I SA/Łd 261/25

I SA/Łd 261/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Bożena Kasprzak /sprawozdawca/
Tomasz Furmanek
Wiktor Jarzębowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie w części
Oddalono skargę w pozostałym zakresie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 59 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Dnia 22 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski, Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.), Asesor WSA Tomasz Furmanek, Protokolant : Asystent sędziego Katarzyna Nadolska-Góra, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2025 roku sprawy ze skargi Z. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 17 lutego 2025 roku nr 1001-IEE.7192.7.2025.3.JS w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie w części utrzymującej w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 16 grudnia 2024 roku nr 1023-SEE-7113.1.2024.2952.AK w zakresie dotyczącym postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]; 2. oddala skargę w pozostałej części.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 lutego 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 16 grudnia 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych:
- z 20 lutego 2008 r. nr [...], który obejmuje należności z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r.;
- z 4 listopada 2008 r. nr [...], który obejmuje należności z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień 2008 r.;
- z 4 grudnia 2008 r. nr [...], który obejmuje należności z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2008 r.;
- z 5 stycznia 2009 r. nr [...], który obejmuje należności z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2008 r.;
- z 13 lutego 2009 r. nr [...], który obejmuje należności z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2008 r.,
- z 10 marca 2009 r. nr [...], który obejmuje należności z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r.;
- z 24 marca 2009 r. nr [...], który obejmuje należności z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2009 r.;
- z 5 maja 2009 r. nr [...], który obejmuje należności z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2009 r.;
- z 16 czerwca 2009 r. o numerach: [...], [...], które obejmują odsetki z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za styczeń 2008 r., od marca do sierpnia 2008 r. oraz za październik 2008 r.
- z 16 czerwca 2009 nr [...], który obejmują należności z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2008 r.;
- z 22 września 2009 r. nr [...], który obejmuje należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za grudzień 2008 r.;
- z 5 maja 2010 r. nr [...], który obejmuje należności z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2009 r.
Ww. tytuły wykonawcze zobowiązany odebrał osobiście w Urzędzie Skarbowym odpowiednio: 28 maja 2008 r., 24 listopada 2008 r., 13 maja 2009 r., 14 maja 2009 r., 26 czerwca 2009 r., 16 czerwca 2010 r.
W oparciu o ww. tytuły wykonawcze, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim:
- zawiadomieniem z 17 listopada 2014 r., dokonał zajęcia udziału wynoszącego 1/2 własności nieruchomości, położonej w miejscowości [...], [...] T., dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zawiadomienie to zostało doręczone zobowiązanemu 18 listopada 2014 r.;
- zawiadomieniem z 27 lutego 2019 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy P. D.. Ww. zawiadomienie zostało doręczone zobowiązanemu 13 marca 2019 r., zaś pracodawca odebrał je 7 marca 2019 r. Pismem z 20 marca 2019 r. pracodawca poinformował, że zobowiązany jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem w wysokości 2 250,00 zł brutto;
- zawiadomieniem z 29 lutego 2024 r. zajął świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Odział w Tomaszowie Mazowieckim. Ww. zawiadomienie zostało doręczone zobowiązanemu 29 lutego 2024 r. Pismem z 8 marca 2024 r. dłużnik zajętej wierzytelności wskazał, że od 20 marca 2024 r. będzie realizował zajęcie wierzytelności.
Pismem datowanym na 15 listopada 2023 r. (złożonym 15 listopada 2024 r.), powołując się na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z 9.09.2024 r. oraz art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązany wniósł o "umorzenie pozostałych tytułów wykonawczych z powodu przedawnienia."
Postanowieniem z 16 grudnia 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, w wyniku rozpatrzenia zażalenia zobowiązanego, postanowieniem z 5 stycznia 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tego postanowienia Dyrektor przytoczył stanowiący podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej: u.p.e.a., po czym stwierdził, że:
- ustawowy termin płatności zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 roku oraz za okres sierpień - listopad 2008 roku (objętych tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...], [...], [...]) upływał w 2008 roku, co oznacza, że pięcioletni okres przedawnienia liczony był od 1 stycznia 2009 r. i upływał 31 grudnia 2013 r. W zakresie ww. zobowiązań podatkowych zastosowanie znalazł art. 70 § 6 pkt 1 oraz § 7 pkt 1 O.p., w związku z czym bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązań został zawieszony w okresie od 3 marca 2009 r. do 19 stycznia 2010 r. z uwagi na prowadzone wobec strony postępowanie karne skarbowe. W zakresie ww. zobowiązań podatkowych zastosowanie znalazł także art. 70 § 4 O.p. Bieg terminu przedawnienia został przerwany 18 listopada 2014 r. wskutek zajęcia nieruchomości (w tym dniu zostało zobowiązanemu doręczone zawiadomienie z 17 listopada 2014 r. o zajęciu nieruchomości). Następnie bieg terminu przedawnienia został przerwany 7 marca 2019 r. wskutek zajęcia wynagrodzenia za pracę (w tym dniu zawiadomienie z 27 lutego 2019 r. o zajęciu wynagrodzenia zostało doręczone pracodawcy) oraz 29 lutego 2024 r. wskutek zajęcia świadczeń emerytalnych (w tym dniu zawiadomienie z 29 lutego 2024 r. o zajęciu świadczeń emerytalnych zostało doręczone Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim). O zastosowaniu ww. środków egzekucyjnych zobowiązany został powiadomiony odpowiednio: 18 listopada 2014 r., 13 marca 2019 r. oraz 29 lutego 2024 r.
- ustawowy termin płatności zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 roku oraz za okres styczeń - luty 2009 roku (objętych tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...]) upływał w 2009 roku, co oznacza, że pięcioletni okres przedawnienia liczony był od 1 stycznia 2010 r. i upływał 31 grudnia 2014 r. W zakresie ww. zobowiązań podatkowych zastosowanie znalazł art. 70 § 6 pkt 1 oraz § 7 pkt 1 O.p., w związku z czym bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązań został zawieszony w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 19 stycznia 2010 r. z uwagi na prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie karne skarbowe. W zakresie ww. zobowiązań podatkowych zastosowanie znalazł także art. 70 § 4 O.p. Bieg terminu przedawnienia został przerwany 18 listopada 2014 r. wskutek zajęcia nieruchomości (w tym dniu zostało zobowiązanemu doręczone zawiadomienie z 17 listopada 2014 r. o zajęciu nieruchomości). Następnie bieg terminu przedawnienia został przerwany 7 marca 2019 r. wskutek zajęcia wynagrodzenia za pracę (w tym dniu zawiadomienie z 27 lutego 2019 r. o zajęciu wynagrodzenia zostało doręczone pracodawcy) oraz 29 lutego 2024 r. wskutek zajęcia świadczeń emerytalnych (w tym dniu zawiadomienie z 29 lutego 2024 r. o zajęciu świadczeń emerytalnych zostało doręczone Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim). O zastosowaniu ww. środków egzekucyjnych zobowiązany został powiadomiony odpowiednio: 18 listopada 2014 r., 13 marca 2019 r. oraz 29 lutego 2024 r.
- ustawowy termin płatności odsetek z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za styczeń 2008 r., od marca do sierpnia 2008 r., październik 2008 r. (objętych tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...],) upływał w 2008 roku, co oznacza, że pięcioletni okres przedawnienia liczony był od 1 stycznia 2009 r. i upływał 31 grudnia 2013 r. W zakresie ww. zobowiązań podatkowych zastosowanie znalazł 70 § 4 O.p. Bieg terminu przedawnienia został przerwany 18 listopada 2014 r. wskutek zajęcia nieruchomości (w tym dniu zostało zobowiązanemu doręczone zawiadomienie z 17 listopada 2014 r. o zajęciu nieruchomości). Następnie bieg terminu przedawnienia został przerwany 7 marca 2019 r. wskutek zajęcia wynagrodzenia za pracę (w tym dniu zawiadomienie z 27 lutego 2019 r. o zajęciu wynagrodzenia zostało doręczone pracodawcy) oraz 29 lutego 2024 r. wskutek zajęcia świadczeń emerytalnych (w tym dniu zawiadomienie z 29 lutego 2024 r. o zajęciu świadczeń emerytalnych zostało doręczone Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim). O zastosowaniu ww. środków egzekucyjnych zobowiązany został powiadomiony odpowiednio: 18 listopada 2014 r., 13 marca 2019 r. oraz 29 lutego 2024 r.
- ustawowy termin płatności zobowiązań podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2008 r. (objętego tytułem wykonawczym nr [...]) upływał w 2009 roku, co oznacza, że pięcioletni okres przedawnienia liczony był od 1 stycznia 2010 r. i upływał 31 grudnia 2014 r. W zakresie ww. zobowiązań podatkowych zastosowanie znalazł art. 70 § 4 O.p. Bieg terminu przedawnienia został przerwany 18 listopada 2014 r. wskutek zajęcia nieruchomości (w tym dniu zostało zobowiązanemu doręczone zawiadomienie z 17 listopada 2014 r. o zajęciu nieruchomości). Następnie bieg terminu przedawnienia został przerwany 7 marca 2019 r. wskutek zajęcia wynagrodzenia za pracę (w tym dniu zawiadomienie z 27 lutego 2019 r. o zajęciu wynagrodzenia zostało doręczone pracodawcy) oraz 29 lutego 2024 r. wskutek zajęcia świadczeń emerytalnych (w tym dniu zawiadomienie z 29 lutego 2024 r. o zajęciu świadczeń emerytalnych zostało doręczone Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim). O zastosowaniu ww. środków egzekucyjnych zobowiązany został powiadomiony odpowiednio: 18 listopada 2014 r., 13 marca 2019 r. oraz 29 lutego 2024 r.
- ustawowy termin płatności zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2009 r. (objętego tytułem wykonawczym nr [...]) upływał w 2010 roku, co oznacza, że pięcioletni okres przedawnienia liczony był od 1.01.2011 r. i upływał 31.12.2015 r. W zakresie ww. zobowiązania podatkowego zastosowanie znalazł 70 § 4 O.p. Bieg terminu przedawnienia został przerwany 18 listopada 2014 r. wskutek zajęcia nieruchomości (w tym dniu zobowiązanemu zostało doręczone zawiadomienie z 17 listopada 2014 r. o zajęciu nieruchomości). Następnie bieg terminu przedawnienia został przerwany 7 marca 2019 r. wskutek zajęcia wynagrodzenia za pracę (w tym dniu zawiadomienie z 27 lutego 2019 r. o zajęciu wynagrodzenia zostało doręczone pracodawcy) oraz 29 lutego 2024 r. wskutek zajęcia świadczeń emerytalnych (w tym dniu zawiadomienie z 29 lutego 2024 r. o zajęciu świadczeń emerytalnych zostało doręczone Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim). O zastosowaniu ww. środków egzekucyjnych zobowiązany został powiadomiony odpowiednio: 18 listopada 2014 r., 13 marca 2019 r. oraz 29 lutego 2024 r.
- ustawowy termin płatności zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za grudzień 2008 r. (objętego tytułem wykonawczym [...]) upływał w 2009 roku, co oznacza że pięcioletni okres przedawnienia liczony był od 1 stycznia 2010 r. i upływał 31 grudnia 2014 r. W zakresie ww. zobowiązania podatkowego zastosowanie znalazł art. 70 § 6 pkt 1 oraz § 7 pkt 1 O.p., w związku z czym bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązania został zawieszony w okresie od 21 lipca 2010 r. do 13 października 2010 r. z uwagi na prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie karne skarbowe. W zakresie ww. zobowiązania podatkowego zastosowanie znalazł także art. 70 § 4 O.p. Bieg terminu przedawnienia został przerwany 18 listopada 2014 r. wskutek zajęcia nieruchomości (w tym dniu zobowiązanemu zostało doręczone zawiadomienie z 17 listopada 2014 r. o zajęciu nieruchomości). Następnie bieg terminu przedawnienia został przerwany 7 marca 2019 r. wskutek zajęcia wynagrodzenia za pracę (w tym dniu zawiadomienie z 27 lutego 2019 r. o zajęciu wynagrodzenia zostało doręczone pracodawcy) oraz 29 lutego 2024 r. wskutek zajęcia świadczeń emerytalnych (w tym dniu zawiadomienie z 29 lutego 2024 r. o zajęciu świadczeń emerytalnych zostało doręczone Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim). O zastosowaniu ww. środków egzekucyjnych zobowiązany został powiadomiony odpowiednio: 18 listopada 2014 r., 13 marca 2019 r. oraz 29 lutego 2024 r.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy skonstatował, że bieg terminu przedawnienia wszystkich ww. zobowiązań podatkowych, liczony zgodnie z art. 70 § 1, § 4, § 6 pkt 1 oraz § 7 pkt 1 O.p. upłynie 1 marca 2029 r.
Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu argumentacji dotyczącej braku skuteczności zajęcia nieruchomości i związanego z tym upływu biegu terminu przedawnienia dochodzonych zobowiązań organ zauważył, że tylko dochodzonych część należności, wskazanych w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości z 17 listopada 2014 r. uległa przedawnieniu. W wyniku powyższego postanowieniem z 9 września 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim umorzył prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], od [...] do [...], od [...] do [...], [...], [...], [...], , [...], [...], od [...] do [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].
Natomiast przedmiotowe postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Należności wskazane w tych tytułach wykonawczych, na dzień wydania postanowienia z 16 grudnia 2024 r., były wymagalne.
W odniesieniu do podniesionego braku skuteczności zajęcia wynagrodzenia za pracę organ wyjaśnił z kolei, że brak możliwości realizacji zajęcia przez pracodawcę z powodu uzyskiwania przez zobowiązanego wynagrodzenia niepodlegającego zajęciu, nie ma znaczenia dla skuteczności tego zajęcia.
Końcowo organ zauważył, że wbrew twierdzeniu zobowiązanego, wszystkie tytuły wykonawcze wymienione w sentencji przedmiotowego postanowienia były ujęte zarówno w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości z 17 listopada 2014 r., jak również na ich podstawie, na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim z tego samego dnia, został ujawniony wpis o wszczęciu egzekucji w księdze wieczystej nr [...].
W skardze na to postanowienie Z. T. zarzucił błąd, polegający na przyjęciu, że w 2014 roku nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia wskutek zajęcia nieruchomości, gdyż należności podatkowe przedawniły się z dniem 31 grudnia 2013 r.
W uzasadnieniu skargi zakwestionowano również przyjęte stanowisko, że "postępowanie skarbowe przedłużyło bieg terminu przedawnienia", ponieważ nie zostały podjęte w tym czasie wobec skarżącego żadne czynności egzekucyjne. Ponadto skarżący zauważył, że zgodnie z "wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. P6/16" należności podatkowe zabezpieczone hipoteką przedawniają się z upływem 5 lat, czyli w przedmiotowej sprawie 31 grudnia 2013 r.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej uwzględnienie w części, w jakiej zaskarżone postanowienie utrzymuje w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz oddalenie w pozostałym zakresie.
W piśmie procesowym z 12 lipca 2025 r. skarżący potrzymał twierdzenie o przedawnieniu należności dochodzonych w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], z uwagi na ich niewpisanie do księgi wieczystej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga jest częściowo uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., według którego sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie rozważań zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazana ustawa weszła w życie 30 lipca 2020 r. Zważywszy, że postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Skarżącego na podstawie ww. tytułów wykonawczych zostało wszczęte przed wskazaną datą, to w niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.
Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. (w stanie prawnym obowiązującym w sprawie, tj. w brzmieniu do 29 lipca 2020 r.) postępowanie egzekucyjne umarza się::
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
W przypadkach, o których mowa w ww. art. 59 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 3 u.p.e.a.).
Stanowiący podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wymienia cztery odrębne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, których wspólną cechą jest szeroko pojęte nieistnienie obowiązku, który ma stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej. Jedną z przyczyn umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie powołanego wyżej przepisu stanowi upływ terminu przedawnienia należności, który to termin, w zależności od charakteru egzekwowanej należności, jest uregulowany w odrębnych aktach prawnych.
Skarżący podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do jego majątku w złożonym wniosku o umorzenie upatrywał w upływie terminu przedawnienia dochodzonych obowiązków.
Teza ta jest częściowo trafna.
Zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.) dalej: O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
W analizowanej sprawie, ustawowe terminy płatności należności zobowiązanego upłynęły w:
a) 2008 roku:
- zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. oraz za okres sierpień - listopad 2008 r. (objęte tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...], [...], [...]),
- odsetki z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za styczeń 2008 r., od marca do sierpnia 2008 r., październik 2008 r. (objęte tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...]),
b) 2009 roku:
- zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. oraz za okres styczeń - luty 2009 roku (objęte tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...]),
- zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2008 r. (objęte tytułem wykonawczym nr [...]),
- zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za grudzień 2008 r. (objęte tytułem wykonawczym nr [...])
c) 2010 roku:
- zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2009 r. (objęte tytułem wykonawczym nr [...]),
Przepisy ustawy O.p. przewidują jednak okoliczności, które przerywają lub zawieszają bieg terminu przedawnienia.
Zgodnie z art. 70 § 4 ww. ustawy, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
W myśl art. 70 § 6 pkt 1 O.p., w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 października 2013 r., bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia skarbowego wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Wraz z nowelizacją wprowadzoną poprzez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa, ustawy – Kodeks karny skarbowy oraz ustawy – Prawo celne (Dz.U. 2013.1149), dalej: ustawa zmieniająca, przepis ten od 15 października 2013 r. stanowi, iż bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia skarbowego wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Podkreślić przy tym należy, że ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów przejściowych i weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, wobec czego ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie (art. 4). Ponadto, jak wskazano w uzasadnieniu senackiego projektu ww. ustawy zmieniającej (Sejm VII kadencji, druk 1324), brak zawarcia przepisów przejściowych oznacza, że jeżeli upłynęło w dniu wejścia w życie ustawy 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku - to zobowiązanie, mimo wszczęcia postepowania karnego, zgodnie z wyrokiem TK, uległo przedawnieniu. Jeżeli zaś nie upłynęło 5 lat, lecz np. 3 lata, to organ ma jeszcze 2 lata od dnia wejścia w życie ustawy na poinformowanie podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Poczynając od dnia 15 października 2013 r. jedną dopuszczalną i właściwą formą powiadomienia podatnika o toczącym się postępowaniu karnoskarbowym i jego wpływie na bieg terminu przedawnienia jest zatem zawiadomienie z art. 70c O.p.
Stosownie do art. 70 § 7 pkt 1 O.p., bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, m.in. od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wskazał, że trakcie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec Z. T., zaistniały zdarzenia, które zawiesiły oraz przerwały bieg terminu przedawnienia, wydłużając termin przedawnienia ww. zobowiązań podatkowych skarżącego. Przy czym organ odwoławczy uznał, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony w odniesieniu do należności objętych wszystkim tytułami wykonawczymi wymienionymi w sentencji organu egzekucyjnego i był zawieszony:
- w okresie od 3 marca 2009 r. do 19 stycznia 2010 r. (322 dni) w odniesieniu do należności z tytułu zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług z miesiące: grudzień 2007 oraz od sierpnia 2008 roku do lutego 2009 roku w związku z prowadzonym wobec Z. T. postępowaniem w sprawie o wykroczenie skarbowe polegające na uporczywym niepłaceniu podatku,
- w okresie od 21 lipca 2010 r. do 13 października 2010 r. (84 dni) w odniesieniu do należności z tytułu zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za grudzień 2008 r. w związku z prowadzonym wobec Z. T. postępowaniem w sprawie o wykroczenie skarbowe polegające na uporczywym niepłaceniu podatku.
Analizując okoliczności związane z zawieszeniem biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności w oparciu o brzmienie art. 70 § 6 pkt 1 O.p., stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nie uwzględnił dyspozycji wynikającej z wprowadzonego 15 października 2013 r. do obrotu prawnego art. 70c tej ustawy, zgodnie z którym organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 i § 1a, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia. Należy zatem uznać, że z chwilą upływu 5-letniego terminu przedawnienia podatnik musi zostać poinformowany, że przedawnienie nie następuje, bo jego bieg został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego. Zawiadomienie to powinno zostać doręczone podatnikowi nie później niż przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania. Tym samym, w odniesieniu do należności Z. T., których ustawowe terminy płatności upłynęły w 2008 r., zaś 5-letni termin ich przedawnienia upływał 31 grudnia 2013 r., tj.: zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. oraz za okres sierpień - listopad 2008 roku (objętych tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...], [...], [...]), oraz odsetek z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za lipiec, sierpień i październik 2008 r. (objęte tytułem wykonawczym nr [...]), powiadomienia zobowiązanego o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązań podatkowych po 31 grudnia 2013 r. (odpowiednio 14 marca 2014 r. i 7 stycznia 2014 r.) - było spóźnione i nie mogło zostać uznane za zrealizowanie dyspozycji art. 70c O.p.
Ponadto w odniesieniu do odsetek z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za styczeń 2008 r., od marca do czerwca 2008 r. (objętych tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...]), nie zaistniały żadne okoliczności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, albowiem zakres przedmiotowy postępowań karnych skarbowych, na które powoływały się organy, tych zobowiązań nie obejmował. Zauważyć bowiem należy, że co prawda zawiadomienie o prowadzonym postępowaniu karnoskarbowym obejmuje odsetki od zobowiązań podatkowych, których zawiadomienie to dotyczy, to jednak znajdujące się w aktach sprawy zawiadomienie z dnia 2 stycznia 2014 r. zawiera informację o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego PIT-4R jedynie za miesiące od lipca do grudnia 2008 r.
W odniesieniu zatem do ww. należności, nie doszło do zawieszeniu biegu terminu przedawnienia w oparciu o art. 70 § 6 pkt 1 O.p., a ich przedawnienie nastąpiło 31 grudnia 2013 r.
W efekcie powyższego, w odniesieniu do ww. należności, wskazane przez organ odwoławczy, w dalszej części zaskarżonego postanowienia działania organu egzekucyjnego, tj.:
- zajęcie udziału wynoszącego 1/2 własności nieruchomości położonej w miejscowości [...], [...] T.(zawiadomienie z 17 listopada 2014 r.),
- zajęcie wynagrodzenia za pracę u pracodawcy P. D. (zawiadomienie z 27 lutego 2019 r.),
- zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Odział w Tomaszowie Mazowieckim (zawiadomienie z 29 lutego 2024 r.)
nie mogły wywołać skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia tychże należności.
Wobec powyższego Sąd stwierdza, że w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], utrzymanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowienia organu egzekucyjnego o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego było wadliwe, albowiem dokonane z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Natomiast w odniesieniu do pozostałych należności Z. T., tj.:
- zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. oraz za okres styczeń - luty 2009 roku (objętych tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...]) – w okresie w okresie od 3 marca 2009 r. do 19 stycznia 2010 r. (322 dni);
- zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za grudzień 2008 r. (objętego tytułem wykonawczym nr [...]) - w okresie od 21 lipca 2010 r. do 13 października 2010 r. (84 dni)
doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z prowadzonymi wobec Z. T. postępowaniami w sprawie o wykroczenie skarbowe polegające na uporczywym niepłaceniu podatku. Poinformowanie strony o tej okoliczności miało miejsce w 2014 r., a więc przed upływem terminu przedawnienia ww. zobowiązań.
Ponadto w odniesieniu do ww. należności, jak również należności z tytułu:
- zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2008 r. (objętego tytułem wykonawczym nr [...]),
- zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2009 r. (objętego tytułem wykonawczym nr [...]),
wskazane przez organ odwoławczy działania organu egzekucyjnego, tj.:
- zajęcie udziału wynoszącego 1/2 własności nieruchomości położonej w miejscowości [...], [...] T. (zawiadomienie z 17 listopada 2014 r.),
- zajęcie wynagrodzenia za pracę u pracodawcy P. D. (zawiadomienie z 27 lutego 2019 r.),
- zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Odział w Tomaszowie Mazowieckim (zawiadomienie z 29 lutego 2024 r.)
skutkowały przerwaniem biegu terminu przedawnienia tychże należności.
Uwzględniając powyższe okresy zawieszenia oraz przerwania biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązań w ocenie Sądu brak jest podstaw do stwierdzenia, że należności skarżącego objęte tytułami wykonawczymi o numerach [...], [...], [...], [...] i [...] uległy przedawnieniu.
Końcowo, odnosząc się do podniesionej przez stronę argumentacji w zakresie przedawnienia należności podatkowych niezabezpieczonych hipoteką Sąd stwierdza, że tylko część należności, wskazanych w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości z 17 listopada 2014 r. uległa przedawnieniu. Z uwagi na powyższe postanowieniem z 9 września 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim umorzył prowadzone wobec podatnika postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], od [...] do [...], od [...] do [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Dodatkowo, o czym mowa powyżej, przedawnieniu uległy należności, również ujęte w ww. zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości, co do których Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].
Natomiast należności wskazane w tytułach wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], z uwagi na wystąpienie okoliczności, które zawiesiły lub przerwały bieg terminu przedawnienia, na dzień wydania przez organ egzekucyjny postanowienia z 16 grudnia 2024 r., były wymagalne.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi w pozostałej części, w punkcie drugim wyroku.
ds