I SA/Łd 1565/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2004-06-15
NSApodatkoweŚredniawsa
koszty uzyskania przychodówpodatek dochodowyprowizjapośrednictwoinwestycjenieruchomościumowa dzierżawycelowośćracjonalnośćdowody

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę spółki A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że wydatek na prowizję za pośrednictwo przy zawarciu umowy dzierżawy nie stanowi kosztu uzyskania przychodu.

Spółka A. domagała się zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu kwoty 1.814.190 zł zapłaconej firmie D. z tytułu pośrednictwa przy zawarciu umowy dzierżawy nieruchomości. Organ podatkowy uznał, że wydatek ten nie spełnia kryteriów kosztu uzyskania przychodu, gdyż nie wykazano faktycznego wykonania usługi pośrednictwa, a transakcja budzi wątpliwości co do celowości i racjonalności. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła sporu między spółką A. a Dyrektorem Izby Skarbowej w Łodzi w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 rok. Spółka A. zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów ze sprzedaży inwestycji w toku kwotę 1.814.190 zł (równowartość 420.000 USD) zapłaconą firmie D. S.A. z siedzibą w L. z tytułu pośrednictwa przy nabyciu nieruchomości. Organ podatkowy zakwestionował ten wydatek, argumentując, że spółka nie wykazała faktycznego wykonania usługi pośrednictwa, a transakcja budzi wątpliwości co do celowości i racjonalności, zwłaszcza w kontekście powiązań kapitałowych i osobowych między spółką A., spółką C. (właścicielką nieruchomości) oraz innymi spółkami zaangażowanymi w inwestycję. Sąd administracyjny w Łodzi, rozpoznając skargę spółki A., podzielił stanowisko organów podatkowych. Sąd uznał, że spółka nie przedstawiła wystarczających dowodów na faktyczne wykonanie usługi pośrednictwa przez firmę D. Ponadto, sąd podkreślił wątpliwości dotyczące racjonalności i celowości zlecenia pośrednictwa zagranicznej firmie w sytuacji, gdy umowa dzierżawy była zawierana między polskimi podmiotami o ścisłych powiązaniach, zarządzanymi przez tę samą osobę. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa materialnego ani przepisów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wydatek ten nie może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodu, ponieważ spółka nie wykazała faktycznego wykonania usługi pośrednictwa, a transakcja budzi wątpliwości co do celowości i racjonalności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka nie przedstawiła dowodów na faktyczne wykonanie usługi pośrednictwa. Ponadto, powiązania między stronami umowy dzierżawy i firmy pośredniczącej, a także czas zawarcia umowy pośrednictwa w stosunku do umowy dzierżawy, budziły wątpliwości co do racjonalności i celowości poniesienia wydatku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.p.d.o.p. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Kosztem uzyskania przychodów są wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem wydatków wymienionych w art. 16 ust. 1.

u.p.d.o.p. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Określa, co stanowi przychód.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Wymienia wydatki, które nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.

u.p.d.o.p. art. 12 § 4

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Określa, co nie jest przychodem, w tym zwrócone wydatki nieuznane za koszty uzyskania przychodów (pkt 6a).

Ord.pod. art. 21 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 21 § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 47 § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 207

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

P.u.s.a. art. 97 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ord.pod. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 124

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 210 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

pkt 6

Ord.pod. art. 210 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania faktycznego wykonania usługi pośrednictwa przez firmę D. Wątpliwości co do celowości i racjonalności poniesienia wydatku na pośrednictwo w sytuacji ścisłych powiązań między stronami umowy dzierżawy. Umowa pośrednictwa zawarta po umowie dzierżawy, co podważa jej związek z nabyciem prawa do nieruchomości. Brak dowodów na rzeczywiste działania firmy D. w zakresie pośrednictwa.

Odrzucone argumenty

Wydatek na prowizję za pośrednictwo przy zawarciu umowy dzierżawy powinien stanowić koszt uzyskania przychodu ze sprzedaży inwestycji. Zwrot wydatków nieuznanych za koszty uzyskania przychodów nie powinien być zaliczany do przychodów podatkowych (powołanie na art. 12 ust. 4 pkt 6a u.p.d.o.p.). Powiązania kapitałowe i osobowe między spółkami nie powinny wpływać na ocenę racjonalności wydatku, gdyż są to odrębne podmioty prawa. Umowa pośrednictwa była umową rezultatu.

Godne uwagi sformułowania

brak jest dostatecznych podstaw do zaliczenia spornego wydatku do kosztów uzyskania przychodów ze sprzedaży inwestycji brak jest dostatecznych dowodów potwierdzających faktyczne wykonanie przez firmę "D." jakichś czynności w ramach usługi pośrednictwa zlecenie wykonania usług pośrednictwa pomiędzy tymi spółkami firmie zagranicznej "D." S.A. z siedzibą w L. , kierowaną przez C. K. , zamieszkałego w tym okresie na stałe w Z. ze, nie znajduje żadnego racjonalnego, a zwłaszcza ekonomicznego uzasadnienia Czynności fikcyjne nie mogą stanowić podstawy do kreowania wydatków podlegających zaliczaniu do kosztów uzyskania przychodów

Skład orzekający

Zbigniew Kmieciak

przewodniczący

Piotr Kiss

sprawozdawca

Aleksandra Wrzesińska-Nowacka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na pośrednictwo, gdy brak jest dowodów na faktyczne wykonanie usługi, a transakcja budzi wątpliwości co do celowości i racjonalności, zwłaszcza w kontekście powiązań między stronami."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym kluczowe były powiązania między podmiotami oraz brak dowodów na wykonanie usługi pośrednictwa. Może być mniej przydatne w przypadkach, gdzie usługi pośrednictwa są jasno udokumentowane i racjonalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest udokumentowanie faktycznego wykonania usług i racjonalność ponoszonych wydatków w kontekście podatkowym, zwłaszcza przy transakcjach między powiązanymi podmiotami.

Firma zapłaciła miliony za pośrednictwo, ale sąd uznał to za fikcję. Kluczowe dowody i racjonalność wydatków.

Dane finansowe

WPS: 1 814 190 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 1565/03 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-06-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
Piotr Kiss /sprawozdawca/
Zbigniew Kmieciak /przewodniczący/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Sygn. powiązane
FSK 2427/04 - Wyrok NSA z 2005-11-03
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Z. Kmieciak, Sędziowie P. Kiss (spr.), A. Wrzesińska-Nowacka, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. , po kolejnym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej określenia dla spółki z o.o. "A. " należnego podatku dochodowego od osób prawnych za 2000r., decyzją z dn.[...] nr [...] , wydaną z powołaniem się na przepisy m.in. art. art. 21 par. 1 i 3, art. 47 par. 3 i art. 207 ustawy z dn. 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ oraz art. 15 ust.1, art.16 ust.1 pkt.1 lit. a i art.19 ust.1 pkt. 1 ustawy z dn.15.02. 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych / t. j. Dz. U. z 1993r. nr 1206, poz. 482 ze zm./ określił dla spółki zobowiązanie podatkowe z powyższego tytułu w wysokości 570.384 zł w miejsce zadeklarowanej i wpłaconej przez podatnika kwoty 25.446 zł.
W motywach wydanej decyzji organ orzekający powołując się na ustalenia przeprowadzonej kontroli skarbowej podał, że spółka w związku z dokonaną na podstawie umowy z dn.[...] sprzedażą na rzecz spółki z o.o. "B. " za kwotę ponad 7 mln zł inwestycji w toku, prowadzonej w obcym środku trwałym tj. na terenie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. 17, stanowiącej własność spółki "C. " zawyżyła związane z tą inwestycją koszty uzyskania przychodów o kwotę ogółem 1.816.458,88 zł, w tym o sporną w toku dalszego postępowania kwotę 1.814.190 zł /równowartość 420.000 USD/, stanowiącą wykazany wydatek na rzecz podmiotu zagranicznego "D." S.A. z siedzibą w L. . Z posiadanych przez spółkę "A. " dwóch egzemplarzy / oryginału i kopii / faktur wystawionych przez firmę "D." wynika, że sporna kwota została wykazana jako " Prowizja za pośrednictwo przy zakupie nieruchomości, części terenu dawnej fabryki C. w Ł. ". Na podstawie oceny całości zebranego materiału dowodowego organ nie uznał zasadności stanowiska i związanych z nim wyjaśnień podatnika, iż przedmiotowy wydatek powinien stanowić koszt uzyskania przychodów z tytułu sprzedaży inwestycji w toku. Z pisemnych wyjaśnień podatnika wynika, że uzasadnieniem płatności na rzecz firmy "D. " spornej kwoty była działalność C. K. , reprezentującego ten podmiot, zmierzająca do objęcia przez spółkę "A. ", a także spółki "B. ", "E. " władania nieruchomością o powierzchni 28 ha, stanowiącą dawną państwową fabrykę C. w Ł. . Strona stwierdziła, że zgodnie z aktem z dn. 04.10. 1995 r. C. K. zobowiązał się do objęcia akcji nowych spółek "C. W" i "C. " na konkretnych warunkach, które pozwoliły mu przejąć kontrolę na tymi spółkami oraz nad terenem dawnej fabryki, jednakże w związku z likwidacją firmy "F.", będącej gwarantem jego zobowiązań, poszukiwał on nowych firm zagranicznych mogących dokonać inwestycji na terenie fabryki i według strony od samego początku jasnym było, że transakcja nabycia terenu fabryki może dojść do skutku jedynie za pośrednictwem firmy "D.", reprezentowanej przez C. K. Strona wyjaśniła także, że kwota 420. 000 USD, została zapłacona w dn.01.12.1999r., po uprzednim podpisaniu umowy z dn. [...] potwierdzającej wcześniejsze ustne zobowiązanie zapłacenie takiej kwoty, a ponadto na rzecz firmy "D." na podstawie tej samej umowy została zapłacona kwota 600.000 USD przez spółkę "B. " i kwota 180.000 USD przez spółkę "E.". Zapłacona ogółem na rzecz firmy "D." przez spółki polskie, prowadzące inwestycje na terenie dawnej fabryki "C. " kwota 1.200.000 USD stanowiła 8,5 % aktualnej wówczas wartości nieruchomości fabryki. Z dodatkowych wyjaśnień spółki "A. " wynika, że zapłacone przez trzy polskie spółki kwoty pochodzące z zaciągniętej w tym celu w firmie zagranicznej pożyczki, stanowiło dla C. K. rodzaj rekompensaty za odstąpienie przez niego od prowadzenia inwestycji na terenie byłej fabryki na rzecz nowych inwestorów głównych, którymi stały się francuskie firmy "G. " i "H. ", działające za pośrednictwem spółki "I. ".
Organ orzekający mając na uwadze wyjaśnienia spółki "A. " stwierdził, że poniesiony wydatek na rzecz firmy "D." dotyczy faktycznie działalności inwestycyjnej wymienionych firm francuskich, polegającej na dokonaniu inwestycji w formie obejmowania udziałów w polskich spółkach "C. W" i "C. ", będących właścicielami nieruchomości byłej fabryki. Organ podniósł, że z pisma spółki z dn.07.11.2001r. wynika, że usługa pośrednictwa została wykonana przez C. K. już w marcu 1998r., natomiast spółka "A. " powstała dopiero w dn.23.03.1998r. Ponadto podniesiono, że głównym udziałowcem spółki "A. " /podobnie jak i spółek "B. " i "E. " jest spółka "C. ", której prezes, powołany przez wymienione firmy francuskie jest także prezesem zarządów wszystkich trzech spółek polskich. Stwierdzono także, iż wbrew treści faktur wystawionych przez firmę "D." spółka "A. " /podobnie jak i pozostałe dwie spółki polskie/ nie dokonały zakupu części nieruchomości byłej fabryki C., a jedynie na podstawie umowy dzierżawy zawartej w dn.[...] ze spółką "C. " /posiadającą główne udziały w spółce/ stała się dzierżawcą części przedmiotowej nieruchomości. Stąd też organ orzekający uznał, że poniesiony przez spółkę wydatek na rzecz firmy "D." nie był związany z realizowaną inwestycją oraz dotyczył on działalności innych podmiotów /firm francuskich/, w związku z czym zgodnie z art. 15 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie stanowi kosztu uzyskania przychodu spółki "A. " ze sprzedaży inwestycji.
W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji spółka "A. " wnosząc o jej uchylenie w części nie uznającej za koszt sprzedanej inwestycji poniesionego wydatku na rzecz firmy "D." zarzuciła, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 12, art.15 i art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz z naruszeniem przepisów prawa proceduralnego, a zwłaszcza art. 120 i 187 par.1 Ordynacji podatkowej. Według strony umowa zawarta z firmą "D." dotyczyły działań tej firmy mających na celu doprowadzenie do skutecznego zawarcia umowy dzierżawy części terenu byłej fabryki C. i brak jest dostatecznych podstaw do negowania wypłaconej prowizji jako części kosztów inwestycji w chwili jej sprzedaży. Stwierdzono, że w piśmie wyjaśniającym spółki omyłkowo wskazano okres marca 1998 r. jako okres wykonania usługi przez firmę "D.", gdyż faktycznie chodziło o miesiąc marzec 1999r. Podniesiono, że jeżeli przedmiotowy wydatek miałby być uznany za nie stanowiący koszt uzyskania przychodów, to część ceny sprzedaży zapłaconej przez nabywcę, w wysokości nie uznanej prowizji, należałoby potraktować nie jako przychód ze sprzedaży, a jako zwrot poniesionego przez sprzedawcę wydatku nie stanowiącego kosztu. Zdaniem strony postępowanie organu orzekającego jest niekonsekwentne, gdyż albo dany wydatek jest kosztem, podlegającym odliczeniu od ceny transakcji, albo nie jest kosztem ani też przychodem do opodatkowania.
Po rozpatrzeniu odwołania spółki Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że stanowisko organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z ustalonym stanem faktycznym sprawy sporny wydatek stanowił prowizję zapłaconą przez spółkę "A. " na rzecz firmy zagranicznej "D." z siedzibą w L. na podstawie umowy zawartej w dn.[...] /wspólnie ze spółkami "B. " i "E. "/, przewidującej pośrednictwo firmy zagranicznej w nabyciu nieruchomości o powierzchni około 28 ha, położonej w Ł. przy ul. A. 17 /po byłym przedsiębiorstwie ZPB "C. "/, która to nieruchomość w tym czasie stanowiła własność spółki "C. ". Na wydzierżawionej na podstawie umowy z dn.[...] części powyższej nieruchomości spółka "A. " prowadziła w latach 1999-2000 inwestycję w zakresie budowy centrum rozrywkowo-handlowego, którą to inwestycję odsprzedała na rzecz spółki "B. " na mocy umowy z dn.[...]. Organ zgodził się co do zasady ze stanowiskiem spółki, iż w momencie sprzedaży inwestycji poniesiony wydatek z tytułu prowizji za pośrednictwo przy uzyskania prawa dzierżawy terenu staje się kosztem inwestycji, jednakże stwierdził, że podlega on ocenie z punktu spełniania kryteriów z art. 15 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Według organu przedmiotowy wydatek nie spełnia podstawowych wymogów do uznania go za koszt uzyskania przychodów, tj. celowości, racjonalności oraz konieczności jego poniesienia dla osiągnięcia przychodów. Podniesiono, że podatnik mimo kilkakrotnych wezwań organu pierwszej instancji nie przedstawił żadnych dokumentów lub konkretnych działań firmy "D." związanych z pośrednictwem tej firmy przy zawarciu umowy dzierżawy z dn.[...] Podkreślono, że spółka "A. ", a także spółki "B. " i "E. ", będące stronami zawartej ze spółką "C. " umową dzierżawy, zostały utworzone w listopadzie 1998r. właśnie przez spółkę "C. ", która wniosła do każdej z nich kapitał zakładowy po 4.000 zł, a Prezes Zarządu tej spółki był również Prezesem wszystkich tych trzech spółek. Stwierdzono, że w zaistniałej sytuacji, gdy przedmiotowa umowa dzierżawy została zawarta między polskimi spółkami zarządzanymi przez tę samą osobę, mającymi siedziby pod tym samym adresem Ł. , ul. B. 64/, z których jedna jest niemal w 100 % udziałowcem drugiej, zlecenie pośrednictwa przy zawarciu tej umowy, zagranicznej spółce mającej siedzibę w L. , której prezesem jest osoba od lat nie zamieszkująca w Polsce /miejscem zamieszkania C. K. jest Z. / musi budzić istotne wątpliwości odnośnie celowości i racjonalności uznania tego rodzaju znacznego wydatku za koszt uzyskania przychodów spółki "A. ". Podniesiono, że zgodnie z ustalonym orzecznictwem sądowym umowy cywilnoprawne nie mogą być wykorzystywane do obejścia obowiązujących przepisów prawa podatkowego, a organy skarbowe są uprawnione do oceny podatkowoprawnych skutków zawieranych umów.
W odniesieniu się do zarzutu spółki, iż niekonsekwencją jest nie uznanie spornego wydatku za koszt podatkowy przy jednoczesnym nieskorygowaniu z tego tytułu kwoty przychodu uzyskanej ze sprzedaży inwestycji organ stwierdził, że fakt wyłączenia konkretnego wydatku z kosztów nie pociąga za sobą automatycznie konieczności korekty przychodów.
W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze pełnomocniczki spółki "A. " wnosząc o uchylenie decyzji organów orzekających obu instancji w części dotyczącej nie uznania za koszt uzyskania przychodów kwoty prowizji zapłaconej na rzecz firmy "D." podniosły, iż zostały one wydane z naruszeniem przepisów art.12, art.15 i art.16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a także z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art.120-122, art.124 o art.210 par.1 pkt.6 w związku z art. 210 par.4 Ordynacji podatkowej. Strona skarżąca stwierdziła, że istotą sporu w sprawie jest rozstrzygnięcie dwóch kwestii, tj. czy wynagrodzenie za pośrednictwo przy zawarciu umowy dzierżawy gruntu, na którym spółka prowadziła działalność inwestycyjną, należy zaliczyć do wartości tej inwestycji, a w konsekwencji do podatkowych kosztów uzyskania przychodu spółki ze sprzedaży powyższej inwestycji oraz czy kwotę wydatków, zwróconych spółce przez nabywcę inwestycji, które nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, należy zaliczyć do przychodów podatkowych spółki. Strona powołała się na ustalony stan faktyczny sprawy, zgodnie z którym w dn.[...] skarżąca spółka oraz spółki "B. " i "E. " zawarły z firmą "D." S.A. umowę, na podstawie której firma "D." była zobowiązana do skutecznego pośredniczenia w zawarciu przez wymienione spółki ze spółką "C. " umowy dzierżawy nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. 17 i w wyniku działalności firmy "D." wymienione spółki, w tym skarżąca spółka zawarły odpowiednią umowę dzierżawy części nieruchomości oraz zapłaciły należne wynagrodzenie umowne. W ustosunkowaniu się do argumentacji organów podatkowych strona skarżąca stwierdziła, że zawarcie umowy dzierżawy gruntu, na którym była prowadzona inwestycja stanowiła niezbędny warunek osiągnięcia przychodu z tytułu inwestycji, natomiast pośrednictwo firmy "D." jednoznacznie przyczyniło się do zawarcia przez skarżącą spółkę umowy dzierżawy, a więc poniesiony wydatek spółki z tytułu pośrednictwa powinien zostać zaliczony do wartości inwestycji i do podatkowego kosztu uzyskania przychodu w momencie sprzedaży inwestycji w toku. Zdaniem strony fakt powiązań kapitałowych i osobowych pomiędzy skarżącą spółką a spółką "C. " nie powinien mieć żadnego wpływu na ocenę racjonalności poniesionego wydatku, albowiem wymienione spółki są odrębnymi podmiotami prawa, w tym również prawa podatkowego. Strona stwierdziła także, że umowa zawarta z firmą "D." stanowi klasyczną umowę tzw. rezultatu, przy której wynagrodzenie pośrednika nie zależało od zakresu i intensywności wykonywanych czynności, lecz od ich ostatecznego wyniku.
Odnośnie drugiej kwestii spornej dotyczącej zaliczenia do przychodów podatkowych zwróconych skarżącej spółce wydatków, które nie zostały uznane za koszty uzyskania przychodu, strona powołała się, że zgodnie z art.12 ust.4 pkt 6a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie zalicza się do przychodów zwróconych wydatków nie uznanych za koszty uzyskania przychodów. W zakresie naruszenia przepisów prawa proceduralnego strona stwierdziła, że organy podatkowe z naruszeniem wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej nie dokonały dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w wyniku czego zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ ponownie stwierdził, że zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów spornego wydatku z tytułu pośrednictwa firmy "D." z siedzibą w L. w zawarciu umowy dzierżawy skarżącej spółki ze spółką "C. " nie spełnia podstawowych przesłanek do takiego zaliczenia, a zwłaszcza celowości i racjonalności działań pośrednika w powyższym zakresie. Podniesiono, że zawarcie przedmiotowej umowy dzierżawy za pośrednictwem firmy "D." musiało budzić wątpliwość w sytuacji, gdy obie strony umowy dzierżawy posiadają ten sam adres siedziby, są zarządzane przez tę samą osobę /ten sam Prezes Zarządu obu spółek/, z których jedna posiada blisko 100 % udziałów drugiej, a ponadto strona skarżąca na żadnym etapie postępowania nie wykazała jakiegokolwiek udziału firmy "D.", mającego wpływ na zawarcie umowy dzierżawy. Organ stwierdził również, że powołany przez skarżącą spółkę przepis art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem strona nie wykazała, że przedmiotowa usługa pośrednictwa została faktycznie wykonana na jej rzecz. Zgodnie z art. 12 ust. 1 cyt. ustawy przychodem skarżącej spółki jest cała wartość sprzedanej na rzecz spółki "B. " inwestycji w toku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi , stając się na podstawie art. 97 par.1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U nr 153, poz.1271/ właściwym do rozpatrzenia niniejszej skargi, zważył, co następuje ;
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawowym zagadnieniem spornym w rozpoznawanej sprawie jest kwestia zasadności zaliczenia przez skarżącą spółkę "A. " do kosztów uzyskania przychodów pochodzących z dokonanej w dn.[...] sprzedaży inwestycji w toku na rzecz spółki "B. " kwoty 1.814.190 zł, stanowiącej równowartość 420.000 USD, zapłaconej firmie "D." S.A. z siedzibą w L. z tytułu pośrednictwa przy nabyciu nieruchomości.
Z ustalonego i w zasadzie niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy wynika, że w dn.[...] skarżąca spółka wraz z dwoma innymi spółkami z o.o. tj. ze spółką "B. " i "E. " zawarły ze spółką z o.o. "C. " umowę dzierżawy na okres 30 lat /z możliwością przedłużenia okresu/ części nieruchomości o powierzchni około 28 ha, położonej w Ł. w rejonie ul. B. i A., stanowiącą wcześniej państwową fabrykę wyrobów włókienniczych "C. ". Na wydzierżawionych częściach przedmiotowej nieruchomości, dzierżawcy realizowali swoje inwestycje, w tym skarżąca spółka prowadziła budowę kompleksu rekreacyjno-gastronomicznego. Zgodnie z późniejszą umową sporządzoną w dn. [...] w Paryżu, wymienione wyżej spółki "A. ", "B. " i "E. ", reprezentowane przez ich wspólnego prezesa /M. G. B. , będący również prezesem spółki zobowiązały się do uregulowania na rzec firmy "D." S.A., reprezentowanej przez C. K. /zam. na stałe w Z. / kwoty ogółem 1.200.000 USD z tytułu prowizji za wykonanie usługi pośrednictwa w zakresie nabycia prawa do nieruchomości byłej fabryki "C. " w Ł. , przy czym kwota zapłaty obciążająca skarżącą spółkę wyniosła 420.000 USD. Firma "D." już w dn.16.11.1999r. /7 dni przed podpisaniem umowy pośrednictwa/ wystawiła w stosunku do skarżącej spółki fakturę na kwotę 420.000 USD, która została zapłacona w dn.01.12.1999r. z kredytu zaciągniętego /przez trzy wyżej wymienione spółki/ w firmie zagranicznej. W dn.[...] skarżąca spółka "A. " sprzedała na rzecz spółki "B. " całość realizowanej przez siebie inwestycji na terenie nieruchomości przy ul. B. za kwotę ogółem ponad 7 mln zł i do kosztów uzyskania przychodów z tytułu tej sprzedaży zaliczyła również równowartość kwoty 420.000 USD, zapłaconej firmie "D.".
Okolicznością bezsporną w rozpoznawanej sprawie jest również to, że skarżąca spółka /podobnie jak i spółki "B. " i "E. "/ została utworzona w końcu 1998r. i w zasadzie wyłącznym jej udziałowcem była spółka z o.o. "C. " /na 80 udziałów skarżącej spółki, 79 udziałów posiadała spółka "C. ", a pozostały jeden udział posiadał M. G. B. , będący prezesem tych spółek/, a również siedziba wszystkich czterech wymienionych spółek w latach 1998- 2000 znajdowała się w Ł. , ul. B. 64.
Mając na uwadze powyższy stan faktyczny, ustalony w toku kontroli skarbowej przeprowadzonej w skarżącej spółce należy podzielić stanowisko organów orzekających, iż brak jest dostatecznych podstaw do zaliczenia spornego wydatku do kosztów uzyskania przychodów ze sprzedaży inwestycji. Należy podnieść, że organ pierwszej instancji od początku postępowania kontrolnego oraz podatkowego wzywał spółkę do przedstawienia dowodów potwierdzających faktyczne wykonanie przez firmę "D." jakichś czynności w ramach usługi pośrednictwa przy nabyciu części terenu byłej fabryki "C. " w Ł. , jednakże spółka oprócz faktury wystawionej przez firmę "D." w dn. 16.11.1999r. nie przedstawiła w powyższym zakresie jakiegokolwiek innego dowodu, dokumentu lub konkretnej czynności wykonanej przez pośrednika.
Należy również zgodzić się ze stanowiskiem organów orzekających, iż w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy wykonanie przedmiotowych usług pośrednictwa przez firmę "D." na rzecz skarżącej spółki budzi poważne i istotne wątpliwości. Już na wstępie należy zauważyć, że umowa dzierżawy części nieruchomości przy ul. B., do zawarcia której to umowy miały być wykonane usługi pośrednictwa firmy "D." została zawarta w dn.[...] , a więc blisko dwa miesiące przed sporządzeniem umowy pośrednictwa /[...] /. Ponadto przedmiotowa umowa pośrednictwa dotyczyła zawarcia umowy pomiędzy krajowymi podmiotami gospodarczymi pozostającymi między sobą w bardzo ścisłym związku podmiotowym i gospodarczym, bowiem, jak to wyżej wskazano, skarżąca spółka /podobnie jak i spółki "B. " i "E. "/ została utworzona przez spółkę "C.", która była w zasadzie jego wyłącznym udziałowcem. Należy także podkreślić, że wszystkie spółki będące stronami umowy dzierżawy nieruchomości, położonej w Ł. przy ul. B. posiadały w tym czasie wspólną siedzibę w Ł. przy ul. B. 64 i były reprezentowane przez tego samego Prezesa Zarządu. Stąd też zlecenie wykonania usług pośrednictwa pomiędzy tymi spółkami firmie zagranicznej "D." S.A. z siedzibą w L. , kierowaną przez C. K. , zamieszkałego w tym okresie na stałe w Z. ze, nie znajduje żadnego racjonalnego, a zwłaszcza ekonomicznego uzasadnienia.
Z powyższych względów nie można podzielić argumentów skarżącej spółki, iż zawarta umowa pośrednictwa była tzw. umową rezultatu, albowiem w tej sprawie brak jest w ogóle udowodnienia lub uprawdopodobnienia wykonania jakichkolwiek czynności z zakresu usług przedmiotowego pośrednictwa. Należy stwierdzić, że podstawowym warunkiem zaliczenia danego wydatku do podatkowych kosztów uzyskania przychodów jest wykazanie przez podatnika, iż czynności objęte tym wydatkiem zostały faktycznie wykonane. Czynności fikcyjne nie mogą stanowić podstawy do kreowania wydatków podlegających zaliczaniu do kosztów uzyskania przychodów.
Natomiast skarżąca spółka od początku postępowania, w powyższej kwestii powołuje się jedynie na ogólnikowe stwierdzenie, iż pośrednictwo C. K. , reprezentującego firmę "D." przyczyniło się niewątpliwie do zawarcia umowy dzierżawy i uzyskania tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. W zakresie rozpatrywanych ewentualnych usług pośrednictwa firmy "D." istotnego znaczenia nie może mieć powołany przez stronę i znajdujący się w aktach sprawy dokument w postaci aktu z dn.04.10.1995r. dotyczącego przyrzeczenia objęcia akcji, udziałów i zrealizowania inwestycji w byłych Z.P.B. "C. " w Ł. , zgodnie z którym C. K. , działający wówczas w imieniu "Konsorcjum J.. " oraz występująca jako gwarant tego Konsorcium firma francuska "F. " S.A. zobowiązali się wobec wierzycieli ZPB "C. " do wykonania inwestycji na nieruchomości fabryki. Nie odnosząc się bliżej do tego dokumentu należy stwierdzić, że jest on dość odległy w czasie od rozpatrywanych zdarzeń, nie jest w nim w ogóle wymieniona firma "D.", w związku z czym nie może on mieć bezpośredniego znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Za prawdopodobne należy jedynie uznać stanowisko wyrażone zwłaszcza przez organ pierwszej instancji, iż przewidziana w umowie pośrednictwa z dn.[...] kwota 1.200.000 USD powinna obciążać firmy francuskie "H. " i "G. ", które na podstawie bliżej nie znanych porozumień zawartych z C. K. objęły za pośrednictwem nowopowołanej spółki "I. " wszelkie jego uprawnienia do kontroli nad spółkami "C. " i "C. W" oraz do prowadzenia inwestycji na terenie byłych ZPB "C. " w Ł. .
Na uwzględnienie nie zasługuje również stanowisko skarżącej spółki odnośnie drugiej podniesionej kwestii spornej, iż skoro przedmiotowy wydatek z tytułu pośrednictwa nie został zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, to o tę kwotę należy zgodnie z art. 12 ust.4 pkt 6a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zmniejszyć przychód spółki ze sprzedaży inwestycji w toku. Należy bowiem uznać, że brak wykazania przez spółkę, iż przedmiotowa usługa pośrednictwa została faktycznie wykonana, powoduje jednocześnie brak możliwości zastosowania wymienionego przepisu. Oceny tej nie może zmienić fakt, że spółka do wyceny wartości sprzedaży inwestycji wkalkulowała również wysokość spornej kwoty prowizji z tytułu pośrednictwa.
Według oceny Sądu brak jest także dostatecznego uzasadnienia do uwzględnienia zarzutów spółki odnośnie naruszenia przez organy orzekające wskazanych w skardze przepisów postępowania. Przed wydaniem zaskarżonych decyzji zostało przeprowadzone z udziałem strony szczegółowe postępowanie wyjaśniające oraz źródłowa kontrola skarbowa i uzasadnienia zaskarżonych decyzji zawierają ustosunkowanie się organów do całości zebranego materiału dowodowego, a dokonana ocena tego materiału nie narusza w szczególności zasady swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art.191 Ordynacji podatkowej.
Z tych wszystkich względów uznając, iż zaskarżone decyzje organów skarbowych nie naruszają prawa materialnego ani też przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dn. 30.08.2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz.1270/ orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI