I SA/Łd 244/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-09-06
NSApodatkoweWysokawsa
postępowanie egzekucyjneumorzenie postępowaniaprzedawnienienależności podatkoweVATKodeks postępowania administracyjnegoPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymizwiązanie wyrokiempowaga rzeczy osądzonej

WSA w Łodzi oddalił skargę na postanowienie Dyrektora IAS w Łodzi odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia egzekucji, uznając, że kwestia przedawnienia należności została już prawomocnie rozstrzygnięta.

Skarżący domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie należności podatkowych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił wszczęcia postępowania, wskazując, że kwestia przedawnienia była już prawomocnie rozstrzygnięta przez WSA w Łodzi w poprzedniej sprawie. WSA w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organu i podkreślając związanie poprzednim wyrokiem na podstawie art. 153 p.p.s.a.

Sprawa dotyczyła skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które uchyliło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego i odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie wniosków o umorzenie egzekucji. Skarżący wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie należności podatkowych oraz wadliwość decyzji stanowiących podstawę egzekucji. Dyrektor IAS uznał, że kwestia przedawnienia została już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 9 listopada 2018 r. (sygn. III SA/Łd 650/18), który oddalił skargę skarżącego w tym zakresie. W związku z tym, Dyrektor odmówił wszczęcia nowego postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., powołując się na powagę rzeczy osądzonej i związanie poprzednim orzeczeniem sądowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organu. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku WSA w Łodzi, który stwierdził, że postępowanie karne skarbowe zawiesiło bieg terminu przedawnienia, a tym samym twierdzenie o przedawnieniu było niezasadne. Sąd uznał, że stan faktyczny i prawny nie uległ zmianie, a argumenty skargi dotyczące wadliwości decyzji wymiarowych wykraczają poza przedmiot postępowania. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ egzekucyjny może odmówić wszczęcia postępowania w takiej sytuacji, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., ze względu na powagę rzeczy osądzonej i związanie poprzednim orzeczeniem sądowym.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku (art. 153 p.p.s.a.), który prawomocnie rozstrzygnął kwestię przedawnienia należności. Brak zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadnia odmowę wszczęcia nowego postępowania w tej samej sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd jest związany oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądu, chyba że nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.

k.p.a. art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Nieważność postępowania następuje m.in. w przypadku wydania orzeczenia przez organ, który był niewłaściwy rzeczowo lub miejscowo.

u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Postępowanie egzekucyjne umarza się m.in. gdy egzekwowany obowiązek nie istnieje.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kwestia przedawnienia należności została już prawomocnie rozstrzygnięta w poprzedniej sprawie, a stan faktyczny i prawny nie uległ zmianie. Sąd jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku na podstawie art. 153 p.p.s.a.

Odrzucone argumenty

Zobowiązania podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu. Decyzje stanowiące podstawę do dokonania czynności egzekucyjnych zostały wydane w wyniku przestępstwa, a dowody są fałszywe.

Godne uwagi sformułowania

Sąd jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku. Organ odwoławczy, powołując art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a., prawidłowo postąpił i uchylił rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosków skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Argumenty skargi odnoszące się do prawidłowości decyzji wymiarowej jako wykraczające poza przedmiot tegoż postępowania nie podlegają ocenie Sądu.

Skład orzekający

Joanna Grzegorczyk-Drozda

przewodniczący

Ewa Cisowska-Sakrajda

sprawozdawca

Agnieszka Krawczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Zastosowanie art. 153 p.p.s.a. w sytuacji, gdy stan faktyczny i prawny nie uległ zmianie, a sąd jest związany poprzednią oceną prawną. Potwierdzenie możliwości odmowy wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. z uwagi na powagę rzeczy osądzonej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej, w której kwestia przedawnienia była już przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia sądowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę procesową związaną z powagą rzeczy osądzonej i związaniem sądu własnym poprzednim orzeczeniem, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego.

Czy można dwukrotnie dochodzić tego samego? Sąd administracyjny przypomina o powadze rzeczy osądzonej.

Sektor

podatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 244/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-09-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Ewa Cisowska-Sakrajda /sprawozdawca/
Joanna Grzegorczyk-Drozda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1563/22 - Wyrok NSA z 2023-11-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 153, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 156 § 1 pkt 3, art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 59 § 1 pkt 2, art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 6 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 17 stycznia 2022 r. nr 1001-IEE.1.711.153.2021.2.UJ UNP: 1001-22-004841 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie dotyczącym umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2022 r., nr 1001-IEE-1.711.153.2021.2.UJ UNP 1001-22-004841 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 144, art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), zwanej k.p.a.; art. 17 § 1, art. 18, art. 59 § 1 - 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.), zwanej u.p.e.a.; art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070) - uchylił w całości postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna z dnia 19 listopada 2021 r., nr 1010-SEE.711.1167.2021.11BM 1010.SEE.711.1165.2021.BM, w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do K. B. i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosków z dnia 29 lipca 2021 r. oraz 20 września 2021 r. w zakresie umorzenia postępowania, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr SM [...] i nr SM [...].
W uzasadnieniu tego postanowienia Dyrektor stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź – Śródmieście (NUSŁŚ) wystawił w stosunku do K. B. tytuły wykonawcze o nr: SM [...], SM [...] i SM [...] obejmujące należności skarżącego w podatku od towarów i usług za okresy: 09/2005, 3-7, 9, 10, 12/2007, które następnie skierował do realizacji w drodze postępowania egzekucyjnego, a następnie w oparciu o te tytuły wykonawcze, jako organ egzekucyjny, dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego prowadzonego przez [...] Bank [...]S.A. (zawiadomienie z dnia 2 grudnia 2014 r.).
Dyrektor wskazał, że pismem z dnia 11 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącego złożył skargę na tą czynność egzekucyjną jednocześnie wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że decyzje stanowiące podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego wydane zostały w wyniku przestępstwa i w tej sprawie toczy się postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w Ł., IV [...]. Wskazał także, że określone w tytułach wykonawczych zobowiązania podatkowe oraz odsetki od tych kwot uległy przedawnieniu, a aktualnie przed sądami administracyjnymi toczy się postępowanie mające na celu wzruszenie ostatecznych decyzji administracyjnych stanowiących podstawę wystawienia wyżej wymienionych tytułów wykonawczych. Postanowieniem z dnia 3 października 2017 r. NUSŁŚ odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to Dyrektor postanowieniem z dnia 18 maja 2018 r. nr 1001-IEE.711.592.2017.7/MF UNP 1001-18-053339 utrzymał w mocy. To ostatnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 9 listopada 2018 r., III SA/Łd 650/18, uchylił w części, w jakiej utrzymuje ono w mocy postanowienie NUSŁŚ z dnia 3 października 2017 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 r., prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego SM [...] i w tej części uchylił postanowienie organu I instancji (gdyż kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tego tytułu wykonawczego, ze względu na przedawnienie obowiązku - była już przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu zakończonym ostatecznym rozstrzygnięciem) oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie.
Po wydaniu tego wyroku nastąpiła zmiana właściwości miejscowej organu i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna.
W toku tego postępowania pismami z dnia 29 lipca 2021 r., pełnomocnik skarżącego złożył – jak wskazał Dyrektor - skargi na kolejne czynności egzekucyjne, które polegały na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank Polska S.A. (zawiadomienie z dnia 9 lipca 2021 r.) oraz w [...] Bank Polska S.A. (zawiadomienie z dnia 21 lipca 2021 r.) w dokonane w oparciu o tytuły wykonawcze SM [...]oraz SM [...]. W treści skarg również zawarł wnioski o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych w oparciu o te tytuły wykonawcze. W uzasadnieniu ponownie wskazał, że decyzje stanowiące podstawę dokonania czynności egzekucyjnych, zostały wydane w wyniku przestępstwa; dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe a zobowiązania podatkowe, wynikające z tytułów wykonawczych, uległy przedawnieniu.
Dyrektor podniósł, że w pismach z dnia 20 września 2021 r., które stanowiły zażalenia na postanowienia NUS z dnia 2 września 2021 r. nr 1010-SEE.711.1165.1.2021.BM oraz nr 1010-SEE.711.1167.1.2021.BM w przedmiocie skarg na czynności egzekucyjne, strona ponownie wniosła m.in. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o nr SM [...] oraz SM [...], powtarzając argumentację wcześniejszych pism zawierających wnioski o umorzenie postępowania.
W konsekwencji – jak podniósł Dyrektor - postanowieniem z dnia 19 listopada 2021 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to Dyrektor postanowieniem z dnia 17 stycznia 2022 r. uchylił w całości i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosków z dnia 29 lipca 2021 r. i dnia 20 września 2021 r. w zakresie dotyczącym umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr SM [...] oraz SM [...].
Przedstawiając motywy tego ostatniego postanowienia - Dyrektor wskazał, że kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tych tytułów wykonawczych, z uwagi na ich przedawnienie, a więc na podstawie przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., została już prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem z dnia 18 maja 2018 r. nr 1001-IEE.711.592.2017.7/MF UNP 1001-18-053339 o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego m.in. na podstawie tych tytułów wykonawczych. W części, w której odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczyła tytułów wykonawczych nr SM [...] oraz nr SM [...], sądowoadministracyjna kontrola tego postanowienia wykazała jego prawidłowość (prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 listopada 2018 r., III SA/Łd 650/18). Natomiast treść wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia 29 lipca 2021 r. i z dnia 20 września 2021 r. jest tożsama z argumentacją podniesioną w piśmie z dnia 11 lipca 2017 r., które również zawierało wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i dotyczy należności w podatku VAT za te same okresy, a w sprawie nie zaistniały żadne nowe okoliczności, wymagające oceny w nowym postępowaniu. Zdaniem Dyrektora podniesiona argumentacja powoduje, że dalsze procedowanie w przedmiocie złożonych wniosków nie może mieć miejsca. Wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie zakończonej już wcześniej ostatecznym orzeczeniem (postanowienie z dnia 18 maja 2018 r. nr 1001-IEE.711.592.2017.7/MF UNP 1001-18-053339) skutkowałoby zaistnieniem nieważności postępowania wskazanej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Tym samym organ odwoławczy uznał, że w sprawie konieczne jest uchylenie w całości postanowienia organu I instancji i orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
W skardze na to postanowienie skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił "naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na, to że: decyzje stanowiące podstawę do dokonania czynności egzekucyjnych zostały wydane w wyniku przestępstwa, jak również to, że dowody, na których podstawie ustalono istotne okoliczności faktyczne są fałszywe; zobowiązanie podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu, dotyczy to zarówno kwot głównych, jak i odsetek".
Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skargi skarżący jako okoliczności przemawiające za umorzeniem postępowania egzekucyjnego wskazał jedynie, że zobowiązania podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu i dotyczy to zarówno kwot głównych, jak i odsetek. Pozostała argumentacja przedstawiona w skardze odnosi się do zasadności i prawidłowości wydania decyzji określających zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych nr SM [...] oraz SM [...].
W odpowiedzi na tę skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022r. poz. 329), zwanej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Na mocy art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie zaś do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Rozpoznając w trybie uproszczonym w tak zakreślonej kognicji skargę - Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, organ odwoławczy nie naruszył bowiem przepisów prawa w sposób skutkujący uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do tego, czy nie nastąpiło – jak przyjął organ odwoławczy – przedawnienie objętych tytułami wykonawczymi nr SM [...] i nr SM [...] należności skarżącego w podatku od towarów i usług za okresy 3 - 7, 9, 10, 12/2007 r. z uwagi na wszczęcie postępowania karnoskarbowego, czy – jak podnosi skarżący – doszło do przedawnienia tych należności, a organ powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tych tytułów wykonawczych. Źródło tak zarysowanego sporu tkwi w tym, czy kwestia przedawnienia objętych tytułami wykonawczymi nr SM [...] i nr SM 6[...] należności skarżącego w podatku od towarów i usług za okresy 3 - 7, 9, 10, 12/2007 r. została już rozstrzygnięta, co w efekcie skutkować winno odmową wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, w oparciu o wnioski skarżącego z dnia 29 lipca 2021 r. oraz dnia 20 września 2021 r. W tym zakresie organ podnosi, że żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr SM [...] oraz SM [...] zostało już wcześniej złożone przez stronę pismem z dnia 11 lipca 2017 r. i było przez organ rozpoznawane, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 9 listopada 2018 r., III SA/Łd 650/18, oddalił skargę skarżącego. Z kolei skarżący nie podnosi żadnej argumentacji uzasadniającej merytoryczne rozpoznanie jego wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o te tytuły wykonawcze, koncentrując się na zarzutach co do prawidłowości "decyzji stanowiącej podstawę dokonania czynności egzekucyjnych", a okoliczności przemawiające za umorzeniem postępowania egzekucyjnego ogranicza do lakonicznego stwierdzenia, że z uwagi na upływ czasu, zobowiązania podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu.
Wobec tego kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma ocena, czy istotnie kwestia przedawnienia należności dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr SM [...] oraz SM [...] została już prawomocnie wskazanym wyrokiem sądowym przesądzona, a ocena dokonana w tym wyroku nadal zachowuje swoją aktualność. Oczywistym jest bowiem, że okoliczność przedawnienia jest dokonywana na dany moment, bowiem upływ czasu może mieć znaczenia dla tej okoliczności. Przedawnienie należności jako ściśle powiązane z czasem ma charakter zmienny wraz z jego upływem. W przypadku przedawnienia nie musi zatem być tak, że upływ pewnego okresu czasu nie pozostanie bez wpływu na "wymagalność" należności. Wręcz przeciwnie – w pewnych okolicznościach - może on całkowicie zmienić sytuację zobowiązanego. W tej mierze istotne znaczenie mogą mieć okoliczności pzrerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia, jak i okoliczności zaistniałe w późniejszym czasie.
Niewątpliwym i niespornym w tej sprawie jest, że objęte tytułami wykonawczymi nr SM [...] oraz SM [...] należności są przedmiotem postępowania karno-skarbowego, które nie zostało na dzień wydawania zaskarżonego postanowienia zakończone; skarżący został zawiadomiony o wszczęciu tegoż postępowania, a Sąd wyrokiem z dnia 9 listopada 2018 r., III SA/Łd 650/18, ocenił okoliczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia tych należności, uznając iż doszło do tego zawieszenia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że "w stosunku do osoby skarżącego, w dniu 21 listopada 2012 r., wszczęte zostało postępowanie karne skarbowe, które do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie zostało zakończone. O wszczęciu tego postępowania skarżący, a co za tym idzie o fakcie zawieszenia biegu terminu przedawnienia skarżący został zawiadomiony. Powyższe okoliczności nie są kwestionowane przez stronę skarżącą. W następstwie powyższego uznać należy, że doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminów przedawnienia zaległości skarżącego w VAT z wyżej wskazane okresy, które to zaległości są dochodzone w drodze egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o nr: SM [...] oraz SM [...]. Przy czym bez wpływu na powyższe pozostaje podniesiony przez pełnomocnika argument, co do faktu zawieszenia postępowania karnego skarbowego do czasu zakończenia postępowania karnego w sprawie IV [...]. Fakt zawieszenia tego postępowania nie jest równoznaczny z prawomocnym zakończeniem tego postępowania, co w myśl art. 70 § 7 o.p. skutkowałoby rozpoczęciem dalszego, po okresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Tym samym twierdzenie pełnomocnika skarżącego, co do wystąpienia przesłanki umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na upływ terminu przedawnienia egzekwowanych zaległości podatkowych za 3 - 7, 9, 10, 12/2007 r., uznać należało za niezasadne, a rozstrzygnięcie organów w tym zakresie za prawidłowe". Tym samym Sąd - rozpoznając sprawę III SA/Łd 650/18 - doszedł do przekonania, że twierdzenie pełnomocnika skarżącego, co do wystąpienia przesłanki umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na upływ terminu przedawnienia egzekwowanych zaległości podatkowych za 3-7, 9, 10, 12/2007, nie ma podstaw, a rozstrzygnięcie organów w tym zakresie jest prawidłowe. Ocena ta – z uwagi na to, iż okoliczności faktyczne i prawne sprawy nie uległy zmianie - nadal wiąże w rozpoznawanej obecnie sprawie na podstawie art. 153 p.p.s.a. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (podobnie wyrok NSA z dnia 19 maja 2022 r., II OSK 2531/19, LEX nr 3353283). Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być – jak przyjmuje judykatura - wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r., II SA/Ol 443/09). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 p.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827). Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd, może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy.
Zważywszy na powyższe zasadnie organ przyjął, iż kwestia przedawnienia spornych należności została już prawomocnie oceniona, co w konsekwencji oznacza, iż w sprawie ma zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. – odmowa wszczęcia postępowania z wniosków skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. A zatem "gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 tej ustawy, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania". Istotna w tej sprawie druga z wymienionych w tym przepisie przyczyna - "inna uzasadniona przyczyna" uniemożliwiająca wszczęcie postępowania, niesprecyzowana w przepisie, rozumiana jest jako taka sytuacja, która w sposób oczywisty stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania, a mianowicie, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie (por. wyrok SN z dnia 9 września 2015 r., III UK 16/15, publ. LEX nr 1814918). Z kolei wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania administracyjnego stoją na przeszkodzie przepisy prawa, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2012 r., VI SA/Wa 2450/11, LEX nr 1124322). Pomimo rodzących się wątpliwości co do stosowania art. 61a § 1 k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji judykatura dopuszcza taką możliwość w przypadku, gdy dana kwestia została już prawomocnie rozstrzygnięta i ponowne postępowanie nie mogło być wszczęte ze względu na obowiązujący zakaz ponownego orzekania w tej samej sprawie z uwagi na powagę rzeczy osądzonej (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2016 r., II FSK 137/14, LEX nr 2036417). W tej sprawie wobec związania oceną prawomocnego wyroku WSA w Łodzi z dnia 9 listopada 2018 r., III SA/Łd 650/18, organ odwoławczy, powołując art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a., prawidłowo postąpił i uchylił rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosków skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W takim zaś przypadku organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a., organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2015 r., II OSK 999/14), a zadaniem organu administracji jest wyłącznie zbadanie przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., II GSK 347/11).
Natomiast argumenty skargi odnoszące się do prawidłowości decyzji wymiarowej jako wykraczające poza przedmiot tegoż postępowania nie podlegają ocenie Sądu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Ake.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI