I SA/Łd 199/25

I SA/Łd 199/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-06-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Bożena Kasprzak
Paweł Janicki /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Furmanek
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 1210/25 - Postanowienie NSA z 2026-01-16
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2070
art. 34 par 2 pkt 3 lit.a, art. 33 par 2.
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t. j)
Sentencja
Dnia 12 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Sędziowie : Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Asesor WSA Tomasz Furmanek, , po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 10 lutego 2025 roku, nr 1001-IEW-3.7113.68.2024.12.U71.KM w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku w sprawie postępowania zabezpieczającego oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Łd 199/25
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 5 września 2024r. Naczelnik Łódzkiego Urzędu Skarbowego w Łodzi określił przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku VAT spółki skarżące j za miesiące marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2014r. wraz z odsetkami oraz orzekł o zabezpieczeniu na majątku spółki powyższych zobowiązań wraz z odsetkami w łącznej kwocie 145807 zł. W związku z tym, że decyzja o zabezpieczeniu ma na podstawie art. 239c O.p. rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie wymienionej decyzji w dniu 10 września 2024r. wystawiono zarządzenia zabezpieczenia obejmujące zobowiązania za miesiące od marca do czerwca 2014r.
W odwołaniu od wymienionej decyzji postawiono między innymi zarzut błędnego doręczenia zaskarżonej decyzji na skutek czego, w ocenie strony skarżącej nie weszła ona do obrotu prawnego.
Decyzją z dnia 21 marca 2025r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uchylił wymienioną wyżej decyzji w części dotyczącej określenia przybliżonej kwoty zobowiązania za marzec 2014r. w kwocie 35 zł wraz z odsetkami i orzekającej o zabezpieczeniu tej kwoty n majątku spółki skarżącej a w pozostałej części utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.
W dniu 26 września 2024r. strona skarżąca złożyła zarzuty na prowadzone postępowanie zabezpieczające. Podniesiono zarzut braku skutecznego doręczenia decyzji zabezpieczającej co stanowi według spółki podstawę do stwierdzenia, że obowiązek nie powstał w rozumieniu art. 33 § 2 punkt 1 u.p.e.a.
Zarzucono również zastosowanie wobec spółki zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Przyjęto, iż zastosowanie w sprawie winny mieć przepisy u.p.e.a. przed nowelizacją. Powołano art. 33 §1 punkt 1, 8 i 10 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020r.
Postanowieniem z dnia 30 października 2024r. Naczelnik Łódzkiego Urzędu Skarbowego stwierdził niedopuszczalność zarzutu w sprawie postępowania zabezpieczającego. W uzasadnieniu stwierdzono, że przedmiotowe zarządzenia zabezpieczenia zobowiązań podatkowych zostały wydane 11 września 2024r. wobec czego w sprawie będą miały zastosowania przepisy u.p.e.a. po nowelizacji, w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020r.
Organ stwierdził, że zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka oraz zarzut z punktu 10 art. 33 u.p.e.a. w obowiązującym stanie prawnym nie stanowią podstawy zarzutów. Pouczył stronę skarżącą, iż w myśl art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje stronie skarga na czynność egzekucyjną, której przedmiotem może być zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Z kolei odnośnie zarzutu nieistnienia obowiązku organ powołując się na art. 34 § 2 punkt 3 litera a u.p.e.a. stwierdził niedopuszczalność tego zarzutu. Powołał się przy tym na fakt, iż powyższy zarzut stał się przedmiotem rozpoznania w postępowaniu instancyjnym dotyczącym decyzji zabezpieczającej z dnia 5 września 2024r.
W zażaleniu spółka skarżąca podniosła, że w zaskarżonym postanowieniu brak jest informacji o stanowisku wierzyciela, które, w ocenie strony, jest wiążące dla organu. Z kolei o zasadności zarzutów, w ocenie strony, świadczy okoliczność zawieszenia postępowania przez organ egzekucyjny w dniu 14 października 2024r., które nie było podjęte w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia.
Postanowieniem z dnia 10 lutego 2025r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że odpisy zarządzeń zabezpieczenia zostały doręczone w dniu 25 września 2024r., wobec czego zastosowanie mają przypisy u.p.e.a. obowiązujące od 30 lipca 2020r.
W związku z powyższym, zdaniem organu, zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka i niespełnienie wymogów art. 27 u.p.e.a. nie mogą stanowić podstawy zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Stąd też organ odwoławczy podzielił zapatrywanie organu I instancji, iż przedmiotem rozpatrzenia jest zarzut nieistnienia obowiązku. Powołując się na art. 34 §2 punkt 3 litera a u.p.e.a. oraz ukształtowaną linię orzeczniczą NSA organ wywiódł, że argumentacja strony w zakresie braku wejścia do obrotu prawnego decyzji o zabezpieczeniu z dnia 5 września 2024r. była podniesiona w odwołaniu od tej decyzji, wobec czego zarzut ten w toczonym postępowaniu jest niedopuszczalny.
Organ zauważył także, że w obecnym stanie prawnym, na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. wierzyciel, a nie organ egzekucyjny, jest uprawniony do rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym.
W skardze zarzucono naruszenie art. 33 § 1 u.p.e.a., gdyż obowiązek określony decyzją z dnia 5 września 2024r. nie istnieje, jako że decyzja ta nie została skutecznie doręczona stronie, a wydanie zaskarżonego postanowienia jest przedwczesne bowiem do założenia skargi nie zostało rozpoznane odwołanie strony od wymienionej decyzji.
Zarzucono także naruszenia art. 7 i 77 § 1 kpa z uwagi na brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz okoliczność, że dwa organy egzekucyjne prowadzą postępowanie zabezpieczające w stosunku do majątku strony.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 10 lutego 2025r. oraz o zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie do czasu wydania ostatecznej decyzji w przedmiocie zabezpieczenia z tytułu podatku VAT za miesiące od marca do czerwca 2014r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
W pierwszym rzędzie wypada zaznaczyć, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu nadanym nowelą z dnia 11 września 2019r. (Dz. U. z 2019r., poz. 2070) obowiązujące od 30 lipca 2020r.
Uprzednio prowadzone postępowanie egzekucyjne w stosunku do spółki B. Sp. z o.o. zostało zakończone w dniu 28 stycznia 2021r. ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Podatkowej umarzającym to postępowanie.
Wynika z tego wprost, że kolejne postępowanie egzekucyjne jak również zabezpieczające zainicjowane po umorzeniu wskazanej wyżej egzekucji jest prowadzone na podstawie znowelizowanej ustawy egzekucyjnej.
Wydając zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji powołano się na art. 34 § 2 punkt 3 litera a u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, jeśli zgłoszony zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym wierzyciel wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu.
Po wtóre podnieść wypada, że WSA w Łodzi w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w całości podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 25 marca 2025r., sygn. akt II FSK 1237/24, zgodnie z którym w postępowaniu zabezpieczającym zarzuty można składać tylko z przyczyn taksatywnie wymienionych w treści art. 33 § 2 u.p.e.a. Zarzuty te nie mogą być stosowane wprost, gdyż art. 166b u.p.e.a. stanowi o odpowiednim stosowaniu tego przepisu. Na gruncie postępowania zabezpieczającego zwrot legislacyjny "stosuje się odpowiednio" oznacza, że wskazane w art. 166b u.p.e.a. przepisy mają zastosowanie, lecz z niezbędnymi modyfikacjami, podyktowanymi specyfiką postępowania zabezpieczającego.
W ocenie sądu nie może także budzić zastrzeżeń kwestia dopuszczalności wnoszenia zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym. W szczególności istotne bowiem jest to, że obywatel nie może pozostawać bez ochrony prawnej w sytuacji przejmowania władztwa nad jego własnością przez organ państwa.
Przedmiotem zarzutu w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca uczyniła nieistnienie obowiązku, którego dotyczą zarządzenia zabezpieczenia odnoszące się do zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do czerwca 2014r.
Za podstawę tego zarzutu uznano okoliczność, że decyzja w przedmiocie zabezpieczenia z 5 września 2024r. nie została doręczona spółce skarżącej, wobec czego nie weszła do obrotu prawnego. Autor skargi uznał, że doręczenie decyzji pełnomocnikowi ustanowionemu w postępowaniu podatkowym nie rodzi skutków prawnych.
Zdaniem sądu I instancji przedstawione wyżej rozumowanie pozbawione jest podstaw prawnych.
Nieistnienie obowiązku w rozumieniu judykatury to kwestia braku aktu, orzeczenia lub innej formy wyrażonego władztwa publicznego, z którego miałby wynikać egzekwowany obowiązek.
Najpełniej powyższą myśl a także rozróżnienie pomiędzy nieistnieniem i brakiem wymagalności obowiązku rozwinął NSA w wyroku z dnia 31 stycznia 2024r., sygn. akt III FSK 443/23. W myśl tego wyroku nieistnienie obowiązku oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. Zastrzec należy, że nieistnienie obowiązku występuje nie tylko wówczas, gdy brak jest należności głównej i odsetek, ale też innych należności - np. kosztów egzekucyjnych. Natomiast przez wymagalność obowiązku należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Brak wymagalności obowiązku występuje wówczas, gdy obowiązek istnieje, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie.
W świetle powyższego stanowiska orzeczniczego, w pełni akceptowanego przez sąd I instancji, w rozpoznawanej sprawie istotne jest to, że w dacie wniesienia zarzutu istniała wykonalna decyzja w przedmiocie zabezpieczenia z dnia 5 września 2024r, wobec czego teza o nieistnieniu obowiązku jawi się jako bezzasadna.
Jedynie na marginesie, gdyż wykracza poza ramy oceny legalności zaskarżonego postanowienia, godzi się w tym miejscu podnieść, że po myśli uchwały 7 sędziów NSA z dnia 16 czerwca 2025r. sygn. akt III FPS 1/25 doręczenie zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 155b § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 poz. 132) w wykonaniu decyzji o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111), powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego i zgłoszonego przez podatnika w postępowaniu podatkowym (kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej).
Z powyższej tezy wynika uprawniony wniosek, że skoro zarządzenie zabezpieczenia, a więc dokument wystawiany w celu wykonania decyzji w przedmiocie zabezpieczenia winien być doręczony pełnomocnikowi ustanowionemu w postępowaniu podatkowym to tym bardziej sama decyzja w przedmiocie zabezpieczenia winna być doręczona tak umocowanemu pełnomocnikowi.
Kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy jest natomiast okoliczność, iż zarzut niedoręczenia decyzji w przedmiocie zabezpieczenia z dnia 5 września 2024r. był przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu podatkowym zaś obecnie jest przedmiotem skargi do WSA w sprawie I SA/Łd 226/25, co sądowi I instancji wiadomo z urzędu.
Celem art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. jest usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Przepis ten pozbawia organ możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli dana kwestia była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce, obliguje organ do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zarzutów. W konsekwencji organ egzekucyjny nie może merytorycznie badać zarzutu, który jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym. W takich okolicznościach ustawodawca przewidział konieczność wydania rozstrzygnięcia o niedopuszczalności zarzutu z art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a., a nie oddalenia go. Dostrzeżenie, że wystąpiła okoliczność, o której mowa w art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a., obliguje organ egzekucyjny będący wierzycielem do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, a nie o jego nieuwzględnieniu – wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 maja 2024r. sygn. akt I SA/Łd 175/24.
Oznacza to, że trafnie organy zastosowały art. 34§ 2 punkt 3 litera a u.p.e.a. i stwierdziły niedopuszczalność przedmiotowego zarzutu.
Zdaniem sądu I instancji brak było podstaw do zawieszenia postępowania sądowego w rozpoznawanej sprawie z uwagi na rozprawę w sprawie skargi na decyzję z 5 września 2024r. Jak wskazano wyżej w dacie wniesienia zarzutu, wydania zaskarżonego postanowienia jak również złożenia wniosku o zawieszenie postępowania sądowego obowiązek istniał, decyzja była wykonalna, zaś przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest stan z daty wydania zaskarżonego aktu.
Jednocześnie podnieść należy, że nie ma racji autor skargi podnosząc brak w aktach sprawy informacji o stanowisku wierzyciela. Zgodnie z art. 34§1 u.p.e.a. w obecnym brzmieniu po wniesieniu zarzutów organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje je wierzycielowi w sprawie egzekucji administracyjnej. Tak więc w obecnym stanie prawnym to wierzyciel jest uprawniony do rozpatrzenia zarzutów.
Dlatego też za nieuzasadnione należy uznać stanowisko zawarte w skardze co do tego, że przedmiotowe postępowanie zabezpieczające było prowadzone przez dwa organy.
Sąd nie dostrzegł także naruszenia przez organy w przedmiotowym postępowaniu art. 7 i 77 § 1 kpa, co sugerowała strona skarżąca w skardze.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi po myśli art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. mko