I SA/Łd 1356/03

I SA/Łd 1356/03 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-06-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Arkadiusz Cudak /przewodniczący/
Piotr Kiss /sprawozdawca/
Wiktor Jarzębowski
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA, A. Cudak, Sędziowie NSA:, W. Jarzębowski, P. Kiss (spr.), Protokolant K. Brykalska - Stępień, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi G.F. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia części odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 rok oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 9 listopada 2001r. pełnomocnik G.F. wystąpił do Urzędu Skarbowego Ł. o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995r. w wysokości 4.468,15 zł określonych w decyzji wymiarowej tego Urzędu z dn. [...] w ogólnej wysokości 5.412,20 zł. Wniosek dotyczył umorzenia odsetek od określonej w decyzji wymiarowej kwoty zaległości /2.177,80 zł/, wyliczonych za okres od daty, w której najpóźniej zdaniem strony powinna zostać wydana decyzja wymiarowa w zakresie powyższego podatku, tj. od dn.13.03.1997r. Strona powołała się bowiem na okoliczność, iż organ kontroli skarbowej w dn.30.12.1996r. przekazał kontrolowanej jednostce wynik kontroli, od którego w dn. 13.01.1997r. pełnomocnik podatnika wniósł żądanie skierowania sprawy na drogę postępowania podatkowego, w związku z czym decyzja organu podatkowego powinna zostać wydana najpóźniej w ciągu dwóch miesięcy od złożenia żądania, tj. do dn.13.03.1997r. Wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę został uzasadniony ważnym interesem podatnika, a przede wszystkim interesem publicznym, który wymaga, aby ustawowe terminy załatwiania spraw były przestrzegane.
Odmowne decyzje Urzędu Skarbowego w przedmiocie wnioskowanego umorzenia odsetek zostały w wyniku odwołań strony dwukrotnie uchylone przez Izbę Skarbową w Ł., natomiast trzecia odmowna decyzja Urzędu z dn. [...] została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.
W powyższej decyzji Urząd Skarbowy powołując się na uznaniowy oraz wyjątkowy charakter decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę, podejmowanych na podstawie art.67 par.1 ustawy z dn. 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm./ oraz na bardzo dobrą sytuację finansową podatnika stwierdził, iż brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie przedmiotowych odsetek za zwłokę. W odniesieniu się do głównego argumentu strony, dotyczącego przewlekłości postępowania wymiarowego organ podał, że postępowanie w sprawie określenia dla strony należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995r. zostało wszczęte dopiero postanowieniem Urzędu z dn. [...], doręczonym stronie w dn.04.10.2001r. i zostało zakończone decyzją wymiarową z dn. [...], doręczoną w tym samym dniu pełnomocnikowi strony i decyzja ta nie została przez stronę zaskarżona. Organ stwierdził także, iż skoro dokonany wymiar podatku nie został zakwestionowany przez stronę, to należy przyjąć, że strona uznała za zasadne ustalenia organu kontroli skarbowej zawarte w wyniku kontroli, stanowiące podstawę do wyliczenia dochodu do opodatkowania. Podniesiono również, że przedmiotowe zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych powstaje z mocy prawa, w drodze samoopodatkowania, w związku z czym podatnik, korzystający od początku z pomocy pełnomocnika powinien liczyć się z zapłatą należnego zobowiązania podatkowego.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik podatnika zarzucając jej wydanie z naruszeniem art. 122 Ordynacji podatkowej stwierdził, że stanowisko organu orzekającego o wszczęciu postępowania podatkowego wymiarowego w dn.04.10.2001r. jest niezgodne ze stanem faktycznym sprawy, gdyż w dn.13.01.1997r. zostało złożone przez niego żądanie skierowania sprawy z wyniku kontroli na drogę postępowania podatkowego, a więc zgodnie z obowiązującym wówczas art.61 kpa wszczęcie postępowania podatkowego nastąpiło z dniem złożenia powyższego żądania. Powtórzono, że główną podstawą wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę jest naruszenie przez Urząd Skarbowy terminu do załatwienia sprawy określenia dla podatnika prawidłowej wysokości podatku dochodowego za 1995r., które to postępowanie organu ewidentnie naruszyło interes publiczny i interes podatnika. Odnosząc się do argumentacji organu, iż podatnik powinien w drodze samoopodatkowania wyliczyć i zapłacić należny podatek dochodowy podniesiono, że zgodnie z art. 81 par.4 Ordynacji podatkowej uprawnienie do skorygowania deklaracji podatkowej ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania podatkowego, kontroli podatkowej i kontroli skarbowej.
Izba Skarbowa w Ł. po rozpatrzeniu odwołania utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji podzielając jego stanowisko o braku dostatecznych podstaw do umorzenia wnioskowanej kwoty odsetek za zwłokę. Organ odwoławczy stwierdził, że umorzenie należności Skarbu Państwa na podstawie art. 67 par.1 Ordynacji podatkowej, stanowiące wyłom od zasady powszechności obowiązku podatkowego i konstytucyjnej równości obywateli wobec prawa mogą uzasadniać jedynie okoliczności o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym. W odniesieniu się do głównego zarzutu strony, dotyczącego przewlekłości postępowania wymiarowego organ dodatkowo podał, że strona postępowania podatkowego ma inne prawne możliwości chroniące ją przed tego rodzaju postępowaniem organu podatkowego. Podniesiono także, że ustawodawca w art. 54 par.1 pkt. 2 i 3 Ordynacji podatkowej przewidział i wyliczył w sposób enumeratywny sytuacje, związane z przedłużającym się postępowaniem wymiarowym, w których nie nalicza się odsetek za zwłokę. Izba Skarbowa powołała się również na okoliczność, iż podatnik znajduje się w bardzo dobrej sytuacji finansowej, gdyż w 2001r. osiągał dochód z wynajmu nieruchomości w wysokości ponad 9.888 zł miesięcznie, jest właścicielem pawilonu handlowo-usługowego w Ł. przy ul. A 99 oraz nieruchomości przy ul. B 25, ul. C 21, a także jest współwłaścicielem w 75% nieruchomości przy ul. D 6.
W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze pełnomocnik podatnika wnosząc o uchylenie decyzji Izby Skarbowej zarzucił, iż została ona wydana z naruszeniem art. 122 i art. 187 par.1 Ordynacji podatkowej poprzez nie rozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz z naruszeniem art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej przez zaniechanie ustalenia okoliczności odpowiadających dyrektywom tego przepisu. Strona skarżąca powtórzyła, iż przedmiotowy wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę został umotywowany przewlekłością postępowania wymiarowego, gdyż podatnik w dn.13.01.1997r. złożył żądanie skierowania sprawy na drogę postępowania podatkowego, a decyzja wymiarowa została mu doręczona dopiero w dn.31.10.2001r. Zdaniem strony w niniejszej sprawie występuje "ważny interes podatnika" i "interes publiczny", o których mowa w art. 67 par.1 Ordynacji podatkowej i które uzasadniają wnioskowane umorzenie odsetek za zwłokę, przypadających za okres, w którym organ podatkowy pozostawał w zwłoce z wydaniem decyzji. Odnosząc się do argumentów organów podatkowych, iż podatnik realizując zasadę samoopodatkowania powinien sam wyliczyć i zapłacić należny podatek dochodowy za 1995r. powtórzono wcześniejsze stanowisko, że zgodnie z art.81 par.4 Ordynacji podatkowej uprawnienie podatnika do skorygowania wcześniejszej deklaracji podatkowej uległo zawieszeniu na czas trwania postępowania podatkowego, tj. za okres po wniesieniu żądania skierowania sprawy z wyniku kontroli na drogę postępowania podatkowego.
Izba Skarbowa w Ł. odpowiadając na skargę wniosła o jej oddalenie i podtrzymała w całości swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Organ podał, że podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej są nieuzasadnione, gdyż w toku postępowania podatkowego w tej sprawie zebrano cały istotny dla jej rozstrzygnięcia materiał dowodowy, a wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w oparciu o analizę zgromadzonego materiału oraz dyspozycje zawarte w art. 67 par.1 Ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, stając się na podstawie art. 97 par.1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U nr 153, poz.1271/ właściwym do rozpatrzenia niniejszej skargi, zważył, co następuje;
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim nie można podzielić zarzutu strony skarżącej dotyczącego naruszenia /nawet w formie wskazanej w skardze/ przepisu art.67 par.1 ustawy z dn. 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm./, stanowiącego podstawę materialnoprawną decyzji organów podatkowych, będących przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie. Zgodnie z powyższym przepisem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Z treści tego przepisu wynika, że ewentualne zastosowanie wymienionej w nim ulgi nawet w przypadku zaistnienia wymienionych przesłanek, ustawodawca pozostawił uznaniu uprawnionego organu podatkowego / organ ... "może".../ . Powyższa treść wymienionego przepisu powoduje również, że sprawowana przez sąd administracyjny kontrola zgodności z prawem zaskarżonych tego rodzaju decyzji organów podatkowych sprowadza się w zasadzie jedynie do badania, czy w toku prowadzonego postępowania podatkowego nie zostały naruszone przepisy postępowania i uchylenie zaskarżonej decyzji może nastąpić, jeżeli naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy / art.145 par.1 pkt 1lit.c ustawy z dn.30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 153. poz.1270/.
Z analizy przedstawionych Sądowi akt rozpoznawanej sprawy wynika, że wniosek strony skarżącej z dn.09.11.2001r. o umorzenie części odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995r., określonych ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzją wymiarową Urzędu Skarbowego Ł. z dn. [...] był przedmiotem trzykrotnego rozpatrywania przez organy orzekające obu instancji i dopiero trzecia z kolei odmowna decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy zaskarżona do Sądu decyzją Izby Skarbowej w Ł. Należy także zauważyć. iż niezależnie od rozpatrywanego wniosku o umorzenie odsetek skarżący G.F. złożył do Urzędu Skarbowego Ł. wniosek z dn.14.11.2001r. o rozłożenie na raty kwoty przedmiotowych odsetek za zwłokę, jednakże w toku postępowania pismem z dn.21.11.2001r. zawiadomił Urząd Skarbowy o dokonanej zapłacie całości należności wynikających z decyzji wymiarowej i cofnął swój wniosek o rozłożenie na raty płatności odsetek za zwłokę.
Na podstawie akt sprawy należy uznać, że w toku rozpatrywania przedmiotowego wniosku skarżącego o umorzenie odsetek za zwłokę zostało przeprowadzone wystarczające postępowanie wyjaśniające i dowodowe, a również strona skarżąca miała dostateczną możliwość przedstawienia swojego stanowiska. Okolicznością niesporną, wynikającą zresztą z oświadczenia samego podatnika jest to, że znajduje się on w wyjątkowo dobrej sytuacji finansowej, gdyż w okresie 2001r. osiągnął dochód z wynajmu nieruchomości w wysokości blisko 10.000 zł miesięcznie oraz jest właścicielem kilku nieruchomości na terenie miasta Ł. o znacznej wartości.
Z treści skargi oraz wcześniejszych pism złożonych w toku postępowania administracyjnego wynika, że główne i w zasadzie jedyne uzasadnienie swojego wniosku o umorzenie przedmiotowych odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995r. strona skarżąca upatruje w braku załatwienia w terminie dwóch miesięcy złożonego w dn.13.01.1997r. żądania skierowania na drogę postępowania podatkowego sprawy z wyniku kontroli skarbowej z dn.30.12.1996r., sporządzonego przez inspektora kontroli skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł.
Należy jednak zauważyć, na co nie zwróciły uwagi strony tego postępowania, /co wynika w szczególności z znajdującego się w aktach sprawy przedmiotowego żądania skierowania sprawy na drogę postępowania podatkowego, k-149 do 153 akt administracyjnych/, że powyższa kontrola skarbowa została przeprowadzona w spółce cywilnej A, prowadzonej w 1995r. przez skarżącego wspólnie z W.F. i dotyczyła ona kontroli prawidłowości wykonania przez kontrolowaną jednostkę w 1995r. obowiązków w zakresie podatku od towarów i usług, opłaty skarbowej oraz podatku dochodowego od osób fizycznych. Zgodnie z obowiązującymi w tym okresie przepisami art. 25 – 27 ustawy z dn. 28.09.1991r. o kontroli skarbowej /Dz. U. nr 100, poz.442 ze zm./ sporządzony przez organ kontroli skarbowej wynik kontroli mógł dotyczyć jedynie zobowiązania podatkowego kontrolowanej spółki z tytułu podatku od towarów i usług oraz opłaty skarbowej /w zakresie których to należności spółka cywilna mogła być podatnikiem/, natomiast nie mógł dotyczyć określenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych wspólników tej spółki. W myśl art. 27 ust.1 wymienionej ustawy kontrolowana jednostka mogła w terminie 14 dni od doręczenia jej wyniku kontroli, o którym mowa w art.26 ust.1 tej ustawy /określającego wysokość danego zobowiązania podatkowego/ wnieść żądanie skierowania sprawy na drogę postępowania w sprawach zobowiązań podatkowych. Stąd też brak jest dostatecznych podstaw do podzielenia stanowiska strony skarżącej, iż postępowanie w sprawie określenia dla skarżącego należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995r. zostało wszczęte przedmiotowym żądaniem skierowania sprawy z wyniku kontroli na drogę postępowania podatkowego. Należy także zauważyć, że wymienione żądanie zostało wniesione przez pełnomocnika reprezentującego spółkę cywilną A /K-154 akt administracyjnych/ i mogło ono dotyczyć wyłącznie zobowiązań podatkowych obciążających spółkę cywilną.
Ponadto należy podzielić pogląd organów podatkowych, wyrażony m.in. w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji /str. 3 decyzji/, iż, nie było przeszkód formalnych do dokonania przez podatnika korekty rozliczenia jego podatku dochodowego za 1995r. Mając na uwadze, że wymienione wyżej żądanie skierowania sprawy z wyniku kontroli, nie mogło powodować formalnego wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie określenia dla skarżącego prawidłowej wysokości należnego z mocy prawa podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995r., na uwzględnienie nie zasługuje stanowisko strony skarżącej, iż obowiązujący zresztą dopiero od dn.01.01.1998r. przepis art. 81 par.4 Ordynacji podatkowej stanowił przeszkodę do dokonania przez podatnika korekty powyższego zobowiązania, realizowanego w drodze samoopodatkowania.
W zakończeniu należy jednak zauważyć, iż wyjątkowo późne wszczęcie przez Urząd Skarbowy Ł. postępowania podatkowego w przedmiocie określenia dla skarżącego wysokości należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995r. i wydanie decyzji wymiarowej tuż przed upływem terminu przedawnienia tego zobowiązania podatkowego nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia i tego rodzaju postępowanie organu podatkowego należy uznać za naganne, jednakże powyższa okoliczność według oceny Sądu nie może mieć istotnego wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy.
Z tych wszystkich względów uznając, iż zaskarżona decyzja Izby Skarbowej w Ł. nie narusza prawa materialnego ani też przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.