I SA/Łd 1575/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2007-03-06
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek VATodsetki za zwłokęumorzenie zaległościulgi podatkoweOrdynacja podatkowainteres podatnikaryzyko gospodarczesytuacja finansowaskarżący

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku VAT, uznając, że organy podatkowe prawidłowo oceniły brak podstaw do udzielenia ulgi.

Podatniczka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku VAT. Wniosek o umorzenie wynikał z trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej, w tym aresztowania męża. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, wskazując na uznaniowy charakter instytucji, brak wystarczającego współdziałania podatniczki w przedstawieniu dowodów oraz fakt, że powstanie zaległości było wynikiem ryzykownych transakcji i wyboru nierzetelnych kontrahentów. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.

Sprawa dotyczyła skargi W.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do września 2003 roku. Podatniczka wniosła o umorzenie odsetek, powołując się na trudną sytuację finansową i rodzinną, w tym aresztowanie męża, który był głównym źródłem dochodu rodziny. Organy podatkowe uznały, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia odsetek, podkreślając uznaniowy charakter decyzji w tym zakresie oraz obowiązek podatnika do wykazania istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Wskazano również na brak wystarczającego współdziałania podatniczki w przedstawieniu dowodów dotyczących jej stanu majątkowego i finansowego, a także na fakt, że powstanie zaległości było wynikiem ryzykownych transakcji i wyboru nierzetelnych kontrahentów, co stanowi element ryzyka gospodarczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały przepisy Ordynacji podatkowej, a ich stanowisko jest wyczerpujące i logiczne. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie umorzenia odsetek nie może prowadzić do uchylenia decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych i że ciężar wykazania przesłanek do ulgi spoczywa na podatniku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, umorzenie odsetek za zwłokę ma charakter uznaniowy i zależy od oceny organu podatkowego, który musi rozważyć ważny interes podatnika lub interes publiczny, a także od współdziałania podatnika w przedstawieniu dowodów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo oceniły brak podstaw do umorzenia odsetek, wskazując na uznaniowy charakter decyzji, brak wystarczającego współdziałania podatniczki w przedstawieniu dowodów oraz fakt, że powstanie zaległości było wynikiem ryzykownych transakcji i wyboru nierzetelnych kontrahentów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

O.p. art. 67 § § 1

Ordynacja podatkowa

W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzje te mają charakter uznaniowy.

Pomocnicze

Ustawa o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 25 § § 2

Wniosek o umorzenie odsetek złożony przed 1 września 2005 r. podlegał rozpoznaniu na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed tą datą.

Ustawa o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 27

Przepis przejściowy dotyczący stosowania przepisów Ordynacji podatkowej.

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

O.p. art. 187

Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

PPSA art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi jako nieuzasadnionej.

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada powszechności opodatkowania.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja finansowa i rodzinna podatniczki jako podstawa do umorzenia odsetek. Naruszenie art. 121 i 122 w zw. z art. 187 O.p. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego. Naruszenie art. 67 § 1 O.p. poprzez stwierdzenie braku ważnego interesu podatnika. Brak uwzględnienia przez organ całokształtu sytuacji podatniczki. Nie wskazanie przez organ faktów, na podstawie których podjęto rozstrzygnięcie.

Godne uwagi sformułowania

ryzyko prawidłowego doboru kontrahentów obciąża prowadzącego działalność gospodarczą niepowodzenia w prowadzonej działalności gospodarczej jako element ryzyka gospodarczego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia odsetek wszelkie ulgi podatkowe jako stanowiące wyjątek od zasady powszechności opodatkowania, powinny być stosowane jedynie w sytuacjach wyjątkowych to po stronie podatnika [...] leży obowiązek wykazania, a przynajmniej współdziałania z organami podatkowymi w gromadzeniu materiału dowodowego

Skład orzekający

Aleksandra Wrzesińska-Nowacka

przewodniczący

Zbigniew Kmieciak

sprawozdawca

Ewa Alberciak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy umorzenia odsetek podatkowych w przypadku braku wystarczającego współdziałania podatnika i gdy zaległość wynika z ryzyka gospodarczego."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją Ordynacji podatkowej w 2005 r. w zakresie umorzeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje zasady uznaniowości w udzielaniu ulg podatkowych i obowiązki podatnika w postępowaniu podatkowym, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Czy trudna sytuacja rodzinna zwalnia z obowiązku zapłaty odsetek podatkowych? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 53 381,9 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 1575/06 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2007-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka /przewodniczący/
Ewa Alberciak
Zbigniew Kmieciak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1330/07 - Postanowienie NSA z 2008-10-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 6 marca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (spr.), Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2007 roku przy udziale - sprawy ze skargi W.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień-wrzesień 2003 roku oddala skargę
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. decyzją z dnia [...],nr [...], wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...],nr [...] decyzji tego organu z dnia [...],nr [...], odmówił W.O. umorzenia odsetek od zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do września 2003r. w łącznej kwocie 53.381,90 zł według stanu na dzień 24 czerwca 2005r., zaś w pozostałym zakresie postanowił wniosek podatniczki rozpoznać odrębnym rozstrzygnięciem.
W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu 24 czerwca 2005r. wpłynął wniosek strony o rozłożenie na raty należności w podatku od towarów i usług za miesiące od października 2002r. do lutego 2003r. wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] o nr [...],[...], [...], [...], [...] i [...] oraz decyzji z dnia [...] nr [...] określającej w miesiącu kwietniu 2003r. nadwyżkę podatku należnego nad naliczonym do wpłaty w kwocie 6.411,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 1.863,49 zł, nr [...] określającej w miesiącu maju 2003r. nadwyżkę podatku należnego nad naliczonym do wpłaty w kwocie 36.039,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 10.059,82 zł, nr [...] określającej w miesiącu czerwcu 2003r. nadwyżkę podatku należnego nad naliczonym do wpłaty w kwocie 39.439 zł,00 wraz z odsetkami w wysokości 10.571,27 zł, nr [...] określającej w miesiącu lipcu 2003r. nadwyżkę podatku należnego nad naliczonym do wpłaty w kwocie 41.851,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 10.737,93 zł, nr [...] określającej w miesiącu sierpniu 2003r. nadwyżkę podatku należnego nad naliczonym do wpłaty w kwocie 39.666,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 9.722,52 zł, nr [...] określającej w miesiącu wrześniu 2003r. nadwyżkę podatku należnego nad naliczonym do wpłaty w kwocie 36.481,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 8.510,07 zł. Strona wniosła także o umorzenie odsetek od zaległości wynikających z powyższych decyzji. W uzasadnieniu wniosku podano, iż zgodnie z zaświadczeniem Urzędu Miasta R. o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 4 czerwca 2004r. podatniczka prowadziła działalność gospodarczą od dnia 22 października 2002r. w zakresie sprzedaży detalicznej paliw oraz hurtowej sprzedaży paliw stałych, ciekłych, gazowych oraz produktów pochodnych. Decyzją Urzędu Miasta w R. z dnia [...] wykreślono z ewidencji działalności gospodarczej powyższy wpis. W okresie prowadzenia działalności gospodarczej nie korzystała z pomocy publicznej. Podatniczka ma syna – ucznia I klasy Technikum Elektronicznego w R. W 2004r. uzyskała ona dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości 18.781,06 zł oraz z tytułu najmu, dzierżawy w wysokości 3.000 zł. Mąż podatniczki w tytułu prowadzonej w 2004r. działalności gospodarczej uzyskał dochód w kwocie 85.681,49 zł. Posiadają oni również działkę o powierzchni 660 m2 zabudowaną budynkiem mieszkalnym o powierzchni około 80 m2. W wyniku kontroli podatkowych w zakresie prawidłowości rozliczenia z budżetem podatku od towarów i usług za miesiące od października 2002r. do września 2003r. określono podatniczce kwotę podatku podlegającego wpłacie do Urzędu Skarbowego kwestionując jej prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony zawarty w fakturach zakupu towarów handlowych. Strona wskazała przy tym na brak wpływu na działania kontrahentów, w wyniku których powstała obciążają ją zaległość podatkowa oraz podniosła, iż jej przedsiębiorstwo należało do solidnych, a w okresie prowadzenia działalności gospodarczej wywiązywało się rzetelnie ze wszystkich obowiązków podatkowych. Podatniczka powołała się nadto na nieposiadanie majątku i środków pieniężnych umożliwiających wywiązanie się z powyższego zobowiązania. Organ I instancji wyjaśnił również, iż z uwagi na to, że Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzjami z dnia [...], nr [...] uchylił wskazane wyżej decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia, decyzją z dnia [...], nr [...] postępowanie w sprawie wniosku strony w części dotyczącej rozłożenia na raty po 1000 zł miesięcznie zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od października 2002r. do marca 2003r. oraz umorzenia odsetek od tej zaległości umorzono z powodu bezprzedmiotowości. Natomiast odwołania wniesione od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do września 2003r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. pozostawił bez rozpoznania, a następnie decyzjami z dnia [...], nr [...] odmówił stwierdzenia ich nieważności. Organ I instancji podał także, iż pismem z dnia [...], nr [...], [...] wezwano stronę do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i sytuacji finansowej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniu 7 lutego 2006r. W.O. stawiła się wraz z pełnomocnikiem I.K., a poinformowana o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania zgodnie z art. 196 § 3 Ordynacji podatkowej, odmówiła złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i sytuacji finansowej, na okoliczność czego spisano w tym dniu stosowną adnotację z czynności służbowej. Wskazując na treść art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. podkreślił, że wszelkie zwolnienia i ulgi podatkowe w systemie prawa podatkowego są wyjątkiem, odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej, tj. równości i powszechności opodatkowania, a ich zastosowanie winno być uzasadnione szczególnymi względami oraz zwrócił uwagę na uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie tego przepisu. Ustosunkowując się do argumentacji zawartej we wniosku organ I instancji stwierdził, iż postępowanie w zakresie transakcji dokonywanych przez podatniczkę wykazało występowanie fikcyjnych transakcji oraz podmiotów gospodarczych wystawiających i korzystających z faktur nie odzwierciedlających zdarzeń gospodarczych mających na celu nielegalne wprowadzenie do obrotu paliw bez uiszczenia należnych podatków. Podkreślił, iż podatniczka prowadząc działalność gospodarczą sama zawierała transakcje ze swoimi kontrahentami, wobec czego musiała i musi się liczyć z konsekwencjami ich zawarcia. Podstawowym zaś obowiązkiem podatników jest takie organizowanie działań, by nie ponosić ich ujemnych konsekwencji podatkowych. Niepowodzenia w prowadzonej działalności gospodarczej jako element ryzyka gospodarczego nie mogą zaś automatycznie stanowić podstawy do umorzenia odsetek od zaległości podatkowej. Z dniem 30 czerwca 2004r. W.O. zlikwidowała prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą. Z deklaracji podatkowych podatniczki wynika, że w 2004r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała ona dochód w kwocie 18.781,06 zł oraz z najmu, dzierżawy w wysokości 3.000,00 zł. Za 2004r. złożyła PIT/M, w którym wykazała dochody z renty małoletniego dziecka w wysokości 4.490,70 zł. Mąż podatniczki w 2004r. (według PIT 36 i PIT-36L) uzyskał dochód z tytułu z najmu, dzierżawy w kwocie 3.000 zł oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 85.681,49 zł. Z wniosku strony wynika także, że obecnie nie posiada ona zatrudnienia, a wraz z synem – uczniem Technikum Elektronicznego w R. pozostaje na utrzymaniu męża, z którym posiada działkę o powierzchni 660 m2 zabudowaną budynkiem mieszkalnym o powierzchni około 80 m2. Zdaniem organu podatkowego, brak majątku wystarczającego na pokrycie należności nie może stanowić przesłanki do umorzenia odsetek za zwłokę, zaś powstanie zaległości, a w konsekwencji naliczenie odsetek za zwłokę jest wynikiem działań podatniczki. Ustosunkowując się do argumentacji zawartej we wniosku Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. stwierdził, iż rzetelne wywiązywanie się z płatności jest obowiązkiem każdego podmiotu gospodarczego, natomiast niewywiązywanie się z tego obowiązku prowadzi do powstania zaległości czy prowadzenia egzekucji należności i ponoszenia dodatkowych kosztów oraz podniósł, iż skoro istnieje możliwość uzyskania zapłaty zaległości czy odsetek za zwłokę, a nie ma podstaw do uznania, że taka możliwość nie istnieje, rezygnacja z wierzytelności poprzez jej umorzenie byłaby sprzeczna z szeroko pojętym interesem państwa, który organy podatkowe muszą mieć na uwadze. Wpłacanie podatków jest rzeczą istotną dla budżetu państwa, gdyż stanowią one podstawowe źródło jego dochodów, z których realizowane są cele ogólnospołeczne, np. wypłata zasiłków dla bezrobotnych czy pomoc z opieki społecznej. Organ podatkowy nie może kierować się jedynie interesem podatnika, ale obowiązany jest także do dbałości o interes Skarbu Państwa rozumianego jako konieczność zapewnienia stałych dochodów. Postępowanie zostało przeprowadzone w oparciu o dowody wskazane przez stronę we wniosku, zaś podatniczka odmówiła złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i sytuacji finansowej. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika natomiast by przyczyną powstania zaległości podatkowych i odsetek były zdarzenia losowe.
W odwołaniu od tej decyzji W.O., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzuciła naruszenie art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do września 2003r. według stanu na dzień złożenia wniosku, art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nie uwzględnienie całokształtu sytuacji, w której w chwili wydania decyzji się znajdowała, art. 122 w związku z art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu podniesiono, iż gdyby organ przeanalizował dokładnie sytuację majątkową strony to wiedziałby, że zapłata zaległości podatkowej nie jest możliwa i nawet wyzbycie się przez nią całego majątku nie pozwoliłoby jej na uregulowanie tej zaległości. Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie organ wskazał, iż istnieje możliwość jej spłaty. Zarzucając dowolność zakwestionowanego rozstrzygnięcia wskazano, iż organ I instancji nie ustalił zdarzeń mających wpływ na sytuację finansową podatniczki. Podniesiono przy tym, iż rozważono jej sytuację finansowa za 2004r. na podstawie złożonych zeznań podatkowych, lecz nie przeanalizowano obecnej sytuacji majątkowej i nie wzięto w ogóle pod uwagę, że W.O. nie osiągała w 2005r. dochodów. Przy czym podkreślono, że organ podatkowy w przypadku, gdy podatnik ubiega się o ulgi w zapłacie zaległości podatkowej, powinien wziąć pod uwagę, ustalić i rozważyć także sytuację podatnika powstałą na skutek odmowy udzielenia ulgi.
Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., nie uwzględniając tego odwołania, decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne Naczelnika Urzędu Skarbowego w R.. Wyjaśnił, że z uwagi na treść art. 25 § 2 w związku z art. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 143, poz. 1199), materialnoprawną podstawę do orzekania w sprawie wniosku podatnika stanowi art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2005r., a nie art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej obowiązujący od tej daty. Podał przy tym, iż na dzień złożenia wniosku, tj. 24 czerwca 2005r. W.O. posiadała w podatku od towarów i usług zaległość w kwocie 199.887,00 zł wraz z odsetkami w kwocie 53.381,90 zł, w tym za miesiąc kwiecień 2003r. zaległość w wysokości 6.411,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 1.925,00 zł, za miesiąc maj 2003r. zaległość w wysokości 36.039,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 10.405,40 zł, za miesiąc czerwiec 2003r. zaległość w wysokości 39.439,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 10.949,50 zł, za miesiąc lipiec 2003r. zaległość w wysokości 41.851,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 11.139,20 zł, za miesiąc sierpień 2003r. zaległość w wysokości 39.666,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 10.102,90 zł, za miesiąc wrzesień 2003r. zaległość w wysokości 36.481,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 8.859,90 zł. Uznając za bezzasadne zarzuty naruszenia art. 121 i 122 w związku z art. 187 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podniósł, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wzywając podatniczkę w piśmie z dnia [...], nr [...], [...] do osobistego stawiennictwa w charakterze strony celem złożenia oświadczenia o posiadanym stanie majątkowym i sytuacji finansowej zwrócił się do niej również o przedstawienie dowodów potwierdzających wysokość jej przychodów/dochodów oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania (czynsz, opłaty za dostarczane media itp.), rodziny, spłatę ewentualnych kredytów i pożyczek (stosowne umowy) oraz inne obciążenia (polisy ubezpieczeniowe, inne zobowiązania, zaległości itp.) oraz pouczył o tym, że niezastosowanie się do wezwania uniemożliwi dokonanie pełnej oceny argumentów przedstawionych we wniosku i stwierdzenie, czy zaistniały przesłanki do zastosowania instytucji umorzenia odsetek. W odpowiedzi na to wezwanie w dniu 7 lutego 2006r. zgłosiła się W.O. wraz ze swoim pełnomocnikiem – doradcą podatkowym I.K. i odmówiła złożenia oświadczenia o stanie majątkowym oraz nie przedłożyła innych materiałów i dowodów, o których złożenie się do niej zwrócono. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że organy podatkowe nie mają nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów potwierdzających żądania podatnika, w którego interesie jest współdziałanie z organem podatkowym w gromadzeniu materiałów dowodowych przyczyniających się do pełnego i rzetelnego ustalenia jego sytuacji materialnej, zaś strona wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nie przedstawiła jednocześnie jakichkolwiek dowodów uzasadniających jej żądanie. Decyzje wydawane w przedmiocie umorzenia odsetek od zaległości podatkowych są oparte na uznaniu administracyjnym, co oznacza, iż organ podatkowy może, ale nie musi udzielić podatnikowi żądanej ulgi nawet w wypadku wystąpienia jej przesłanek. Wszelkie ulgi podatkowe jako stanowiące wyjątek od zasady powszechności opodatkowania, powinny być stosowane jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Uwzględnienie zaś wniosku strony byłoby akceptacją dla nieprzestrzegania przez podatnika przepisów podatkowych, a ponadto naruszałoby konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości opodatkowania. Przyczyną powstania zaległości podatkowej było nie wpłacenie podatku wynikającego z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., z których wynika, że W.O. dokonała obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez podmioty działające nielegalnie na rynku paliwowym oraz dokumentujące czynności niedokonane. Prowadząc działalność gospodarczą w zakresie obrotu paliwami podatniczka sama zawierała stosowne umowy ze swoimi dostawcami i obecnie musi się liczyć z konsekwencjami ich zawarcia, np. z faktem, iż okazali się oni podmiotami nierzetelnymi działającymi nielegalnie na rynku paliwowym. Każdy podmiot gospodarczy ma możliwość dowolnego wybierania sobie kontrahentów i podejmując współpracę winien dołożyć wszelkich starań by sprawdzić ich rzetelność. Ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą ponosi podatnik, a wszelkie niepowodzenia nie mogą stanowić automatycznie podstawy do umorzenia odsetek od zaległości podatkowych. Umorzenie odsetek od zaległości podatkowych powstałych z tego powodu oznaczałoby w istocie przerzucenie na społeczeństwo skutków podejmowania nietrafnych decyzji, ryzyka ekonomicznego lub samowolnej rezygnacji z wypełniania obowiązków podatkowych. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził nadto, że konsekwencje negatywnej dla podatnika decyzji organu podatkowego i jej wpływu na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej są elementem ryzyka jej prowadzenia w ramach gospodarki rynkowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W.O. wniosła o uchylenie powyższej decyzji oraz zasądzenie kosztów sporządzenia skargi i zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez stwierdzenie, że nie wystąpił w sprawie ważny interes podatnika, tzn. nie ma miejsca sytuacja zagrażająca egzystencji jej rodziny i nie dająca możliwości uregulowania zaległości podatkowych, art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie przez organ całokształtu sytuacji, w której się znajdowała w chwili wydania negatywnej decyzji w sprawie udzielenia ulgi oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez nie wskazanie faktów na podstawie, których podjęto rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu, ponawiając argumentację zawartą w odwołaniu dodatkowo podniesiono, że podatniczka od kilku miesięcy znajduje się w bardzo trudnej sytuacji nie tylko finansowej, ale także rodzinnej. Jedynym źródłem utrzymania jej rodziny były dochody wypracowane przez firmę jej męża, który został zatrzymany i od kilku miesięcy przebywa w Areszcie Śledczym w P. Powołano się przy tym na okoliczność braku dochodów i korzystania przez stronę z pomocy innych osób. Uzasadniając zaś przyczynę odmowy złożenia przez podatniczkę oświadczenia o stanie majątkowym wskazano, iż sprawami majątkowo – finansowymi zajmował się jej mąż, który ma rozeznanie w tych kwestiach, lecz został aresztowany i nie mógł dostarczyć żądanych przez organ informacji, jak również powołano się na związaną z tym obawę złożenia fałszywych zeznań. Poza tym podniesiono, że negatywne rozpatrzenie wniosku, szczególnie w przypadku znacznej kwoty zaległości, której podatniczka nie ma możliwości niezwłocznie zapłacić, może spowodować zagrożenia jej egzystencji oraz powołano się na powstałą w związku z tym konieczność wyzbywania się przez nią majątku i wszelkich dóbr materialnych, które zapewniają jej rodzinie prawidłową egzystencję.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Z uwagi na złożenie przez podatniczkę wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług przed dniem 1 września 2005r. w myśl art. 25 § 2 w związku z art. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, podstawę prawną rozstrzygnięcia organów podatkowych stanowił art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z tym przepisem w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Instytucja ta może dotyczyć zatem wyłącznie takich zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłat prolongacyjnych, które istnieją w dacie orzekania o ich umorzenia. Z treści tego przepisu wynika również, co nie budzi zresztą wątpliwości w orzecznictwie, a co podkreślały w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe odmawiając zastosowania wobec skarżącej ulgi w postaci umorzenia odsetek za zwłokę, uznaniowy charakter tego rodzaju decyzji. Oznacza to, że wybór sposobu załatwienia wniosku podatnika zależy wyłącznie od woli organu podatkowego nawet wtedy, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie. Nie może to jednak oznaczać dowolności tego rodzaju rozstrzygnięcia, gdyż jego wydanie musi zostać poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą dokonaną z zachowaniem wymogów proceduralnych. Organ powinien zatem rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nie istnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z tej instytucji oraz okoliczności uzasadniające zakres jej ewentualnego zastosowania, co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
Tego rodzaju uchybień w niniejszej sprawie Sąd się jednak nie dopatrzył. Wniosek skarżącej został bowiem rozpatrzony przy uwzględnieniu sytuacji materialnej przez nią przedstawionej, a wyciągniętych na tej podstawie wniosków nie można uznać za dowolne. Stan finansowy i majątkowy dłużnika może wprawdzie stanowić samodzielną przesłankę umorzenia odsetek od zaległości podatkowej, jednakże wybór rozstrzygnięcia, jak już wyżej wskazano, należy do organu administracji państwowej. Zdaniem Sądu, organy podatkowe przedstawiły swoje stanowisko w sposób wyczerpujący i logiczny. Ustosunkowując się do argumentacji zawartej we wniosku, a następnie w odwołaniu, trafnie zwróciły uwagę, iż ryzyko prawidłowego doboru kontrahentów obciąża prowadzącego działalność gospodarczą, w związku z czym okoliczność, że przyczyna powstania zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług oraz w konsekwencji odsetek za zwłokę od tej zaległości wynikła z ich nieuczciwości, na co podatniczka nie miała wpływu, nie może automatycznie przesądzać o konieczności uwzględnienia jej żądania. Poza tym kwestia naruszenia prawa materialnego i powstania zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług była już przedmiotem rozważań organów podatkowych w postępowaniach zakończonych wydaniem ostatecznych i prawomocnych decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] Z tego też względu zauważyć w tym miejscu należy, iż w orzecznictwie ugruntowany jest również pogląd, że postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę nie może prowadzić do uchylenia decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych, a wniosek o ich umorzenie podlega rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu, wszczętym w nowej sprawie, która nie dotyczy kwestii ustalenia należności (por. np. wyrok NSA z dnia 16 października 1984r., SA/Wr 570/84 – ONSA 1984r., nr 2 poz. 92).
Mając zaś na względzie wyjątkowy charakter przyznawania ulg jako odstępstw od wynikającej z art. 84 Konstytucji RP zasady powszechności opodatkowania, a taki charakter ma również instytucja umorzenia odsetek za zwłokę, zauważyć należy, że to po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi tego rodzaju leży obowiązek wykazania, a przynajmniej współdziałania z organami podatkowymi w gromadzeniu materiału dowodowego świadczącego o tym, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki określone w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej.
Z akt sprawy tymczasem wynika, że aktywność podatniczki ograniczyła się jedynie do przedstawienia we wniosku z dnia 22 czerwca 2005r. opisanych w decyzjach organów podatkowych danych o dochodach, majątku i sytuacji rodzinnej w oparciu, o które poczynione zresztą zostały ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji, zaś ani na etapie postępowania przed organem I instancji, ani w toku postępowania odwoławczego nie wskazała ona żadnych dowodów, które organy winny, jej zdaniem, przeprowadzić. Natomiast w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji z dnia [...] do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i sytuacji finansowej oraz przedstawienia dowodów potwierdzających wysokość przychodów/dochodów podatniczki oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania (czynsz, opłaty za dostarczone media itp.), rodziny, spłatę ewentualnych kredytów i pożyczek (stosowne umowy) oraz inne obciążenia (polisy ubezpieczeniowe, inne zobowiązania, zaległości itp.) odmówiła ona złożenia stosownego oświadczenia i nie przedłożyła żądanych dokumentów.
Z tej też przyczyny nie można również podzielić argumentacji skarżącej zmierzającej do wykazania, że organy podatkowe nie rozważyły i nie uwzględniły jej aktualnej sytuacji rodzinnej i majątkowej, a odmowa przyznania żądanej ulgi spowoduje negatywne dla niej skutki oraz zagrożenie prawidłowej egzystencji.
Nie znalazł również potwierdzenia zarzut braku pełnomocnictwa I.K. do reprezentowania skarżącej w postępowaniu podatkowym. Pełnomocnictwo takie zostało złożone w Urzędzie Skarbowym w R. w dniu 15 września 2004r. Sam wniosek uruchamiający postępowanie w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych został zresztą podpisany przez jej pełnomocnika, który aktywnie uczestniczył w toczącym się postępowaniu (wniosek z dnia 22 czerwca 2005r.).
Nadto Sąd zauważa, że decyzja o odmowie umorzenia zaległości podatkowej czy też odsetek za zwłokę wydana na podstawie art. 67 Ordynacji podatkowej nie stwarza stanu res iudicata, co oznacza, iż można żądać ich umorzenia na mocy tego przepisu, a od dnia na 1 września 2005r. na podstawie i na zasadach określonych w rozdziale 7a Ordynacji podatkowej – Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, tak długo jak one istnieją (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2000r., III SA398/99 – Lex nr 40399).
W tym stanie rzeczy na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.