I SA/Łd 1869/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) zapłaconego od umowy sprzedaży udziałów w spółce z o.o. Umowa ta została uznana przez Sąd Rejonowy za bezskuteczną, ponieważ została zawarta przed zarejestrowaniem podwyższenia kapitału zakładowego spółki, co zgodnie z art. 262 § 4 ksh i art. 16 ksh czyniło ją nieważną. Organy podatkowe odmówiły zwrotu PCC, argumentując, że ustawa o PCC przewiduje zwrot tylko w przypadku nieważności względnej, a nie bezwzględnej. Skarżący argumentował, że nieważność bezwzględna wynika z mocy prawa i czyni czynność niewywołującą skutków prawnych, a zapłacony podatek stanowi nadpłatę podlegającą zwrotowi na podstawie Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przychylił się do stanowiska skarżącego. Sąd podkreślił, że postanowienie Sądu Rejonowego o bezskuteczności umowy nie przesądza o jej ważności, a stwierdzona nieważność bezwzględna na podstawie art. 16 ksh oznacza, że czynność prawna nie wywołała żadnych skutków prawnych. W konsekwencji, podatek zapłacony od takiej czynności jest nienależny i stanowi nadpłatę, którą podatnik może odzyskać w trybie przepisów Ordynacji podatkowej. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, wskazując na nieprawidłowe zastosowanie przez organy podatkowe przepisów ustawy o PCC zamiast przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących nadpłaty.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych zapłaconego od czynności nieważnej z mocy prawa (np. z powodu sprzeczności z przepisami ksh). Podkreślenie różnicy między bezskutecznością a nieważnością czynności prawnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji nieważności umowy sprzedaży udziałów przed rejestracją podwyższenia kapitału. Interpretacja przepisów ksh i Ordynacji podatkowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy podatek od czynności cywilnoprawnych zapłacony od bezwzględnie nieważnej czynności cywilnoprawnej stanowi nadpłatę podlegającą zwrotowi na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podatek zapłacony od bezwzględnie nieważnej czynności cywilnoprawnej stanowi nadpłatę i podatnik może domagać się jej zwrotu w trybie przepisów Ordynacji podatkowej o stwierdzeniu nadpłaty.
Uzasadnienie
Nieważność bezwzględna oznacza, że czynność prawna nie wywołuje skutków prawnych od samego początku (ex tunc). W związku z tym nie powstaje obowiązek podatkowy, a zapłacony podatek jest nienależny i stanowi nadpłatę.
Czy instytucja zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych przewidziana w art. 11 ust. 1 ustawy o PCC ma zastosowanie do bezwzględnej nieważności czynności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, do bezwzględnej nieważności czynności – inaczej niż do względnej – nie ma zastosowania instytucja zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych przewidziana w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
Uzasadnienie
Ustawa o PCC wymienia zamknięty katalog sytuacji, w których podatek podlega zwrotowi, a wśród nich nie ma bezwzględnej nieważności czynności. Zwrot w takim przypadku następuje na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej o nadpłacie.
Czy postanowienie sądu o bezskuteczności umowy sprzedaży udziałów przesądza o jej ważności lub nieważności w kontekście podatkowym?
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie sądu o bezskuteczności umowy, wydane w kontekście wniosku o wpis do rejestru, nie rozstrzyga kwestii ważności lub nieważności umowy i nie wyklucza jej nieważności z powodu sprzeczności z ustawą.
Uzasadnienie
Postanowienie sądu dotyczyło jedynie wniosku o wpis do rejestru i stwierdzenia bezskuteczności jako przyczyny odmowy wpisu. Nie było to powództwo o ustalenie nieważności umowy, a zatem nie wiąże organów podatkowych na podstawie art. 365 kpc.
Przepisy (6)
Główne
Ord. pod. art. 72 § 1
Ordynacja podatkowa
Podatek zapłacony od bezwzględnie nieważnej czynności cywilnoprawnej stanowi nadpłatę.
Ord. pod. art. 75
Ordynacja podatkowa
Podatnik może domagać się zwrotu nadpłaty w trybie przepisów Ordynacji podatkowej o stwierdzeniu nadpłaty.
k.s.h. art. 16
Kodeks spółek handlowych
Rozporządzenie udziałem przed zarejestrowaniem podwyższenia kapitału zakładowego jest nieważne.
Pomocnicze
u.p.c.c. art. 11 § 1
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Instytucja zwrotu podatku przewidziana w tym przepisie nie ma zastosowania do bezwzględnej nieważności czynności.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą jest nieważna.
u.p.c.c. art. 3 § 1
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Obowiązek podatkowy w PCC powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podatek zapłacony od bezwzględnie nieważnej czynności cywilnoprawnej stanowi nadpłatę i podlega zwrotowi na podstawie Ordynacji podatkowej. • Nieważność bezwzględna czynności prawnej wynika z mocy prawa i czynność taka nie wywołuje skutków prawnych. • Umowa sprzedaży udziałów była nieważna z mocy prawa z uwagi na sprzeczność z art. 16 ksh.
Odrzucone argumenty
Organy podatkowe błędnie zastosowały art. 11 ustawy o PCC, który nie obejmuje przypadków bezwzględnej nieważności czynności. • Postanowienie sądu o bezskuteczności umowy nie wyklucza jej nieważności bezwzględnej.
Godne uwagi sformułowania
Podatek zapłacony od bezwzględnie nieważnej czynności cywilnoprawnej - jako nienależnie zapłacony - stanowi nadpłatę • do nieważności bezwzględnej – inaczej niż do względnej – nie ma zastosowania instytucja zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych • Nieważność bezwzględna istnieje ex lege, z mocy samego prawa, bez potrzeby składania jakichkolwiek oświadczeń lub wydawania orzeczeń sądowych
Skład orzekający
Piotr Kiss
przewodniczący
Juliusz Antosik
sprawozdawca
Bogusław Klimowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych zapłaconego od czynności nieważnej z mocy prawa (np. z powodu sprzeczności z przepisami ksh). Podkreślenie różnicy między bezskutecznością a nieważnością czynności prawnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieważności umowy sprzedaży udziałów przed rejestracją podwyższenia kapitału. Interpretacja przepisów ksh i Ordynacji podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawo podatkowe reaguje na nieważność czynności cywilnoprawnych, co jest kluczowe dla przedsiębiorców i osób dokonujących transakcji. Wyjaśnia istotne różnice między bezskutecznością a nieważnością.
“Nieważna umowa? Odzyskasz zapłacony podatek! WSA wyjaśnia, jak działa zwrot PCC od wadliwych transakcji.”
Dane finansowe
WPS: 360 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.