I SA/Łd 240/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Łodzi oddalił skargę na postanowienie dotyczące kosztów egzekucyjnych, uznając, że zostały one prawidłowo naliczone zgodnie z przepisami obowiązującymi przed nowelizacją ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, z uwzględnieniem wprowadzonych limitów.
Skarga dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującego w mocy decyzję o kosztach egzekucyjnych. Skarżący zarzucał niewspółmierność kosztów do podjętych czynności, brak uzyskania środków z zajęcia oraz naruszenie zasad logiki i Konstytucji. Sąd uznał, że postępowanie zostało wszczęte przed nowelizacją ustawy, a koszty należy naliczać według przepisów dotychczasowych, z uwzględnieniem limitów wprowadzonych przez nowelizację. Sąd podkreślił, że skuteczne zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, nawet jeśli nie przyniosło zaspokojenia, rodzi koszty egzekucyjne, a ich wysokość nie jest uzależniona od pracochłonności czy efektywności działań organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę wniesioną przez G. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bełchatowie dotyczące kosztów egzekucyjnych. Sprawa dotyczyła kosztów powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego zaległości w podatku VAT za lata 2015-2016. Skarżący podnosił, że organ egzekucyjny nie uzyskał żadnych środków z zajęcia rachunku bankowego na podstawie tego tytułu, a naliczone koszty w wysokości 1 444,37 zł są niewspółmierne do podjętych czynności. Zarzucał naruszenie przepisów k.p.a., ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Konstytucji, powołując się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych. Sąd administracyjny uznał, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z 2019 r., dlatego do ustalenia wysokości kosztów miały zastosowanie przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem limitów wprowadzonych przez nowelizację (100 zł opłaty manipulacyjnej i 40 000 zł opłaty za czynność egzekucyjną). Sąd podkreślił, że skuteczne zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, nawet jeśli na rachunku znajdowały się środki, które nie pokryły w całości dochodzonych należności, rodzi koszty egzekucyjne. Sąd podzielił stanowisko organów, że wysokość tych kosztów nie jest uzależniona od pracochłonności, nakładów pracy organu egzekucyjnego ani od faktycznego zaspokojenia dochodzonej należności. Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA, które potwierdza, że przepisy nie przewidują miarkowania opłat w oparciu o takie kryteria, a jedynie określają górne limity. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, skuteczne zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, nawet jeśli środki na nim nie pokryły w całości dochodzonych należności, rodzi koszty egzekucyjne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak zaspokojenia dochodzonej należności nie ma znaczenia dla skuteczności czynności egzekucyjnej (zajęcia rachunku bankowego) i tym samym dla powstania kosztów egzekucyjnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
u.p.e.a. art. 64 § § 1 pkt 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Opłata za czynności egzekucyjne (zajęcie wierzytelności pieniężnej) może być naliczona, gdy na rachunku bankowym znajdują się środki pieniężne należące do dłużnika. Wysokość opłaty jest ustalana procentowo od kwoty egzekwowanej należności, z uwzględnieniem górnego limitu.
u.p.e.a. art. 64 § § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Opłata manipulacyjna jest naliczana w egzekucji należności pieniężnej, z uwzględnieniem górnego limitu.
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 6 § ust. 1
W postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem art. 7-11.
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 7 § ust. 1
Niewyegzekwowana lub niezapłacona przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej opłata manipulacyjna naliczona w wysokości wyższej niż 100 zł pobiera się w wysokości 100 zł.
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 8 § ust. 1
Niewyegzekwowana lub niezapłacona przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej opłata za czynności egzekucyjne naliczona w wysokości wyższej niż 40 000 zł pobiera się w wysokości 40 000 zł.
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 64 § § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Opłaty za czynności egzekucyjne oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów w celu ochrony słusznego interesu obywateli.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek przekonywania strony o słuszności rozstrzygnięcia.
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio do postępowania egzekucyjnego.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wyroki Trybunału Konstytucyjnego są prawomocne i podlegają wykonaniu.
Konstytucja RP art. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i niepodzielności swojego terytorium.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do własności i innych praw majątkowych.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczne zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, nawet jeśli nie doprowadziło do zaspokojenia, rodzi koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne są ustalane na podstawie przepisów obowiązujących w momencie wszczęcia postępowania, z uwzględnieniem limitów wprowadzonych przez nowelizację ustawy. Wysokość kosztów egzekucyjnych nie jest uzależniona od pracochłonności, nakładów pracy organu ani efektywności działań.
Odrzucone argumenty
Naliczanie kosztów egzekucyjnych jest niezasadne, gdy nie uzyskano żadnych środków z zajęcia rachunku bankowego. Koszty egzekucyjne powinny być współmierne do podjętych czynności i nakładów pracy organu. Naruszenie zasad logiki i Konstytucji poprzez pobranie kosztów o niewspółmiernej wysokości.
Godne uwagi sformułowania
nie ma znaczenia dla skuteczności zajęcia, a w konsekwencji także dla powstania kosztów egzekucyjnych przepisy nie uzależniały możliwości naliczenia kosztów egzekucyjnych i ustalenia ich wysokości od wyegzekwowania jakichkolwiek środków pieniężnych brak określenia maksymalnego pułapu opłaty, limitującego jej wysokość, stanowi naruszenie zasady zakazu nadmiernej ingerencji wynikającej z art. 2 Konstytucji nie ma podstaw do miarkowania opłat w oparciu o nieostre i chwiejne kryteria, jak czasochłonność, pracochłonność i stopień skomplikowania
Skład orzekający
Cezary Koziński
przewodniczący sprawozdawca
Bożena Kasprzak
członek
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie i naliczanie kosztów egzekucyjnych w administracji, zwłaszcza w kontekście nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji ustawy z 2019 r. Interpretacja przepisów dotyczących skuteczności zajęcia i powstania kosztów egzekucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego – kosztów egzekucyjnych. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jej rozstrzygnięcie jest istotne dla zrozumienia zasad naliczania tych kosztów, zwłaszcza w kontekście zmian prawnych i orzecznictwa.
“Koszty egzekucyjne mimo braku zaspokojenia? WSA wyjaśnia zasady naliczania.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Łd 240/25 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2025-07-16 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-05-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Agnieszka Gortych-Ratajczyk Bożena Kasprzak Cezary Koziński /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 1553 art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw Dz.U. 2025 poz 132 art. 64 par. 1 pkt 4, art. 64 par. 3, art. 64 par. 6 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Asesor WSA Agnieszka Gortych - Ratajczyk Protokolant: specjalista Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi G. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 24 lutego 2025 r. nr 1001-IEE.7192.26.2025.2.AG w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Uzasadnienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowieniem z 24 lutego 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bełchatowie z 27 grudnia 2024 r. w sprawie kosztów egzekucyjnych, które powstały w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec G. N. na podstawie tytułu wykonawczego z 24 listopada 2020 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że tytuł wykonawczy wystawiony wobec G. N., obejmował zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień i grudzień 2015 r. oraz luty i marzec 2016 r. W toku postępowania organ egzekucyjny skierował do P. S.A. zawiadomienie z 25 listopada 2020 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu 1 grudnia 2020 r. Dłużnik zajętej wierzytelności 3 oraz 8 grudnia 2020 r. przekazał środki pieniężne na rachunek organu egzekucyjnego. Wpłaty te nie pokryły w całości dochodzonych od zobowiązanego zaległości podatkowych. Decyzją z 18 grudnia 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bełchatowie, po rozpoznaniu wniosku zobowiązanego, rozłożył na raty spłatę pozostałych zaległości podatkowych, w tym należności objętych tytułem wykonawczym nr [...]. Z uwagi na zawarty układ ratalny postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Pismem z 23 kwietnia 2021 r. organ egzekucyjny poinformował zobowiązanego o pozostałej do uregulowania kwocie kosztów egzekucyjnych w wysokości 42 767,79 zł (w tym 1 444,37 zł dotyczących tytułu wykonawczego nr [...]). Zobowiązany spłacił wskazane koszty 28 kwietnia 2021 r. Po uregulowaniu w całości dochodzonego obowiązku Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bełchatowie 4 grudnia 2024 r. zakończył egzekucję administracyjną prowadzoną w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...]. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bełchatowie postanowieniem z 27 grudnia 2024 r. orzekł, na wniosek zobowiązanego, o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w zakończonym postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], w łącznej kwocie 1 444,37 zł. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik strony wskazał, że ze względu na rozłożenie na raty należności objętych tytułem wykonawczym z 24 listopada 2020 r., a następnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie zajął na podstawie tego tytułu nawet najmniejszej kwoty. Tytuł wykonawczy został co prawda wydany, nie stanowił jednak podstawy do przelewu żadnej wierzytelności z rachunku zobowiązanego. Przelew wierzytelności miał miejsce jedynie w stosunku do wcześniejszych tytułów wykonawczych. Zdaniem pełnomocnika organ egzekucyjny, uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14, powinien w zaskarżonym rozstrzygnięciu wykazać adekwatność naliczonych kosztów egzekucyjnych do pracochłonności i czasochłonności podjętych działań. Niezależnie od powyższego, zdaniem pełnomocnika, elementarne zasady logiki podpowiadały, że niemożliwe jest powstanie kosztów egzekucyjnych w wysokości ponad 1,4 tys. zł, gdy w toku egzekucji nie uzyskano żadnej kwoty. Ponadto pełnomocnik powołał się na wyrok WSA w Łodzi z 17 grudnia 2024 r., I SA/Łd 699/24, którym Sąd uchylił inne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wydane wobec zobowiązanego w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych. W opinii pełnomocnika, w niniejszej sprawie przekroczony został również, przewidziany przepisami, limit kosztów egzekucyjnych wynoszący 40 000 zł. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymując w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji, odwołał się przede wszystkim do treści art. 64 i art. 64c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 132; dalej: u.p.e.a.) w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 4 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553). Wymienione przepisy obciążały zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego oraz wskazywały sposób ustalenia ich wysokości. W rozpatrywanej sprawie koszty te związane były z opłatą manipulacyjną oraz zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego. Przepisy ustawy zmieniającej zmodyfikowały jednak zasady naliczania i poboru kosztów egzekucyjnych przewidując górne limity dla opłat manipulacyjnych (100 zł) oraz opłat za czynności egzekucyjne (40 000 zł), niewyegzekwowanych lub niezapłaconych przed dniem wejścia w życie tej ustawy. W realiach sprawy limity te — zdaniem Dyrektora — nie zostały przekroczone, ponieważ opłata manipulacyjna została pobrana w wysokości 100 zł, zaś opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego wyniosła 1 344,37 zł. Zdaniem organu koszty egzekucyjne z tytułu opłaty manipulacyjnej i opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zostały prawidłowo wyliczone na podstawie dotychczasowych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów ustawy zmieniającej. Odnosząc się do argumentacji skarżącej organ zgodził się, że opłata egzekucyjna nie może być naliczona, gdy nie nastąpi faktyczne zajęcie jakichkolwiek środków na rachunku bankowym. Z materiałów sprawy wynikało jednak, że doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Na zajętym rachunku były środki, które zostały przekazane organowi egzekucyjnemu. Środki te nie wystarczyły na pokrycie dochodzonych należności, jednak fakt ten nie miał znaczenia dla skuteczności zajęcia, a w konsekwencji także dla powstania kosztów egzekucyjnych. Organ podkreślił, że przepisy nie uzależniały możliwości naliczenia kosztów egzekucyjnych i ustalenia ich wysokości od wyegzekwowania jakichkolwiek środków pieniężnych. Tego rodzaju zależność została wprowadzona dopiero od 20 lutego 2021 r., nie miała jednak zastosowania w tej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik G. N., wnosząc o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi naruszenie: (1) art. 77 § 1 w zw. z art. 6, art. 7 oraz art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 190 ust. 1 i art. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez niezbadanie rzeczywistych nakładów pracy oraz wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny przy ustalaniu kosztów egzekucyjnych, wbrew orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 oraz orzecznictwu sądów administracyjnych; (2) art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., poprzez akceptację naliczenia przez organ kosztów egzekucyjnych o niewspółmiernej wysokości do podjętych czynności egzekucyjnych, co pozostawało w sprzeczności z wyrokiem TK z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 oraz orzecznictwem sądów administracyjnych; (3) art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1, art. 84 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez pobranie przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych o wysokości niewspółmiernej do podjętych czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł między innymi, że organ egzekucyjny nie dokonał zajęcia na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego żadnej, nawet najmniejszej kwoty, bowiem — wobec niewyczerpania kwoty dochodzonej wcześniejszymi tytułami — organ nawet w najmniejszym stopniu nie rozpoczął egzekucji na podstawie tytułu, którego dotyczy sprawa. Dokonanie skutecznej czynności egzekucyjnej na podstawie tego tytułu nie było fizycznie możliwe, bowiem na rachunku nie znajdowały się już żadne środki. Nie przeszkodziło to jednak organowi egzekucyjnemu w naliczeniu pełnych kosztów egzekucyjnych w stosunku do tego tytułu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 24 listopada 2020 r., obejmującego zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień i grudzień 2015 r. oraz luty i marzec 2016 r., zostało wszczęte wobec G. N. jeszcze w 2020 r. W jego toku Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bełchatowie skierował do P. S.A. zawiadomienie z 25 listopada 2020 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu 1 grudnia 2020 r. Słusznie zatem organy podatkowe przyjęły, że postępowanie to zostało wszczęte jeszcze przed wejściem w życie nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 4 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553). Odnotować należy, że nowelizacja została wprowadzona w rezultacie uwzględnienia wytycznych zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy nowelizującej, w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (to jest przed 19 lutego 2021 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem m.in. art. 7-11. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy nowelizującej niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40 000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1–5, 7 i 11 oraz § 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40 000 zł. Przytoczone przepisy art. 7 i art. 8 ustawy nowelizującej, nakazują zredukowanie kosztów egzekucyjnych obliczonych na podstawie przepisów obowiązujących przed nowelizacją do kwot w nich określonych, jeśli są spełnione określone warunki. Przepisy te nie stanowią o obliczaniu całości kosztów egzekucyjnych powstałych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Redukowanie kosztów egzekucyjnych według zasad wskazanych w art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej może nastąpić tylko wówczas, gdy koszty te powstały wcześniej (przed wejściem w życie ww. ustawy), czyli powinno być poprzedzone procesem ustalenia ich w prawidłowej wysokości. Proces ten powinien zostać przeprowadzony według dotychczasowych zasad, to jest z uwzględnieniem przepisów obowiązujących przed ich zmianą oraz zaleceń Trybunału Konstytucyjnego. Inaczej mówiąc, prawidłowe zastosowanie regulacji z art. 7 i art. 8 ustawy nowelizującej wymaga w pierwszej kolejności wyliczenia wysokości kosztów egzekucyjnych według zasad obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej (wynika to wprost z art. 7 i art. 8 ust. 1 tej ustawy), a zatem stosując zalecenia Trybunału Konstytucyjnego. Wejście w życie ustawy nowelizującej tego obowiązku nie wyeliminowało (wyrok NSA z 8 sierpnia 2023 r., III FSK 643/22). W rozpatrywanej sprawie organy egzekucyjnie trafnie odczytały powyższe unormowania przyjmując, że wysokość kosztów egzekucyjnych, to jest wysokość opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za czynność egzekucyjną (zajęcie rachunku bankowego), należy ustalić zgodnie z treścią art. 61 § 1 pkt 4, § 6–7, § 9 pkt 2 oraz § 10 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, przy jednoczesnym zastosowaniu limitów, o których mowa w art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej. Wyliczone w ten sposób koszty postępowania, na które złożyła się opłata manipulacyjna w wysokości 100 zł oraz opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w wysokości 1 344,37 zł, nie przekroczyły wspomnianych limitów (100 zł dla opłaty manipulacyjnej oraz 40 000 zł dla opłaty za czynność egzekucyjną). Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy po pierwsze, że stosownie do art. 64 § 3 u.p.e.a. opłaty za czynności egzekucyjne, o których mowa w § 1 pkt 1–6, oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnych. Również w treści cytowanych art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej, ustawodawca wyraźnie zastrzegł, że przewidziane tam limity stosuje się oddzielnie do każdego tytułu wykonawczego. Jednoznaczne brzmienie wymienionych przepisów wyklucza możliwość badania zasadności i wysokości opłat egzekucyjnych w aspekcie innych tytułów wykonawczych wystawionych względem zobowiązanego. Pogląd ten wyraził już NSA w wydanym wobec tego samego skarżącego wyroku z 5 czerwca 2024 r., III FSK 737/23. Po drugie zgodzić się należy, że opłata egzekucyjna nie może być naliczana, gdy nie nastąpi faktyczne zajęcie jakichkolwiek środków na rachunku bankowym. Przemawia za tym, trafnie powołana przez organ, ugruntowana linia orzecznicza w zakresie pobierania opłaty na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją. Zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych, opłata egzekucyjna z tytułu zajęcia wierzytelności pieniężnej może być naliczona przez organ egzekucyjny jedynie wówczas, gdy na zajętym rachunku bankowym są środki pieniężne. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji zajęciu podlega wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku wobec banku, a nie sam rachunek bankowy, jako narzędzie oszczędnościowo-rozliczeniowe. W konsekwencji skuteczne zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych jest możliwe, gdy na rachunku zobowiązanego znajdują się dostępne środki pieniężne należące do dłużnika (por. wyroki NSA z 12 lutego 2019 r.; II FSK 3379/18, z 19 lutego 2019 r., II FSK 589/17; z 30 maja 2019 r., II FSK 613/19; z 8 października 2019 r., I GSK 1332/18 oraz I GSK 1377/18; z 14 listopada 2019 r., I GSK 2918/18; z 16 czerwca 2020 r., I GSK 533/20; z 30 lipca 2020 r., I GSK 836/20, z 10 grudnia 2020 r., I GSK 1435/20; z 3 lutego 2021 r., III FSK 2531/21). W rozpoznawanej sprawie doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, na którym zdeponowane były środki pieniężne, przekazane następnie organowi egzekucyjnemu. Inną kwestią jest natomiast, czy dla skuteczności zajęcia i powstania kosztów postępowania ma znaczenie to, czy pozyskane w ten sposób środki pozwolą zaspokoić roszczenia dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym. Mowa tu już bowiem o kolejnym etapie postępowania, jakim jest odpowiedni podział sumy uzyskanej w toku egzekucji pomiędzy różne tytuły egzekucyjne. Brak zaspokojenia dochodzonej należności nie ma znaczenia dla skuteczności czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie dla zajęcia rachunku bankowego). Sąd zatem podziela wyrażony w zaskarżonym postanowieniu pogląd organów egzekucyjnych, zgodnie z którym dla skuteczności zajęcia, a w konsekwencji dla powstania kosztów egzekucyjnych, nie ma znaczenia, czy wierzytelność będąca na rachunku bankowym w dniu zajęcia, wystarczała na pokrycie wszystkich dochodzonych należności objętych zawiadomieniem o zajęciu. Po trzecie przypomnieć należy, że w powoływanym w skardze wyroku z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, Trybunał Konstytucyjny uznał przepisy art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. za niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji — w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej (punkt 1 i 2 sentencji). Trybunał stwierdził również, że art. 64 § 8 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji (punkt 3 sentencji). Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że dopuszczalne jest stosowanie stawek stosunkowych (procentowych), które uzależnione są tylko od kwoty egzekwowanej należności, a nie od indywidualnej sytuacji zobowiązanego lub nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań. Brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje jednak, w wypadku należności o znacznej wartości, że następuje zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Stąd też Trybunał przyjął, że brak określenia maksymalnego pułapu opłaty, limitującego jej wysokość, stanowi naruszenie zasady zakazu nadmiernej ingerencji wynikającej z art. 2 Konstytucji. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są różne stanowiska na temat skutków przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla praktyki ustalania opłat za czynności egzekucyjne. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd zaprezentowany w przywołanym już wyżej wyroku NSA z 5 czerwca 2024 r., III FSK 737/23, zgodnie z którym Trybunał zakwestionował wyłącznie brak określenia maksymalnych kwot opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych i opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a.), nie podważając stosunkowego charakteru tych opłat jako określonego procentu od kwoty egzekwowanej należności. Miarkowanie tych opłat w oparciu o kryterium pracochłonności, skuteczności i ekwiwalentności czynności egzekucyjnych, także w sytuacji, gdy nie przekraczają kwot maksymalnych, nie ma w świetle obowiązujących przepisów prawa, a także w świetle treści cytowanego wyroku Trybunału, żadnego uzasadnienia. W motywach wyroku Trybunał nawiązał wprawdzie do efektywności działań organu egzekucyjnego, niemniej argumentacja ta była ukierunkowana na uwypuklenie niedopuszczalności traktowania opłat egzekucyjnych jako sankcji za niewykonanie obowiązku, którą to potencjalną wadliwość eliminuje kwotowe określenie górnej granicy opłaty określanej procentowo. W obecnym stanie prawnym nie ma podstaw do miarkowania opłat w oparciu o nieostre i chwiejne kryteria, jak czasochłonność, pracochłonność i stopień skomplikowania, a nawet efektywność prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyroki NSA z 13 maja 2020 r., II FSK 2950/19; z 4 marca 2021 r., III FSK 1301/21; z 10 marca 2021 r., III FSK 1448/21 i III FSK 1449/21; z 7 września 2021 r., III FSK 4105/21). Mając na względzie powyższe rozważania, za bezzasadne należy uznać wszystkie zarzuty przytoczone w skardze. Organy egzekucyjne prawidłowo zastosowały przepisy prawa, w tym art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., trafnie ustaliły koszty postepowania i zasadnie odmówiły uzależnienia ich wysokości od rzeczywistych nakładów pracy, poniesionych wydatków, a także od efektywnego zaspokojenia dochodzonej w postępowaniu należności. Wydane rozstrzygnięcie nie naruszało wskazanych przepisów Konstytucji, w tym jej art. 2. Powołany przez stronę skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, odwołujący się wprost do tego uregulowania, nie negował bowiem mechanizmu ustalania kosztów egzekucyjnych w formie ryczałtowej. Wskazywał jedynie na konieczność ustalenia górnego limitu tych kosztów, który to limit został wprowadzony przez ustawodawcę i w rozpatrywanej sprawie nie został przekroczony. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), oddalił skargę. mko
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI