I SA/Łd 274/19

I SA/Łd 274/19 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2019-08-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Paweł Kowalski /sprawozdawca/
Teresa Porczyńska
Tomasz Adamczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I FSK 2177/19 - Wyrok NSA z 2022-11-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 152a par 1, art. 223 par 2 pkt 1, art. 228 par 1 pkt 2.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł1 z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2016 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Krajowej Administracji Skarbowej w Ł., postanowieniem z [...], stwierdził, że A spółce z o.o. z Ł. uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia o obowiązku zapłaty podatku VAT o którym mowa w art. 108 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2016 r..
W uzasadnieniu organ wskazał, że ww. decyzją z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. określił spółce obowiązek zapłaty podatku VAT za miesiące od stycznia do grudnia 2016 roku w łącznej kwocie 29. 275 zł.
Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wysłano 16 listopada 2018 r., za pośrednictwem platformy elektronicznej ePUAP na adres skrytki pełnomocnika. Przesyłkę zawierającą ową decyzję pełnomocnik spółki odebrał 29 listopada 2018 r, co znajduje potwierdzenie w Urzędowym Poświadczeniu Doręczenia (identyfikator Poświadczenia: [...]) w pozycji dane poświadczenia - data odbioru. Zatem termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji - zgodnie z art. 12 § 1 i 6 oraz art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej - upłynął w dniu 13 grudnia 2018 r., natomiast odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało nadane, za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 14 grudnia 2018 roku. Ponadto, samo sporządzenie arkusza odwoławczego przez Pełnomocnika nastąpiło w dniu 14 grudnia 2018 roku, a więc również po upływie terminu na wniesienie odwołania.
Wobec powyższego organ stwierdził, że ww. odwołanie zostało złożone z naruszeniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 o.p., przewidującego czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, od dnia doręczenia decyzji stronie.
W skardze spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 122 o.p., poprzez uchylanie się od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy;
- art. 144 § 3 o.p., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w wyniku problemów technicznych serwisu decyzja została stronie faktycznie udostępniona dopiero dzień po wypełnieniu elektronicznego potwierdzenia odbioru;
- art. 152 § 3 o.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że doręczenie decyzji jest skuteczne w sytuacji gdy strona nie miała możliwości zapoznania się z treścią decyzji tego samego dnia, w którym zostało podpisane elektroniczne potwierdzenie odbioru;
- § 16 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 roku w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępnianie formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż organy podatkowe nie mają obowiązku udostępnienia decyzji podatkowej w tym samym dniu, w którym zostało podpisane elektroniczne potwierdzenie odbioru, a tym samym przyjęcie że udostępnienie tego dokumentu może nastąpić w każdym dowolnym momencie, również po upływie 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania, co w konsekwencji pozbawia stronę czasu do merytorycznego zapoznania się z decyzją oraz sporządzenia stosownego środka zaskarżenia;
- art. 121 o.p. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów podatkowych; ewentualnie, w razie uznania przez sąd, iż terminem doręczenia decyzji za pośrednictwem platformy ePUAP jest 29 listopada 2018 r., strona podniosła ponadto zarzut ewentualny naruszenia przepisów postępowania tj.: art, 144a § 1 i 2 o.p., poprzez jego niezastosowanie i doręczenie stronie decyzji w formie elektronicznej w sytuacji gdy strona nie złożyła podania w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego lub portal podatkowy, nie wniosła o doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej ani nie wyraziła zgody na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w konsekwencji czego decyzja doręczona w ten sposób nie może zostać uznana za skutecznie doręczoną.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że strona potwierdziła odbiór pisma 29 listopada 2018 r. przyjmując za pewne, iż decyzja ta zostanie jej udostępniona tego samego dnia. Niestety w wyniku błędu systemu (lub urzędnika) decyzja została faktycznie udostępniona stronie dopiero dnia następnego. Z tą też datą pracowniczka kancelarii wpisała datę doręczenia tejże decyzji do dziennika korespondencji, na co wskazują zapisy tego dokumentu. Data faktycznego doręczenia decyzji stronie wynika również z wydruku raportu z ePUAP, na którym poza datą 29 listopada 2018 roku widnieje również data 30 listopada 2018 roku, W konsekwencji przyjąć należy, że termin w którym wszystkie elementy doręczenia (a w szczególności faktyczne udostępnienie stronie decyzji) rozpoczął swój bieg dnia 30 listopada 2018 r..
Z ostrożności procesowej, w razie nie podzielenia przez sąd powyższej argumentacji spółka podniosła, iż przepisów strona podniosła, iż na żadnym etapie postępowania nie wyrażała zgody na kierowanie do niej pism drogą elektroniczną. Za
wyrażenie takiej zgody nie można z pewnością uznać faktu, iż w treści pełnomocnictwa został wskazany adres elektroniczny pełnomocnika, gdyż wprowadzenie takiego adresu jest obowiązkiem adwokata czy radcy prawnego składającego pełnomocnictwo na formularzu PPS 1.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
Na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2018 r. sąd postanowił, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej jako: p.p.s.a.) połączyć sprawy o sygnaturach akt I SA/Łd 274/19 oraz I SA/Łd 426/19 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia. Pełnomocnik strony skarżącej poparł zarzuty skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. nie naruszył wskazanych w skardze przepisów regulujących postępowanie.
Merytoryczną ocenę zaskarżonych rozstrzygnięć poprzedzić należy wyjaśnieniem zasadności postanowienia wydanego na rozprawie w dniu 18 lipca 2018 r., mocą którego połączono do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach akt I SA/Łd 274/19 oraz I SA/Łd 426/19. Podstawą prawną przywołanego postanowienia był przepis art. 111 § 2 p.p.s.a. zgodnie z którym, sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W niniejszej sprawie sąd doszedł do przekonania, iż zastosowanie przywołanej normy prawnej uzasadnione jest względami ekonomiki procesowej, gdyż obie sprawy łączy tożsamość podmiotowa a przedmioty zaskarżonych rozstrzygnięć pozostają z sobą w związku. Wobec powyższego sąd połączył obie sprawy do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia, co nie oznacza, że takie połączenie tworzy z tych spraw jedną nową sprawę, każda ze spraw zachowuje swą odrębność.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona w trybie art. 152a o.p., a w następstwie, czy rozpoczął bieg termin ustawowy na wniesienie odwołania od tak doręczonej decyzji, w efekcie końcowym, czy organ miał podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Tytułem wstępu przypomnieć należy, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 o.p., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W myśl art. 228 § 1 pkt 2 o.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 228 § 2 o.p.).
Nadto, co istotne w sprawie, obowiązujący od dnia 1 stycznia 2016 r. przepis art. 138c § 1 o.p. wprowadził zmiany w zakresie wymogów formalnych pełnomocnictwa. Zgodnie z tym przepisem, pełnomocnictwo wskazuje, między innymi, dane identyfikujące pełnomocnika, w tym jego identyfikator podatkowy, adres tego pełnomocnika do doręczeń w kraju, a w przypadku adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego – także jego adres elektroniczny.
Wynikający z art. 138c § 1 o.p. obowiązek wskazania w treści pełnomocnictwa adresu elektronicznego jest skorelowany z obowiązkiem organu podatkowego do doręczania pism na taki adres profesjonalnym pełnomocnikom. Przepis art. 144 § 5 o.p. stanowi bowiem, że doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego.
Pełnomocnictwo szczególne, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z 28 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw (Dz. U. Z 2015 r., poz. 2330), wydanym na podstawie art. 138j § 1 pkt 2 o.p., winno być złożone na formularzu PPS-1.
W niniejszej sprawie w treści załączonego do akt sprawy pełnomocnictwa szczególnego na formularzu PPS-1 (karta 487 akt administracyjnych) wskazano adres elektroniczny, który oznacza adres do korespondencji w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez organy podatkowe (platforma ePUAP).
Zgodnie zaś z normą przepisu art. 152a § 1 o.p. w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego (pkt 1), wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma (pkt 2), oraz pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób (pkt 3).
W świetle powyższej regulacji i mając na uwadze ustalenia organu odwoławczego, zdaniem sądu, nie ma wątpliwości co do skuteczności doręczenia decyzji organu pierwszej instancji na adres email pełnomocnika strony. Jak wynika z akt, organ pierwszej instancji w dniu 16 listopada 2018 r. przesłał wydaną dla skarżącego decyzję na wskazany przez pełnomocnika adres elektroniczny. Decyzję opatrzono kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Zgodnie z informacjami zawartymi na Urzędowym Poświadczeniu Doręczenia, dokument ten został odebrany w dniu 29 listopada 2018 r.. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie także w nadesłanych przez pełnomocnika wydrukach komunikatów wyświetlanych na ekranie komputera podczas obsługi skrzynki odbiorczej na platformie ePUAP, które wskazują, że odbiór decyzji nastąpił w dniu 29 listopada 2019 r. o godzinie 14:35 (podpisanie UPD). Przesyłka zawierała jeden załącznik o nazwie [...] i był to dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym i zawierał w sobie decyzję, którą można wyodrębnić i odczytać. Powyższe informacje wynikają zarówno z wydruku załączonego przez pełnomocnika jak i dokumentów przedstawionych przez organ I instancji, które wskazują, iż w przesłanym pliku znajduje się przedmiotowa decyzja i możliwym jest jej wyświetlenie na ekranie monitora.
W ocenie sądu, w ustalonych okolicznościach faktycznych nie sposób uwzględnić argumentów pełnomocnika co do nieskuteczności doręczenia decyzji wobec braku możliwości wizualizacji dokumentu. Jak wyjaśniał pełnomocnik decyzję udało się odczytać dopiero 30 listopada 2018 r., lecz żaden z nadesłanych przez pełnomocnika wraz ze skargą wydruków tego nie potwierdza.
Sugerowany w skardze błąd systemu ePUAP lub urzędnika Urzędu Skarbowego, powodujący udostępnienie pełnomocnikowi decyzji w 30 listopada 2018 r. nie został przez pełnomocnika w żaden sposób potwierdzony. Dowody przedłożone na tę okoliczność, tj. fotokopia księgi korespondencyjnej oraz wydruk raportu z ePUAP (UPD) nie potwierdzają tezy o wadliwości systemu, potwierdziły natomiast, odnośnie dowodu z raportu ePUAP, iż decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony 29 listopada 2018 roku. Przedłożone wydruki: komunikatu o pracach serwisowych w dniu 29 listopada 2018 roku oraz o utrudnieniach technicznych na platformie ePUAP mających nastąpić od 10 listopada 2018 r. nie wykazały, jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę że 29 listopada 2018r. miała miejsce awaria systemu powodująca problemy z "faktycznym" udostępnieniem adresatowi decyzji.
Z załączonych przez stronę komunikatów wynika jedynie, że: w dniu 29 listopada 2018 roku w godzinach 19:30 - 20:00 były prowadzone prace serwisowe, w wyniku których mogły wystąpić utrudnienia w przetwarzaniu dokumentów, skutkujące m.in. opóźnieniami w przekazywaniu komunikatów do systemów dziedzinowych oraz komunikatów zwrotnych, np. UPO (zaś decyzję doręczono o 14:35 ). Nadto że od 10 listopada 2018 roku występował problem techniczny na portalu PUESC związany z dodawaniem niepodpisanych elektronicznie dokumentów do "moje dokumenty - do wysyłki", a utrudnienie związane było z dokumentami EMCS. Problem nie dotyczył dokumentów podpisanych elektronicznie w narzędziach zewnętrznych oraz trwającymi pracami nad przywróceniem pełnej funkcjonalności portalu PUESC oraz informacji, że rozwiązanie problemu nastąpi do końca bieżącego tygodnia (data publikacji komunikatu 11.11.2018 r.). Zatem żaden z wydruków nie potwierdza argumentacji pełnomocnika spółki.
Zdaniem sądu, profesjonalny pełnomocnik, który reprezentując stronę w postępowaniu podatkowym wskazuje jako adres do doręczeń skrzynkę ePUAP jak to zostało już wyżej wyjaśnione w formularzu PPS-1, niewątpliwie powinien posiadać elementarną wiedzę o sposobie użytkowania platformy ePUAP, co obejmuje wiedzę o tym, jak otwierać przesyłane przez organ drogą elektroniczną pisma (vide. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 433/17 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://cbosa.nsa.gov.pl).
Reasumując, w ocenie sądu, argumentacja pełnomocnika strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Nie wystąpił żaden problem techniczny w rozumieniu art. 144 § 3 o.p. uniemożliwiający organowi podatkowemu doręczenie pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej, co za tym nie był obowiązany do doręczenia pisma za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego, pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów (art. 144 § 1 o.p.).
Z tych wszystkich względów nie budzi wątpliwości sądu, iż decyzja organu pierwszej instancji została doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej drogą elektroniczną w dniu 29 listopada 2018 r.. Poświadczenie doręczenia, zawiera datę i czas podpisania rozumiane jako data i czas doręczenia dokumentu elektronicznego. Uwzględniając powyższe należy przyjąć, że tak wygenerowane poświadczenie doręczenia stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma. Poświadczenie doręczenia jest zatem niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru (tak NSA w wyroku z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1729/15). Urzędowego Poświadczenia Odbioru nie sposób podważyć oświadczeniem strony, iż brak było w skrzynce odbiorczej opisanej korespondencji. Rozwiązania techniczne systemu doręczeń za pośrednictwem platformy ePUAP zapewniają niezaprzeczalność urzędowego poświadczenia odbioru. Tym samym brak jest podstaw dla przyjęcia braku skuteczności doręczenia przesyłki skierowanej przez organ do pełnomocnika strony skarżącej. Jeżeli w dniu podpisywania odbioru przedmiotowej decyzji pełnomocnik, jak podnosi w skardze, nie mógł pobrać z portalu ePUAP treści decyzji, winien o tym niezwłocznie poinformować organ doręczający, bądź zgłosić awarię do operatora ePUAP. Nie uczynił tego, pomimo, iż niewątpliwie wiedział czego dotyczy przesyłka, był bowiem wskazany zarówno rodzaj przesyłki – dokumenty, jak i organ, który je wydał oraz numer sprawy. Skoro ww. pełnomocnik uczestniczył w przedmiotowym postępowaniu, po otrzymaniu przesyłki o wskazanym oznaczeniu, będąc pełnomocnikiem, winien niezwłocznie zapoznać się treścią decyzji lub w przypadku niemożności jej odczytania, czy stwierdzenia braku pliku z decyzją na swojej skrzynce ePUAP powiadomić o tym organ podatkowy. Z uwagi na brak zgłoszenia nieprawidłowości przy odbiorze omawianej przesyłki, organ podatkowy, dysponując potwierdzeniem odbioru, uprawniony był do uznania, że nastąpiło skuteczne doręczenie przedmiotowej decyzji. W tej sytuacji odwołanie nadane w urzędzie pocztowym w dniu 14 grudnia 2018 r., zostało wniesione z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego wniesienia, wynikającego z art. art. 223 § 2 pkt 1 o.p., który upłynął w dniu 13 grudnia 2018 r. Ustalenie, iż pełnomocnik uchybił terminowi do wniesienia odwołania, zobligowało organ odwoławczy do wydania zaskarżonego postanowienia, stosownie do zapisu art. 228 § 1 pkt 2 o.p.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako bezzasadną należało oddalić
Lp/