I SA/Łd 1768/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych, uznając, że nieodpłatne korzystanie z niepodzielonego zysku z poprzedniego roku nie stanowi przychodu podatkowego.
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. określającej spółce A zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 r. Organy podatkowe uznały, że spółka uzyskała przychód z tytułu nieodpłatnego korzystania z niepodzielonego zysku z roku 1999. Spółka skarżąca argumentowała, że zysk ten nie stał się jej własnością ani własnością wspólnika przed podjęciem stosownej uchwały. WSA w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę spółki A Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., która określiła spółce zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 r. Głównym zarzutem organów podatkowych było uznanie, że spółka uzyskała przychód podatkowy z tytułu nieodpłatnego korzystania z niepodzielonego zysku netto za rok 1999. Organy argumentowały, że zysk ten, zgodnie z przepisami Kodeksu handlowego, stał się własnością wspólnika i następnie został nieodpłatnie udostępniony spółce. Spółka skarżąca podniosła, że zysk nie mógł stać się własnością wspólnika ani spółki przed podjęciem uchwały zgromadzenia wspólników zatwierdzającej bilans i przeznaczającej zysk do podziału, co nastąpiło dopiero w 2002 r. WSA w Łodzi przychylił się do argumentacji spółki, stwierdzając, że zysk bilansowy za rok 1999 nie stał się z mocy prawa własnością wspólnika w 2000 r. Sąd podkreślił, że do momentu podjęcia uchwały zatwierdzającej bilans i przeznaczającej zysk do podziału, wspólnicy nie nabywają prawa do zysku, a zysk pozostaje w dyspozycji spółki. W związku z tym, sąd uznał, że nie doszło do otrzymania przez spółkę nieodpłatnego świadczenia, a zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa. W konsekwencji, sąd uchylił decyzję organu odwoławczego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, nieodpłatne korzystanie z niepodzielonego zysku nie stanowi przychodu podatkowego dla spółki, jeśli zysk ten nie został jeszcze formalnie zatwierdzony i przeznaczony do podziału przez zgromadzenie wspólników.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zysk bilansowy za rok 1999 nie stał się z mocy prawa własnością wspólnika w 2000 roku, ponieważ nie został zatwierdzony przez zgromadzenie wspólników. Do momentu podjęcia uchwały zatwierdzającej bilans i przeznaczającej zysk do podziału, wspólnicy nie nabywają prawa do zysku, a zysk pozostaje w dyspozycji spółki. W związku z tym, nie doszło do otrzymania przez spółkę nieodpłatnego świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
u.p.d.o.p. art. 12 § 1 pkt. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Przepis ten definiuje przychód jako wartość otrzymanych świadczeń nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych. Sąd uznał, że nie doszło do otrzymania nieodpłatnego świadczenia w postaci korzystania z niepodzielonego zysku.
u.p.d.o.p. art. 15 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Przepis ten określa, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Dotyczy to m.in. nagrody dla Prezesa Zarządu.
u.p.d.o.p. art. 16 § 6
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Przepis ten dotyczy kosztów związanych ze środkami trwałymi. Sąd uznał, że nieumorzona wartość środków trwałych nie stanowi kosztu uzyskania przychodu.
Pomocnicze
k.h. art. 191 § 1
Kodeks handlowy
Przepis ten stanowił o prawie wspólników do czystego zysku wynikającego z bilansu, jeżeli nie został on wyłączony od podziału. Sąd analizował, czy zysk za 1999 r. stał się własnością wspólnika w 2000 r.
k.h. art. 191 § 2
Kodeks handlowy
Przepis ten pozwalał umowie spółki na zastrzeżenie uchwale wspólników rozporządzania czystym zyskiem. Umowa spółki A przewidywała taką możliwość.
k.h. art. 221 § 1
Kodeks handlowy
Przepis ten wprowadzał obowiązek podejmowania uchwał w zakresie zatwierdzenia sprawozdania i bilansu na zwyczajnym zgromadzeniu wspólników.
k.h. art. 223 § 1
Kodeks handlowy
Przepis ten dotyczył obowiązku zwołania zwyczajnego zgromadzenia wspólników.
k.h. art. 223 § 2 pkt. 1 i 2
Kodeks handlowy
Przepisy te określały zakres spraw rozpatrywanych na zwyczajnym zgromadzeniu wspólników, w tym zatwierdzenie bilansu i rachunku zysków i strat oraz podział zysku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zysk bilansowy za rok 1999 nie stał się z mocy prawa własnością wspólnika w 2000 roku, ponieważ nie został zatwierdzony przez zgromadzenie wspólników. Do momentu podjęcia uchwały zatwierdzającej bilans i przeznaczającej zysk do podziału, wspólnicy nie nabywają prawa do zysku, a zysk pozostaje w dyspozycji spółki. Nie doszło do otrzymania przez spółkę nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Odrzucone argumenty
Organy podatkowe błędnie przyjęły, że zysk bilansowy za rok 1999 stał się w 2000 roku, z mocy prawa, własnością wspólnika. Organy podatkowe błędnie zinterpretowały przepisy Kodeksu handlowego dotyczące podziału zysku i nieodpłatnego świadczenia. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o nieprawidłowe ustalenia faktyczne i prawne.
Godne uwagi sformułowania
zysk bilansowy za rok 1999 nie stał się z mocy prawa własnością wspólnika. do momentu podjęcia uchwały zatwierdzającej bilans i przeznaczającej zysk do podziału wspólnicy nie nabywają prawa do zysku. zysk za rok 1999 cały czas znajdował się w dyspozycji spółki. brak podstaw do stwierdzenia, że przed podjęciem uchwał w roku 2002 nastąpiło 'przekazanie zysku' spółce, a tym samym – otrzymanie przez nią nieodpłatnego świadczenia.
Skład orzekający
T. Porczyńska
przewodniczący sprawozdawca
A. Świderska
sędzia
A. Wrzesińska-Nowacka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Kodeksu handlowego dotyczących podziału zysku, momentu nabycia prawa do dywidendy przez wspólników oraz kwalifikacji nieodpłatnego świadczenia w kontekście podatkowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją przepisów (Kodeks handlowy, ustawa o rachunkowości). Konieczne jest uwzględnienie specyfiki stanu faktycznego sprawy, w tym okoliczności związanych z upadłością jedynego udziałowca.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii podatkowej związanej z podziałem zysków w spółkach i interpretacją przepisów Kodeksu handlowego. Wyjaśnia, kiedy zysk staje się własnością wspólników, co ma istotne implikacje dla rozliczeń podatkowych.
“Kiedy zysk spółki staje się Twoim przychodem? Kluczowa interpretacja WSA w sprawie podatku dochodowego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Łd 1768/03 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2004-08-31 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2003-11-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Aleksandra Wrzesińska-Nowacka Anna Świderska Teresa Porczyńska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 611 Podatki i inne świadczenia pieniężne, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, oraz egzekucja t Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA T.Porczyńska (spr.), Sędziowie NSA A.Świderska, A.Wrzesińska-Nowacka, Protokolant K.Brykalska-Stępień, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2004 sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. 1)uchyla zaskarżoną decyzję, 2)stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3)zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 5323,40 zł (pięć tysięcy trzysta dwadzieścia trzy zł czterdzieści gr) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. określił A. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ż. zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2000 w wysokości 355. 635, 00 zł oraz odsetki od tej zaległości. W trakcie przeprowadzonej kontroli, w zakresie przychodów stwierdzono, że: - w dniu 10 lipca 1995r. spółka A udzieliła pożyczki w kwocie 1.400.000 zł powiązanej z nią spółce z o.o. B. W dniu 24 lipca 1995r. obie spółki zawarły umowę użyczenia nieruchomości należącej do spółki B i "porozumienie gospodarcze", w którym spółki ustaliły, że ekwiwalentnym świadczeniem za korzystanie z nieruchomości spółki B przez A będzie równowartość odsetek od kwoty głównej pożyczki. W dniu 22 października 1999 r. strony rozwiązały umowę użyczenia nieruchomości i zastąpiły ją umową najmu ustalając od dnia 1 listopada 1999 r. czynsz najmu w wysokości 100. 000, 00 zł. miesięcznie. Z dniem 1 kwietnia 2000 r. ustalono oprocentowanie pożyczki w wysokości 16 % w stosunku rocznym. Nieoprocentowanie pożyczki w okresie od 1 stycznia do dnia 31 marca 2000 r. spowodowało, że spółka A utraciła przychody z tytułu odsetek, organy kontroli dokonały oszacowania przychodu z tego tytułu, na kwotę 68.704, 99 zł. - do dnia wszczęcia kontroli (31 lipca 2002 r.) nie zostało zatwierdzone przez Zgromadzenie Wspólników spółki A sprawozdanie finansowe za rok 1999. Zysk netto za ten rok wyniósł 3.025.851, 30 zł i nie został podzielony. Zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki w roku 1999 i przeznaczenie zysku za ten rok na rozwój przedsiębiorstwa spółki nastąpiło na zwyczajnym zgromadzeniu wspólników w dniu 16 sierpnia 2002r. W umowie spółki nie przewidziano wyłączenia czystego zysku od podziału, wspólnikowi przysługiwało prawo do zysku z mocy ustawy. Zdaniem organu kontrolującego nie wypłacony zysk za rok 1999 stanowił dla spółki źródło nieodpłatnego świadczenia dokonanego przez udziałowca –C na rzecz spółki w formie użyczenia jej środków finansowych. Niewypłacenie wspólnikowi czystego zysku w roku 2000 spowodowało skorzystanie przez spółkę z obcych środków pieniężnych na potrzeby związane z prowadzoną działalnością. Wspólnik – C udzielił w ten sposób spółce A nie oprocentowanego kredytu. Przychód dla spółki stanowi zatem równowartość tego świadczenia, tzn. cenę jaką musiałaby zapłacić, gdyby chciała pozyskać taki kapitał na rynku, w postaci odsetek i prowizji bankowych. Wartość nieodpłatnego świadczenia organy kontroli ustaliły na kwotę 287.228, 90 zł. W zakresie kosztów uzyskania przychodów stwierdzono, że : - w 2000 r. Spółka dokonała wypłaty nagrody obliczonej od zysku za 1999 r. dla Prezesa Zarządu p. F. T. Nagroda stanowiła 10% wypracowanego przez Spółkę w roku 1999 zysku przed opodatkowaniem i wyniosła kwotę 535.977, 63 zł. Zdaniem kontrolujących wydatek ten nie miał związku z osiągniętymi przychodami w roku 2000, koszt nie został poniesiony w celu osiągnięcia przychodów w roku 2000, - spółka wykazała w kosztach uzyskania przychodów kwotę 15.196, 76 zł stanowiącą koszt usług dystrybucyjnych i rabatów kwartalnych udzielanych odbiorcom towarów w IV kwartale 1999r, - wykazano niezrealizowane ujemne różnice kursowe w kwocie 77.320, 54zł od należności zagranicznych, od sprzedaży za które spółka nie otrzymała do końca roku 2000 zapłaty, - wykazano jako koszty uzyskania przychodów straty powstałe w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych – siekacza do orzechów oraz dwóch paczkarek. Urządzenia te nie zostały sprzedane, nie dokonano ich złomowania. Znajdowały się na terenie zakładu jako nieczynne. Nieumorzona (niezamortyzaowana) wartość 201.020, 27 zł stanowiącą różnicę pomiędzy wartością początkową tych środków trwałych a wysokością dokonanych odpisów amortyzacyjnych, nie stanowi, zdaniem organu, kontrolującego kosztu uzyskania przychodu. W odwołaniu od powyższej decyzji spółka A zarzuciła naruszenie art. 12 ust. 1 pkt. 2, art. 15 ust. 1 oraz art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że porozumienie gospodarcze zawarte w 1995r. nie zostało wypowiedziane wraz z rozwiązaniem umowy użyczenia nieruchomości spółce A przez spółkę B i do dnia 31 marca 2000 obowiązywało , przewidując wzajemną ekwiwalentność świadczeń. Podniesiono, że Zarząd spółki w przyczyn obiektywnych nie miał możliwości zwołania zgromadzenia wspólników, ze względu na to , że osoba prawna C będąca jedynym udziałowcem spółki znajduje się w upadłości. Brak było woli udziałowca co do pozostawienia zysku w spółce, i woli takiej nie można przypisywać decyzją administracyjną. Nie wypłacenie udziałowcom zysku stanowi zwłokę w realizacji zobowiązania cywilnoprawnego spółki wobec udziałowców, natomiast nie miało miejsca udzielenie spółce nieodpłatnego kredytu. Uchwała walnego zgromadzenia nie została podjęta, zatem nie może być mowy o rezygnacji przez udziałowca z prawa do zysku podzielonego uchwałą. Ponadto skarżąca spółka podniosła, że wydatek w postaci nagrody udzielonej Prezesowi w wysokości 10% wypracowanego zysku za rok 1999 stanowi pośredni koszt uzyskania przez nią przychodów w roku 2000, kosztów funkcjonowania osoby prawnej. Wysokość nagrody Prezesa jest w bezpośredni sposób związana z wynikami ekonomicznymi spółki. Ustalenia dotyczące nagrody dla osoby kierującej spółką stanowią dla niej materialną zachętę, co przekłada się na optymalizację działań w celu uzyskania przez spółkę maksymalnego zysku. Co do ustaleń dotyczących środków trwałych wskazano, że jedna z paczkarek została sprzedana Przedsiębiorstwu D w B. w dniu 12 marca 2001r, zatem ustalenia w tym zakresie są bezprzedmiotowe. Pozostałych ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji nie zakwestionowano. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. i określił skarżącej spółce A zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000r. w wysokości 194.842, 00 zł wraz z odsetkami. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu kontroli co do przychodu osiągniętego przez spółkę w postaci udzielenia pożyczki spółce B. Wskazano, że okresie od 1 listopada 1999 do 31 marca 2000 spółka A nie korzystała z ekwiwalentnych świadczeń w postaci bezpłatnego użytkowania nieruchomości należącej do B. W tym czasie obowiązywała umowa najmu nieruchomości wraz z ustalonym czynszem, natomiast oprocentowanie pożyczki zostało ustalone od dnia 1 kwietnia 2000r. W okresie od 1 stycznia do 31 marca 2000 r. skarżąca spółka, wykorzystując powiązania kapitałowe i osobowe zaniżyła dochody do opodatkowania poprzez nie naliczanie odsetek od udzielonej pożyczki. Spowodowało to konieczność wyliczenia wartości utraconego przychodu przy zastosowaniu oprocentowania kredytów na działalność gospodarczą stosowaną przez bank obsługujący działalność gospodarczą skarżącej spółki. Organ odwoławczy podzielił także stanowisko organu kontroli w zakresie korzystania przez spółkę w 2000 r. z niepodzielonego zysku netto za rok 1999. Stwierdzono, że stosownie do art. 191 § 1, obowiązującej w roku 2000 ustawy Kodeks handlowy, wspólnicy mają prawo do czystego zysku wynikającego z bilansu, jeżeli w myśl umowy spółki nie został on wyłączony od podziału, z mocy prawa nabierają uprawnień do dywidendy w stosunku do udziałów, a dalsze losy zysku zależą od sposobu rozporządzenia nim przez wspólników. Ponieważ umowa spółki A nie wyłącza zysku netto od podziału, to oznacza, że stał on się własnością wspólnika w wysokości wynikającej z bilansu za rok 1999. Uchwałą z dnia 16 sierpnia 2002r. wspólnik - C- wyraził swą wolę w zakresie rozdysponowania zysku, rezygnując z należnej dywidendy. Nie zmienia powyższego występowanie przyczyn obiektywnych uniemożliwiających zwołanie walnego zgromadzenia wspólników. W roku 2000 zysk netto nie trafił do wspólnika, lecz był w dyspozycji Spółki. Tym samym, zdaniem organów podatkowych Spółka otrzymała nieodpłatne świadczenie w postaci prawa dysponowania zyskiem netto. Wartość nieodpłatnych świadczeń z tytułu dysponowania zyskiem została ustalona jako koszt pozyskania kredytu bankowego. Organ odwoławczy na poparcie swego stanowiska powołał orzecznictwo Sądu Najwyższego ( wyrok z dnia 6 sierpnia 1999r.) SN III RN 31/99 oraz uchwałę NSA w składzie 7 sędziów z dnia 18 listopada 2002r. T FPS 9/02. Co do zakwestionowanej jako koszt uzyskania przychodów nagrody dla Prezesa Zarządu Spółki, organ odwoławczy stwierdził, że nie można odmówić związku z prowadzoną działalnością zmierzającą do uzyskania przychodów , wszelkim wydatkom na wynagrodzenia dla pracowników. Uznał także, że wydatek ten może stanowić koszt uzyskania przychodu w roku 2000, gdyż zarachowanie go w roku 1999 było niemożliwe. Koszt ten zatem podlega potrąceniu w roku w którym został poniesiony. Co do ustaleń dotyczących środka trwałego – paczkarki, wskazano, że jakkolwiek faktycznie na terenie zakładu skarżącej spółki znajdowała się jedna z dwóch identycznych paczkarek, gdyż druga , zgodnie z przedłożonymi dokumentami SAD i CMR, została sprzedana w roku 2001r, to nie zmienia to faktu, że w roku podatkowym 2000 trzy maszyny- siekacz do orzechów i dwie paczkarki, nie zostały zlikwidowane ani sprzedane. W skardze z dnia 18 listopada 2003r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi spółka A wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., zarzucając jej naruszenie art. 12 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych. Zakwestionowano stanowisko organu odwoławczego co do stwierdzenia zaniżenia przychodu o wartość nieodpłatnych świadczeń, z tytułu korzystania w roku 2000 z niepodzielonego zysku netto za 1999r. Wskazano, że powołana przez organ odwoławczy uchwała składu siedmiu sędziów NSA. z dnia 18 listopada 2002r. podjęta została w innym stanie faktycznym. W sprawie niniejszej nie nastąpiło bowiem zatwierdzenie bilansu, a warunkiem podziału czystego zysku jest nie tylko sporządzenie bilansu przez Zarząd, ale dopiero zatwierdzenie go przez zgromadzenie wspólników. Wszelkie rozważania dotyczące skutków prawno – podatkowych zatwierdzenia bilansu mogą być czynione z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu 16 sierpnia 2002, kiedy podjęto uchwałę o przeznaczeniu zysku za 1999r. W tym okresie obowiązywała ustawa Kodeks spółek handlowych, który w art. 191 § 1 przewidywał, że wspólnik ma prawo do udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonego do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników. Podniesiono, że żaden przepis prawa podatkowego ani prawa handlowego nie konstruuje sankcji podatkowej za opóźnienie w podjęciu uchwały zatwierdzającej bilans. Ponadto wskazano, na obiektywną przyczynę niemożności podjęcia wcześniej stosownych uchwał - upadłość jedynego udziałowca C . Zdaniem skarżącej spółki zysk bilansowy za rok 1999 był w roku 2000 nie był czystym zyskiem do którego wspólnicy mają prawo zgodnie z art. 191 § 1 kodeksu handlowego. Zysk za 1999 r. nie stał się własnością wspólnika już w roku 2000, co eliminuje możliwość przyjęcia, że wspólnik dokonał przysporzenia (nieodpłatnego świadczenia) na rzecz spółki. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o oddalenie skargi, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazano, że spółka nie dotrzymała terminu przewidzianego przez kodeks handlowy oraz przez ustawę o rachunkowości do zatwierdzenia bilansu. W momencie podjęcia uchwały zysk stanowił już mienie wspólnika – udziałowca, przekazanie go na rzecz spółki tj. na rozwój przedsiębiorstwa miało charakter świadczenia cywilistycznego. Spółka w roku 2000 korzystała nieodpłatnie z niepodzielonego zysku. Zwłoka w zatwierdzeniu bilansu nie zmienia faktu że zysk ten wystąpił i udziałowiec mógł nim dysponować. Rozpoznając sprawę stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1271 ze zm./ stanowiącym, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o nieprawidłowe przyjęcie, iż zysk bilansowy za rok 1999 stał się w 2000 roku, z mocy prawa, własnością wspólnika. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie zgadza się z zaprezentowaną przez podatkowy organ odwoławczy wykładnią przepisów art. 191 § 1 i 2 Kodeksu handlowego, obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2001 r. W tym zakresie organ ten powołuje się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2002 r., FPS 9/02 (ONSA 2003 r., nr 2, poz. 47), jednak nie zauważa zasadniczej kwestii, iż stan faktyczny niniejszej sprawy jest całkowicie różny od będącego przedmiotem uchwały składu 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2002r. W tej uchwale wyrażone zostało stanowisko , że nieodpłatnym świadczeniem otrzymanym przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością jest przeznaczenie zysku na określone fundusze spółki uchwałą zgromadzenia wspólników podjętą na podstawie art. 191 § 2 Kodeksu handlowego i w takim wypadku w momencie zatwierdzenia bilansu zysk staje się mieniem wspólników (na zasadach "zbliżonych do współwłasności łącznej") i jest nim aż do momentu podjęcia uchwały zgromadzenia wspólników o przeznaczeniu zysku na określone cele spółki, przez co następuje przekazanie zysku przez wspólników na rzecz spółki. Niesposób niezauważyć że uchwała ta dotyczy sytuacji, gdy doszło w drodze uchwały wspólników do zatwierdzenia bilansu. Niezależnie od tego, że skład orzekający w sprawie niniejszej nie podziela poglądu prawnego wyrażonego w tej uchwale, to należy stwierdzić, że w sprawie niniejszej uchwałę zatwierdzającą bilans podjęto w roku 2002. Teza Naczelnego Sądu Administracyjnego natomiast dotyczy sytuacji, gdy uchwała wspólników zapadła i konsekwencji jej podjęcia. Stosownie do art. 191 § 1 Kodeksu handlowego, obowiązującego do dnia 31 grudnia 2000 r. wspólnicy mieli prawo do czystego zysku , wynikającego z rocznego bilansu, jeżeli w myśl umowy spółki czysty zysk nie został wyłączony od podziału. Zgodnie z § 2 tego artykułu, umowa spółki mogła zastrzec uchwale wspólników rozporządzanie czystym zyskiem. Oznacza to, że zapisy umowy spółki przesądzały o tym, czy do podziału zysku dochodzi: 1) automatycznie – po zatwierdzeniu na zgromadzeniu wspólników bilansu spółki oraz rachunku zysków i strat (zgodnie z § 1 powołanego artykułu), czy 2) specjalną uchwałą podejmowaną w tej sprawie przez wspólników, jeżeli umowa spółki przekazuje uchwale wspólników rozporządzanie czystym zyskiem zgodnie z § 2 powołanego artykułu. Pod rządami Kodeksu handlowego wspólnicy nabywali roszczenie o wypłatę należnej im części zysku (dywidendy) z chwilą zatwierdzenia bilansu jedynie w wypadku przewidzianym w pkcie 1, to znaczy, gdy umowa spółki nie zastrzegała rozporządzania czystym zyskiem uchwale wspólników. Natomiast w sytuacji opisanej w pkcie 2 do chwili podjęcia stosownej uchwały wspólnicy nie mieli roszczenia do spółki o wypłatę im jakiejkolwiek dywidendy. Takie właśnie stanowisko reprezentowane przez A. Szajkowskiego (S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J.Szwaja: Kodeks handlowy. Komentarz, t. I, s. 1102) podziela sąd w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie. Tym samym sąd zgadza się z tą linią orzecznictwa NSA, która jest reprezentowana np. w wyrokach z dnia 14 października 1998 r., I SA/Lu 935/97 (Przegląd Orzecznictwa Podatkowego, 1999 r., nr 6, poz. 175), z dnia 17 marca 1999 r., SA/Sz 724/98 (LEX, nr orzecz. 36923), z dnia 10 kwietnia 2000 r., I SA/Gd 565/00 (niepublikowany). Niezależnie jednak od tego czy zasady podziału zysku wspólnicy określiliby w umowie spółki, czy też w uchwale wspólników do podziału zysku niezbędne jest zatwierdzenie na zgromadzeniu wspólników bilansu spółki oraz rachunku zysków i strat (rachunku wyników spółki). Rację mają organy, że przepisy art. 221 pkt. 1 i art. 223 § 1 i § 2 pkt. 1i 2 kodeksu handlowego wprowadzały powinność podejmowania uchwał w zakresie zatwierdzenia sprawozdania, bilansu oraz rachunku zysków i strat za rok ubiegły na zwyczajnym zgromadzeniu wspólników. Jednakże należy zauważyć, że wskazane przepisy nie formułowały żadnych konsekwencji związanych z niepodjęciem stosownych uchwał w zakreślonym terminie. Należy przy tym podkreślić, że można mówić o nabyciu przez poszczególnych wspólników z chwilą podjęcia wymienionych uchwał jedynie wierzytelności z tytułu osiągnięcia przez spółkę czystego zysku (o wartości odpowiadającej części zysku, jaka przypada na danego wspólnika). I właśnie ta wierzytelność stanowi mienie wspólników. W żadnym wypadku nie można zgodzić się z wyrażonym przez Izbę Skarbową (za powołaną uchwałą NSA z dnia 18 listopada 2002 r., FPS 9/02) poglądem, że mieniem wspólników jest zysk osiągnięty przez spółkę; mieniem tym mogą być jedynie określone środki pieniężne wypłacone wspólnikom przez spółkę, a wcześniej prawo do otrzymania tych środków (w kwotach odpowiadających części czystego zysku przypadających na danego wspólnika). Zysk jest jedynie pojęciem z dziedziny rachunkowości (prawa bilansowego), jest to dodatni wynik działalności spółki – nadwyżka aktywów nad pasywami, co oznacza, że zysk nie może być przedmiotem czyichkolwiek praw. Nie może tym samym – jako jedynie pojęcie z dziedziny rachunkowości (rezultat obliczeń) – stanowić składnika majątku wspólników; por. glosy do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2002 r., FPS 9/02, B. Brzezińskiego (Przegląd Orzecznictwa Podatkowego, 2004 r., nr 1, s. 14) oraz A. Mariańskiego (Monitor Podatkowy, 2003 r., nr 4, s.46). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w powyższym zakresie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wyrażonego w sprawie o sygn. akt. I SA/Łd 1142/03. Należy zatem stwierdzić, że błędne jest rozumowanie organów podatkowych, że zysk bilansowy za rok 1999 stał się składnikiem majątku jedynego wspólnika skarżącej spółki w roku 2000 oraz że w tym roku mógł on nim zadysponować. Nie można zgodzić się z tezą, że w momencie podejmowania przez zgromadzenie wspólników uchwały przewidzianej w art. 191 § 2 Kodeksu handlowego zysk stanowił już mienie wspólnika, a zgromadzenie wspólników, podejmując uchwałę w roku 2002, dysponowało właściwie mieniem wspólnika (prawem do zysku) a nie spółki. Należy przy tym zauważyć, że organy osoby prawnej (a takim organem – spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – jest zgromadzenie wspólników) mogą podejmować działania jedynie w zakresie uprawnień przysługujących tej osobie prawnej, czyli zgromadzenie wspólników danej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, podejmując uchwałę przewidzianą w art. 191 § 2 Kodeksu handlowego, może dysponować jedynie mieniem tej spółki. Wykluczone jest, aby organ osoby prawnej dysponował mieniem innych osób, a taką osobą jest wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością; zachodzi odrębność podmiotowa między spółką z ograniczoną odpowiedzialnością a jej wspólnikiem. Nie zmienia tego okoliczność, że wspólnicy spółki tworzą zgromadzenie wspólników, jednakże – podejmując uchwały – działają jako organ spółki, a nie jako poszczególne osoby fizyczne. Nie można zatem przyjąć, że zgromadzenie wspólników, podejmując na podstawie art. 191 § 2 i art. 223 § 2 pkt 2 Kodeksu handlowego, uchwałę rozdzielającą czysty zysk spółki, dysponuje mieniem wspólników, a nie mieniem spółki. Nie dochodzi zatem wtedy do "przekazania zysku" przez wspólników spółce. Tym bardziej nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że jedyny wspólnik spółki skarżącej nabył prawo do dywidendy przed podjęciem uchwały o zatwierdzeniu bilansu oraz podziale zysku. Do momentu podjęcia uchwały zatwierdzającej zysk bilansowy i przeznaczającej zysk do podziału wspólnicy nie nabywają prawa do zysku. Skoro umowa spółki A przewidywała w § 9 że o sposobie rozporządzenia czystym zyskiem wynikającym z bilansu zadecyduje uchwała Zgromadzenia Wspólników, to do chwili podjęcia takiej uchwały (16 sierpnia 2002r.) wspólnik nie nabył roszczenia do spółki o wypłatę jakiejkolwiek dywidendy. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że skoro w sprawie niniejszej zatwierdzenie bilansu za rok 1999 nastąpiło w roku 2002 to zysk za rok 1999 cały czas znajdował się w dyspozycji spółki (decyzje w tym zakresie podejmują umocowane do tego organy spółki). Brak więc podstaw do stwierdzenia, że przed podjęciem uchwał w roku 2002 nastąpiło "przekazanie zysku" spółce, a tym samym – otrzymanie przez nią nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że doszło do otrzymania przez skarżącą Spółkę od jej wspólnika nieodpłatnych świadczeń w postaci korzystania z pieniędzy wspólnika. Tym samym organy skarbowe dopuściły się naruszenia wskazanego przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ oraz art. 200 i 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI