ukończeniem opisu zgłosiły swoje prawa (art. 110o § 2 u.p.e.a.). Do oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny wyznacza rzeczoznawcę majątkowego, o którym mowa w przepisach o gospodarce nieruchomościami (art. 110s § 1 u.p.e.a.). Z czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny sporządza protokół, w którym między innymi określa wartość nieruchomości z podaniem jego podstaw (art. 110r § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Sporządzenie a następnie podpisanie protokołu, kończy ten etap egzekucji.
Do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone zarzuty przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje odrębne zażalenie (art. 110u § 1 u.p.e.a.). Na rozstrzygnięcie zażalenia przysługuje zaś skarga do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Z przytoczonych uregulowań wynika, że sporządzenie opisu i oszacowania należy do organu egzekucyjnego. Dokonując oszacowania wartości nieruchomości organ nie może jednak polegać na własnych umiejętnościach, lecz musi się posiłkować wiedzą rzeczoznawcy majątkowego. Obowiązek wyznaczenia rzeczoznawcy wynika wprost z cytowanego art. 110s § 1 u.p.e.a. Operat szacunkowy stanowi podstawę oszacowania wartości nieruchomości przyjętą przez organ egzekucyjny w protokole z opisu i oszacowania wartości nieruchomości (art. 110r § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Operat szacunkowy wartości nieruchomości podlega ocenie organu egzekucyjnego, tak jak każdy inny dowód na podstawie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. Należy jednak zaznaczyć, że organ egzekucyjny nie może samodzielnie zmienić danych rzeczoznawcy majątkowego (w tym obliczeń wartości nieruchomości), gdyż są to wiadomości specjalne, które merytorycznie wiążą organ prowadzący postępowanie. Zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej jest dopuszczalne, ale wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzeniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe (wyrok WSA z 20 września 2023 r., I SA/Łd 450/23). Ocena czy zachodzi taka sytuacja należy do organu egzekucyjnego i podlega weryfikacji przy okazji rozpoznania zarzutów na opis i oszacowanie, a dalej zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji, a ostatecznie przy rozpoznaniu skargi przez sąd administracyjny.
Po zakończeniu opisu i oszacowania organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości wyłącznie w sytuacji opisanej w art. 110u § 2 u.p.e.a., to jest gdy zajdą istotne zmiany w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji. W rozpoznawanej sprawie zmiana taka nie miała jednak miejsca, a więc organ egzekucyjny powinien zakończyć ten etap egzekucji (opis i oszacowanie) postanowieniem rozstrzygającym zarzuty strony. Organ egzekucyjny, jak wyżej wskazano, mógł powołać nowego rzeczoznawcę majątkowego dopiero po uwzględnieniu zarzutów. Wbrew zatem stanowisku zawartemu w zaskarżonym postanowieniu, nie zachodzi w niniejszej sprawie przypadek bezprzedmiotowości postępowania, o którym mowa w art. 105 § 1 k.p.a. Nadal bowiem pozostaje aktualna sprawa rozpoznania zarzutów wniesionych przez stronę skarżącą do opisu i oszacowania zakończonego protokołem z 9 czerwca 2022 r., uzupełnionym 26 października 2022 r. Rację należy przyznać skarżącemu, że organy egzekucyjne, umarzając postępowanie w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania, działały z naruszeniem powołanego art. 105 § 1 k.p.a.
Ponadto trafne okazały się zarzuty skargi dotyczące niezachowania przez organ odwoławczy formy właściwej dla postanowienia. Zgodnie z art. 124 § 1–2 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania (§ 1). Postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie (§ 2). Bliższe wyjaśnienie jak powinno wyglądać uzasadnienie postanowienia podaje art. 107 § 3 k.p.a., z którego wynika, że uzasadnienie faktyczne powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne — wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Należy podkreślić, że żaden z wymienionych elementów postanowienia nie może być pominięty przez organ administracji. Nie jest również rzeczą przypadku kolejność tych elementów. Zachowanie właściwej formy postanowienia zapewnia rozstrzygnięciu jednoznaczność i czytelność, a przez to realizuje szereg zasad postępowania: pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 § 1 k.p.a.), informowania stron postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz przekonywania (art. 11 k.p.a.).
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony skarżącej słusznie wskazuje na niedostatki zaskarżonego postanowienia w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W cytowanym art. 124 § 1 k.p.a. wskazanie w postanowieniu podstawy prawnej powinno nastąpić zaraz po wymienieniu stron postępowania, a jeszcze przed rozstrzygnięciem. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej (w tym organy egzekucyjne) działają na podstawie przepisów prawa. Treść tego przepisu nawiązuje do art. 7 Konstytucji RP, w myśl którego organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Wykazanie przez organ już na wstępie przepisów dających mu umocowanie do działania, ma zatem znaczenie kluczowe. Podanie podstawy prawnej postanowienia sprowadza się do obowiązku przytoczenia przepisów prawa procesowego ze wskazaniem odpowiedniej jednostki redakcyjnej aktu prawnego (artykuł, paragraf, ustęp etc.). Nie wypełnia tego wymogu zamieszczenie odnośników do listy przepisów zbiorczo zacytowanych na końcu postanowienia. Taka forma przytoczenia treści przepisów prawa łamie również zasady sporządzania uzasadnień, wymienione w art. 107 § 3 k.p.a., który wprost wymaga, aby to w uzasadnieniu prawnym postanowienia, a nie w przypisach, znalazła się treść zastosowanych unormowań i ich objaśnienie. Nie ma przy tym umocowania w cytowanych przepisach art. 107 § 3 i art. 124 § 2 k.p.a. dla dzielenia uzasadnienia postanowienia na wyodrębnione części (stan faktyczny, uzasadnienie prawne). Uzasadnienie postanowienia powinno stanowić jednolitą, spójną i logiczną całość. Wymienione w art. 107 § 3 k.p.a. pojęcia "uzasadnienie faktyczne" i "uzasadnienie prawne", wskazują na to jaką treścią organ administracji powinien wypełnić uzasadnienie, nie zaś na normatywnie wyodrębnione typy uzasadnień, które dopiero składają się na nadrzędne, ogóle pojęcie "uzasadnienie".
Ponadto wątpliwości budzić musi także forma językowa zaskarżonego postanowienia. Każdy akt administracyjny, taki jak decyzja czy postanowienie, stanowi przejaw wykonywania władzy publicznej. Organ administracji wydając akt administracyjny nie prowadzi korespondencji z adresatem aktu, ale komunikuje mu swoją wolę, której adresat aktu musi się podporządkować pod groźbą sankcji. Dlatego nie jest na miejscu stosowanie w zaskarżonym postanowieniu zwrotów grzecznościowych charakterystycznych dla formy listu, takich jak: "Szanowny panie", ani zwracanie się wprost do adresata, np.: "mogą Państwo zaskarżyć", "mogą Państwo wnieść". Z kolei w uzasadnieniu organ administracji publicznej, jeżeli relacjonuje twierdzenia i wnioski strony, przedstawia je albo tak jak je sam zrozumiał, stosując parafrazę albo zamieszcza wprost cytat używając cudzysłowu. Nie ma w uzasadnieniu miejsca na sformułowania typu: "zdaniem Państwa", "w opinii Państwa", które sugerują, że organ cytuje stanowisko strony, podczas gdy w rzeczywistości opisuje je własnymi słowami (być może nie do końca trafnie). Nie należy też stosować formy pierwszej osoby liczby mnogiej ("uchyliliśmy", "przekazaliśmy", "wskazaliśmy", "stwierdziliśmy", "nie znaleźliśmy") w sytuacji, gdy decyzję wydaje monolityczny organ jakim jest dyrektor izby administracji skarbowej, czy naczelnik urzędu skarbowego. Forma taka jest właściwa dla wypowiedzi monarchy (pluralis maiestaticus), czy w pracy naukowej (pluralis modestiae), ale nie dla rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, które wydając akt administracyjny sprawują inny typ władzy i nie dokonują odkryć naukowych.
W dalszym postępowaniu organy egzekucyjne zobowiązane będą uwzględnić zalecenia Sądu tak co obowiązku wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów wniesionych do opisu i oszacowania, jak i formy jaką powinno przyjąć postanowienie organu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
A.M.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI